van 7 tuan 2

- Khi xây dựng văn bản cần phải quan tâm tới bố cục, vì khi sắp đặt nội dung các phần trong văn bản một cách rành mạch, hợp lí sẽ tạo nên sự thống nhất về nội dung và hình thức và làm nổ[r]

Trang 1

Ngày soạn:

11/09/2020

Ngày dạy:

CHỦ ĐỀ VĂN BẢN NHẬT DỤNG (Tiếp)

Tiết 5 – 6 LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN

IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY

1 Ổn định lớp (1’)

- Kiểm tra sĩ số học sinh

- Kiểm tra vệ sinh, nề nếp

2 Kiểm tra bài cũ (1’)

- Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

3 Các hoạt động dạy bài mới

A Hoạt động khởi động

- Mục tiêu: đặt vấn đề tiếp cận bài mới, tạo hứng thú cho tiết học.

- Phương pháp: thuyết trình, vấn đáp

- Năng lực cần đạt: huy động những kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm của bản thân về các vấn đề có nội dung liên quan đến bài học mới.

- Thời gian: 4’

- Cách thức tiến hành

Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung cần đạt

HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP

- Trò chơi thả chữ:

Hãy chọn các từ cho trước thả vào

chỗ chấm trong đoạn văn: thống nhất,

mạch lạc, liên kết

- Xung phong trả lời câu hỏi - Tham

gia nhận xét, bổ sung

- GV tổng hợp, kết luận

- Ơ lớp 6 các em đã được tìm hiểu “Văn bản và phương thức biểu đạt” Qua việc tìm hiểu ấy, các em hiểu VB phải có những tính chất: có chủ đề (1) , có liên kết (2) nhằm đạt mục đích giao tiếp Như thế

1 VB tốt phải có tính (3) và mạch lạc… Vậy “Liên kết trong VB” phải như thế nào?

=> Đáp án (1) thống nhất (2) mạch lạc (3) liên kết

- Ở lớp 6 các em đã được tìm hiểu “Văn bản và phương thức biểu đạt” Qua việc tìm hiểu ấy, các em hiểu VB phải có những tính chất có chủ đề thống nhất, có liên kết mạch lạc nhằm đạt mục đích giao tiếp Như thế 1 VB tốt phải có tính liên kết và mạch lạc… Vậy “Liên kết trong VB” phải như thế nào?

Hoạt động của giáo viên-học sinh Nội dung cần đạt

Hoạt động 1: Liên kết và phương

tiện liên kết trong văn bản

- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh tìm

hiểu liên kết và phương tiện liên kết

trong văn bản.

I Liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản

Trang 2

- Phương pháp: phân tích ngữ liệu,

thảo luận cặp đôi, khái quát.

- Năng lực cần đạt: tự học, hợp tác,

sử dụng ngôn ngữ.

- Cách thức tiến hành:

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI

(1) Đọc các câu văn dưới đây và cho

biết mối quan hệ về nội dung

giữa chúng?

Tôi nhớ đến mẹ tôi “lúc người

còn sống, tôi lên mười” Mẹ tôi âu

yếm dắt tay tôi dẫn đi trên con

đường làng dài và hẹp Sáng nay, lúc

cô giáo đến thăm, tôi nói với mẹ có

nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ Còn

chiều nay, mẹ tôi cho tôi đi dạo chơi

với anh con trai lớn của bác gác

cổng

- Tổ chức cho HS thảo luận

- Quan sát, khích lệ HS

- Tổ chức trao đổi, rút kinh nghiệm

- GV tổng hợp ý kiến

- Thời gian truyện không có sự

logic, thống nhất vì ở câu đầu tiên

có nói đến “lúc người còn sống, tôi

lên mười” tức là hiện tại mẹ đã mất

Nhưng ở các câu tiếp theo, nội dung

lại nói đến khi mẹ còn sống

(1) Đọc các văn bản sau và chỉ ra sự

chưa thống nhất của chúng Hãy sửa

lại để đoạn văn đảm bảo tính thống

nhất?

Một ngày kia, còn xa lắm, ngày

đó con sẽ biết thế nào là không ngủ

được Giấc ngủ đến với con dễ dàng

như uống li sữa, ăn một cái kẹo

Gương mặt thanh thoát của đứa trẻ

1 Tính liên kết của văn bản

a Khảo sát, phân tích ngữ liệu

b Nhận xét

* Đoạn văn trên chi có tính liên kết hình thức nhưng chưa sự liên kết về nội dung

c Kết luận

- Liên kết là một trong những tính chất quan trọng nhất của văn bản, làm cho văn bản trở nên có nghĩa, dễ hiểu.

2 Phương tiện liên kết trong văn bản

a Khảo sát, phân tích ngữ liệu

b Nhận xét

* Đoạn văn trên còn thiếu sự liên kết giữa các câu trên phương diện ngôn ngữ về khía cạnh thời gian, làm cho mối quan hệ giữa các câu không được đảm đảm bảo

Trang 3

tựa nghiêng trên gối mềm, đôi môi

hé mở thỉnh thoảng chúm lại như

đang mút kẹo

* Hs: Đoạn văn trên còn thiếu sự

liên kết giữa các câu trên phương

diện ngôn ngữ về khía cạnh thời

gian, làm cho mối quan hệ giữa các

câu không được đảm đảm bảo Vì

vậy có thể sửa như sau:

Một ngày kia, còn xa lắm, ngày đó

con sẽ biết thế nào là ko ngủ

được Còn bây giờ, giấc ngủ đến với

con dễ dàng như uống li sữa, ăn một

cái kẹo Gương mặt thanh thoát của

đứa trẻ tựa nghiêng trên gối mềm,

đôi môi hé mở thỉnh thoảng chúm lại

như đang mút kẹo

(2) Từ những ví dụ trên, hãy cho

biết: Một văn bản được liên kết phải

đảm bảo những điều kiện gì? Cần sử

dụng phương tiện nào để đảm bảo

điều kiện đó?

- Phát hiện chi tiết

- Xung phong trả lời câu hỏi

- Tham gia nhận xét, bổ sung

- Gọi HS đọc ghi nhớ

- GV khắc sâu kiến thức trọng tâm

c Kết luận

- Điều kiện để một văn bản có tính liên kết: + Nội dung của các câu, cac đoạn thống nhất và gắn bó chặt chẽ với nhau Liên kết trong văn bản được thể hiện ở hai phương diện nội dung và hình thức.

+ Các câu trong văn bản phải sử dụng phương tiện ngôn ngữ liên kết một cách thích hợp.

3 Ghi nhớ: SGK

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

- Mục tiêu: Hướng dẫn HS luyện tập trên cơ sở những kiến thức vừa tìm hiểu.

- Phương pháp: phân tích, thực hành.

- Năng lực cần đạt: Năng lực tư duy sáng tạo, hợp tác

- GV yêu cầu HS: Sắp xếp những

câu văn theo một thứ tự hợp lí để tạo

thành một đoạn văn có tính chặt chẽ?

II Luyện tập Bài tập 1

- Sắp xếp theo thứ tự sau: Từ câu 1, 4, 2, 5, 3

Trang 4

Bài 3

- GV nếu yêu cầu bài tập

- HS làm và đọc đọc văn sau khi đã

điền từ

- Nhận xét, rút kinh nghiệm

=> Sử dụng phép lặp (đã học ở tiểu

học)

- HS đọc bài tập 4

- Trao đổi trong bàn

- Gọi 3 HS trình bày ý kiến

- GV cùng HS thống nhất

HSKT: Quan sát, lắng nghe, chép

bài tập đã chữa.

Bài tập 3: Điền từ vào chỗ trống.

bà bà cháu bà bà

cháu thế là

Bài 4 : Về mặt nội dung và hình thức hai câu

này có vẻ rời rạc không có sự liên kết, câu một nói về mẹ, câu hai nói về con

- Nhưng ở câu thứ ba, “Mẹ sẽ đưa con đến trường”, cả hai từ mẹ và con đã liên kết hai câu trên thành một câu thống nhất, vì vậy chúng vẫn được đặt cạnh nhau trong văn bản

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

- Mục tiêu: Hướng dẫn HS luyện tập liên hệ thực tế, thực hành trên cơ sở những kiến thức vừa tìm hiểu.

- Phương pháp: thuyết trình, khái quát.

- Năng lực cần đạt: Năng lực tư duy sáng tạo

HOẠT ĐỘNG CÁ NHÂN

(1) Viết một đoạn văn ngắn

(từ 3-5 câu) đảm bảo tính liên

kết với chủ đề “Mẹ tôi”

- HS suy nghĩ, viết đoạn văn

- Xung phong chia sẻ sản

phẩm

- Tham gia nhận xét, bổ

sung

- GV tổng hợp, kết luận - Cho

HS tham khảo đoạn văn

Mẹ tôi là một người phụ nữ giàu lòng yêu thương con cái và gia đình Mỗi ngày mẹ đều thức dậy sớm

để chuẩn bị bữa sáng và dọn dẹp nhà cửa rồi mới đi làm Tuy mẹ rất bận rộn, nhưng mỗi tối mẹ đều quan tâm, hỏi han tôi về việc học tập Có những lúc tôi bị suốt, cả đêm mẹ không ngủ vì lo lắng, chăm sóc cho tôi Lúc tôi làm điều gì sai trái mẹ không la mắng tôi

mà chỉ khuyên răn nhẹ nhàng về cách ứng xử trong cuộc đời Tôi rất yêu mẹ và tôi sẽ cố gắng học tập tốt để mẹ vui lòng

E HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG

- Mục tiêu: Hướng dẫn HS luyện tập liên hệ thực tế, thực hành trên cơ sở những kiến thức vừa tìm hiểu.

- Phương pháp: thuyết trình, khái quát.

- Năng lực cần đạt: Năng lực tư duy sáng tạo

(1) Các bạn trong nhóm cùng nhau xây dựng đoạn văn với nội dung: Điều em mong

Trang 5

muốn về gia đình của mình.

Chỉ rõ: đoạn văn đã đảm bảo tính liên kết về nội dung và hình thức như thế nào?

4 Củng cố (1’)

Gv chốt lại những yêu cầu trong bố cục 3 phần của một văn bản

5 HDVN (3)’

- Học thuộc ghi nhớ

- Chuẩn bị: Bố cục trong văn bản

+ Trả lời các câu hỏi SGK

+ Chuẩn bị phiếu học tập theo yêu cầu sau:

PHIẾU HỌC TẬP

Trao đổi và thực hiện các yêu cầu sau:

(1) Nêu các sự việc chính của câu chuyện ”Cuộc chia tay của những con búp bê” của Khánh Hoài Nhận xét về cách sắp xếp các sự việc?

(2) Sự sắp đặt nội dung các phần trong văn bản theo một trình tự, một hệ thống rành mạch và hợp lí được gọi là bố cục Theo em, vì sao khi xây dựng văn bản, cần phải quan tâm tới bố cục?

V Rút kinh nghiệm

Trang 6

Ngày soạn: 11/09/2020

Ngày dạy:

CHỦ ĐỀ VĂN BẢN NHẬT DỤNG (Tiếp)

Tiết 7- 8 BỐ CỤC TRONG VĂN BẢN IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY 1 Ổn định lớp (1’) - Kiểm tra sĩ số học sinh - Kiểm tra vệ sinh, nề nếp 2 Kiểm tra bài cũ (2’) - Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh - Phần chuẩn bị theo yêu cầu ở tiết trước

PHIẾU HỌC TẬP Trao đổi và thực hiện các yêu cầu sau: (1) Nêu các sự việc chính của câu chuyện ”Cuộc chia tay của những con búp bê” của Khánh Hoài Nhận xét về cách sắp xếp các sự việc?

(2) Sự sắp đặt nội dung các phần trong văn bản theo một trình tự, một hệ thống rành mạch và hợp lí được gọi là bố cục Theo em, vì sao khi xây dựng văn bản, cần phải quan tâm tới bố cục?

3 Các hoạt động dạy bài mới

A Hoạt động khởi động

- Mục tiêu: đặt vấn đề tiếp cận bài mới, tạo hứng thú cho tiết học.

- Phương pháp: thuyết trình, vấn đáp

- Năng lực cần đạt: huy động những kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm của bản thân về các vấn đề có nội dung liên quan đến bài học mới.

- Cách thức tiến hành

Trang 7

(1) Em thường xây dựng dàn bài khi tạo

lập văn bản như thế nào?

- HS suy nghĩ Xung phong trả lời câu hỏi

Dàn ý 3 phần:

- Mở bài

- Thân bài

- Kết bài

GTB: Trong những năm học trước, các em đã sớm được làm quen với việc xây dựng dàn bài mà dàn bài lại chính là kết quả, là hình thức thể hiện của bố cục Vì thế , bố cục trong văn bản không phải là 1 vấn đề hoàn toàn mới mẻ đối với chúng ta Tuy nhiên, trên thực tế , vẫn có rất nhiều HS không quan tâm đến bố cục và rất ngại phải xây dựng bố cục trong lúc làm bài Vì thế bài học hôm nay sẽ cho ta thấy rõ tầm quan trọng của bố cục trong văn bản, bước đầu giúp ta xây dựng được những bố cục rành mạch, hợp lí cho các bài làm.

Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung ghi bảng

Hoạt động 1: Bố cục và những yêu cầu

về bố cục của văn bản

- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh tìm hiểu

bố cục và những yêu cầu về bố cục trong

văn bản

- Phương pháp: phân tích ngữ liệu, thảo

luận cặp đôi, khái quát

- Năng lực cần đạt: tự học, hợp tác, sử

dụng ngôn ngữ

HOẠT ĐỘNG NHÓM

- GV PHÁT PHIẾU HỌC TẬP CHO HS

(1) Nêu các sự việc chính của câu chuyện

”Cuộc chia tay của những con búp bê”

của Khánh Hoài Nhận xét về cách sắp

xếp các sự việc?

(2) Sự sắp đặt nội dung các phần trong

văn bản theo một trình tự, một hệ thống

rành mạch và hợp lí được gọi là bố cục

Theo em, vì sao khi xây dựng văn bản,

cần phải quan tâm tới bố cục?

- HS thảo luận trong nhóm

- Báo cáo kết quả và thảo luận lớp

- Nội dung các phần, các đoạn cần được

sắp xếp theo một trình tự, một hệ thống

I Bố cục và những yêu cầu về bố cục của văn bản

1 Bố cục của VB

- Các sự việc chính của câu chuyện

+ Bố mẹ Thành và Thủy chia tay

+ Thành và Thủy chia đồ chơi

+ Thủy chia tay cô giáo và lớp học + Cuộc chia tay cảm động giữa hai anh

em Thành và Thủy

- Khi xây dựng văn bản cần phải quan

tâm tới bố cục, vì khi sắp đặt nội dung các phần trong văn bản một cách rành mạch, hợp lí sẽ tạo nên sự thống nhất về nội dung và hình thức và làm nổi bật tư tưởng, chủ đề của tác phẩm.

Trang 8

rành mạch hợp lý-> bố cục Bố cục mạch

lạc giúp các ý được trình bày rõ ràng,

giúp người đọc dễ tiếp nhận

(1) Đọc câu chuyện sau và trả lời câu hỏi:

Câu chuyện trên đã có bố cục hay chưa?

Cách kể chuyện như trên có chỗ nào bất

hợp lí? Theo em, nên sắp xếp bố cục câu

chuyện trên như thế nào?

(2) Điều kiện để một văn bản có bố cục

hợp lý?

- Mỗi bản kể trong VD gồm 2 đoạn văn.

Xét VB 1:Các câu văn trong mỗi đoạn

liên hệ với nhau thiếu chặt chẽ  chưa

tập trung thể hiện được chủ đề : Sự thiếu

hiểu biết của ếch Tính huênh hoang, kiêu

ngạo coi trời bằng vung nên nhận hậu

quả xấu + ý của đoạn văn 1 và đoạn văn

2 chưa phân biệt với nhau.=> Chưa có

bố cục nên chưa thể hiện được mục đích

giao tiếp.

- Mỗi bản kể trong VD gồm 2 đoạn văn.

Xét VB 1:Các câu văn trong mỗi đoạn

liên hệ với nhau thiếu chặt chẽ  chưa

tập trung thể hiện được chủ đề : Sự thiếu

hiểu biết của ếch Tính huênh hoang, kiêu

ngạo coi trời bằng vung nên nhận hậu

quả xấu + ý của đoạn văn 1 và đoạn văn

2 chưa phân biệt với nhau.=> Chưa có

bố cục nên chưa thể hiện được mục đích

giao tiếp.

(1) So sánh bố cục văn bản tự sự và văn

bản biểu cảm trong cách làm bài TLV?

Nêu bố cục và nhiệm vụ của mỗi phần

trongVB?

2 Những yêu cầu về bố cục trong VB:

- Câu chuyện trên chưa có bố cục Cách sắp xếp ngược trình tự => Câu chuyện không còn ý nghĩa phê phán và không mang tính chất hài nữa

- Điều kiện để bố cục VB được rành

mạch hợp lí:

- Trình tự sắp xếp các phần phải đạt được mục đích giao tiếp

- ND các phần, các đoạn trong VB phải thống nhất chặt chẽ với nhau, đồng thời giữa chúng lại có sự phân biệt rạch ròi.

3 Các phần của bố cục

- Bố cục gồm 3 phần : MB, TB, KB

- Văn miêu tả

+ MB: Giới thiệu đối tượng

+ TB: Miêu tả đối tượng

Trang 9

(2) Khái quát kiến thức vừa tìm hiểu

- Gọi HS đọc ghi nhớ SGK

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

- Mục tiêu: Hướng dẫn HS luyện tập trên

cơ sở những kiến thức vừa tìm hiểu.

- Phương pháp: phân tích, thực hành.

- Năng lực cần đạt: Năng lực tư duy sáng

tạo, hợp tác

Gọi HS đọc BT1?

Có một con ếch quen thói coi trời bằng

vung, nên cứ nghênh ngang đi lại khắp

nơi, nhâng nháo nhìn trời và kêu ồm ộp

Trước kia, ếch sống ở trong giếng Tại vì

năm ấy trời mưa, nước trong giếng dềnh

lên tràn bờ, đưa ếch ra ngoài

Khi ở đáy giếng, ếch nhìn lên và nó

thấy trời bé tí ti, chỉ bằng cái vung thôi

Còn nó thì oai ghê lắm, vì nó đã cất tiếng

kêu thì tất thảy bọn cua, ốc, nhái ở giếng

đều phải hoảng sợ Cuối cùng, nó bị một

con trâu giẫm bẹp

(1) Câu chuyện trên đã có bố cục hay

chưa?

(2) Cách kể chuyện như trên có chỗ nào

bất hợp lí?

(3) Theo em, nên sắp xếp bố cục câu

chuyện trên như thế nào?

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI

- HS đọc bài tập 2

(1) Hãy nêu bố cục của truyện Cuộc chia

+ KB: Cảm nghĩ về đối tượng

- Văn tự sự

+ MB: Giới thiệu sự việc

+ TB: Diễn biến sự việc

+ KB: Cảm nghĩ về sự việc

* Ghi nhớ: SGK/30

III LUYỆN TẬP

BT1/sgk-30

• Câu chuyện trên chưa có bố cục Cách sắp xếp ngược trình tự => Câu chuyện không còn ý nghĩa phê phán và không mang tính chất hài nữa

• Có thể sắp xếp bố cục câu chuyện như sau:

Có một con ếch quen thói coi trời bằng vung Trước kia, ếch sống ở trong giếng Khi ở đáy giếng, ếch nhìn lên và

nó thấy trời bé tí ti, chỉ bằng cái vung thôi Còn nó thì oai ghê lắm, vì nó đã cất tiếng kêu thì tất thảy bọn cua, ốc, nhái ở giếng đều phải hoảng sợ Tại vì năm ấy trời mưa, nước trong giếng dềnh lên tràn bờ, đưa ếch ra ngoài Nó cứ nghênh ngang đi lại khắp nơi, nhâng nháo nhìn trời và kêu ồm ộp Cuối cùng,

nó bị một con trâu giẫm bẹp

b (3); (4); (5); (1); (2)

=> cách a kết quả, sự việc trước nguyên nhân sự việc -> người đọc khó hiểu , người đọc không có hứng thú

=>Cách b dễ hiểu

2/Bài tập 2

• Mở bài: từ đầu đến … sưng mọng lên

Trang 10

tay của những con búp bê theo ba phần

mở bài, thân bài, kết bài

- Xây dựng lại bố cục truyện theo cách

khác?

- Tổ chức cho HS thảo luận

- Quan sát, khích lệ HS

- Tổ chức trao đổi, rút kinh nghiệm

- GV tổng hợp ý kiến

 Có nhiều cách tìm bố cục cho văn bản

này.

Cách 1: Chia theo (thời gian), sự việc.

+ Hai anh em Thành - Thủy chia đồ

chơi.

+ Thủy đến trường chia tay với cô giáo

và các bạn.

+ Hai anh em chia tay nhau

Cách 2: Theo cảm xúc

+ Tâm trạng, thái độ hai anh em

Thành-Thủy khi nghe mẹ nhắc phải chia đồ chơi.

Thành-Thủy lúc chia đồ chơi.

Thành-Thủy lúc đến trường chia tay cô giáo và

các bạn.

Thành-Thủy lúc chia tay.

Cách 3: Theo bố cục 3 phần.

+ Mở bài: Giới thiệu nhân vật anh em

Thành-Thùy và tình huống phải chia đồ

chơi

+ Thân bài: Diễn biến cuộc chia đồ

chơi.

+ Kết bài: Kết thúc truyện: Cuộc chia

tay của hai anh em.

H ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP

- HS đọc bài tập SGK

(1) Phát hiện lỗi bố cục

(2) Cách sửa cho hợp

- Xung phong trả lời câu hỏi

vì khóc nhiều: Cuộc chia tay với búp bê

• Thân bài: từ đêm qua… anh xin hứa: Cuộc chia tay với cô giáo, bạn bè và anh Thành

• Kết bài: Từ “Tôi mếu máo trả lời…” đến hết: Truyện kết thúc bằng cảnh Thành “mếu máo” nhìn em trèo lên xe

và chiếc xe rồ máy, phóng đi mất hút

+Chia theo (thời gian), sự việc.

+Theo cảm xúc +Theo bố cục 3 phần.

Bài tập 3

- GỢI Ý: * Bố cục của văn bản chưa rành mạch, hợp lý

Vì: + ý 1, 2, 3 của thân bài mới chỉ điểm lại (kể lại) việc học tốt chứ chưa trình bày kinh nghiệm phải học ra sao để đạt kết quả tốt

Định dạng
Số trang	14
Dung lượng	33,03 KB