văn 6 tiết 85-88

4.Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học ( Lựa chọn các nguồn tài liệu có liên quan ở sách tham khảo, thực hiện soạn bài ở nhà có chất lượng ,hình thành cách ghi nhớ kiến thức, ghi [r]

2 Kĩ năng:

- Kỹ năng đọc diễn cảm, giọng đọc phù hợp với tâm lí nhân vật

- Đọc – hiểu nội dung văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp vớimiêu tả tâm lí nhân vật

- Kể tóm tắt câu chuyện trong một đoạn văn ngắn

4 Định hướng phát triển năng lực

- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân

- Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học

* Nội dung tích hợp giáo dục đạo đức: các giá trị YÊU THƯƠNG, KHOAN

DUNG, ĐOÀN KẾT, HÒA BÌNH, TÔN TRỌNG, TRÁCH NHIỆM, TRUNGTHỰC

Tích hợp kĩ năng sống

- Tự nhận thức giá trị của cách ứng xử: sống khiêm tốn, biết tôn trọng ngườikhác; ứng xử đúng đắn với những người xung quanh, biết thắng được sự ghen tịtrước tài năng hay thành công của người khác

- Giao tiếp; phản hồi, lắng nghe tích cực; trình bày suy nghĩ ý tưởng, cảmnhận của bản thân về những giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện

Tích hợp môi trường: liên hệ môi trường giáo dục.

Tích hợp giáo dục đạo đức

- Giáo dục phẩm chất yêu gia đình, yêu người thân, lòng nhân ái, khoan dung

- Tự lập, tự chủ, có trách nhiệm với bản thân và với người khác

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

- Giáo viên: nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên, hướngdẫn chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo; chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết

bị, phương tiện dạy học,

- Học sinh: đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan; soạnbài; và chuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giáo viên

2 Kiểm tra bài cũ (4 phút)

? Em hãy nêu hiểu biết

của em về tác giả và vb

“Bức tranh của em gái

tôi”? Tóm tắt vb đó?

? Người em gái Kiều

Phương qua lời kể của

người anh trai hiện lên

ntn?

* Yêu cầu:

Tg: Tạ Duy Anh (1959) quê: Hà Tây

Vb: Đoạt giải nhì trong cuộc thi “Tương lai vẫy gọi”

- Phương pháp: Diễn giảng, thảo luận nhóm, trò chơi

- Kĩ thuật: Động não, làm việc nhóm, khăn trải bàn, trình bày 1 phút

- Thời gian: ( 5’ )

Cách 1: Giáo viên yêu cầu học sinh đọc bài thơ: Làm anh khó lắm

Làm anh khó lắmPhải đâu chuyện đùaVới em bé gái

Phải người lớn cơKhi em bé khóc Anh phải dỗ dành

Thấy em bé ngãAnh nâng vội vàng

Người anh trai của bé Kiều Phương trong văn bản Bức tranh của em gái tôi

cư xử với em gái của mình ra sao Làm anh có thực sự khó hay không? Cô và các em

sẽ cùng vào tiết 2 của bài

Cách 2: Nghe bài hát" Thua một người dưng"

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

- Mục tiêu: Trang bị cho học sinh những kiến thức mới liên quan đến tình huống/ vấn

đề nêu ra ở hoạt động khởi động

- Phương pháp: Diễn giảng, thảo luận nhóm, trò chơi, tình huống có vấn đề

- Kĩ thuật: Động não, làm việc nhóm, khăn trải bàn, trình bày 1 phút

- Thời gian: (20’ )

Khái quát lại các nội dung chính của tiết 1

Các em đã phát hiện được cả hai anh em bé

Phương đều là nhân vật chính của truyện Bé

Phương là một cô bé rất đáng yêu, còn anh

trai của bé thế nào? Cô và các em cùng tìm

hiểu tiếp.

I Giới thiệu chung:

II Đọc - hiểu văn bản:

3 Phân tích:

a Nhân vật bé Kiều Phương

? Chúng ta có thể tìm hiểu diễn biến tâm

trạng của người anh qua mấy nấc thang? Đó

Trước hết , chúng ta tìm hiểu về diễn biến tâm

trạng của người anh trong cuộc sống hàng

ngày với em gái.

? Em hãy tìm những chi tiết thể hiện thái độ,

cách cư xử của người anh với Kiều Phương

trong cuộc sống hàng ngày? (Tr30, đầu T31)

- Bí mật theo dõi việc chế thuốc vẽ của em.

? Em nhận xét gì về thái độ đó?

- Luôn tò mò, xét nét, coi thường, thấy khó

chịu về việc làm của em

- Tò mò, xét nét, coi thường, khó chịu

về em

Tâm trạng này được đẩy lên một nấc thang

tiếp theo, đó là khi chú Tiến Lê đến nhà chơi

và phát hiện ra tài năng hội hoạ của bé Kiều

Phương.

? Em hãy tìm các chi tiết thể hiện tâm trạng,

thái độ của mọi người khi đứng trước toàn

bộ bức tranh của Kiều Phương?

+ chú Tiến Lê

+ bố

+ mẹ

Máy chiếu

- Chú Tiến Lê: mặt rạng rỡ, cho rằng bé là một

thiên tài hội hoạ

- Bố: ngây người ra như không tin vào mắt

mình, không kìm được, ôm thốc bé lên và nói:

Con đã cho bố một bất ngờ quá lớn

- Mẹ: không kìm được xúc động

* Khi tài năng hội hoạ của em gái được phát hiện:

? Em đánh giá chung gì về thái độ đó của mọi người (trừ anh trai)?

Mọi người (trừ người anh trai) đều có thái độ rất ngạc nhiên, xúc động, hãnh diện,

tự hào khi phát hiện thấy tài năng hội hoạ của bé Kiều Phương.

Chúng ta cùng tìm hiểu về thái độ của người anh để đối chiếu với thái độ của mọi người.

? Những chi tiết nào nói lên tâm trạng của người anh lúc đó?

- Lúc ngồi trên bàn học, chỉ muốn gục khóc

- Không tìm thấy ở mình một tài năng gì.

- Không thân với Mèo như trước nữa

(chỉ cần một lỗi nhỏ ở em là lại gắt um lên)

? Em cảm nhận được gì về tâm trạng của cậu

bé khi thấy mọi người đều rất quan tâm, hãnh

diện trước tài năng của bé Phương?

- Cảm thấy tự ti, mặc cảm, ghen tị trước tài

năng của em

- Không vui, mặc cảm, tự ti, ghen tị với tài năng của em

Tranh (máy chiếu)

Bức tranh (anh gục khóc)

Hành động muốn khóc nói lên tâm trạng đau

khổ, tủi thân của cậu bé.

? Vì sao thấy em mình có năng khiếu mà anh

* Khi đứng trước bức tranh được giảinhất của em:

lại có thái độ, tâm trạng như vậy? (so sánh hình

ảnh của người em trong mắt cả gia đình trước kia

và sau khi được phát hiện tài năng)

- Anh vốn coi thường em, cho rằng em chỉ là

một đứa trẻ nghịch ngợm, bẩn thỉu; còn mình

là anh, hơn hẳn em Vậy mà giờ đây, tình hình

dường như bị đảo ngược

? Em nhận xét gì về tài nắm bắt tâm lí nhân vật

của tác giả?

- Am hiểu sâu sắc tâm lí nhân vật

- Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật

Chốt:

A-mi-xi đã từng nói: đừng để con rắn ghen tị luồn vào trong tim Đó là một con rắn độc

Nó gặm mòn khối óc và làm đồi bại trái tim ấy vậy mà, con rắn có tên là Ghen tị đó đang

dần luồn vào trong tim của cậu bé Cậu rơi vào tâm lí mặc cảm, tự ti, hay cáu giận với em mình chỉ vì cô bé có tài năng hội hoạ Qua đó, thể hiện ngòi bút miêu tả tâm lí khéo léo, tài tình, sự am hiểu tâm lí trẻ nhỏ sâu sắc của tác giả.(nhiều đứa trẻ thường ghen tị trước thành công của người khác).

? Tâm trạng trên còn được đẩy lên một nấc thang cao hơn nữa khi người anh quyết định thức hiện hành động nào? (mà chính người anh cũng coi thường?)

- Quyết định xem lén tranh của em

- Điều đó chứng tỏ người anh vẫn chưa hoàn toàn thoát khỏi tính trẻ con

? Khi xem lén tranh của em, người anh thấy gì?

+ Dường như những gì trong ngôi nhà đều được em đưa vào tranh

+ Mặc dù nó vẽ bằng những nét to tướng, nhưng ngay cả cái bát múc cám lợn sứt mộtmiếng cũng trở nên ngộ nghĩnh

+ Con mèo vằn vào tranh, to hơn cả co hổ nhưng nét mặt lại vô cùng dễ mến

Máy chiếu

Câu văn: Con mèo vằn vào tranh, to hơn cả co hổ nhưng nét mặt lại vô cùng dễ mến được tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Em hãy chỉ ra vế A và vế B của phép

so sánh đó.

Các em đã được tìm hiểu ở bài Tiếng Việt

? Vì sao khi gấp những bức tranh của Mèo lại, người anh lại lén trút ra một tiếng thở dài?

Buồn nản, bất lực và cay đắng nhận ra rằng: Mèo - đứa em gái nghịch ngợm và bẩn thỉu ấy có tài năng hơn mình nhiều

? Từ đó, anh đã cư xử thế nào với em?

Càng ngày càng khó chiụ với em, cảm thấy em như chọc tức mình

Bình:

Tạ Duy Anh thấu hiểu thật sâu sắc tâm lí trẻ nhỏ Việc khắc hoạ từng nắc thang tâm trạng

đó làm cho tình huống truyện càng thêm gay gấn, chúng ta càng thêm lôi cuốn và bị thu hút, càng muốn tìm hiểu phần tiếp theo của câu chuyện.

Dòng cảm xúc, tâm trạng của anh trai bé Kiều Phương được thay đổi ra sao ở phần cuối truyện, cô và các em cùng tìm hiểu tiếp theo.

Kiều Phương nhập tâm lời dạy của chí Tiến Lê: “Cháu hãy vẽ những gì thân thuộc nhất với cháu”.

? Bé đã vẽ gì trong cuộc thi tranh quốc tế của mình? (tìm chi tiết)

Một chú bé đang ngồi nhìn ra ngoài của sổ nơi bầu trời trong xanh Mặt chú bé như toả

ra một thứ ánh sáng rất lạ Toát ra từ cặp mắt, tư thế ngồi của chú không chỉ sự suy tư

mà còn rất mơ mộng nữa

Bức tranh (máy chiếu)

? Kết hợp giữa kênh hình và kênh chữ, em cảm nhận gì về bức tranh đó (được giải nhất trong cuộc thi tranh quốc tế)?

? Tìm những từ ngữ nói lên thái độ và tâm trạng của người anh lúc đó?

+ Giật sững người, phải bám chặt lấy tay mẹ

+ Thoạt tiên là sự ngỡ ngàng, rồi đến hãnh diện, sau đó là xấu hổ

+ Nhìn như thôi miên vào dòng chữ đề trên tranh: Anh trai tôi.

+ Muốn khóc

? Em hãy khái quát lại tâm trạng của anh trai

khi đứng trước bức tranh đó?

- Bất ngờ, xúc động, tự hào, xấu hổ

- Bất ngờ, xúc động, tự hào, xấu hổ

Yêu cầu học sinh thảo luận: theo nhóm bàn

? Em hãy giải thích vì sao người anh lại có tâm trạng “Thoạt tiên là sự ngỡ ngàng, rồi đến hãnh diện, sau đó là xấu hổ” khi đứng trước bức tranh đoạt giải nhất của em?

- Ngỡ ngàng: ngạc nhiên cao độ, bức tranh vẽ về mình chứ không phải là ai khác trong gia đình Không ngờ mình được em gái rất yêu quý và tôn trọng Bức tranh đẹp ngoài sức tưởng tượng của cậu bé

- Hãnh diện: Trong mắt em, mình thật hoàn hảo và đẹp đẽ Em gái mình là một tàinăng hội hoạ rất đặc biệt

- Xấu hổ: Vì nhận thấy trước đó mình quá ích kỉ, nhỏ nhen, hẹp hòi, đã coi thường, đố

hãnh diện vì bé, người anh trai muốn gục xuống bàn khóc Và giờ đây, khi đứng trước bức tranh thi quốc tế đoạt giải nhất đó, người anh trai lại muốn khóc.

? Em hãy so sánh sự khác biệt giữa hai tiếng khóc ấy.

+ Tiếng khóc lúc đầu: đau khổ, ghen tị, đố kị với em

+ Lúc sau: sung sướng, hạnh phúc, xen lẫn sự xấu hổ

? Em cảm nhận được gì về dòng suy nghĩ cuối

truyện của cậu bé: Không phải con đâu, đấy là

tâm hồn và lòng nhân hậu của em con đấy.

(người anh đã nhận ra điều gì từ bản thân và em

gái của mình?)

- Được thức tỉnh, nhận ra hạn chế của mình và

tình cảm cao đẹp của em

- Nhận ra hạn chế của mình, thấy được tấm lòng nhân hậu của em

? Tại sao nhờ bức tranh, người anh lại có sự cảm hoá và thay đổi đến thế? (Chức năng của nghệ thuật là gì?)

Nghệ thuật hướng con người tới những điều tốt đẹp của cuộc sống

? Theo em, nhân vật người anh đáng trách hay không? có đáng cảm thông không? Vì sao?

- đáng trách nhưng cũng đáng cảm thông vì những tính xấu trên chỉ là nhất thời Ngườianh đã nhận thấy khuyết điểm trong tâm hồn của mình và đã hối hận, day dứt

Bình:

Người anh vốn cho rằng mình không được yêu quý, không được mọi người trong gia đình

qua tâm; nên muốn khóc Những giọt nước mắt tủi thân , đau khổ chỉ trực rơi xuống bànhọc Khi nhận thấy em gái của mình lại rất yêu quý và quan tâm đến mình, những giọt nướcmắt sung sướng, hãnh diện pha lẫn vị xấu hổ lại muốn lăn trên gò má của cậu bé Lòngnhân hậu của cô em gái đã nâng tâm hồn của anh trai dậy, thoát ra khỏi hố sâu của sự ghen

Máy chiếu:

Nhận xét nào sau đây thể hiện đúng nhất nội

dung bài học được rút ra từ truyện?

A/ Ghen ghét, đố kị trước tài năng và thành công

của người khác là một tính xấu, đáng trách Nó sẽ

ăn mòn tâm hồn và trái tim của chính bạn

B/ Con người thường có tâm lí mặc cảm, tự ti

trước thành công của người khác

C/ Ghen tị cũng là thi đua, để bản thân được tốt

hơn

D/ Làm anh là điều rất khó

? Nêu ý nghĩa của truyện?

Tình cảm trong sáng, nhân hậu bao giờ cũng lớn

hơn, cao đẹp hơn lòng ghen ghét, đố kị

* Ý nghĩa:

? Hãy chỉ ra nghệ thuật đặc sắc nhất của

truyện?

A/ Nghệ thuật so sánh

B/ Nghệ thuật nhân hoá

C/ Nghệ thuật so sánh và nhân hoá

D/ Nghệ thuật miêu tả tinh tế tâm lí nhân vật qua

Yêu cầu học sinh đọc bài tập 2 trong SGK Tr 35

Yêu cầu học sinh đọc phần đọc thêm

? Em hiểu gì về hai câu châm ngôn đó?

=> Ghen tỵ là một thói xấu Nó như một con

rắn độc có thể làm thui chột lý trí và tình cảm

của con người

=> Ghen tỵ là một tật xấu , muốn đạt thành

tích cần phải cố gắng thi đua

- Phương pháp: Vấn đáp, thảo luận nhóm

- Kĩ thuật: Trả lời nhanh, KT khăn trải bàn

lương tâm( tự hỏi lương tâm) Em thấy ý kiến đó đúng hay sai.

E HOẠT ĐỘNG MỞ RỘNG, TÌM TÒI, SÁNG TẠO

- Mục tiêu: tìm tòi, mở rộng thêm những gì đã được học, dần hình thành nhu cầu học tập suốt đời.

- Phương pháp: thảo luận nhóm

- Kĩ thuật: hỏi và trả lời, trình bày một phút, chia nhóm, giao nhiệm vụ

- Lập dàn ý cho bài văn MT một đêm trăng

Luyện nói trước ở nhà

LUYỆN NÓI VỀ QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH

VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ

A MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

- Những yêu cầu cần đạt đối với việc luyện nói

- Những kiến thức đã học về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trongvăn miêu tả

- Những bước cơ bản để lựa chọn các chi tiết hay, đặc sắc khi miêu tả một đốitượng cụ thể

2 Kỹ năng:

- Sắp xếp các ý theo một trình tự hợp lí

- Đưa các hình ảnh có phép tu từ so sánh vào bài nói.

- Nói trước tập thể lớp thật rõ ràng, rành mạch, biểu cảm, nói đúng nội dung,tác phong tự nhiên

3 Định hướng phát triển năng lực:

+ Tự học: tự nghiên cứu các đơn vị kiến thức theo sự chuẩn bị bài ở nhà, tựnhận thức

+ Giao tiếp: lắng nghe tích cực, phản hồi tích cực

+ Giải quyết vấn đề: Tìm những vấn đề còn khúc mắc và trao đổi

+ Hợp tác: hoạt động nhóm

+ Sử dụng CNTT: Tìm hiểu những kiến thức liên quan đến bài học

+ Sử dụng ngôn ngữ: trình bày quan điểm, suy nghĩ của bản thân

4 Thái độ:

Ý thức tự giác, tích cực trong học tập

* Nội dung tích hợp giáo dục đạo đức: các giá trị TRÁCH NHIỆM, TÔN

TRỌNG, YÊU THƯƠNG, TRUNG THỰC, KHOAN DUNG, ĐOÀN KẾT, HỢPTÁC, HÒA BÌNH, TỰ DO

Tích hợp môi trường: sử dụng các ví dụ minh họa về chủ đề môi trường bị

thay đổi

Tích hợp giáo dục đạo đức:

- Tự lập, tự tin, tự trọng, có trách nhiệm với bản thân, với cộng đồng, có tinhthần vượt khó

- Yêu quê hương, đất nước, con người

B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

- Giáo viên: nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên, hướngdẫn chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo; chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết

bị, phương tiện dạy học,

- Học sinh: đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan; soạnbài; và chuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giáo viên

- Kiểm tra sĩ số học sinh:

- Kiểm tra vệ sinh, nề nếp:

6A1

2 Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

- Kiểm tra nội dung bài học

2 Kiểm tra bài cũ (4 phút)

? Khi viết văn miêu tả,

- Nhận xét giúp người đọc hiểu được tình cảm của người viết

3 Bài mới (33 phút)

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

- Mục tiêu: tạo hứng thú, tâm thế cho học sinh; tạo tình huống/vấn đề học tập nhằm huy động kiến thức, kinh nghiệm hiện có của học sinh và nhu cầu tìm hiểu kiến thức mới liên quan đến tình huống/vấn đề học tập

- Phương pháp: Diễn giảng, thảo luận nhóm, trò chơi

- Kĩ thuật: Động não, làm việc nhóm, khăn trải bàn, trình bày 1 phút

- Thời gian: ( )

Giờ trước chúng ta đã học về quan sát, tưởng tượng, nhận xét trong văn miêu

tả Để biết được những nhược điểm của mình trong bài văn miêu tả, phát huy ưuđiểm và hạn chế nhược điểm, chúng ta phải nói trước tập thể lớp Nói như thế nàocho đúng? Giờ hôm nay ta tiến hành…

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

- Mục tiêu: Trang bị cho học sinh những kiến thức mới liên quan đến tình huống/ vấn

đề nêu ra ở hoạt động khởi động

- Phương pháp: Diễn giảng, thảo luận nhóm, trò chơi, tình huống có vấn đề

- Kĩ thuật: Động não, làm việc nhóm, khăn trải bàn, trình bày 1 phút

- Thời gian: ( )

Hoạt động 1: Vai trò, tầm quan trọng, ý nghĩa

của việc luyện nói

- Phương pháp: Vấn đáp, phân tích

- Kĩ thuật : hỏi và trả lời

I Vai trò, tầm quan trọng, ý nghĩa của việc luyện nói.

- Năng lực: giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ

? Em hãy nhắc lại vai trò, tầm quan trọng, ý

nghĩa của việc luyện nói?

- Giúp chúng ta tự tin, mạnh dạn trước đông

người

- Biết được kĩ năng giao tiếp bằng ngôn ngữ

nói của bản thân: ưu, nhược trong cách nói

của mình

- Trau dồi kĩ năng viết văn miêu tả

? Theo em, yêu cầu của việc luyện nói là gì? - Yêu cầu của việc luyện nói:

+ Dựa vào dàn ý, nói rõ ràng, rành mạch

+ Biết nói với âm lượng vừa đủ, có ngữ điệu, diễn cảm

+ Tác phong mạnh dạn, tự tin, mắt nhìn người nghe

- Kĩ thuật: động não, trình bày,

- Năng lực: Giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ, tự

học

Yêu cầu hs làm việc theo nhóm:

Ghi lại kết quả của việc quan sát, tưởng tượng,

so sánh và nhận xét trong việc miêu tả các đối

tượng:

+ Nhóm 1: Một người thân (Mẹ)

+ Nhóm 2: Một nhân vật: Bé Kiều Phương

trong vb “Bức tranh của em gái tôi”

+ Một cảnh vật: Quang cảnh buổi sáng bình

minh trên biển

II Luyện tập:

1 Quan sát, tưởng tượng, so sánh

và nhận xét trong việc miêu tả các đối tượng:

+ Một người thân+ Một nhân vật: Bé Kiều Phương trong vb “Bức tranh của em gái tôi”.+ Một cảnh vật: Quang cảnh buổi sáng bình minh trên biển

Các nhóm thảo luận, kq viết ra bảng nhóm

Đại diện nhóm trình bày (hoặc theo chỉ định của gv)