Nếu với các thiết bị trình chiếu giáo viên tổ chức các hoạt động theo từng bước lên lớp ( ổn định tổ chức, kiểm tra bài cũ, dạy bài mới, củng cố, giao nhiệm vụ về nhà cho học si[r]
Trang 1GIỚI THIỆU PHƯƠNG PHÁP 1:1
Phần I – Các phương pháp dạy học
Để phân biệt các phương pháp dạy học, thường chúng ta dựa trên thiết bị dạy học hoặc dự trên
cách tổ chức truyền thụ
@ Dựa trên các thiết bị dạy học
Với các phương tiện dạy học, giáo viên có thể sử dụng một trong các phương pháp truyền thụ kiến thức sau:
- Phương pháp truyền thống: Với phấn trắng, bảng đen ( viết bảng và bảng nhựa ) giáo viên
đã có thể truyền thụ kiến thức cho học sinh với những bước lên lớp nhịp nhàng và linh hoạt Phương pháp dạy học truyền thống đã tồn tại bấy lâu nay và đã đào tạo vô số con người Việt Nam tài ba
- Phương pháp TLC ( Teaching and Learning with Computer): Phương pháp này được IBM đề xuất, với mô hình một lớp học có một số ít máy tính được cài đặt các chương trình dạy học bộ môn, học sinh được chia làm nhiều nhóm, mỗi nhóm sẽ hoặc sử dụng máy tính để rèn luyện hoặc dùng những phương pháp rèn luyện thông thường trên giấy
Trang 2- Phương pháp dạy học sử dụng thiết bị trình chiếu: Với các thiết bị trình chiều như projector, overhaed giáo viên có thể chuyển tải những tư liệu hay, bổ ích bổ xung cho bài giảng của mình trên lớp Nếu cộng thêm các thiết bị tương tác tốt (bảng smartboard) thì không khí lớp học
sẽ hết sức sôi động
- Phương pháp sử dụng CMPC: Với hệ thống máy tính gồm một máy giáo viên và nhiều máy CMPC cho học sinh, quá trình tổ chức lớp học sẽ rất hiệu quả
@ Dựa trên tổ chức dạy học
- Phương pháp truyền thống: giáo viên là người chủ đạo Các bước lên lớp được thực hiện nghiêm chỉnh, học sinh sẽ chú ý lắng nghe, ghi chép và luyện tập Nếu với các thiết bị trình chiếu giáo viên tổ chức các hoạt động theo từng bước lên lớp ( ổn định tổ chức, kiểm tra bài
cũ, dạy bài mới, củng cố, giao nhiệm vụ về nhà cho học sinh) thi vẫn là phương pháp truyền thống
- Phương pháp tích cực: Khi tiến hành thay sách giáo khoa phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai phương pháp dạy học tích cực Đây là một bước cải tiến phương pháp dạy học truyền thông trong ý tưởng lấy học sinh làm trung tâm Trong tiết dạy, giáo viên tổ chức cho học sinh có những hoạt động tích cực nhằm phát huy tính chủ động sáng tạo của học sinh, tăng cường khả năng tư duy và phát biểu của các em
- Phương pháp dạy học theo dự án: Trong qua trình triển khai chương trình ITTF (Intel Teach
To The Future) Bộ Giáo dục và Đào tạo đã giới thiệu phương pháp dạy học theo dự án (Project Based Learning) tại một số tỉnh thành Đây là phương pháp dạy học liên môn, kết hợp kiến thức nhiều bộ môn với mong muôn học sinh sẽ áp dụng kiến thức được học vào thực tế cuộc
Trang 3sống, tạo ra những sản phẩm của nhóm Thông qua các hoạt động của nhóm với những “ vai” khác nhau, các em sẽ tạo ra những sản phẩm độc đáo đồng thời rèn luyện “phương thức làm việc theo nhóm” Trong chương trình PiL (Microsoft Partners In Learning) Microsoft cũng đưa
ra phương pháp dạy học theo dự án, tập trung giải quyết nhiều vấn đề liên quan đến kiến thức bộ môn và vấn đề xã hội
- Phương pháp dạy học 1:1: Đây là phương pháp dạy học thích ứng với từng nhóm đối tượng học sinh, được Intel và Microsoft khởi xướng, nhiều quốc gia tham gia Phương pháp này đặc biệt thích hợp với những nơi sĩ số học sinh khá lớn Giáo viên sẽ nắm bắt trình độ và tâm sinh lý của học sinh để truyền thụ kiến thức và tổ chức rèn luyện phù hợp với từng nhóm đối tượng
Phần II – Phương pháp dạy học trong tình hình mới
@ Yêu cầu của đổi mới phương pháp dạy học
Đổi mới phương pháp dạy học tại nước ta phải thỏa mãn các yêu cầu sau:
Dạy học hiệu quả và hứng thú
Khai thác kho tàng kiến thức khổng lồ trên internet
Ứng dụng có hiệu quả điều kiện thiết bị có được
Khắc phục được những nhược điểm của học sinh
Giáo viên không nhọc nhằn hơn
@ Yêu cầu của đổi mới phương pháp học tập
Trang 4 Hoc để biết
Học để làm
Học để chung sống
Học để khẳng định mình
Học hứng thú và tự tin
@ Sự phát triển của công nghệ thông tin
Ngày nay máy vi tính (PC, laptop,…) không còn xa lạ đối với học sinh nước ta, giá thành của
một máy tính không vượt quá khả năng của người dân đồng thời công nghệ internet đã phát triển liên tục, tốc độ truy cập của các dịch vụ internet ngày càng cải thiện, nội dung trên xa lộ thông tin ngày càng phong phú và tiện ích cho việc học tập, chia sẻ kinh nghiệm và tri thức Việc tận dụng internet sẽ nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập của thầy và trò
Máy tính cũng không chỉ phục vụ cho việc quản lý, giảng dạy, máy tính đã dần dần trở thành phương tiện để học sinh học tập không những ở nhà mà ngay cả trong lớp học
@ Một đề xuất
Trang 5Qua tiếp cận với các chương trình dạy học tiên tiến của Intel, Microsoft trong thời gian gần dây, chúng ta cảm nhận được những điều cơ bản nhất mà các phương pháp dạy học này đã tạo nên trong các khóa tập huấn cho cán bộ , giáo viên là: tinh thần dạy – học năng động
Tinh thần này gồm:
Tự khám phá
Chia sẻ thông tin
Phản hồi tích cực
Hợp tác
Tự rút ra tri thức
Tro ng
một
tinh
hiện
một
được những mặt tích cực, hạn chế được những hạn chế của học sinh (làm việc theo nhóm, diễn đạt và tôn trọng sản phẩm của mình làm ra) đồng thời xây dựng một thái độ học tập, giao
tiếp năng động, văn minh và tích cực
Đề nghị chúng ta vận dụng tinh thần này để xây dựng một phương pháp dạy học mới hiệu quả
và phù hợp với tình hình hiện tại
Phương pháp dạy học mới phải phát huy được những ưu điểm của học sinh (thông minh, năng động, sáng tạo, chịu khó…), khắc phục được những nhược điểm (khả năng làm việc theo nhóm, khả năng diễn đạt và ít làm ra sản phẩm …)
Chúng ta cũng phải linh động, phát huy những mặt tích cực của phương pháp dạy học truyền thống mà bao lâu nay chúng ta đã thành công Chúng ta cũng phải nghĩ đến khả năng phát triển của phương pháp dạy học, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin và kinh tế, phương pháp dạy học cũng sẽ phat triển cho phù hợp Hiện nay trên thế giới đang sử dụng phương pháp dạy học 1:1 E learning Phương pháp này tận dụng tối đa hệ thống wifi và tính tương tác của các chương trình máy tính Mỗi học sinh sẽ sử dụng 1 máy tính (CMPC hoạc laptop) tương tác với máy tính giáo viên và các bạn học khác Quá trình truyền đạt và trao đổi sẽ được hệ thống máy tính hỗ trợ Nhờ đó tính linh hoạt, năng động của học sinh sẽ được khai thác tối đa
Trang 6Phần III – Phương pháp dạy học 1:1
Trang 7Phương pháp dạy học năng động tập trung ba nội dung chính : Kiến thức bài học, bài tập và các hoạt động
@ Kiến thức bài học
Kiến thức bąi học được chia ląm hai phần: Kiến thức cơ bản và Kiến thức tự khám phá
+ Kiến thức cơ bản lą kiến thức mą giáo viên phải trình bày Với kiến thức này học sinh có thể nắm được phần cơ bản nhất của bài học
+ Kiến thức tự khám phá là kiến thức học sinh có thể tư duy, tìm tòi, sáng tạo Phần kiến thức này sẽ bổ sung và làm phong phú kiến thức cơ bản Chúng tạo thành toàn bộ kiến thức của bài học
Tuỳ theo đối tượng học sinh (trình độ tiếp nhận thông tin mới, thái độ học tập) và tuỳ tình hình của lớp học và bài học giáo viên sẽ quyết định tỉ lệ, liều lượng và nôi dung của từng phần để
tổ chức dạy học
@ Bài tập
Bài tập cũng được phân loại theo từng nhóm đối tượng trong lớp ( của bộ môn): bài tập dành cho học sinh trung bình trở xuống, học sinh khá và học sinh giỏi Giao bài tập rèn luyện và bài tập nhà cho đúng đối tượng học sinh sẽ là một biện pháp giúp học sinh học tự tin, chủ động và thoải mái Sự điều phối tốt kết quả làm việc của học sinh là nghệ thuật của giáo viên Mục đích là mọi học sinh đều hoàn thành nghĩa vụ của mình đồng thời vẫn có thế nắm bắt được nhiều kỹ năng giải quyết công việc của nhiều nội dung khác
Trang 8@ Các hoạt động của học sinh
Cái quan trọng hơn hết trong quá trình tổ chức giảng dạy là thiết kế các hoạt động trong lớp và ngoài lớp
Giáo viên nắm bắt tình hình của lớp trong quá trình giảng dạy sẽ có những loại hình hoạt động phù hợp cho từng tiết dạy, linh hoạt cho từng lớp Nhưng phải nhắm đến mục đích là :
Tập cho học sinh làm việc theo nhóm: Học sinh tập dần các phương pháp tập trung trí
tuệ ( Brainstorming), phương pháp sáu chiếc mũ tư duy, phương pháp sơ đồ tư duy Khi hoạt động theo nhóm , học sinh sẽ chủ động đề cử nhóm trưởng, thư ký và phân công các thành viên Học sinh sẽ đóng góp phần làm tiết dạy thành công
Tập cho học sinh chia sẻ thông tin: Mỗi học sinh sẽ có thể sẽ khám phá được một kiến
thức nào đó, nếu được chia sẻ thông tin cho nhau thì lượng kiến thức được thông tin sẽ rất lớn và phong phú
Tập cho học sinh phản hồi tích cực: học sinh cần được trang bị và thực hành đầy đủ
các kỹ năng học tập mới: lắng nghe, phát biểu, tư duy, … Quá trình lắng nghe, chọn lọc
Trang 9những thông tin đến từ bạn học sẽ kích thích học sinh phát biểu Cách phát biểu và thái độ phản hồi tích cực sẽ là một sự hữu ích trong quá trình học tập của học sinh
Tập cho học sinh hợp tác: những nhóm nhỏ với sự hợp tác tốt sẽ tạo nên sức mạnh.
Lượng tri thức và kinh nghiệm học tập được chia sẻ giữa các nhóm sẽ là một nguồn tài nguyên rất quí cho học sinh
Tập cho học sinh tự rút ra kiến thức bài học: Thông thường giáo viên là người tổng
hợp kiến thức cho học sinh Điều này sẽ hạn chế khả năng tự làm ra những sản phẩm học sinh, từ đó mất đi tính năng động và tự tin của học sinh Giáo viên hướng dẫn tốt, gợi ý khéo sẽ giúp cho học sinh tự mình rút ra kiến thức được học Học sinh sẽ hiểu, nhớ tốt hơn Tập cho học sinh tổng hợp kiến thức qua sơ đồ tư duy (mind mapping) sẽ rất có lợi cho quá trình tự học của học sinh sau này
Trang 10Phần IV – Bài soạn giảng Một bài soạn theo phương pháp 1:1 sẽ gồm có năm phần:
Khác biệt giữa phương pháp 1:1 và các phương pháp khác là:
Phần ghi chép của HS phải được thể hiện rõ trong bài soạn GV phải tuân thủ và thực hiện cho được trọn vẹn phần này
Bài tập theo nhóm đối tượng Đây là phần thể hiện sự công phu, sâu sát và trách nhiệm của GV đối với HS mình dạy.GV sẽ phân loại, nhân bản ( để bài tập thêm phong phú và giao cho HS đ
ở nhàm chán)
GV chuẩn bị nhóm bài tập tương ứng cho từng nhóm đối tượng HS GV cũng phải chuẩn bị cả bài tập về nhà Bài tập này cũng phải được phân loại và giao đúng đối tượng
@ Kiến thức cần có để học bài học
Đây là phần học sinh cần có để có thể tiếp thu bài học mới Có thể có bài học không cần có phần này, nhưng hầu hết đều có Khi soạn bài giảng tiết trước, giáo viên phải nhìn thấy nội dung này để giao nhiệm vụ cho học sinh ở nhà chuẩn bị (ở tiết học trước) hoặc giáo viên phải nhắc lại cho học sinh trước khi vào bài mới
@ Mục đích yêu cầu
Đây là trọng tâm kiến thức của bài học Học sinh học xong bài học sẽ phải nắm được kiến thức này Từ đó giáo viên sẽ có định hướng để xây dựng bài giảng của mình Sẽ có những kiến thức nào giáo viên phải giảng, kiến thức nào sẽ tổ chức cho học sinh tự khám phá Cũng từ đây giáo
viên sẽ hình dung kịch bản sẽ thực hiện trong lớp
@ Nội dung ghi chép
Từ mục đích yêu cầu, giáo viên sẽ xác định được nội dung học sinh ghi chép trong tiết học Phần ghi chép phải hết sức gọn, đảm bảo nội dung và rõ ràng, mạch lạc
@ Bài tập theo nhóm
Giáo viên sẽ chuẩn bị một số bài tập được phân chia mực độ khó dễ cho từng nhóm đối tượng học sinh Các bài tập này có thể được nhân bảng theo cùng thể loại nhưng hình thức phong phú
Trang 11để học sinh không bị nhàm chán, nhưng khi tiến hành thực hiện thì sẽ tạo được kỹ năng sử lý tình huông Giáo viên cũng chuẩn bị một số bài tập tương tự để học sinh luyện tập khi về nhà
@ Nhiệm vụ của học sinh khi hết tiết học
Giáo viên chuẩn bị một số việc giao về nhà Mục đích để học sinh chuẩn bị tiết học tiếp theo và luyện tập ở nhà Số lượng và mức độ phải được tính toán sao cho thời gian thực hiện ở nhà không vượt quá thời gian học ở lớp Vừa đủ và khả thi
Phần V – Yêu cầu một kịch bản
Một vấn đề cần lưu ý là qua khảo sát một bài soạn của giáo viên, lãnh đạo trường
có thể kiểm soát được quá trình chuẩn bị và đánh giá được tiết dạy sắp thực hiện
hay không ?
Nếu giáo viên thực hiện theo khung bài giảng trên một cách rõ rang thì việc này có thể kiểm soát tốt
Những câu hỏi đặt ra, nếu bài soạn của giáo viên thể hiện tốt thì có thể đánh giá
tiết dạy đã được chuẩn bị chu đáo hay chưa
@ Học sinh đã được chuẩn bị ở nhà như thế nào?
Giáo viên đã bao quát bài học trước & sau tiết dạy tốt thì phần chuẩn bị này sẽ giúp cho học sinh đến lớp tự tin và có thể tiếp nhận tiết học một cách thoải mái và hiệu quả:
Bài tập vừa sức
Kiến thức cần thiết vừa đủ
Trang 12 Tinh thần để chia sẻ thông tin nhẹ nhàng
@ Học sinh sẽ ghi chép được gì?
Giáo viên chuẩn bị kịch bải tiết dạy thông qua việc học sinh ghi chép Từng nội dung ghi
chép là kết quả của các hoạt động của giáo viên và học sinh.
@ Học sinh sẽ thu hoạch được gì?
Trang 13Giáo viên hình dung được quá trình giảng dạy, kết hợp với nhận định trình độ và thái độ học tập của học sinh để dự kiến kết quả truyền đạt kiến thức của mình Phần thu hoạch này sẽ tương thích với mục đích yêu cầu và phần ghi chép của học sinh Sẽ có những sản phẩm nào của học sinh sẽ hình thành từ sự hướng dẫn của giáo viên
@ Học sinh sẽ làm gì trong lớp?
Kịch bản tiết dạy của giáo viên sẽ thể hiện được các hoạt động của học sinh trong tiết đó Học sinh thụ động hoàn toàn hay sẽ có những hoạt động tích cực ( cá nhân, cặp, nhóm…, chia sẻ thông tin, hợp tác, …)
@ Học sinh sẽ làm gì sau tiết học?
Giáo viên có thể kiểm soát được kết quả học tập của học sinh và chuẩn bị cho tiết học sau thông qua việc chuẩn bị những gì mà học sinh sẽ thực hiện sau tiết học Những nội dung này
sẽ nhắc nhở giáo viên nắm bắt đối tượng học sinh tốt hơn, không chỉ trong lớp mà cả những hoạt động ngoài lớp học Đây cũng chính là phần tiếp nối cho kịch bản một tiết dạy sau Giáo viên có thể kiểm soát được kết quả học tập của học sinh và chuẩn bị cho tiết học sau thông qua việc chuẩn bị những gì mà học sinh sẽ thực hiện sau tiết học Những nội dung này
Trang 14sẽ nhắc nhở giáo viên nắm bắt đối tượng học sinh tốt hơn, không chỉ trong lớp mà cả những hoạt động ngoài lớp học Đây cũng chính là phần tiếp nối cho kịch bản một tiết dạy sau