GIỚI THIỆU PHƯƠNG PHÁP BÀN TAY NẶN BỘT

Là phương pháp dạy học khoa học • dựa trên cơ sở sự tìm tòi-nghiên cứu • áp dụng cho việc dạy học các môn KHTN Lý, Hóa, Sinh • thích hợp đối với bậc tiểu học và THCS.. Chính HS tự tìm ra

Trang 1

GIỚI THIỆU PHƯƠNG PHÁP

Trang 2

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

Phần 1: Những đặc trưng cơ bản của phương pháp

Trang 4

1.1 MỤC TIÊU

Hiểu được:

cơ sở khoa học của PP-BTNB các nguyên tắc của PP-BTNB tiến trình dạy học của PP-BTNB những điểm giống và khác biệt giữa PP-BTNB và một số phương pháp dạy học tích cực khác.

Trang 5

Sở Giáo dục và Đào tạo Thừa Thiên Huế - Tháng 10/2015 5

Trang 6

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

Trang 7

A Phương pháp “Bàn tay nặn bột”

Sở Giáo dục và Đào tạo Thừa Thiên Huế - Tháng 10/2015

Trang 8

A “BÀN TAY NẶN BỘT” LÀ GÌ ?

Tên gọi:

Khởi xướng:

Đặc trưng:

La main à la pâte (LAMAP), Hands-on

GS Georges Charpak (tại Pháp,1995)

1 Là phương pháp dạy học khoa học

• dựa trên cơ sở sự tìm tòi-nghiên cứu

• áp dụng cho việc dạy học các môn KHTN (Lý, Hóa, Sinh)

• thích hợp đối với bậc tiểu học và THCS

2 Chính HS tự tìm ra câu trả lời

• cho các vấn đề được đặt ra trong cuộc sống

• thông qua tiến hành thí nghiệm, quan sát, nghiên cứu tài liệu, điều tra

• từ đó tự hình thành kiến thức cho bản thân

Trang 9

A “BÀN TAY NẶN BỘT” LÀ GÌ ?

Mục tiêu

Lợi ích

• Tạo nên tính tò mò, ham muốn khám phá , yêu và say mê khoa học sáng tạo, phát hiện, giải quyết vấn đề của HS.

• Chú ý nhiều đến việc rèn luyện kỹ năng diễn đạt

thông qua ngôn ngữ nói và viết cho HS.

• HS nhớ lâu và hiểu rõ câu trả lời mình tìm được,

• HS tạo lập thói quen làm việc như các nhà KH:

• hình thành khả năng suy luận theo phương pháp nghiên cứu từ nhỏ,

• hình thành tác phong, phương pháp làm việc khi trưởng thành.

Trang 10

HOẠT ĐỘNG 2: Phụ lục 1, tr 7-10

Trả lời câu hỏi:

Cần đảm bảo các nguyên tắc cơ bản nào khi giảng dạy khoa học dựa trên

cơ sở tìm tòi-nghiên cứu ?

Trang 11

B Các nguyên tắc của PP-BTNB

Sở Giáo dục và Đào tạo Thừa Tiên Huế - Tháng 10/2015

Trang 12

B1 6 NGUYÊN TẮC CƠ BẢN

1 Học sinh tự làm thí nghiệm

2 Học sinh phải hiểu rõ câu hỏi hoặc vấn đề cần giải

quyết trong bài học

Trang 13

B 10 NGUYÊN TẮC CỦA

PP-BTNB

1 HS quan sát sự vật / hiện tượng thực, gần gũi.

2 HS lập luận , bảo vệ ý kiến cá nhân, thảo luận với t.thể

3 GV tổ chức các hoạt động theo tiến trình SP nhằm

 nâng cao dần mức độ học tập

 dành cho HS phần tự chủ khá lớn.

4 Tối thiểu 2 giờ/tuần , nhiều tuần liền cho 01 đề tài.

5 HS bắt buộc có 1 vở thực hành , hs tự ghi chép theo

cách thức và ngôn ngữ của chính các em.

6 Mục tiêu : HS chiếm lĩnh dần dần các khái niệm KH-KT

được thực hành, củng cố ngôn ngữ viết và nói.

6 nguyên tắc đối với dạy – học theo PP-BTNB

Trang 14

B 10 NGUYÊN TẮC CỦA

PP-BTNB

7 Gia đình / khu phố được khuyến khích thực hiện các công

việc của lớp học.

8 Các cơ sở khoa học ở địa phương (Viện nghiên cứu, ĐH,

CĐ…) giúp các hoạt động của lớp theo khả năng.

9 Trường CĐSP, ĐHSP ở địa phương giúp giáo viên về kinh

nghiệm và phương pháp giảng dạy.

10 Giáo viên là người chịu trách nhiệm giáo dục và đề xuất

những hoạt động của lớp mình phụ trách, tìm trợ giúp:

 ở các website có nội dung liên quan,

 qua trao đổi với các đồng nghiệp, các nhà sư phạm,

các nhà khoa học.

4 nguyên tắc đối với các đối tượng tham gia

Trang 15

C CÁC LƯU Ý KHI ÁP DỤNG

Trang 16

C CÁC LƯU Ý KHI ÁP DỤNG

Giảng dạy hoàn toàn khác nhau giữa các lớp, phụ thuộc vào trình độ của học sinh.

Năng động không theo một khuôn mẫu nhất định

Đề xuất một tiến trình giảng dạy của mình phù hợp

với từng đối tượng học sinh, từng lớp học.

Không thể nóng vội , cần thực hiện từng bước để tạo thói quen cho học sinh lúc đó việc dạy học với

PP BTNB sẽ dễ dàng và đem lại hiệu quả cao.

Tất cả các câu hỏi của HS đưa ra ta không bỏ vào sọt rác mà sẽ trả lời qua bài học.

Lưu ý đối với giáo viên khi áp dụng PP-BTNB

Trang 17

Vai trò của giáo viên

- giữa "thế giới" khoa học và HS.

- Người đàm phán với HS những thay đổi nhận thức liên quan với những câu hỏi được xử lí, với các thiết bị thực nghiệm thích đáng, với mô hình giải thích hợp lí.

- Đảm bảo sự đoán trước và giải quyết các xung đột nhận thức.

- Hành động bên cạnh với mỗi HS cũng như với mỗi nhóm HS và cả lớp.

Trang 18

HOẠT ĐỘNG 3: Phụ lục 1, tr 11-12

Trả lời câu hỏi:

Các bước trong tiến trình sư phạm của PP-BTNB là gì ?

Trang 19

D TIẾN TRÌNH SƯ PHẠM 5 BƯỚC

Trang 20

D TIẾN TRÌNH SƯ PHẠM 5

BƯỚC

B1 Tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề

B2 Bộc lộ suy nghĩ, quan niệm ban đầu của HS

B3 Đề xuất câu hỏi / giả thuyết và thiết kế phương

án thực nghiệm

B4 Tiến hành thí nghiệm tìm tòi-nghiên cứu

B5 Kết luận và hệ thống hóa kiến thức.

Trang 21

D1 BƯỚC 1

Tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề

Trang 22

1 Tình huống xuất phát và câu hỏi nêu

vấn đề

GV chủ động đưa ra

Tình huống xuất phát

Câu hỏi lớn của bài học

Câu hỏi nêu vấn đề

Trang 23

D2 BƯỚC 2 Bộc lộ suy nghĩ, quan niệm ban đầu

của HS

Trang 24

2 Bộc lộ quan niệm ban đầu của học sinh

Trang 26

3.1 Đề xuất câu hỏi

Biểu tượng ban đầu phong phú

Trang 27

3.2 Đề xuất phương án thực nghiệm

nghiên cứu

Những câu hỏi của học sinh

Nêu câu hỏi cho HS,

đề nghị

Giáo viên

Đề xuất p.án thực nghiệm để tìm ra câu trả lời

Trang 28

D4 BƯỚC 4 Tiến hành thí nghiệm tìm tòi-nghiên

cứu

Trang 29

4 Tiến hành thí nghiệm tìm tòi-nghiên cứu

GV khéo léo nhận xét và lựa chọn p.án tối ưu

Các phương pháp

Ưu tiên thực hiện thí nghiệm trên vật thật

Làm mô hình

Những phương án

học sinh nêu ra

Quan sát tranh vẽ Điều tra

Nghiên cứu tài liệu

Trang 30

Thực nghiệm

thí nghiệm

B1 Nêu rõ mục đích và yêu cầu thí nghiệm (GV hoặc

B3 HS tiến hành thực nghiệm, ghi chép vào vở thí nghiệm

- vật liệu thí nghiệm (TN)

- cách bố trí và thực hiện TN

- kết quả thực hiện TN

Trang 31

Phương pháp

quan sát

B1 Q.sát vật thật (có chủ đích)

- quan sát những gì ?

- để trả lời cho câu hỏi gì ?

B2 Quan sát tranh vẽ khoa học hoặc mô hình phóng to.

Trang 32

D5 BƯỚC 5 Kết luận, hệ thống hóa kiến thức

Trang 33

B1 GV yêu cầu một vài HS cho kết luận sau khi thực hiện thí nghiệm

5 Kết luận, hệ thống hóa kiến thức

B2 GV cho HS nhìn lại, đối chiếu với các ý kiến ban đầu (trước khi học kiến thức).

B3  HS tự phát hiện mình đúng hay sai, tự

phát hiện những sai lệch trong nhận thức và tự sửa chữa.

B4 GV tóm tắt, kết luận và hệ thống lại để học sinh ghi vào vở  kiến thức của bài học.

Trang 34

TiẾN TRÌNH SƯ PHẠM 5 BƯỚC Phân công nhiệm vụ của HS và GV

Trang 35

-Câu hỏi nêu vấn đề:

Trang 36

- Nêu những suy nghĩ

- hình thành câu hỏi, giả thuyết

- … bằng nhiều cách nói, viết, vẽ.

  Đây là bước quan trọng đặc trưng của PP- BTNB.

- Khuyến khích HS nêu những suy nghĩ … bằng nhiều cách nói, viết, vẽ

- Quan sát nhanh để tìm các hình vẽ khác biệt.

- Không nhất thiết phải chú

ý tới các quan niệm ĐÚNG

- Cần phải chú trọng đến các quan niệm SAI.

Trang 37

HS đề xuất câu hỏi liên quan đến nội dung bài học.

- Giúp HS đề xuất câu hỏi liên quan đến nội dung bài học.

- Kiểm soát lời nói, cấu trúc câu hỏi, chính xác hoá từ vựng của HS.

Trang 38

-HS trình bày các ý tưởng của mình, đối chiếu nó với những bạn khác.

- Đặt câu hỏi

- Đề nghị HS đề xuất thực nghiệm tìm tòi nghiên cứu

để trả lời cho câu hỏi đó.

- Ghi lại các cách đề xuất của HS (không lặp lại)

- Nhận xét chung và quyết định tiến hành PP thí

nghiệm đã chuẩn bị sẵn.

- (Nếu HS chưa đề xuất được

GV có thể gợi ý hay đề xuất phương án cụ thể Chú ý làm

rõ và quan tâm đến sự khác

Trang 39

- …thí nghiệm (Ưu tiên thí nghiệm trực tiếp trên vật thật)

- … quan sát

- … điều tra

- … nghiên cứu tài liệu.

- HS ghi chép lại vật liệu thí nghiệm, cách

bố trí, và thực hiện thí nghiệm (mô tả bằng lời hay hình vẽ)

- Nêu rõ yêu cầu, mục đích thí nghiệm sau đó mới phát các dụng cụ và vật liệu thí nghiệm

- Bao quát và nhắc nhở các nhóm chưa thực hiện, hoặc thực hiện sai…

- Tổ chức việc đối chiếu các ý kiến sau một thời gian tạm đủ

mà HS có thể suy nghĩ

- Khẳng định lại các ý kiến về phương pháp kiểm chứng giả thuyết mà HS đề xuất.

- Không chỉnh sửa cho HS.

Trang 40

dung ở trên (thí nghiệm, quan sát, điều tra, nghiên cứu tài liệu).

- Thu nhận các kết quả và ghi chép lại để trình bày

- Tập hợp các điều kiện thí nghiệm nhằm kiểm chứng các ý tưởng nghiên cứu được đề xuất.

- Giúp HS phương pháp trình bày các kết quả.

Trang 41

• Nếu giả thuyết sai: quay lại bước 3.

• Nếu giả thuyết đúng: kết luận và ghi nhận chúng.

- Động viên HS và yêu cầu bắt đầu lại tiến trình nghiên cứu.

- Giúp HS lựa chọn các lý luận

và hình thành kết luận.

- Sau khi thực hiện n/c, các câu hỏi dần dần được giải quyết, các giả thuyết dần dần được kiểm chứng tuy nhiên vẫn chưa có hệ thống hoặc chưa chính xác một cách khoa học.

- Có trách nhiệm tóm tắt, kết luận và hệ thống lại để học sinh ghi vào vở coi như là kiến thức bài học.

- Khắc sâu kiến thức bằng cách đối chiếu biểu tượng ban đầu

Trang 43

Biểu tượng ban đầu về bóng

Trang 44

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Vụ giáo dục tiểu học, Hội gặp gỡ Việt Nam (2011), Phương pháp bàn tay nặn bột ứng dụng vào môn khoa học ở trường tiểu học Việt Nam, Hà Nội.

http://www.fondation-lamap.org/

http://www.schoolscience.co.uk/primary/resources/e nergy-and-sustainability

http://www.primtice.education.fr/cycle3/sciences-experimentales-et-technologie.html

http://www.sciencekids.co.nz/experiments.html

Trang 45

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN

Định dạng
Số trang	45
Dung lượng	3,77 MB