Van hoa Trung Quoc Olympic

[r]

VĂN HOÁ TRUNG QU C TH I PHONG KI N Ố Ờ Ế

Đ 1 Hãy nêu nh ng thành t u văn hoá ch y u c a Trung Qu c th i c đ i và ề ữ ự ủ ế ủ ố ờ ổ ạ phong ki n ế

Dưới th i c đ i và phong ki n, nhân dân Trung Qu c đ t đờ ổ ạ ế ố ạ ược nhi u thành t uề ự văn hoá r c r , đ c đáo.ự ỡ ộ

 T t ư ưở ng, tôn giáo

- Th i Xuân Thu – Chi n Qu c, Trung Qu c xu t hi n nhi u h c thuy t chính tr vàờ ế ố ố ấ ệ ề ọ ế ị

t tư ưởng: Nho giáo, Đ o giáo, M c gia, Pháp gia, Nho giáo d n tr thành c s lí lu n vàạ ặ ầ ở ơ ở ậ

t tư ưởng c a ch đ phong ki n Trung Qu c.ủ ế ộ ế ố

+ Trong quá trình phát tri n c a l ch s t tể ủ ị ử ư ưởng Trung Hoa, t tư ưởng Nho giáo xu tấ

hi n tệ ương đ i s m Ngố ớ ườ ầi đ u tiên kh i xở ướng Nho h c là Kh ng T ọ ổ ử

+ Th i Hán Vũ Đ , Nho giáo tr thành công c s c bén ph c v cho nhà nờ ế ở ụ ắ ụ ụ ước phong

ki n t p quy n, tr thành c s lí lu n và t tế ậ ề ở ơ ở ậ ư ưởng c a ch đ phong ki n Trungủ ế ộ ế

Qu c Các quan ni m v quan h ph c tùng gi a vua – tôi, ch ng – v , cha – con là kố ệ ề ệ ụ ữ ồ ợ ỉ

cương c a xã h i, là đ o đ c phong ki n ủ ộ ạ ứ ế

+ Th i T ng, Nho giáo đờ ố ược phát tri n thêm m t bể ộ ước v lí lu n Các vua T ng đề ậ ố ề cao Nho h c, đ ng th i cũng làm cho Nho giáo đọ ồ ờ ượm thêm màu s c tôn giáo.ắ

+ Nho giáo, m c dù có ít nhi u thay đ i qua các th i đ i, v n là công c tinh th n đặ ề ổ ờ ạ ẫ ụ ầ ể

b o v ch đ phong ki n Nho giáo, m t m t đ xả ệ ế ộ ế ộ ặ ề ướng con người ph i tu thân, rènả luy n đ o đ c ph m ch t; m t khác, giáo d c con ngệ ạ ứ ẩ ấ ặ ụ ười ph i th c hi n đúng b nả ự ệ ổ

ph n đ i v i qu c gia là trung quân Đ ng th i, Nho giáo cũng bu c con ngậ ố ớ ố ồ ờ ộ ười ph iả

gi ch hi u và ngữ ữ ế ười cha là người có vai trò quy t đ nh nh t trong gia đình.ế ị ấ

+ Sau này, cùng v i s suy đ i c a giai c p đ a ch phong ki n, h c thuy t c a Nhoớ ự ồ ủ ấ ị ủ ế ọ ế ủ giáo tr nên b o th , ràng bu c t tở ả ủ ộ ư ưởng tình c m con ngả ười vào nh ng khuôn khữ ổ

l i th i và kìm hãm s phát tri n c a xã h i.ỗ ờ ự ể ủ ộ

- T cu i th i Tây Hán, Ph t giáo t n Đ đừ ố ờ ậ ừ Ấ ộ ược truy n vào Trung Qu c Lúc đ u,ề ố ầ

Ph t giáo ch đậ ỉ ược truy n bá r ng rãi trong nhân dân, chùa chi n d n đề ộ ề ầ ược xây d ng.ự

Đ n th i Tuỳ, Đế ờ ường, Ph t giáo đã th nh hành Các nhà s nh Huy n Trang, Nghĩa Tĩnhậ ị ư ư ề

đã tìm đường sang n Đ đ tìm hi u giáo lí c a đ o Ph t NgẤ ộ ể ể ủ ạ ậ ượ ạc l i, nhi u nhà s c aề ư ủ các nướ Ấc n Đ , Chăm-pa l i đ n Trung Qu c truy n đ o Kinh Ph t độ ạ ế ố ề ạ ậ ược d ch ra chị ữ Hán ngày m t nhi u Khi B c T ng m i thành l p, nhà vua cũng tôn sùng Ph t giáo, nênộ ề ắ ố ớ ậ ậ

đã cho xây chùa, t c tạ ượng, in kinh và ti p t c c các nhà s đi tìm hi u thêm v đ oế ụ ử ư ể ề ạ

Ph t t i n Đ ậ ạ Ấ ộ

 Văn tự

- Ban đ u,ầ ngay t th i Ân Thừ ờ ương, ngườ Trung Qu ci ố c đ i ổ ạ đã bi t ế dùng chữ

tượng hình mô ph ng v t th t đ nói lên ý nghĩ c a mìnhỏ ậ ậ ể ủ và vi t ch trên xế ữ ương thú

ho c mai rùa (giáp c t văn) ặ ố

- V sau, h đã bi t k t h p m t s nét thành ch (ch tề ọ ế ế ợ ộ ố ữ ữ ượng ý) và vi t trên thế ẻ tre hay trên l a H đã sáng t o ra các lo i ch vi t: Kim văn, Ti u tri n, Th ch c văn,ụ ọ ạ ạ ữ ế ể ệ ạ ổ

ch Hán, ữ

 Văn h c ọ

- Th i Xuân Thu – Chi n Qu c có các tác ph m tiêu bi u nh Kinh thi c a Kh ngờ ế ố ẩ ể ư ủ ổ

T , S t c a Khu t Nguyên.ử ở ừ ủ ấ

- Ở th i Hán, phú là m t th lo i văn h c đ c bi t, trong đó l i văn đờ ộ ể ạ ọ ặ ệ ờ ược g t giũaọ công phu v i n i dung ca ng i quê hớ ộ ợ ương đ t nấ ước, khích l lòng yêu nệ ước c a nhânủ dân Nh ng nhà sáng tác phú n i ti ng th i Tây Hán là Gi Ngh , T Mã Tữ ổ ế ờ ả ị ư ương Nh ư

- Đ n th i Đế ờ ường, th ca Trung Qu c có bơ ố ước nh y v t V văn h c, th i Đả ọ ề ọ ờ ường

th nh nh t là th Th Đị ấ ơ ơ ường có s lố ượng l n, ph n ánh sâu s c đ i s ng xã h i lúc b yớ ả ắ ờ ố ộ ấ

gi và đ t đ n trình đ cao v ngh thu t Trong h n 2000 nhà th còn l u tên tu i thìờ ạ ế ộ ề ệ ậ ơ ơ ư ổ

Lý B ch, Đ Ph và B ch C D là nh ng thi nhân u tú nh t mà tên tu i còn sáng mãiạ ỗ ủ ạ ư ị ữ ư ấ ổ

đ n ngày nay.ế

- Th i T ng là giai đo n phát tri n nh t c a t T là l i c a đi u nh c có s n, doờ ố ạ ể ấ ủ ừ ừ ờ ủ ệ ạ ẵ

th Đơ ường bi n th mà thành Đây là m t hình th c văn h c ngh thu t ph c v choế ể ộ ứ ọ ệ ậ ụ ụ giai c p phong ki n và cũng là món ăn tinh th n c a t ng l p th dân.ấ ế ầ ủ ầ ớ ị

- Ti u thuy t là m t lo i hình văn h c m i th i Nguyên, Minh, Thanh Lo i hìnhể ế ộ ạ ọ ớ ở ờ ạ này đã có m m m ng t th i Nam – B c tri u, đ n th i Minh, Thanh phát tri n m nhầ ố ừ ờ ắ ề ế ờ ể ạ

mẽ Trước đó, t i các thành ph l n thạ ố ớ ường có nh ng ngữ ười chuyên làm ngh k chuy nề ể ệ

v nh ng s tích l ch s D a vào nh ng câu chuy n y, các nhà văn đã vi t thành lo iề ữ ự ị ử ự ữ ệ ấ ế ạ

“Ti u thuy t chể ế ương h i” Nh ng tác ph m l n và n i ti ng trong giai đo n này là Thuồ ữ ẩ ớ ổ ế ạ ỷ

h c a Thi N i Am, Tam qu c di n nghĩa c a La Quán Trung, Tây du kí c a Ngô Th aử ủ ạ ố ễ ủ ủ ừ

Ân, Nho lâm ngo i s c a Ngô Kính T , H ng lâu m ng c a Tào Tuy t C n ạ ử ủ ử ồ ộ ủ ế ầ

 S h c ử ọ

- S h c, b t đ u t th i Tây Hán, đã tr thành m t lĩnh v c đ c l p, mà ngử ọ ắ ầ ừ ờ ở ộ ự ộ ậ ườ ặi đ t

n n móng là T Mã Thiên B S kí đ s do ông so n th o là m t tác ph m không chề ư ộ ử ồ ộ ạ ả ộ ẩ ỉ

có giá tr v m t t li u l ch s , mà còn có giá tr v t tị ề ặ ư ệ ị ử ị ề ư ưởng Ti p theo S kí, trong giaiế ử

đo n t Hán đ n Nam – B c tri u còn có Hán th c a Ban C , H u Hán th c a Ph mạ ừ ế ắ ề ư ủ ố ậ ư ủ ạ

Vi p ệ

- T th i T ng, c quan vi t s (Qu c s quán) c a nhà nừ ờ ố ơ ế ử ố ử ủ ước đã được thành l p vàậ biên so n m t cách h th ng l ch s c a t ng vạ ộ ệ ố ị ử ủ ừ ương tri u: T ng s , Minh s , và nhi uề ố ử ử ề tác ph m nh Minh th c l c, Đ i Thanh nh t th ng Bên c nh đó, nh ng tác ph m l chẩ ư ự ụ ạ ấ ố ạ ữ ẩ ị

s văn hoá, t đi n đử ừ ể ược biên so n cũng khá nhi u Th i Minh, Thanh đã cho ra đ iạ ề ờ ờ

nh ng b sách r t đ s , đó là Vĩnh L c đ i đi n, T kh toàn th ữ ộ ấ ồ ộ ạ ạ ể ứ ố ư

 Khoa h c kĩ thu t ọ ậ

- Các lĩnh v c Toán h c, Thiên văn h c, Y dự ọ ọ ược, c a Trung Qu c cũng đ t đủ ố ạ ược nhi u thành t u quan tr ng.ề ự ọ

+ Toán h c: Quy n C u chọ ể ử ương toán thu t th i Hán nêu các phậ ờ ương pháp tính di nệ tích và kh i lố ượng khác nhau T Xung Chi (Th i Nam – B c tri u) đã tìm ra s Pi đ n 7ổ ờ ắ ề ố ế

s l ố ẻ

+ Thiên văn h c và l ch pháp: Th i T n, Hán, Trung Qu c phát minh ra nông l ch,ọ ị ờ ầ ố ị chia 1 năm thành 24 ti t đ nông dân có th d a vào đó mà bi t th i v s n xu t.ế ể ể ự ế ờ ụ ả ấ

Trương Hành còn làm được m t d ng c đ đo đ ng đ t g i là đ a đ ng nghi ộ ụ ụ ể ộ ấ ọ ị ộ

+ Y h c: T r t s m, Trung Qu c đã có nhi u th y thu c gi i N i ti ng nh t là Hoaọ ừ ấ ớ ố ề ầ ố ỏ ổ ế ấ

Đà (th i Hán), ngờ ườ ầi đ u tiên c a Trung Qu c đã bi t dùng ph u thu t đ ch a b nh.ủ ố ế ẫ ậ ể ữ ệ Tác ph m b n th o cẩ ả ả ương m c c a Lý Th i Trân là m t quy n sách thu c r t có giá tr ụ ủ ờ ộ ể ố ấ ị

- V m t kĩ thu t, Trung Qu c có 4 phát minh quan tr ng: gi y, kĩ thu t in, la bànề ặ ậ ố ọ ấ ậ

và thu c súng Đó là nh ng c ng hi n r t l n c a nhân dân Trung Qu c v i n n vănố ữ ố ế ấ ớ ủ ố ớ ề minh th gi i.ế ớ

 Ngh thu t ệ ậ

- Ngh thu t lâu đ i c a Trung Qu c v i trình đ cao, phong cách đ c đáo bi uệ ậ ờ ủ ố ớ ộ ộ ể

hi n các m t h i ho , điêu kh c, ki n trúc, mĩ thu t công nghi p cũng là nh ng lĩnhệ ở ặ ộ ạ ắ ế ậ ệ ữ

v c n i ti ng Nhi u công trình ki n trúc ngh thu t đ c s c nh V n lí trự ổ ế ề ế ệ ậ ặ ắ ư ạ ường thành,

nh ng cung đi n c kính, nh ng b c tữ ệ ổ ữ ứ ượng Ph t sinh đ ng còn đậ ộ ượ ưc l u gi đ n ngàyữ ế nay

Nh ng thành t u l n lao c a văn hoá Trung Qu c đã làm cho qu c gia này trữ ự ớ ủ ố ố ở thành m t trung tâm văn minh quan tr ng Đông Á và trên th gi i.ộ ọ ở ế ớ

Đ 2 nh h ề Ả ưở ng c a văn hoá Trung Qu c đ n Trung Qu c, th gi i và Vi t ủ ố ế ố ế ớ ệ Nam T i sao ng ạ ườ i Trung Qu c s m có nh ng phát minh khoa h c mà l i không ố ớ ữ ọ ạ

có n n khoa h c phát tri n nh ph ề ọ ể ư ươ ng Tây?

 Đ i v i Trung Qu c ố ớ ố

- Ch vi t ra đ i s m giúp l u tr ki n th c, truy n bá t tữ ế ờ ớ ư ữ ế ứ ề ư ưởng, th ng nh t đ tố ấ ấ

nước

- Đ o Nho giúp c ng c , n đ nh tr t t xã h i phong ki n Sau này, cùng v i s suyạ ủ ố ổ ị ậ ự ộ ế ớ ự

đ i c a giai c p đ a ch phong ki n, h c thuy t c a Nho giáo tr nên b o th , ràngồ ủ ấ ị ủ ế ọ ế ủ ở ả ủ

bu c t tộ ư ưởng tình c m con ngả ười vào nh ng khuôn kh l i th i và kìm hãm s phátữ ổ ỗ ờ ự tri n c a xã h i.ể ủ ộ

- Thiên văn h c: Nông l ch giúp phát tri n nông nghi p.ọ ị ể ệ

- Kĩ thu t có nhi u phát minh l n h u ích nh ng nh hậ ề ớ ữ ư ả ưởng c a nó khá m nh t.ủ ờ ạ

 Đ i v i th gi i ố ớ ế ớ

- T tư ưởng, tri t h c, văn h c, ch vi t, ki n trúc, có nh hế ọ ọ ữ ế ế ả ưởng nhi u đ n Vi tề ấ ệ Nam, Tri u Tiên, Hàn Qu c, Nh t B n.ề ố ậ ả

- Nh ng thành t u khoa h c kĩ thu t có nh hữ ự ọ ậ ả ưởng t i c châu Âu và trên th gi i.ớ ả ế ớ Thu c súng dùng ch t o đ n dố ế ạ ạ ược La bàn dùng trong hàng h i Gi y và ngh in sả ấ ề ử

d ng cho vi c d y h c và phụ ệ ạ ọ ương ti n phát tri n khoa h c.ệ ể ọ

 Đ i v i Vi t Nam ố ớ ệ

- V i h n mớ ơ ười th k B c thu c, văn hoá Trung Qu c đã xâm nh p vào nế ỉ ắ ộ ố ậ ước ta,

t o nh hạ ả ưởng trên nhi u lĩnh v c nh : t tề ự ư ư ưởng, ch vi t, văn h c, s h c, l ch pháp,ữ ế ọ ử ọ ị ngh thu t, m t s phong t c t p quán, ệ ậ ộ ố ụ ậ

- Nhân dân ta đã ti p thu m t cách có ch n l c và l u gi nh ng giá tr đ c s c doế ộ ọ ọ ư ữ ữ ị ặ ắ

người phương B c sáng t o ra, góp ph n làm phong phú thêm n n văn hoá dân t c.ắ ạ ầ ề ộ

- Trong quá trình ti p thu, nhân dân ta đã bi n đ i, “Vi t hoá” m t s giá tr vănế ế ổ ệ ộ ố ị hoá Trung Qu c, bi n cái hay, cái đ p c a ngố ế ẹ ủ ười thành c a mình.ủ

- Trong giai đo n hi n nay, m t s giá tr văn hoá c a ngạ ệ ộ ố ị ủ ười Trung Qu c v n cònố ẫ

đ m nét trong văn hoá Vi t.ậ ệ

 Ng ườ i Trung Qu c s m có nh ng phát minh khoa h c nh ng không có n n ố ớ ữ ọ ư ề khoa h c phát tri n nh ph ọ ể ư ươ ng Tây vì:

- Người Trung Qu c không có thói quen v n d ng lí trí đ nh n th c, lí gi i cácố ậ ụ ể ậ ứ ả

hi n tệ ượng c a t nhiên mà ch d a vào nh ng kinh nghi m và nh ng quan ni m đã cóủ ự ỉ ự ữ ệ ữ ệ

t trừ ướ ủc c a Thánh Hi n.ề

- Cái mà người Trung Qu c thi u đ phát minh khoa h c kĩ thu t nh các nố ế ể ọ ậ ư ước

phương Tây chính là tinh th n duy lí và phầ ương pháp t duy khoa h c (xu t phát t chư ọ ấ ừ ỗ Trung Qu c có n n kinh t ch y u là nông nghi p).ố ề ế ủ ế ệ