Giáo án Lịch sử lớp 7 - Bài 7: Văn hóa Trung Quốc với mục tiêu giúp học sinh giới thiệu và nhận xét được những thành tựu chủ yếu của văn hóa Trung Quốc từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX (nho giáo, sử học, kiến trúc,…). Mời các bạn cùng tham khảo!
Trang 1 Gi i thi u và nh n xét đớ ệ ậ ược nh ng thành t u ch y u c a văn hóa Trungữ ự ủ ế ủ
Qu c t th k VII đ n gi a th k XIX (nho giáo, s h c, ki n trúc,…)ố ừ ế ỉ ế ữ ế ỉ ử ọ ế
2. Năng l cự
Năng l c chung: ự
● Gi i quy t v n đ và sáng t o: ả ế ấ ề ạ thông qua khai thác t li u v thànhư ệ ề
t u văn hóa Trung Qu c t th k VII đ n gi a th k XIX và bự ố ừ ế ỉ ế ữ ế ỉ ướ c
đ u đánh giá s phát tri n và nh hầ ự ể ả ưởng c a văn hóa Trung Qu c tủ ố ừ
th k VII đ n gi a th k XIX.ế ỉ ế ữ ế ỉ
● Giao ti p và h p tác: ế ợ thông qua ho t đ ng nhóm và trao đ i, th o lu nạ ộ ổ ả ậ
đ tìm hi u v n n văn hóa Trung Qu c t th k VII đ n gi a th kể ể ề ề ố ừ ế ỉ ế ữ ế ỉ XIX
Năng l c l ch s : ự ị ử
● Tìm hi u l ch s : ể ị ử thông qua gi i thi u và nh n xét đớ ệ ậ ược nh ng thànhữ
t u ch y u c a văn hóa Trung Qu c t th k VII đ n gi a th kự ủ ế ủ ố ừ ế ỉ ế ữ ế ỉ XIX
Trang 2● Nh n th c và t duy l ch s : ậ ứ ư ị ử thông qua vi c s d ng t li u, khai thácệ ử ụ ư ệ thông tin, quan sát kênh hình đ gi i thi u và nh n xét để ớ ệ ậ ược nh ngữ thành t u chính c a văn hóa Trung Qu c t th k VII đ n gi a th kự ủ ố ừ ế ỉ ế ữ ế ỉ XIX trên các lĩnh v c tôn giáo, t tự ư ưởng, văn hóa, s h c, ngh thu t,ử ọ ệ ậ khoa h c và kĩ thu t. ọ ậ
Trang 3c. S n ph m h c t p: ả ẩ ọ ậ HS trình bày m t s hi u bi t v di tích T C m Thànhộ ố ể ế ề ử ấ
c a Trung Qu c. ủ ố
d. T ch c th c hi n: ổ ứ ự ệ
Bước 1: GV chuy n giao nhi m v h c t pể ệ ụ ọ ậ
GV trình chi u cho HS hình nh di tích T C m Thành và yêu c u HS tr l iế ả ử ấ ầ ả ờ câu h i:ỏ
+ Em có bi t di tích T C m Thành không? ế ử ấ
+ Công trình đ ượ c xây d ng vào tri u đ i nào c a Trung Qu c? ự ề ạ ủ ố
Bước 2: HS th c hi n nhi m v h c t pự ệ ệ ụ ọ ậ
HS quan sát hình nh, tr l i câu h i. ả ả ờ ỏ
GV hướng d n, theo dõi, h tr HS (n u c n thi t). ẫ ỗ ợ ế ầ ế
Bước 3: Báo cáo k t qu ho t đ ng và th o lu nế ả ạ ộ ả ậ
Trang 4 GV m i đ i di n HS tr l i: ờ ạ ệ ả ờ T C m Thành t ng là hoàng cung và n i c trú ử ấ ừ ơ ư mùa đông c a các Hoàng đ Trung Hoa t th i nhà Minh (b t đ u t Vĩnh L c ủ ế ừ ờ ắ ầ ừ ạ
Đ ) t i cu i th i nhà Thanh, t năm 1420 đ n năm 1924. Đây v a là nhà c a ế ớ ố ờ ừ ế ừ ủ các Hoàng đ cùng gia đình, v a là trung tâm nghi l và chính tr c a chính ph ế ừ ễ ị ủ ủ Trung Qu c trong su t 500 năm ố ố
GV m i đ i di n HS khác nh n xét, b sung. ờ ạ ệ ậ ổ
Bước 4: Đánh giá k t qu , th c hi n nhi m v h c t pế ả ự ệ ệ ụ ọ ậ
GV đánh giá, nh n xét, chu n ki n th c.ậ ẩ ế ứ
GV d n d t HS vào bài h c: ẫ ắ ọ Dân t c Trung Hoa có m t l ch s lâu đ i, tr i ộ ộ ị ử ờ ả qua hàng nghìn năm v i nhi u tri u đ i n i ti p nhau trong th i phong ki n. Có ớ ề ề ạ ố ế ờ ế tri u đ i đ t đ ề ạ ạ ượ ự c s toàn th nh trên các m t chính tr , kinh t ; có tri u đ i s m ị ặ ị ế ề ạ ớ suy vong. Song các tri u đ i đó đã có nh ng đóng góp to l n vào n n văn minh ề ạ ữ ớ ề chung c a đ t n ủ ấ ướ c này, có nh h ả ưở ng đ n nh ng qu c gia lân c n và toàn ế ữ ố ậ nhân lo i, nh t là v văn hoá. Trong bài h c này, chúng ta s cùng khám phá ạ ấ ề ọ ẽ
n n văn hóa Trung Qu c t th k VII đ n gi a th k XIX. Chúng ta cùng vào ề ố ừ ế ỉ ế ữ ế ỉ Bài 7: Văn hóa Trung Qu c. ố
B. HO T Đ NG HÌNH THÀNH KI N TH CẠ Ộ Ế Ứ
Ho t đ ng 1: Tìm hi u v Nho giáo, Ph t giáo, Đ o giáoạ ộ ể ề ậ ạ
a. M c tiêu: ụ Thông qua ho t đ ng, HS gi i thi u và nh n xét đạ ộ ớ ệ ậ ược nh ng thànhữ
t u ch y u v Nho giáo, Ph t giáo và Đ o giáo c a văn hóa Trung Qu c t thự ủ ế ề ậ ạ ủ ố ừ ế
k VII đ n gi a th k XIX. ỉ ế ữ ế ỉ
b. N i dung: ộ GV cho HS làm vi c theo c p, đ c thông tin và quan sát các Hìnhệ ặ ọ 7.1, 7.2 SGK đ tr l i câu h i: Hãy gi i thi u và nh n xét v m t s t tể ả ờ ỏ ớ ệ ậ ề ộ ố ư ưở ng
và tôn giáo ch y u c a Trung Qu c t th k VII đ n gi a th k XIX. ủ ế ủ ố ừ ế ỉ ế ữ ế ỉ
Trang 5c. S n ph m h c t p: ả ẩ ọ ậ HS nêu và ghi được vào v nh ng thành t u ch y u vở ữ ự ủ ế ề
Nho giáo, Ph t giáo và Đ o giáo c a văn hóa Trung Qu c t th k VII đ n gi aậ ạ ủ ố ừ ế ỉ ế ữ
th k XIX. ế ỉ
d. T ch c th c hi n:ổ ứ ự ệ
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV cho HS làm việc theo cặp, đọc thông tin và quan
sát các Hình 7.1, 7.2 SGK tr 24 và trả lời câu hỏi:
Hãy giới thiệu và nhận xét về một số tư tưởng và tôn
giáo chủ yếu của Trung Quốc từ thế kỉ VII đến giữa
thế kỉ XIX
- GV hướng dẫn HS thảo luận theo cặp đôi: Khai thác
mục Em có biết và Hình 7.2 để biết được người sáng
lập ra Nho giáo và thấy được vì sao Nho giáo trở
thành hệ tư tưởng thống trị ở Trung Quốc
1 Tìm hiểu về Nho giáo, Phật giáo, Đạo giáo
- Phật giáo, Đạo giáo:
+ Đóng vai trò quan trọng trong đời sống chính trị, xã hội và văn hóa Trung Quốc.
+ Dưới thời Đường, Phật giáo thịnh hành và được đông đảo các tầng lớp xã hội tôn sùng
Trang 6- GV mở rộng kiến thức:
+ Khổng Phu Tử hay Khổng Tử (28 tháng 9 năm 551 TCN − 11 tháng 4 năm 479 TCN) là một triết gia, nhà giáo dục và chính trị gia người Trung Quốc, sinh sống vào thời Xuân Thu Theo truyền thống, ông được xem
là nhà hiền triết Trung Quốc mẫu mực nhất
+ Khổng Tử là người có học thức uyên bác và sáng lập ra Nho giáo Học thuyết của ông đề cao đạo đức, lòng nhân ái, sự công bằng và yêu thương mọi người Nho giáo tạo ra một hệ thống tôn ti trật tự, lễ giáo phục vụ cho sự thống trị của giai cấp phong kiến và trở thành hệ tư tưởng chính thống tồn tại trong lịch sử phong kiến Trung Quốc hơn 2 000 năm.
+ Những lời dạy và triết lý của Khổng Tử đã hình thành nền tảng văn hóa Á Đông, và ngày nay vẫn tiếp tục duy trì ảnh hướng khắp Trung Quốc cũng như các quốc gia Đông Á khác.
- GVyêu cầu HS thảo luận cặp đôi và trả lời câu hỏi:
Vì sao Nho giáo lại trở thành hệ tư tưởng và đạo đức của giai cấp phong kiến?
(Gợi ý: Nho giáo trở thành hệ tư tưởng và đạo đức của giai cấp phong kiến Trung Quốc bởi nó giúp ổn định trật tự xã hội trên cơ sở những nguyên tắc mà bắt buộc mọi tầng lớp trong xã hội phải tuân theo)
Trang 7Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS làm việc theo cặp, đọc thông tin và quan sát các
Hình 7.1, 7.2 SGK tr 24 và thực hiện nhiệm vụ học
tập.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trình bày những thành tựu chủ
yếu về Nho giáo, Phật giáo và Đạo giáo của văn hóa
Trung Quốc từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung
Bước 4 : Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học
tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, kết luận:
Nho giáo đã trở thành hệ tư tưởng chính thống của
chế độ phong kiến Trung Quốc, Phật giáo tiếp tục
thịnh hành nhất dưới thời Đường chuyển sang nội
dung mới.
- GV chuyển sang nội dung mới
Ho t đ ng 2: Tìm hi u v văn h c, s h cạ ộ ể ề ọ ử ọ
a. M c tiêu: ụ Thông qua ho t đ ng, HS gi i thi u và nh n xét đạ ộ ớ ệ ậ ược thành t uự
ch y u v văn h c, s h c c a Trung Qu c t th k VII đ n gi a th k XIX. ủ ế ề ọ ử ọ ủ ố ừ ế ỉ ế ữ ế ỉ
b. N i dung: ộ GV cho HS ho t đ ng theo nhóm, đ c thông tin và quan sát Hìnhạ ộ ọ 7.3 đ gi i thi u và nh n xét v các thành t u văn hóa, s h c c a Trung Qu cể ớ ệ ậ ề ự ử ọ ủ ố
th i phong ki n vào ờ ế Phi u h c t p. ế ọ ậ
c. S n ph m h c t p: ả ẩ ọ ậ Phi u h c t p v các thành t u văn hóa, s h c c aế ọ ậ ề ự ử ọ ủ Trung Qu c th i phong ki n. ố ờ ế
d. T ch c th c hi n:ổ ứ ự ệ
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập 2 Tìm hiểu về văn học, sử học
Trang 8- GV chia HS thành 4 nhóm, yêu cầu các nhóm đọc
thông tin mục 2, quan sát Hình 7.3 SGK tr.25 và thực
hiện nhiệm vụ sau vào Phiếu học tập: Giới thiệu và
nhận xét về các thành tựu văn học và sử học của
Trung Quốc
PHIẾU HỌC TẬP
Thành tựu của văn học và Trung Quốc
từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX
1 Văn học
Thơ Đường
Tiểu thuyết chương hồi
thời Minh, Thanh
2 Sử học
Tổ chức biên soạn lịch sử
Các tác phẩm nổi tiếng
- GV hướng dẫn HS thảo luận: Khai thác Hình 7.3 và
mục Em có biết? để biết thêm về nhà thơ Đỗ Phủ và
các nội dung tác phẩm của ông
- GV mở rộng kiến thức cho HS:
+ Các tác giả tiêu biểu của văn học Trung Quốc:
● Lý Bạch (701-762) tự Thái Bạch, hiệu Thanh
Liên cư sĩ, là một trong những nhà thơ theo
chủ nghĩa lãng mạn lớn nhất Trung Quốc
Theo sách giáo khoa Ngữ văn lớp 10 tập một
- Về văn học:
+ Thời Đường:
● Thơ ca phát triển đến đỉnh cao.
● Các nhà thơ tiêu biểu như Lý Bạch, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị,…
+ Thời Minh, Thanh: tiểu thuyết chương hồi phát triển với nhiều kiệt tác: Tam Quốc diễn nghĩa (La Quán Trung), Thủy hử (Thi Nại Am), Tây du kí (Ngô Thừa Ân), Hồng Lâu Mộng
Trang 9(Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam), vì tính cách khoáng đạt, thơ lại hay nói đến cõi tiên nên Lý Bạch được gọi là "Thi tiên" Thơ ông hiện còn trên 1.000 bài Nội dung thơ Lý Bạch rất phong phú với những chủ đề chính: Ước
mơ với lý tưởng cao cả, khát vọng giải phóng
cá tính, bất bình với hiện thực tầm thường, thể hiện tình cảm phong phú và mãnh liệt Phong cách thơ Lý Bạch lại hào phóng, bay bổng, tự nhiên và tinh tế Đặc trưng nổi bật của thơ Lý Bạch là sự thống nhất giữa cái cao cả và cái đẹp.
● Đỗ Phủ (712-770), tự Tử Mĩ là nhà thơ nổi bật thời kỳ nhà Đường Ông quê ở huyện Củng, tỉnh Hà Nam, xuất thân trong gia đình có truyền thống Nho học và thơ ca lâu đời Lý Bạch, Đỗ Phủ được coi là hai nhà thơ vĩ đại nhất của lịch sử văn học Trung Quốc Đỗ Phủ
là nhà thơ hiện thực, hiện còn 1.500 bài thơ được lưu giữ Thơ ông là bức tranh hiện thực sinh động và chân xác đến mức được gọi là thi sử (lịch sử bằng thơ) Ông sành tất cả thể loại thơ nhưng đặc biệt thành công ở thể luật
Trang 10thi Với nhân cách cao thượng, tài năng nghệ thuật trác việt, Đỗ Phủ được mệnh danh là
"Thi thánh".
● Bạch Cư Dị (772-846): Ông chủ trương đổi mới thơ ca, thơ phải gắn bó với đời sống, phản ánh được hiện thực xã hội, chống lại thứ văn chương hình thức Thơ của ông lan truyền trong dân gian, thậm chí lan sang ngoại quốc như Tân La, Nhật Bản, có ảnh hưởng rất lớn.
+ Nội dung của bốn cuốn tiểu thuyết nổi tiếng:
Trang 11● Thuỷ hử của Thi Nại Am kể lại cuộc khởi nghĩa nông dânở Lương Sơn Bạc do Tống Giang lãnh đạo.
● Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung miêu tả cuộc đấu tranh của ba nước Ngụy, Thục, Ngô.
● Tây du kí của Ngô Thừa Ân viếtvề nhà sư Huyền Trang và các đồ đệ tìm đường sang Tây Trúc (Ấn Ðộ) lấy kinh Phật.
● Hồng lâu mộng của Tào Tuyết Cần xoay quanh chuyện tình trắc trở giữa hai anh em con cô, con cậu là Giả Bảo Ngọc và Lâm Đại Ngọc, qua đó mô tả cuộc sống nhiều mặt của một đại gia đình quý tộc thời Minh.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận theo nhóm, đọc thông tin mục 2, quan sát Hình 7.3 SGK tr.25 và thực hiện nhiệm vụ sau vào Phiếu học tập.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trình bày những thành tựu chủ yếu về văn học, sử học của văn hóa Trung Quốc từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX
Trang 12+ Về sử học: Từ thời Đường, các cơ quan chép sử
được thành lập, nhiều bộ sử lớn được biên soạn.
- GV chuyển sang nội dung mới.
Ho t đ ng 3: Tìm hi u v ngh thu tạ ộ ể ề ệ ậ
a. M c tiêu: ụ Thông qua ho t đ ng, HS gi i thi u và nh n xét đạ ộ ớ ệ ậ ược thành t uự
ch y u v ngh thu t c a Trung Qu c t th k VII đ n gi a th k XIX. ủ ế ề ệ ậ ủ ố ừ ế ỉ ế ữ ế ỉ
b. N i dung: ộ GV cho HS làm vi c cá nhân, đ c thông tin và quan sát Hình 7.4ệ ọ
trong SGK đ gi i thi u và nh n xét v các thành t u ngh thu t tiêu bi u c aể ớ ệ ậ ề ự ệ ậ ể ủ
Trung Qu c t th k VII đ n gi a th k XIX.ố ừ ế ỉ ế ữ ế ỉ
c. S n ph m h c t p: ả ẩ ọ ậ HS nêu và ghi được vào v nh ng thành t u ch y u vở ữ ự ủ ế ề
ngh thu t c a Trung Qu c t th k VII đ n gi a th k XIX. ệ ậ ủ ố ừ ế ỉ ế ữ ế ỉ
d. T ch c th c hi n:ổ ứ ự ệ
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV cho HS làm việc cá nhân, đọc thông tin và quan
sát Hình 7.4 trong SGK và thực hiện nhiệm vụ: Giới
thiệu và nhận xét các thành tựu nghệ thuật tiêu biểu
của Trung Quốc từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX
- GV hướng dẫn HS tìm hiểu thông tin: Trả lời được
một số câu hỏi sau:
+ Nghệ thuật Trung Quốc phát triển trên những lĩnh
Trang 13vực nào ?
+ Kể tên một số công trình nghệ thuật tiêu biểu của
Trung Quốc.
+ Nhận xét về các thành tựu nghệ thuật tiêu biểu ở
Trung Quốc từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX
- GV trình chiếu cho HS quan sát thêm một số hình
ảnh:
Thập Tam Lăng
Vạn Lí Trường Thành
mực tàu.
- Điêu khắc: phong phú về đề tài và chất liệu
(thạch điêu, mộc điêu) tiêu biểu là tượng Phật trên núi Lạc Sơn,
� Nghệ thuật Trung Quốc phát triển đa dạng, đạt tới trình độ cao ở nhiều lĩnh vực như kiến trúc, điêu khắc, hội họa, thư pháp, chế tác đồ thủ công
Trang 14Chùa Thiên Ninh
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS làm việc cá nhân, đọc thông tin và quan sát Hình 7.4 trong SGK và thực hiện nhiệm vụ học tập.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trình bày những thành tựu chủ yếu về nghệ thuật của văn hóa Trung Quốc từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung
Bước 4 : Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, kết luận:
+ Các triều đại phong kiến đã xây dựng nhiều cung điện cổ kính, nổi tiếng với phong cách đặc sắc như:
Cố Cung, Viên Minh Viên, Tử Cấm Thành.
+ Những bức hoạ đạt tới đỉnh cao, tượng Phật được chạm khắc tinh xảo, sinh động đã chứng tỏ sự tài hoa
và sáng tạo của các nghệ nhân Trung Quốc.
Trang 15- GV chuyển sang nội dung mới.
Ho t đ ng 4: Tìm hi u v khoa h c và kĩ thu tạ ộ ể ề ọ ậ
a. M c tiêu: ụ Thông qua ho t đ ng, HS gi i thi u và nh n xét đạ ộ ớ ệ ậ ược thành t uự
ch y u v khoa h c và kĩ thu t c a Trung Qu c t th k VII đ n gi a th kủ ế ề ọ ậ ủ ố ừ ế ỉ ế ữ ế ỉ
XIX.
b. N i dung: ộ GV cho HS làm vi c theo nhóm, đ c thông tin và quan sát Hình 7.5ệ ọ
đ th c hi n các nhi m v sau:ể ự ệ ệ ụ
Nhi m v 1: Trình bày các thành t u khoa h c và kĩ thu t c a Trung Qu c t ệ ụ ự ọ ậ ủ ố ừ
th k VII đ n gi a th k XIX ế ỉ ế ữ ế ỉ
Nhi m v 2: Đánh giá t m quan tr ng c a các phát minh khoa h c và kĩ thu t ệ ụ ầ ọ ủ ọ ậ
c a Trung Qu c. ủ ố
c. S n ph m h c t p: ả ẩ ọ ậ HS nêu và ghi được vào v nh ng thành t u ch y u vở ữ ự ủ ế ề
khoa h c và kĩ thu t c a Trung Qu c t th k VII đ n gi a th k XIX. ọ ậ ủ ố ừ ế ỉ ế ữ ế ỉ
d. T ch c th c hi n:ổ ứ ự ệ
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV chia HS thành 4 nhóm, yêu cầu HS trao đổi, thảo
luận, đọc thông tin và quan sát Hình 7.5 để thực hiện
các nhiệm vụ sau:
+ Nhiệm vụ 1: Trình bày các thành tựu khoa học và kĩ
thuật của Trung Quốc từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX.
+ Nhiệm vụ 2: Đánh giá tầm quan trọng của các phát
minh khoa học và kĩ thuật của Trung Quốc
4 Tìm hiểu về khoa học và kĩ thuật
- Tơ tằm, làm giấy, làm đồ gốm: tiếp tục được
duy trì, có bước phát triển mới
- Đồ sứ, chế tạo thuốc súng, khai thác hầm mỏ: có nhiều tiến bộ.
- La bàn đi biển và bánh lái tàu thuyền: có
nhiều cải tiến mới
- Kĩ thuật in khắc gỗ sang in bằng chữ rời: giúp
gia tăng số lượng sách và hoạt động truyền bá tri thức.
(In ván khắc tốc độ chậm, số lượng bản in không đa dạng In con chữ rời số lượng bản in
đa dạng, bản in sắc nét, in được số lượng lớn)