Hướng dẫn ôn thi kinh tế chính trị 9

Tham khảo tài liệu ''hướng dẫn ôn thi kinh tế chính trị 9'', khoa học xã hội, chính trị - triết học phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

thú lađ nguöìn göịc cuêa giaâ trõ thùơng dû, nguöìn göịc lađm giađu cuêa nhađ tû baên

Saên xuíịt giaâ trõ thùơng dû lađ muơc ăñch duy nhíịt cuêa nïìn saên xuíịt tû baên chuê nghôa Vò muơc ăñch ăoâ, caâc nhađ tû baên saên xuíịt bíịt cûâ loaơi hađng hoâa nađo, kïí caê vuô khñ giïịt ngûúđi hađng loaơt, miïîn lađ thu ặúơc nhiïìu giaâ trõ thùơng dû Phûúng tiïơn ăïí ăaơt muơc ăñch lađ tùng cûúđng boâc löơt cöng nhín lađm thú trïn cú súê phaât triïín kyô thuíơt, tùng cûúđng ăöơ lao ăöơng, keâo dađi ngađy lao ăöơng, tùng nùng suíịt lao ăöơng v.v

Saên xuíịt giaâ trõ thùơng dû lađ quy luíơt kinh tïị cú baên cuêa chuê nghôa tû baên Nöơi dung cuêa quy luíơt lađ taơo ra ngađy cađng nhiïìu giaâ trõ thùơng dû cho nhađ tû baên bùìng caâch tùng cûúđng caâc phûúng tiïơn kyô thuíơt vađ quaên lyâ ăïí boâc löơt ngađy cađng nhiïìu lao ăöơng lađm thú Quy luíơt giaâ trõ thùơng dû coâ taâc duơng maơnh meô trong nhiïìu mùơt cuêa ăúđi söịng xaô höơi Möơt mùơt, noâ thuâc ăííy kyô thuíơt vađ phín cöng lao ăöơng xaô höơi phaât triïín, lađm cho lûơc lûúơng saên xuíịt trong xaô höơi

tû baên chuê nghôa phaât triïín vúâi töịc ăöơ nhanh vađ níng cao nùng suíịt lao ăöơng Mùơt khaâc, noâ lađm cho caâc míu thuíîn vöịn coâ cuêa chuê nghôa tû baên, trûúâc hïịt lađ míu thuíîn cú baên cuêa noâ - míu thuíîn giûôa tñnh chíịt xaô höơi cuêa saên xuíịt vúâi sûơ chiïịm hûôu tû nhín tû baên chuê nghôa vïì tû liïơu saên xuíịt - ngađy cađng gay gùưt

13 Tñch luôy tû baên lađ gò? Nhûông nhín töị nađo aênh hûúêng ăïịn quy

mö tñch luôy tû baên? Thïị nađo lađ tñch tuơ, tíơp trung vađ cíịu taơo hûôu cú cuêa tû baên?

1 Tñch luôy tû baên vađ nhín töị aênh hûúêng ăïịn quy mö cuêa tñch luôy

- Tñch luôy tû baên lađ biïịn möơt phíìn giaâ trõ thùơng dû thađnh tû baên ăïí múê röơng saên xuíịt, tùng thïm quy mö boâc löơt

Tñch luôy tû baên lađ tíịt ýịu khaâch quan do quy luíơt kinh tïị cú baên, quy luíơt giaâ trõ vađ caơnh tranh cuêa phûúng thûâc saên xuíịt tû

baên chuê nghôa quy ắnh Nguöìn göịc duy nhíịt cuêa tû baên tñch luôy lađ giaâ trõ thùơng dû; thûơc chíịt cuêa tñch luôy tû baên lađ biïịn möơt phíìn giaâ trõ thùơng dû thađnh tû baên phuơ thïm ăïí múê röơng saên xuíịt

- Quy mö tñch luôy phuơ thuöơc vađo khöịi lûúơng giaâ trõ thùơng dû vađ tyê lïơ phín chia giaâ trõ thùơng dû thađnh tû baên phuơ thïm vađ thu nhíơp (böơ phíơn giaâ trõ thùơng dû nhađ tû baên tiïu duđng cho caâ nhín) Nïịu tyê lïơ phín chia khöng thay ăöíi, thò quy mö tñch luôy phuơ thuöơc vađo caâc nhín töị lađm tùng khöịi lûúơng giaâ trõ thùơng dû nhû:

+ Tùng cûúđng boâc löơt sûâc lao ăöơng Nhín töị nađy biïíu hiïơn úê chöî cùưt xeân tiïìn cöng, tùng cûúđng ăöơ lao ăöơng ăöịi vúâi cöng nhín lađm thú

+ Tùng nùng suíịt lao ăöơng xaô höơi Ăíy lađ ăođn bííy kinh tïị maơnh meô vađ coâ taâc duơng thiïịt thûơc ăöịi vúâi tñch luôy

+ Sûơ chïnh lïơch ngađy cađng lúân giûôa tû baên sûê duơng (tûâc giaâ trõ maây moâc, thiïịt bõ ặúơc sûê duơng) vađ tû baên tiïu duđng (tûâc giaâ trõ tiïu hao cuêa maây moâc, thiïịt bõ ăoâ qua möîi chu kyđ saên xuíịt)

+ Quy mö tû baên ûâng trûúâc Quy mö tû baên ûâng trûúâc cađng lúân, cađng coâ ăiïìu kiïơn phaât triïín nhanh, do ăoâ tñch luôy ngađy cađng nhiïìu

2 Tñch tuơ tû baên

Tñch tuơ tû baên lađ sûơ tùng thïm quy mö tû baên caâ biïơt bùìng caâch

tû baên hoâa möơt phíìn giaâ trõ thùơng dû Tñch tuơ tû baên lađ kïịt quaê trûơc tiïịp cuêa tñch luôy tû baên Chùỉng haơn, möơt tû baên 1.000 ăöla cöơng thïm 100 ăöla giaâ trõ thùơng dû tû baên hoâa thađnh möơt tû baên lúân hún lađ 1.100 ăöla

Tñch tuơ tû baên lađ möơt tíịt ýịu Trûúâc hïịt ăoâ lađ do ýu cíìu cuêa quy luíơt kinh tïị cú baên cuêa chuê nghôa tû baên, cuêa caơnh tranh vađ cuêa tiïịn böơ kyô thuíơt Ăöìng thúđi trònh ăöơ boâc löơt vađ khöịi lûúơng giaâ trõ thùơng dû boâc löơt ặúơc ngađy cađng tùng trong quaâ trònh phaât

triïín cuãa chuã nghơa tû bẫn lâ àiïìu kiïån vêåt chêët lâm cho khẫ nùng

tû bẫn hốa giấ trõ thùång dû biïën thânh hiïån thûåc tđch tuå tû bẫn

3 Têåp trung tû bẫn

Têåp trung tû bẫn lâ sûå tùng thïm quy mư tû bẫn bùçng cấch kïët húåp nhiïìu tû bẫn nhỗ thânh mưåt tû bẫn lúán hún Thđ duå: mưåt tû bẫn 3.000 àưla húåp lẩi vúái mưåt tû bẫn 2.000 àưla thânh mưåt tû bẫn lúán hún lâ 5.000 àưla

Têåp trung tû bẫn thûúâng diïỵn ra bùçng hai phûúng phấp Phûúng phấp cûúäng bûác vâ phûúng phấp tûå nguyïån Phûúng phấp cûúäng bûác thïí hiïån úã chưỵ: trong quấ trịnh cẩnh tranh, cấc nhâ tû bẫn lúán thưn tđnh cấc nhâ tû bẫn nhỗ phấ sẫn ÚÃ phûúng phấp tûå nguyïån trong quấ trịnh cẩnh tranh, cấc nhâ tû bẫn khưng phên thùỉng bẩi, hổ liïn hiïåp lẩi vâ tưí chûác cấc cưng ty cưí phêìn àïí trấnh khỗi sûå phấ sẫn vâ cố àuã sûác mẩnh cêìn thiïët cho cẩnh tranh trïn phẩm vi múái Nïëu tđch tuå tû bẫn lâm tùng quy mư tû bẫn xậ hưåi vâ phẫn ấnh mưëi quan hïå trûåc tiïëp giûäa giai cêëp cưng nhên vâ giai cêëp tû sẫn thị têåp trung tû bẫn khưng lâm tùng quy mư tû bẫn xậ hưåi mâ chĩ phên phưëi lẩi vâ tưí chûác lẩi tû bẫn xậ hưåi; nố phẫn ấnh quan hïå trûåc tiïëp giûäa cấc nhâ tû bẫn

Tđch tuå vâ têåp trung tû bẫn cố quan hïå vúái nhau vâ tấc àưång thuác àêíy nhau Tđch tuå tû bẫn lâm tùng quy mư tû bẫn cấ biïåt khiïën cho cẩnh tranh gay gùỉt hún, dêỵn àïën sûå têåp trung tû bẫn Têåp trung tû bẫn tẩo ra àiïìu kiïån àïí tùng cûúâng bốc lưåt giấ trị thùång dû vâ àêíy mẩnh tđch tuå tû bẫn

4 Cêëu tẩo hûäu cú cuãa tû bẫn

- Trong quấ trịnh tđch luäy tû bẫn, cú cêëu tû bẫn dêìn dêìn thay àưíi Cấc bưå phêån cuãa tû bẫn cố sûå thay àưíi khưng giưëng nhau Cêëu tẩo cuãa tû bẫn gưìm cố hai mùåt: mùåt vêåt chêët vâ mùåt giấ trõ

+ Cêëu tẩo cuãa tû bẫn vïì mùåt vêåt chêët gưìm cố tû liïåu sẫn xuêët vâ sûác lao àưång Tyã lïå giûäa sưë lûúång tû liïåu sẫn xuêët vâ sưë lûúång sûác

lao ăöơng sûê duơng tû liïơu saên xuíịt ăoâ goơi lađ cíịu taơo kyô thuíơt cuêa tû baên

+ Cíịu taơo cuêa tû baên vïì mùơt giaâ trõ göìm coâ tû baên bíịt biïịn vađ tû baên khaê biïịn Tyê lïơ giûôa tû baên bíịt biïịn vađ tû baên khaê biïịn goơi lađ cíịu taơo giaâ trõ cuêa tû baên

+ Cíịu taơo kyô thuíơt vađ cíịu taơo giaâ trõ coâ quan hïơ chùơt cheô vúâi nhau Ăïí chó möịi quan hïơ chùơt cheô ăoâ, C.Maâc duđng khaâi niïơm cíịu taơo hûôu cú cuêa tû baên Víơy cíịu taơo hûôu cú cuêa tû baên lađ cíịu taơo giaâ trõ cuêa tû baên do cíịu taơo kyô thuíơt quy ắnh vađ phaên aânh nhûông thay ăöíi cuêa cíịu taơo kyô thuíơt

Cíịu taơo hûôu cú cuêa tû baên thay ăöíi tuđy theo mûâc ăöơ phaât triïín cuêa lûơc lûúơng saên xuíịt

ÚÊ giai ăoaơn cöng nghiïơp hoâa tû baên chuê nghôa, phaât triïín cöng nghiïơp cú khñ, cíịu taơo hûôu cú cuêa tû baên tùng lïn ríịt nhanh Nhûng hiïơn nay coâ nhiïìu ngađnh cöng nghiïơp saên xuíịt ra caâc maây moâc, thiïịt bõ kyô thuíơt múâi reê hún so vúâi caâc maây moâc, thiïịt bõ kyô thuíơt cuô mađ chñnh noâ thay thïị, hoùơc ăang phaât triïín ngađnh coâ cíịu taơo hûôu cú thíịp nhû lônh vûơc dõch vuơ Vò víơy, hiïơn nay xu hûúâng tùng lïn cuêa cíịu taơo hûôu cú cuêa tû baên khöng roô rïơt úê möơt söị ngađnh Víịn ăïì nađy cíìn ặúơc nghiïn cûâu kyô hún

14 Thïị nađo lađ tuíìn hoađn vađ chu chuýín cuêa tû baên? Nhûông nhín töị nađo lađm tùng töịc ăöơ chu chuýín tû baên? YÂ nghôa thûơc tiïîn cuêa viïơc nghiïn cûâu víịn ăïì nađy?

1 Tuíìn hoađn cuêa tû baên

- Moơi tû baên saên xuíịt trong quaâ trònh víơn ăöơng ăïìu qua ba giai ăoaơn, töìn taơi dûúâi ba hònh thûâc vađ thûơc hiïơn ba chûâc nùng

Giai ăoaơn I, tû baên mang hònh thûâc tiïìn tïơ, thûơc hiïơn chûâc nùng mua caâc ýịu töị saên xuíịt tû liïơu saên xuíịt vađ sûâc lao ăöơng;

Giai ăoaơn II, tû baên mang hònh thûâc tû baên saên xuíịt, thûơc hiïơn chûâc nùng saên xuíịt ra hađng hoâa vađ taơo ra giaâ trõ thùơng dû;

Giai ăoaơn III, tû baên mang hònh thûâc tû baên hađng hoâa vúâi chûâc nùng thûơc hiïơn giaâ trõ vađ giaâ trõ thùơng dû

Tlsx

T-H .Sx H’-T’

Slă

Giai ăoaơn I Giai ăoaơn II Giai ăoaơn III

- Sûơ víơn ăöơng cuêa tû baên qua ba giai ăoaơn, töìn taơi dûúâi ba hònh thûâc, thûơc hiïơn ba chûâc nùng, röìi quay vïì hònh thûâc xuíịt phaât cuêa noâ, goơi lađ tuíìn hoađn cuêa tû baên

2 Chu chuýín cuêa tû baên

Nïịu ặúơc xem xeât nhû lađ quaâ trònh ắnh kyđ ăöíi múâi diïîn ra liïn tuơc, lùưp ăi lùưp laơi, thò sûơ tuíìn hoađn cuêa tû baên saên xuíịt ặúơc goơi lađ chu chuýín cuêa tû baên Chu chuýín cuêa tû baên noâi lïn töịc ăöơ víơn ăöơng cuêa tû baên nhanh hay chíơm

- Nhín töị lađm tùng töịc ăöơ chu chuýín cuêa tû baên

Nghiïn cûâu töịc ăöơ chu chuýín cuêa tû baên, chuâng ta cíìn nghiïn cûâu thúđi gian chu chuýín cuêa tû baên Thúđi gian chu chuýín cuêa tû baên lađ khoaêng thúđi gian tûđ khi tû baên ûâng ra dûúâi möơt hònh thûâc nhíịt ắnh ăïịn khi noâ trúê vïì hònh thûâc ăoâ nhûng coâ thïm giaâ trõ thùơng dû Nhû víơy, ăïí chu chuýín möơt vođng, tû baên phaêi traêi qua hai giai ăoaơn lûu thöng vađ möơt giai ăoaơn saên xuíịt Do ăoâ, muöịn tùng töịc ăöơ chu chuýín cuêa tû baên phaêi giaêm búât thúđi gian lûu thöng vađ thúđi gian saên xuíịt cuêa noâ Muöịn giaêm búât thúđi gian lûu thöng, phaêi coâ phûúng tiïơn giao thöng víơn taêi töịt, ăíìy ăuê vađ thuíơn tiïơn; ăöìng thúđi, caâc saên phíím saên xuíịt ra phaêi coâ giaâ trõ sûê duơng cao, giaâ thađnh haơ, húơp thõ hiïịu ngûúđi tiïu duđng Muöịn giaêm thúđi gian saên xuíịt phaêi tùng nùng suíịt lao ăöơng, giaêm thúđi gian giaân ăoaơn bùìng caâch ûâng duơng khoa hoơc kyô thuíơt v.v

- Nghiïn cûâu chu chuýín cuêa tû baên, cíìn hiïíu ặúơc viïơc chu chuýín hai böơ phíơn giaâ trõ cuêa tû baên saên xuíịt lađ tû baên cöị ắnh vađ tû baên lûu ăöơng

+ Tû baên cöị ắnh lađ böơ phíơn cuêa tû baên saên xuíịt (nhađ xûúêng, thiïịt bõ, maây moâc) tham gia toađn böơ vađo quaâ trònh saên xuíịt, nhûng giaâ trõ cuêa noâ ặúơc chuýín díìn díìn vađo saên phíím Tû baên cöị ắnh sûê duơng líu dađi vađ bõ hao mođn díìn Coâ hai loaơi hao mođn: hao mođn hûôu hònh vađ hao mođn vö hònh Hao mođn hûôu hònh lađ hao mođn vïì giaâ trõ sûê duơng, do quaâ trònh sûê duơng vađ do taâc ăöơng cuêa tûơ nhiïn mađ bõ hao mođn Cođn hao mođn vö hònh lađ hao mođn vïì giaâ trõ do quaâ trònh hiïơn ăaơi hoâa cuêa khoa hoơc kyô thuíơt, nhiïìu maây moâc múâi ặúơc saên xuíịt ra töịt hún vúâi giaâ reê hún, lađm cho maây moâc cuô ăang ặúơc sûê duơng bõ giaêm giaâ trõ ban ăíìu

+ Tû baên lûu ăöơng lađ böơ phíơn cuêa tû baên saên xuíịt (nguýn liïơu, nhiïn liïơu, víơt liïơu phuơ ) ặúơc tiïu duđng hoađn toađn trong möơt chu kyđ saên xuíịt vađ giaâ trõ cuêa noâ ặúơc chuýín toađn böơ vađo saên phíím

- Nghiïn cûâu chu chuýín cuêa tû baên lađ víịn ăïì coâ yâ nghôa thûơc tiïîn trong viïơc sûê duơng tiïìn vöịn trong saên xuíịt vađ kinh doanh húơp lyâ, nhùìm ăaơt hiïơu quaê kinh tïị cao Cíìn tùng töịc ăöơ chu chuýín tû baên cöị ắnh, tíơn duơng töịi ăa cöng suíịt maây moâc, thiïịt bõ Phaêi ăííy nhanh töịc ăöơ xíy dûơng ăïí ặa cöng trònh vađo saên xuíịt cađng súâm cađng töịt

15 Thïị nađo lađ lúơi nhuíơn vađ tyê suíịt lúơi nhuíơn? Chuâng coâ quan hïơ

gò vúâi giaâ trõ thùơng dû vađ tyê suíịt giaâ trõ thùơng dû?

1 Lúơi nhuíơn vađ quan hïơ giûôa lúơi nhuíơn vúâi giaâ trõ thùơng dû

- Lúơi nhuíơn:

Hao phñ lao ăöơng thûơc tïị cuêa xaô höơi ăïí saên xuíịt hađng hoâa lađ c +

v + m Nïịu goơi G lađ giaâ trõ hađng hoâa thò: G = c+v+m

Chi phñ saên xuíịt tû bín chuê nghôa lađ c+v Nïịu kyâ hiïơu chi phñ saên xuíịt tû baên chuê nghôa lađ K thò: