Hướng dẫn ôn thi kinh tế chính trị 3

Tham khảo tài liệu ''hướng dẫn ôn thi kinh tế chính trị 3'', khoa học xã hội, kinh tế chính trị phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

vúâi sûơ phaât triïín cuêa lûơc lûúơng saên xuíịt xaô höơi vađ xu hûúâng phaât triïín cuêa xaô höơi loađi ngûúđi

Trïn cú súê tiïịp thu coâ choơn loơc, kïị thûđa coâ phï phaân caâc nhín töị khoa hoơc cuêa kinh tïị - chñnh trõ tû saên cöí ăiïín, C.Maâc vađ Ph.Ùngghen ăaô ặa kinh tïị - chñnh trõ túâi ẳnh cao khoa hoơc, ăaô giaêi quýịt möơt caâch triïơt ăïí vađ khoa hoơc nhíịt lyâ luíơn giaâ trõ sûâc lao ăöơng - hođn ăaâ thûê vađng cuêa caâc hoơc thuýịt kinh tïị Thađnh tûơu vô ăaơi nhíịt cuêa kinh tïị - chñnh trõ do Maâc vađ Ùngghen saâng líơp vađ viïơc phaât hiïơn giaâ trõ thùơng dû vađ giaêi quýịt hoađn chónh hoơc thuýịt giaâ trõ thùơng dû

Trong ăiïìu kiïơn lõch sûê múâi, Lïnin ăaô phaât triïín saâng taơo lyâ luíơn kinh tïị maâcxñt, soaơn thaêo hoơc thuýịt vïì chuê nghôa tû baên ăöơc quýìn, phaât hiïơn baên chíịt, caâc ăùơc ăiïím chuê ýịu vađ ắa võ lõch sûê cuêa noâ Dûơa trïn nhûông tû tûúêng cuêa Maâc vađ Ùngghen, Lïnin ăaô xíy dûơng cú súê kinh tïị - chñnh trõ xaô höơi chuê nghôa, ăùơc biïơt lađ vïì thúđi kyđ quaâ ăöơ lïn chuê nghôa xaô höơi mađ biïíu hiïơn tíơp trung úê Chñnh saâch kinh tïị múâi (NEP)

Kinh tïị - chñnh trõ Maâc - Lïnin luíơn chûâng trïn cú súê khoa hoơc tñnh chíịt lõch sûê cuêa phûúng thûâc saên xuíịt tû baên chuê nghôa, tñnh tíịt ýịu phaêi thay thïị noâ bùìng phûúng thûâc saên xuíịt tiïịn böơ hún, cao hún - phûúng thûâc saên xuíịt cöơng saên chuê nghôa mađ giai ăoaơn thíịp lađ chuê nghôa xaô höơi

- Kinh tïị - chñnh trõ tû saên tíìm thûúđng xuíịt hiïơn trong ăiïìu kiïơn míu thuíîn cuêa xaô höơi tû saên ăaô trúê thađnh gay gùưt, cuöơc ăíịu tranh cuêa giai cíịp cöng nhín chöịng laơi giai cíịp tû saên ngađy cađng quýịt liïơt Mùơt khaâc, viïơc xuíịt hiïơn vađ phöí biïịn cuêa kinh tïị - chñnh trõ maâcxñt ăaô trang bõ vuô khñ lyâ luíơn cho giai cíịp cöng nhín, lađm cho cuöơc ăíịu tranh cuêa hoơ ngađy cađng coâ hiïơu quaê Kinh tïị - chñnh trõ tû saên tíìm thûúđng xuíịt hiïơn nhùìm tòm caâch xoa dõu, ăaânh laơc hûúâng cuöơc ăíịu tranh cuêa giai cíịpcöng nhín, chöịng laơi lyâ luíơn kinh tïị maâcxñt, baêo vïơ lúơi ñch cuêa giai cíịp tû saên

Gổi lâ kinh tïë - chđnh trõ tû sẫn têìm thûúâng vị nhịn chung lâ phi khoa hổc; nố giẫi thđch xuyïn tẩc, giẫ danh khoa hổc nhùçm biïån hưå cho chuã nghơa tû bẫn bẫo vïå sûå thưëng trõ cuãa giai cêëp tû sẫn Cấc àẩi biïíu tiïu biïíu cuãa kinh tïë - chđnh trõ tû sẫn têìm thûúâng lâ T.R Mantuyát, G.B Xay

2 Mưỵi khoa hổc cố àưëi tûúång nghiïn cûáu riïng vâ thûúâng cố phûúng phấp nghiïn cûáu riïng Kinh tïë - chđnh trõ thuưåc khoa hổc xậ hưåi, nố nghiïn cûáu mưëi quan hïå giûäa ngûúâi vúái ngûúâi trong quấ trịnh sẫn xuêët

Àïí sẫn xuêët, mưåt mùåt, con ngûúâi phẫi cố quan hïå têët yïëu vúái tûå nhiïn, tấc àưång vâo tûå nhiïn, khai thấc hóåc cẫi biïën nhûäng vêåt cố sùén trong tûå nhiïn cho phuâ húåp vúái nhu cêìu cuãa mịnh Àố lâ mùåt tûå nhiïn hay kyä thuêåt cuãa sẫn xuêët Trong mưëi quan hïå giûäa ngûúâi vúái tûå nhiïn, cấc yïëu tưë cuãa quấ trịnh sẫn xuêët húåp thânh lûåc lûúång sẫn xuêët Àêy lâ àưëi tûúång nghiïn cûáu cuãa nhiïìu mưn khoa hổc vâ kyä thuêåt khấc nhau Mùåt khấc, con ngûúâi phẫi cố quan hïå vúái nhau trong quấ trịnh sẫn xuêët, phên phưëi, trao àưíi vâ tiïu duâng cuãa cẫi Àêy lâ mùåt xậ hưåi cuãa sẫn xuêët, hay quan hïå sẫn xuêët, lâ àưëi tûúång nghiïn cûáu cuãa kinh tïë - chđnh trõ hổc

Quan hïå sẫn xuêët gưìm nhûäng quan hïå vïì kinh tïë - tưí chûác, phẫn ấnh trûåc tiïëp tđnh chêët vâ trịnh àưå cuãa cấc yïëu tưë sẫn xuêët vâ sûå tấc àưång qua lẩi cuãa chuáng, nhû phên cưng lao àưång xậ hưåi, chuyïn mưn hốa, hiïåp tấc hốa, têåp trung sẫn xuêët v.v vâ cấc quan hïå kinh tïë - xậ hưåi biïíu hiïån úã quan hïå súã hûäu àưëi vúái tû liïåu sẫn xuêët, quan hïå trong tưí chûác quẫn lyá sẫn xuêët vâ phên phưëi sẫn phêím Viïåc nghiïn cûáu quan hïå sẫn xuêët nhùçm phất hiïån cấc quy luêåt kinh tïë vâ sûã duång chuáng cố hiïåu quẫ trong àúâi sưëng kinh tïë

Quan hïå sẫn xuêët tưìn tẩi trong mưëi quan hïå tấc àưång biïån chûáng vúái lûåc lûúång sẫn xuêët vâ kiïën truác thûúång têìng Vị vêåy, àưëi tûúång nghiïn cûáu cuãa kinh tïë - chđnh trõ lâ quan hïå sẫn xuêët trong sûå tấc àưång qua lẩi vúái lûåc lûúång sẫn xuêët vâ kiïën truác thûúång têìng

Phûúng phaâp ặúơc sûê duơng coâ hiïơu quaê nhíịt ăïí nghiïn cûâu quan hïơ saên xuíịt lađ trûđu tûúơng hoâa khoa hoơc Ăíy lađ phûúng phaâp coâ sûâc maơnh nhíịt ăïí nghiïn cûâu kinh tïị chñnh trõ

Trûđu tûúơng hoâa khoa hoơc lađ bùìng tû duy trûđu tûúơng taâch caâc ýịu töị ngíîu nhiïn nhíịt thúđi, caâ biïơt khoêi quaâ trònh nghiïn cûâu ăïí nùưm líịy caâi baên chíịt, öín ắnh íín giíịu bïn trong caâc sûơ víơt, hiïơn tûúơng Trûđu tûúơng hoâa khoa hoơc khöng phaêi lađ taâch rúđi hiïơn thûơc Kïịt quaê cuêa noâ phaêi lađ sûơ phaên aânh ăuâng ăùưn ăúđi söịng hiïơn thûơc vađ ặúơc cuöơc söịng kiïím nghiïơm

Trûđu tûúơng hoâa khoa hoơc cođn bao hađm viïơc tíơp trung nghiïn cûâu möơt nhín töị nađo ăoâ vúâi giaê ắnh caâc nhín töị khaâc khöng thay ăöíi, hoùơc taơm ăùơt möơt vađi nhín töị ra ngoađi nöơi dung nghiïn cûâu Ăiïìu ăoâ lađm cho viïơc nghiïn cûâu ăúô phûâc taơp vađ coâ khaê nùng ăi síu vađo tûđng nhín töị, tûđng mùơt cuêa sûơ víơt, hiïơn tûúơng

Kïịt quaê cuêa trûđu tûúơng hoâa khoa hoơc cho pheâp hònh thađnh caâc khaâi niïơm, phaơm truđ khoa hoơc ăùơc trûng cho caâc mùơt khaâc nhau cuêa caâc hiïơn tûúơng, quaâ trònh kinh tïị, tiïịn túâi hònh thađnh caâc quy luíơt kinh tïị, xaâc líơp sûơ phuơ thuöơc vađ taâc ăöơng líîn nhau möơt caâch nhín quaê, öín ắnh cuêa caâc hiïơn tûúơng vađ quaâ trònh kinh tïị

2 Phín tñch vai trođ cuêa nïìn saên xuíịt xaô höơi vađ caâc ýịu töị cú baên cuêa noâ

1 Ăúđi söịng xaô höơi ríịt phong phuâ, coâ nhiïìu daơng hoaơt ăöơng khaâc nhau vađ coâ quan hïơ vúâi nhau nhû: saên xuíịt, chñnh trõ, khoa hoơc, vùn hoâa, nghïơ thuíơt, tön giaâo, v.v Trong caâc hoaơt ăöơng ăoâ thò saên xuíịt ra cuêa caêi víơt chíịt lađ cú baên nhíịt, coâ vai trođ quýịt ắnh ăöịi vúâi caâc hoaơt ăöơng khaâc

Saên xuíịt cuêa caêi víơt chíịt lađ quaâ trònh con ngûúđi sûê duơng cöng cuơ lao ăöơng taâc ăöơng vađo tûơ nhiïn, khai thaâc hoùơc caêi biïịn caâc daơng víơt chíịt cuêa tûơ nhiïn cho phuđ húơp vúâi nhu cíìu cuêa mònh Nïìn saên xuíịt xaô höơi coâ vai trođ ríịt quan troơng:

- Lađ cú súê cuêa toađn böơ ăúđi söịng xaô höơi, cú súê töìn taơi vađ phaât triïín cuêa loađi ngûúđi Saên xuíịt víơt chíịt lađ ýu cíìu khaâch quan cuêa sûơ töìn taơi xaô höơi Chín lyâ giaên ăún vađ vônh viïîn íịy ặúơc C.Maâc khaâi quaât rùìng: loađi ngûúđi trûúâc hïịt cíìn ùn, mùơc, úê röìi sau ăoâ múâi hoaơt ăöơng chñnh trõ, khoa hoơc, nghïơ thuíơt, tön giaâo, v.v

Quaâ trònh saên xuíịt ra cú súê cuêa ăúđi söịng xaô höơi ăöìng thúđi lađ quaâ trònh phaât triïín vađ hoađn thiïơn baên thín con ngûúđi Ăïí saên xuíịt coâ kïịt quaê, con ngûúđi phaêi khöng ngûđng thím nhíơp vađo tûơ nhiïn, khaâm phaâ, phaât hiïơn caâc quy luíơt tûơ nhiïn, ăöìng thúđi chïị taơo, hoađn thiïơn caâc cöng cuơ saên xuíịt v.v Ăiïìu ăoâ lađm cho con ngûúđi ngađy cađng phaât triïín vađ hoađn thiïơn Lõch sûê phaât triïín cuêa xaô höơi loađi ngûúđi, cuêa nïìn vùn minh nhín loaơi gùưn liïìn vađ dûơa trïn sûơ phaât triïín vađ hoađn thiïơn nïìn saên xuíịt xaô höơi

Sûơ phaât triïín vađ hoađn thiïơn nïìn saên xuíịt xaô höơi lađ cú súê cho sûơ tiïịn böơ xaô höơi, biïíu hiïơn úê nïìn dín chuê, nhín ăaơo, cöng bùìng xaô höơi Noâi chung, tiïịn böơ xaô höơi gùưn liïìn vúâi tiïịn böơ kinh tïị vađ dûơa trïn cú súê tiïịn böơ kinh tïị Tuy nhiïn, khöng phaêi bao giúđ tiïịn böơ xaô höơi cuông tuđy thuöơc trûơc tiïịp vađo tiïịn böơ kinh tïị Kïịt húơp tiïịn böơ kinh tïị vúâi tiïịn böơ xaô höơi lađ ăùơc trûng cuêa con ặúđng ắnh hûúâng xaô höơi chuê nghôa úê nûúâc ta

2 Bíịt kyđ nïìn saên xuíịt xaô höơi nađo, kïí caê nïìn saên xuíịt hiïơn ăaơi, ăïìu bao göìm ba ýịu töị cú baên lađ: sûâc lao ăöơng cuêa con ngûúđi, tû liïơu lao ăöơng vađ ăöịi tûúơng lao ăöơng

- Sûâc lao ăöơng lađ töíng húơp thïí lûơc, trñ lûơc cuêa con ngûúđi, lađ khaê nùng lao ăöơng cuêa con ngûúđi, lađ ăiïìu kiïơn cú baên cuêa saên xuíịt úê bíịt cûâ xaô höơi nađo Khi sûâc lao ăöơng hoaơt ăöơng thò trúê thađnh lao ăöơng Lao ăöơng lađ hoaơt ăöơng riïng cuêa loađi ngûúđi, noâ khaâc vïì cú baên vúâi hoaơt ăöơng baên nùng cuêa ăöơng víơt

- Ăöịi tûúơng lao ăöơng lađ nhûông víơt mađ lao ăöơng cuêa con ngûúđi taâc ăöơng vađo nhùìm caêi biïịn chuâng phuđ húơp vúâi nhu cíìu cuêa mònh Ăöịi tûúơng lao ăöơng göìm coâ:

+ Loaơi coâ sùĩn trong tûơ nhiïn mađ lao ăöơng cuêa con ngûúđi chó cíìn taâch noâ khoêi möi trûúđng töìn taơi cuêa noâ lađ coâ thïí sûê duơng ặúơc, nhû göî trong rûđng nguýn thuêy, caâ ngoađi biïín, than ăaâ úê moê

+ Loaơi ăaô coâ sûơ taâc ăöơng cuêa lao ăöơng goơi lađ nguýn liïơu, nhû theâp thoêi trong nhađ maây cú khñ, göî úê xûúêng möơc v.v

Vúâi sûơ phaât triïín cuêa caâch maơng khoa hoơc - kyô thuíơt, con ngûúđi ngađy cađng taơo ra nhiïìu ăöịi tûúơng lao ăöơng coâ chíịt lûúơng múâi

- Tû liïơu lao ăöơng lađ toađn böơ nhûông víơt mađ con ngûúđi duđng ăïí taâc ăöơng vađo ăöịi tûúơng lao ăöơng, ăïí truýìn díîn lao ăöơng cuêa mònh túâi ăöịi tûúơng lao ăöơng lađm biïịn ăöíi chuâng theo ýu cíìu cuêa mònh

Tû liïơu lao ăöơng göìm:

+ Cöng cuơ lao ăöơng lađ böơ phíơn quan troơng nhíịt cuêa tû liïơu lao ăöơng, noâ taâc ăöơng trûơc tiïịp vađo ăöịi tûúơng lao ăöơng, quýịt ắnh trûơc tiïịp nùng suíịt lao ăöơng Trònh ăöơ cöng cuơ lao ăöơng lađ cú súê ăïí phín biïơt sûơ khaâc nhau giûôa caâc thúđi ăaơi kinh tïị

+ Hïơ thöịng caâc ýịu töị víơt chíịt phuơc vuơ trûơc tiïịp cho quaâ trònh saên xuíịt nhû bùng chuýìn, öịng díîn cíìn truơc , bïí chûâa

+ Nhûông ýịu töị víơt chíịt khaâc khöng tham gia trûơc tiïịp quaâ trònh saên xuíịt, nhûng coâ taâc duơng quan troơng ăïịn toađn böơ nïìn saên xuíịt xaô höơi, nhû ặúđng saâ, caâc phûúng tiïơn giao thöng víơn taêi, thöng tin liïn laơc, v.v goơi chung lađ kïịt cíịu haơ tíìng cuêa saên xuíịt xaô höơi Nïìn saên xuíịt cađng hiïơn ăaơi, cađng ăođi hoêi kïịt cíịu haơ tíìng saên xuíịt phaât triïín vađ hoađn thiïơn

Tû liïơu lao ăöơng vađ ăöịi tûúơng lao ăöơng lađ caâc ýịu töị víơt chíịt cuêa quaâ trònh saên xuíịt; chuâng húơp thađnh tû liïơu saên xuíịt Quaâ trònh lao ăöơng lađ quaâ trònh kïịt húơp vađ taâc ăöơng cuêa caâc ýịu töị saên xuíịt noâi trïn, tûâc cuêa sûâc lao ăöơng vađ tû liïơu saên xuíịt

Sûơ phaât triïín cuêa nïìn saên xuíịt xaô höơi gùưn liïìn vúâi sûơ phaât triïín vađ hoađn thiïơn cuêa caâc ýịu töị saên xuíịt Quaâ trònh chuýín biïịn nïìn saên xuíịt nhoê, laơc híơu sang nïìn saên xuíịt lúân, hiïơn ăaơi ăođi hoêi phaât

triïín ăöìng böơ caê ba ýịu töị saên xuíịt vađ muơc tiïu cuöịi cuđng lađ trang

bõ cöng nghïơ hiïơn ăaơi, tiïn tiïịn trong caâc lônh vûơc cuêa nïìn saên xuíịt xaô höơi

Trong caâc ýịu töị cú baên cuêa quaâ trònh saên xuíịt, sûâc lao ăöơng luön luön lađ ýịu töị cú baên, coâ tñnh chíịt quýịt ắnh Tuy nhiïn, baên thín sûâc lao ăöơng coâ sûơ biïịn ăöíi cùn baên vïì chíịt lûúơng phuđ húơp vúâi trònh ăöơ cuêa tû liïơu saên xuíịt Nïịu trong nïìn saên xuíịt thuê cöng, trònh ăöơ sûâc lao ăöơng chuê ýịu lađ dûơa vađo kinh nghiïơm vađ sûâc cú bùưp thò trong nïìn saên xuíịt hiïơn ăaơi, trònh ăöơ sûâc lao ăöơng dûơa vađo trñ túơ, tri thûâc, vađo "chíịt xaâm" noâi chung Trong nïìn saên xuíịt hiïơn ăaơi, kho tađng trñ túơ trúê thađnh tađi nguýn quyâ giaâ nhíịt cuêa möîi dín töơc Do ăoâ, giaâo duơc vađ ăađo taơo ặúơc nhiïìu quöịc gia coi lađ quöịc saâch; úê nûúâc ta, víịn ăïì nađy ặúơc ăùơt thađnh quöịc saâch hađng ăíìu

3 Taâi saên xuíịt lađ gò? Phín tñch nöơi dung, hònh thûâc cuêa taâi saên xuíịt xaô höơi vađ caâc phaơm truđ cú baên cuêa noâ

Saên xuíịt ra cuêa caêi víơt chíịt lađ hoaơt ăöơng cú baên cuêa loađi ngûúđi Noâ khöng phaêi lađ hoaơt ăöơng nhíịt thúđi, ăún nhíịt mađ thûúđng xuýn, liïn tuơc, tûâc lađ taâi saên xuíịt Ngûúđi ta chia taâi saên xuíịt thađnh taâi saên xuíịt giaên ăún vađ taâi saên xuíịt múê röơng

+ Taâi saên xuíịt giaên ăún lađ quaâ trònh saên xuíịt ặúơc lùơp laơi vúâi quy mö khöng thay ăöíi, caâc ýịu töị cuêa quaâ trònh saên xuíịt cuông khöng thay ăöíi; chûa coâ saên phíím thùơng dû hoùơc nïịu coâ thò cođn nhoê beâ vađ ặúơc tiïu duđng caâ nhín hïịt

+ Taâi saên xuíịt múê röơng lađ quaâ trònh saên xuíịt úê chu kyđ sau coâ quy mö lúân hún so vúâi chu kyđ trûúâc Trong taâi saên xuíịt múê röơng, caâc ýịu töị cuêa quaâ trònh saên xuíịt tùng lïn vïì söị lûúơng vađ chíịt lûúơng Nguöìn göịc cuêa taâi saên xuíịt múê röơng lađ saên phíím thùơng dû Taâi saên xuíịt giaên ăún lađ ăùơc trûng cuêa saên xuíịt nhoê, thuê cöng, cođn taâi saên xuíịt múê röơng lađ ăùơc trûng cuêa saên xuíịt lúân, hiïơn ăaơi