Hướng dẫn ôn thi kinh tế chính trị 6

Tham khảo tài liệu ''hướng dẫn ôn thi kinh tế chính trị 6'', khoa học xã hội, chính trị - triết học phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Lao ăöơng cuêa ngûúđi saên xuíịt hađng hoâa coâ trònh ăöơ thađnh thaơo khaâc nhau Noâ ặúơc chia thađnh hai loaơi: lao ăöơng giaên ăún lađ lao ăöơng khöng cíìn ređn luýơn, ăađo taơo vađ lao ăöơng phûâc taơp phaêi qua quaâ trònh hoơc tíơp ređn luýơn Trong cuđng möơt ăún võ thúđi gian, lao ăöơng phûâc taơp taơo ra nhiïìu giaâ trõ hún lao ăöơng giaên ăún

Trong quaâ trònh trao ăöíi hađng hoâa, moơi lao ăöơng phûâc taơp ăïìu ặúơc quy thađnh böơi söị cuêa lao ăöơng giaên ăún trung bònh möơt caâch tûơ phaât trïn thõ trûúđng

7 Tiïìn tïơ xuíịt hiïơn nhû thïị nađo trong lõch sûê phaât triïín cuêa saên xuíịt vađ trao ăöíi hađng hoâa? Baên chíịt vađ chûâc nùng cuêa tiïìn tïơ?

1 Lõch sûê ra ăúđi cuêa tiïìn tïơ vađ baên chíịt cuêa noâ

Tiïìn tïơ xuíịt hiïơn lađ kïịt quaê cuêa quaâ trònh phaât triïín cuêa saên xuíịt vađ trao ăöíi hađng hoâa, vađ cuông lađ kïịt quaê cuêa quaâ trònh phaât triïín caâc hònh thaâi giaâ trõ cuêa hađng hoâa

Hònh thaâi giaâ trõ ăíìu tiïn lađ hònh thaâi giaên ăún hay ngíîu nhiïn Ngûúđi saên xuíịt lađm ra saên phíím duđng khöng hïịt (nhû luâc ặúơc muđa chùỉng haơn), thûđa ngíîu nhiïn, ăem trao ăöíi vađ ngíîu nhiïn gùơp möơt loaơi hađng hoâa nađo ăoâ; viïơc trao ăöíi diïîn ra theo möơt tyê lïơ cuông ngíîu nhiïn vađ giaên ăún: hađng ăöíi líịy hađng

Thñ duơ: aHA = bHB

ÚÊ hònh thaâi nađy, hađng hoâa thûâ nhíịt (aHA) biïíu hiïơn giaâ trõ cuêa noâ úê hađng hoâa thûâ hai (bHB), cođn hađng hoâa thûâ hai ăoâng vai trođ lađ víơt ngang giaâ

Khi phín cöng lao ăöơng xaô höơi phaât triïín ăïịn mûâc ăöơ nađo ăoâ, chuêng loaơi hađng hoâa trao ăöíi trïn thõ trûúđng nhiïìu hún, thò möơt hađng hoâa coâ thïị gùơp vađ trao ăöíi vúâi nhiïìu hađng hoâa khaâc

Thñ duơ:

bHB hoùơc

aHA coâ thïí trao ăöíi vúâi cHC hoùơc

dHD

Ăoâ lađ hònh thaâi giaâ trõ múê röơng

Khi phín cöng lao ăöơng xaô höơi phaât triïín hún nûôa, lađm cho saên xuíịt hađng hoâa cuông phaât triïín, trao ăöíi hađng hoâa trúê nïn thûúđng xuýn vađ phöí biïịn hún Ăïí cho sûơ trao ăöíi ặúơc thuíơn lúơi, ngûúđi ta choơn möơt hađng hoâa nađo ăoâ lađm víơt ngang giaâ chung

Thñ duơ:

aHA

bHB

cHC coâ thïí trao ăöíi qua xHY

dHD

Ăoâ lađ hònh thaâi chung cuêa giaâ trõ Víơt ngang giaâ chung coâ thïí trao ăöíi trûơc tiïịp vúâi möơt hađng hoâa bíịt kyđ Noâ trúê thađnh möi giúâi, thađnh phûúng tiïơn ăïí trao ăöíi Khi saên xuíịt vađ trao ăöíi hađng hoâa phaât triïín hún, thõ trûúđng ặúơc múê röơng, ngûúđi ta choơn baơc vađ vađng lađm víơt ngang giaâ chung lađ thuíơn lúơi hún caê Luâc ăoâ, hònh thûâc tiïìn cuêa giaâ trõ ra ăúđi

Khi baơc vađ vađng cuđng ặúơc duđng lađm chûâc nùng tiïìn tïơ thò chïị ăöơ tiïìn tïơ goơi lađ chïị ăöơ song kim Khi chó cođn vađng ăöơc chiïịm vai trođ tiïìn tïơ thò chïị ăöơ tiïìn tïơ ặúơc goơi lađ chïị ăöơ baên võ vađng

Khi tiïìn tïơ xuíịt hiïơn, thïị giúâi hađng hoâa phín ra hai cûơc: möơt phña, lađ caâc hađng hoâa thöng thûúđng; möơt phña lađ hađng hoâa ăoâng vai trođ tiïìn tïơ Nhû víơy, tiïìn tïơ lađ möơt loaơi hađng hoâa ăùơc biïơt, duđng lađm víơt ngang giaâ chung cho tíịt caê caâc hađng hoâa, lađ sûơ thïí hiïơn chung cuêa giaâ trõ vađ lao ăöơng xaô höơi, noâ biïíu hiïơn quan hïơ saên xuíịt giûôa nhûông ngûúđi saên xuíịt hađng hoâa do quaâ trònh phaât triïín

líu dađi cuêa saên xuíịt vađ trao ăöíi hađng hoâa taơo ra Ăoâ lađ nguöìn göịc vađ baên chíịt cuêa tiïìn tïơ

2 Chûâc nùng cuêa tiïìn tïơ

Tiïìn tïơ coâ nùm chûâc nùng:

a) Thûúâc ăo giaâ trõ

Tiïìn tïơ lađm ặúơc thûúâc ăo giaâ trõ vò baên thín noâ cuông lađ möơt hađng hoâa, cuông coâ giaâ trõ nhû caâc hađng hoâa khaâc Ăïí lađm ặúơc thûúâc ăo giaâ trõ, möîi quöịc gia coâ möơt ăún võ tiïìn tïơ nhíịt ắnh

Giaâ trõ cuêa möîi hađng hoâa ặúơc biïíu hiïơn bùìng möơt söị tiïìn nhíịt ắnh, ăoâ lađ giaâ caê cuêa hađng hoâa

Giaâ trõ lađ cú súê cuêa giaâ caê, nhûng do quan hïơ cung cíìu, giaâ caê coâ thïí lïn xuöịng xung quanh giaâ trõ Tuy víơy, xeât trong phaơm vi toađn xaô höơi trong thúđi gian nhíịt ắnh thò töíng söị giaâ caê bùìng töíng söị giaâ trõ cuêa hađng hoâa

b) Phûúng tiïơn lûu thöng

Lađm phûúng tiïơn lûu thöng, tiïìn tïơ ăoâng vai trođ möi giúâi, trung gian trong trao ăöíi hađng hoâa vađ dûúâi hònh thûâc tiïìn mùơt Noâ víơn ăöơng theo cöng thûâc H-T-H (H = hađng; T = tiïìn)

Söị lûúơng tiïìn nađy ặúơc xaâc ắnh bùìng quy luíơt lûu thöng tiïìn tïơ nhû sau:

Töíng söị giaâ caê hađng hoâa lûu thöng

-

Töíng söị giaâ caê hađng hoâa baân chõu

+

Töíng söị giaâ caê hađng hoâa khíịu trûđ cho nhau

+

Töíng söị giaâ caê hađng hoâa baân chõu ăïịn kyđ thanh toaân

Söị

lûúơng

tiïìn

vađng

cíìn

thiïịt

trong

lûu

thöng

= ——————————————————————————————————————————— Söị líìn luín chuýín trung bònh cuêa ăún võ tiïìn tïơ

Söị lûúơng tiïìn xaâc ắnh trong cöng thûâc nađy lađ tiïìn vađng Khi phaât hađnh tiïìn giíịy vûúơt quaâ mûâc cíìn thiïịt seô díîn ăïịn laơm phaât c) Phûúng tiïơn cíịt trûô

Khi lađm chûâc nùng nađy, tiïìn tïơ ruât khoêi lûu thöng vađ ăi vađo

"kho" cíịt trûô Tiïìn cíịt trûô phaêi coâ ăuê giaâ trõ Ngûúđi ta thûúđng cíịt trûô vađng vađ baơc

d) Phûúng tiïơn thanh toaân

Kinh tïị hađng hoâa phaât triïín ăïịn möơt trònh ăöơ nađo ăoâ seô sinh ra viïơc mua baân chõu Khi ăoâ, tiïìn coâ chûâc nùng lađm phûúng tiïơn thanh toaân: traê tiïìn mua chõu, traê núơ

Chûâc nùng nađy cađng phaât triïín, cađng lađm tùng thïm sûơ phuơ thuöơc líîn nhau giûôa nhûông ngûúđi saên xuíịt vađ trao ăöíi hađng hoâa e) Tiïìn tïơ thïị giúâi

Khi trao ăöíi hađng hoâa vûúơt khoêi biïn giúâi möơt quöịc gia, quan hïơ buön baân giûôa caâc nûúâc hònh thađnh, thò tiïìn tïơ lađm chûâc nùng tiïìn tïơ thïị giúâi

Tiïìn tïơ lađ saên phíím khaâch quan cuêa lõch sûê phaât triïín saên xuíịt vađ trao ăöíi hađng hoâa Noâ lađ loaơi hađng hoâa ăùơc biïơt, ăoâng vai trođ víơt ngang giaâ chung, lađm ặúơc nhiïìu chûâc nùng phuơc vuơ cho saên xuíịt vađ trao ăöíi hađng hoâa Trong xaô höơi coâ giai cíịp, giai cíịp thöịng trõ

thûúâng sûã duång tiïìn tïå lâm cưng cuå phuåc vuå cho lúåi đch cuãa giai cêëp mịnh

8 Cú súã khấch quan vâ nhûäng tấc duång cuãa quy luêåt giấ trõ trong nïìn sẫn xuêët hâng hốa

1 Cú súã khấch quan vâ yïu cêìu cuãa quy luêåt giấ trõ

Quy luêåt giấ trõ lâ quy luêåt kinh tïë cuãa nïìn sẫn xuêët hâng hốa

ÚÃ àêu cố sẫn xuêët hâng hốa thị úã àố cố quy luêåt giấ trõ hoẩt àưång mưåt cấch khấch quan

Quy luêåt giấ trõ àôi hỗi viïåc sẫn xuêët vâ trao àưíi hâng hốa, phẫi dûåa trïn cú súã hao phđ lao àưång xậ hưåi cêìn thiïët, cố nghơa lâ:

- Trong sẫn xuêët, nố àôi hỗi ngûúâi sẫn xuêët luưn luưn cố yá thûác tịm cấch hẩ thêëp hao phđ lao àưång cấ biïåt xuưëng nhỗ hún, hóåc bùçng hao phđ lao àưång xậ hưåi cêìn thiïët

- Trong lûu thưng, nố àôi hỗi viïåc trao àưíi hâng hốa phẫi dûåa trïn nguyïn tùỉc ngang giấ

Quy luêåt giấ trõ hoẩt àưång thưng qua sûå lïn xuưëng cuãa giấ cẫ trïn thõ trûúâng Nố cố mưëi quan hïå hûäu cú vúái quy luêåt cung - cêìu Khi cung lúán hún cêìu thị giấ cẫ nhỗ hún giấ trõ Khi cung nhỗ hún cêìu thị giấ cẫ lúán hún giấ trõ

2 Tấc duång cuãa quy luêåt giấ trõ

Quy luêåt giấ trõ hoẩt àưång úã trong mổi phûúng thûác sẫn xuêët cố sẫn xuêët hâng hốa, nhûng àùåc àiïím hoẩt àưång, vai trô vâ tấc duång cuãa nố khấc nhau, vị nố bõ cấc quy luêåt kinh tïë àùåc thuâ cuãa phûúng thûác sẫn xuêët àố chi phưëi

Trong àiïìu kiïån nïìn sẫn xuêët hâng hốa dûåa trïn cú súã chïë àưå tû hûäu giûä vai trô thưëng trõ, quy luêåt giấ trõ hoẩt àưång mưåt cấch tûå phất vâ cố bưën tấc duång chuã yïëu sau:

- Tûå phất àiïìu tiïët cấc yïëu tưë sẫn xuêët (tû liïåu sẫn xuêët vâ sûác lao àưång) vâo cấc ngânh, cấc khu vûåc khấc nhau cuãa nïìn sẫn xuêët

xaô höơi, thöng qua sûơ biïịn ăöơng cuêa cung - cíìu thïí hiïơn qua giaâ caê trïn thõ trûúđng

- Tûơ phaât ăiïìu tiïịt lûu thöng hađng hoâa Thöng qua sûơ biïịn ăöơng (chïnh lïơch) cuêa giaâ caê, hađng hoâa tûđ núi coâ giaâ caê thíịp seô ặúơc di chuýín vïì núi coâ giaâ caê cao

- Tûơ phaât kñch thñch caêi tiïịn kyô thuíơt, húơp lyâ hoâa saên xuíịt, tùng nùng suíịt lao ăöơng, lađm cho lûơc lûúơng saên xuíịt phaât triïín

- Tûơ phaât lađm phín hoâa ngûúđi saên xuíịt thađnh giađu vađ ngheđo Trong ăiïìu kiïơn chuê nghôa xaô höơi coâ nïìn kinh tïị nhiïìu thađnh phíìn trong ăoâ thađnh phíìn kinh tïị nhađ nûúâc vađ kinh tïị tíơp thïí lađm nïìn taêng, cođn thađnh phíìn kinh tïị nhađ nûúâc giûô vai trođ chuê ăaơo thò vai trođ cuêa quy luíơt giaâ trõ vïì cú baên khöng cođn nhû trûúâc Tuy nhiïn noâ víîn thûơc hiïơn chûâc nùng ăiïìu tiïịt, kñch thñch vađ ăađo thaêi vöịn coâ cuêa noâ

Trong ăiïìu kiïơn quaâ ăöơ lïn chuê nghôa xaô höơi, nïìn kinh tïị cođn nhiïìu thađnh phíìn, cođn nhiïìu loaơi quy luíơt ăùơc thuđ hoaơt ăöơng ăan xen vađo nhau, lađm cho sûơ hoaơt ăöơng cuêa quy luíơt giaâ trõ vûđa coâ tñnh tûơ phaât vûđa coâ tñnh tûơ giaâc, tuy víîn coâ ăíìy ăuê caâc taâc duơng trïn

Víịn ăïì quan troơng lađ phaêi nhíơn thûâc vađ víơn duơng quy luíơt giaâ trõ bùìng caâc chñnh saâch kinh tïị phuđ húơp trïn cú súê khoa hoơc, nhùìm thûơc hiïơn coâ hiïơu quaê nhûông muơc tiïu kinh tïị - xaô höơi

9 Thõ trûúđng lađ gò? Vai trođ cuêa noâ trong nïìn saên xuíịt hađng hoâa Quy luíơt cung - cíìu vađ taâc ăöơng cuêa noâ trïn thõ trûúđng nhû thïị nađo?

1 Thõ trûúđng vađ cú chïị thõ trûúđng

a) Thõ trûúđng lađ núi diïîn ra möịi quan hïơ kinh tïị giûôa nhûông ngûúđi trao ăöíi hađng hoâa theo quy luíơt cuêa saên xuíịt vađ lûu thöng hađng hoâa; lađ töíng húơp caâc möịi quan hïơ lûu thöng hađng hoâa vađ lûu thöng tiïìn tïơ