Hướng dẫn ôn thi kinh tế chính trị 5

Tham khảo tài liệu ''hướng dẫn ôn thi kinh tế chính trị 5'', khoa học xã hội, kinh tế chính trị phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

muơc ăñch cuêa nïìn saên xuíịt, vađ noâi chung, lađ phuơ thuöơc vađo thaâi ăöơ ăöịi vúâi ýịu töị con ngûúđi

Kïịt húơp hiïơu quaê kinh tïị vúâi hiïơu quaê xaô höơi lađ ăùơc trûng cuêa ắnh hûúâng xaô höơi chuê nghôa úê nûúâc ta Noâ biïíu hiïơn úê sûơ kïịt húơp chñnh saâch kinh tïị vúâi chñnh saâch xaô höơi; viïơc tùng hiïơu quaê kinh tïị gùưn liïìn vúâi giaêi quýịt viïơc lađm, vúâi ăiïìu kiïơn söịng vađ lao ăöơng cuêa dín cû, baêo vïơ möi trûúđng, phaât triïín vùn hoâa, giaâo duơc, y tïị vađ caâc víịn ăïì xaô höơi khaâc

5 Saên xuíịt hađng hoâa lađ gò? Noâ ra ăúđi vađ phaât triïín nhû thïị nađo? Noâ coâ ûu viïơt gò so vúâi kinh tïị tûơ nhiïn?

Trong lõch sûê phaât triïín cuêa nïìn saên xuíịt xaô höơi, coâ hai hònh thûâc saên xuíịt roô rïơt lađ: saên xuíịt tûơ cíịp tûơ tuâc vađ saên xuíịt hađng hoâa

Saên xuíịt tûơ cíịp, tûơ tuâc lađ saên xuíịt saên phíím ăïí thoêa maôn nhu cíìu cuêa ngûúđi saên xuíịt trong nöơi böơ ăún võ kinh tïị Cođn saên xuíịt hađng hoâa lađ saên xuíịt ra saên phíím ăïí baân, caâc quan hïơ kinh tïị giûôa nhûông ngûúđi saên xuíịt biïíu hiïơn qua viïơc mua baân saên phíím cuêa nhau trïn thõ trûúđng

Saên xuíịt hađng hoâa ăaô ra ăúđi trong hai ăiïìu kiïơn lõch sûê:

+ Coâ sûơ phín cöng lao ăöơng xaô höơi:

Phín cöng lao ăöơng xaô höơi lađ kïịt quaê cuêa sûơ phaât triïín lûơc lûúơng saên xuíịt, biïíu hiïơn úê sûơ chuýn mön hoâa saên xuíịt Do phín cöng lao ăöơng xaô höơi, möîi ngûúđi hoùơc möîi nhoâm ngûúđi chó saên xuíịt möơt hoùơc möơt söị saên phíím nhíịt ắnh Möîi ngûúđi (hoùơc möîi nhoâm ngûúđi) ăïìu thûđa saên phíím do mònh saên xuíịt ra nhûng laơi thiïịu caâc loaơi saên phíím khaâc Do ăoâ, viïơc trao ăöíi saên phíím trúê thađnh tíịt ýịu vađ coâ lúơi ăöịi vúâi moơi ngûúđi saên xuíịt

+ Coâ chïị ăöơ tû hûôu Ăiïìu ăoâ lađm cho nhûông ngûúđi saên xuíịt ăöơc

Chïị ăöơ tû hûôu lađm cho nhûông ngûúđi saên xuíịt ăöơc líơp vúâi nhau, cođn phín cöng lao ăöơng xaô höơi laơi lađm cho hoơ phuơ thuöơc vađo nhau Saên xuíịt hađng hoâa ra ăúđi chñnh lađ ăïí giaêi quýịt míu thuíîn nađy Nhûông hònh thûâc ăíìu tiïn cuêa saên xuíịt hađng hoâa xuíịt hiïơn tûđ thúđi kyđ tan raô cuêa chïị ăöơ cöng xaô nguýn thuêy, töìn taơi vađ phaât triïín úê caâc phûúng thûâc saên xuíịt tiïịp theo

Saên xuíịt hađng hoâa phaât triïín cao nhíịt, phöí biïịn nhíịt trong chuê nghôa tû baên vađ trúê thađnh hònh thûâc saên xuíịt hađng hoâa ăiïín hònh, nöíi bíơt trong lõch sûê

Saên xuíịt hađng hoâa tiïịp tuơc töìn taơi vađ phaât triïín dûúâi chuê nghôa xaô höơi vò dûúâi chuê nghôa xaô höơi cođn töìn taơi nhiïìu hònh thûâc súê hûôu khaâc nhau vađ trònh ăöơ phín cöng lao ăöơng xaô höơi ngađy cađng phaât triïín Nhû víơy, saên xuíịt hađng hoâa xuíịt hiïơn röìi töìn taơi vađ phaât triïín úê nhiïìu xaô höơi, lađ saên phíím cuêa lõch sûê phaât triïín saên xuíịt cuêa loađi ngûúđi Noâ coâ nhiïìu ûu thïị, tiïịn böơ so vúâi saên xuíịt tûơ cíịp tûơ tuâc mađ cho túâi nay chûa coâ hònh thûâc saên xuíịt xaô höơi nađo coâ ûu thïị hún noâ Tuy nhiïn, úê caâc xaô höơi khaâc nhau, saên xuíịt hađng hoâa coâ vai trođ vađ giúâi haơn khaâc nhau Song, nhòn chung, so vúâi saên xuíịt tûơ cíịp tûơ tuâc, saên xuíịt hađng hoâa coâ nhiïìu ûu viïơt ăùơc biïơt:

- Thuâc ăííy sûơ phaât triïín maơnh meô cuêa lûơc lûúơng saên xuíịt, ûâng duơng tiïịn böơ kyô thuíơt, húơp lyâ hoâa saên xuíịt, tiïịt kiïơm, tùng nùng suíịt lao ăöơng

- Lađm cho saên xuíịt gùưn liïìn vúâi tiïu duđng, saên phíím thûúđng xuýn ặúơc caêi tiïịn chíịt lûúơng, hònh thûâc phuđ húơp vúâi nhu cíìu, thõ hiïịu ngûúđi tiïu duđng

- Thuâc ăííy nhanh choâng quaâ trònh xaô höơi hoâa saên xuíịt, tñch tuơ vađ tíơp trung saên xuíịt, múê röơng sûơ giao lûu thõ trûúđng trong nûúâc vađ quöịc tïị

- Lađ cú súê thuâc ăííy quaâ trònh dín chuê hoâa, bònh ăùỉng, tiïịn böơ xaô höơi, phaâ vúô tñnh baêo thuê, trò trïơ, phûúđng höơi cuêa kinh tïị tûơ nhiïn, tûơ cíịp tûơ tuâc v.v

Tuy nhiïn, saên xuíịt hađng hoâa coâ mùơt traâi cuêa noâ nhû viïơc lađm phín hoâa ngûúđi saên xuíịt thađnh giađu ngheđo vađ nhiïìu hiïơn tûúơng tiïu cûơc nhû lađm hađng giaê, lûđa loơc Trong ăiïìu kiïơn cuêa nûúâc ta, möơt mùơt phaêi ăííy maơnh nïìn saên xuíịt hađng hoâa nhiïìu thađnh phíìn víơn ăöơng theo cú chïị thõ trûúđng phuđ húơp vúâi caâc quy luíơt cuêa saên xuíịt hađng hoâa; mùơt khaâc, phaêi coâ sûơ quaên lyâ cuêa Nhađ nûúâc ăïí baêo ăaêm sûơ ắnh hûúâng xaô höơi chuê nghôa vađ haơn chïị nhûông tiïu cûơc do

cú chïị thõ trûúđng sinh ra, thûơc hiïơn sûơ kïịt húơp hiïơu quaê kinh tïị vúâi tiïịn böơ vađ cöng bùìng xaô höơi

6 Hađng hoâa lađ gò? Phín tñch caâc thuöơc tñnh cuêa hađng hoâa vađ lûúơng giaâ trõ cuêa hađng hoâa?

1 Hađng hoâa lađ möơt víơt phíím cuêa lao ăöơng coâ thïí thoêa maôn nhu cíìu nađo ăoâ cuêa con ngûúđi vađ ăi vađo tiïu duđng thöng qua trao ăöíi (mua - baân)

Vò víơy, khöng phaêi bíịt kyđ víơt phíím nađo cuông lađ hađng hoâa Nhûông víơt phíím ăi vađo tiïu duđng khöng thöng qua trao ăöíi (mua - baân) thò khöng phaêi lađ hađng hoâa Chùỉng haơn, thoâc cuêa ngûúđi nöng dín saên xuíịt ăïí tiïu duđng cho baên thín hoơ thò khöng phaêi lađ hađng hoâa Nhûng nïịu thoâc ăoâ ặúơc ăem baân thò noâ lađ hađng hoâa

2 Hađng hoâa coâ hai thuöơc tñnh: giaâ trõ sûê duơng vađ giaâ trõ

a) Giaâ trõ sûê duơng

Giaâ trõ sûê duơng cuêa víơt phíím lađ cöng duơng cuêa noâ, coâ thïí thoêa maôn nhu cíìu nađo ăoâ cuêa con ngûúđi nhû gaơo ăïí ùn, vaêi ăïí may mùơc, nhađ ăïí úê

Giaâ trõ sûê duơng cuêa víơt phíím do thuöơc tñnh tûơ nhiïn cuêa víơt

nhûông thuöơc tñnh tûơ nhiïn ăoâ ăïí taơo ra nhiïìu loaơi giaâ trõ sûê duơng khaâc nhau Chùỉng haơn, than ăaâ tûđ xa xûa chó ặúơc duđng lađm nhiïn liïơu (ăöịt noâng), ăïịn nay cođn lađ nguýn liïơu cuêa nhiïìu saên phíím vúâi giaâ trõ sûê duơng cao Do ăoâ, giaâ trõ sûê duơng lađ möơt phaơm truđ vônh viïîn

Trong kinh tïị hađng hoâa, giaâ trõ sûê duơng lađ víơt mang giaâ trõ trao ăöíi

b) Giaâ trõ

Muöịn hiïíu giaâ trõ cuêa hađng hoâa phaêi nghiïn cûâu tûđ giaâ trõ trao ăöíi cuêa noâ

Giaâ trõ trao ăöíi biïíu hiïơn möịi quan hïơ trao ăöíi hađng hoâa trïn thõ trûúđng Ăoâ lađ möịi quan hïơ tyê lïơ vïì lûúơng giûôa nhûông hađng hoâa coâ giaâ trõ sûê duơng khaâc nhau ăem trao ăöíi vúâi nhau

Thñ duơ: 1m vaêi trao ăöíi vúâi 5kg thoâc

Súê dô vaêi vađ thoâc lađ hai hađng hoâa coâ giaâ trõ sûê duơng khaâc nhau coâ thïí trao ăöíi ặúơc vúâi nhau theo möơt tyê lïơ nhíịt ắnh, vò vaêi vađ thoâc ăïìu lađ saên phíím cuêa lao ăöơng, coâ cú súê chung lađ sûơ hao phñ lao ăöơng cuêa con ngûúđi Sûơ hao phñ lao ăöơng ăoâ chñnh lađ giaâ trõ cuêa hađng hoâa

Víơy, giaâ trõ hađng hoâa lađ lao ăöơng xaô höơi cuêa ngûúđi saên xuíịt hađng hoâa kïịt tinh trong hađng hoâa ăoâ

Do ăoâ, giaâ trõ lađ cú súê cuêa giaâ trõ trao ăöíi; cođn giaâ trõ trao ăöíi lađ hònh thûâc biïíu hiïơn cuêa giaâ trõ

Giaâ trõ phaên aênh möịi quan hïơ xaô höơi giûôa nhûông ngûúđi saên xuíịt hađng hoâa Do ăoâ, giaâ trõ lađ möơt phaơm truđ lõch sûê, chó töìn taơi trong kinh tïị hađng hoâa

3 Lûúơng giaâ trõ cuêa hađng hoâa

Nïịu giaâ trõ lađ lao ăöơng xaô höơi cuêa nhûông ngûúđi saên xuíịt hađng hoâa kïịt tinh trong hađng hoâa thò lûúơng giaâ trõ chñnh lađ lûúơng lao ăöơng xaô höơi hao phñ ăïí saên xuíịt ra hađng hoâa

Trong saên xuíịt hađng hoâa, hao phñ lao ăöơng caâ biïơt taơo thađnh giaâ trõ caâ biïơt cuêa hađng hoâa Trïn thõ trûúđng, khöng thïí dûơa vađo giaâ trõ caâ biïơt ăïí trao ăöíi mađ phaêi dûơa vađo giaâ trõ xaô höơi cuêa hađng hoâa Giaâ trõ xaô höơi cuêa hađng hoâa ặúơc tñnh bùìng thúđi gian lao ăöơng xaô höơi cíìn thiïịt (tíịt ýịu) ăïí saên xuíịt möơt loaơi hađng hoâa nađo ăoâ Ăoâ lađ thúđi gian cíìn thiïịt ăïí saên xuíịt hađng hoâa trong ăiïìu kiïơn saên xuíịt trung bònh cuêa xaô höơi vúâi trònh ăöơ kyô thuíơt trung bònh, trònh ăöơ thađnh thaơo trung bònh, cûúđng ăöơ lao ăöơng trung bònh Thöng thûúđng thúđi gian lao ăöơng xaô höơi cíìn thiïịt cuêa möơt loaơi hađng hoâa nađo ăoâ gíìn saât vúâi thúđi gian lao ăöơng caâ biïơt cuêa ngûúđi saên xuíịt ăaơi böơ phíơn hađng hoâa ăoâ trïn thõ trûúđng

Giaâ trõ hađng hoâa thay ăöíi phuơ thuöơc vađo nùng suíịt lao ăöơng Nùng suíịt lao ăöơng lađ hiïơu suíịt cuêa lao ăöơng ặúơc ăo bùìng söị lûúơng saên phíím taơo ra trong möơt ăún võ thúđi gian, hoùơc lûúơng thúđi gian lao ăöơng hao phñ ăïí taơo ra möơt ăún võ saên phíím Nùng suíịt lao ăöơng phuơ thuöơc vađo trònh ăöơ kyô thuíơt cuêa ngûúđi lao ăöơng, mûâc trang bõ kyô thuíơt cuêa lao ăöơng, phûúng phaâp töí chûâc, quaên lyâ vađ caâc ăiïìu kiïơn tûơ nhiïn

Tùng nùng suíịt lao ăöơng thïí hiïơn úê chöî: hao phñ lao ăöơng khöng tùng, nhûng söị lûúơng saên phíím lađm ra trong möơt ăún võ thúđi gian tùng lïn, do ăoâ giaâ trõ cuêa möơt dúơn võ hađng hoâa giaêm xuöịng Ăiïìu ăoâ coâ nghôa: giaâ trõ cuêa hađng hoâa biïịn ăöíi tyê lïơ nghõch vúâi nùng suíịt lao ăöơng

Cíìn phín biïơt tùng nùng suíịt lao ăöơng vúâi tùng cûúđng ăöơ lao ăöơng Cûúđng ăöơ lao ăöơng lađ mûâc ăöơ hao phñ lao ăöơng trong möơt ăún võ thúđi gian Tùng cûúđng ăöơ lao ăöơng seô lađm tùng thïm mûâc hao phñ lao

Lao ăöơng cuêa ngûúđi saên xuíịt hađng hoâa coâ trònh ăöơ thađnh thaơo khaâc nhau Noâ ặúơc chia thađnh hai loaơi: lao ăöơng giaên ăún lađ lao ăöơng khöng cíìn ređn luýơn, ăađo taơo vađ lao ăöơng phûâc taơp phaêi qua quaâ trònh hoơc tíơp ređn luýơn Trong cuđng möơt ăún võ thúđi gian, lao ăöơng phûâc taơp taơo ra nhiïìu giaâ trõ hún lao ăöơng giaên ăún

Trong quaâ trònh trao ăöíi hađng hoâa, moơi lao ăöơng phûâc taơp ăïìu ặúơc quy thađnh böơi söị cuêa lao ăöơng giaên ăún trung bònh möơt caâch tûơ phaât trïn thõ trûúđng

7 Tiïìn tïơ xuíịt hiïơn nhû thïị nađo trong lõch sûê phaât triïín cuêa saên xuíịt vađ trao ăöíi hađng hoâa? Baên chíịt vađ chûâc nùng cuêa tiïìn tïơ?

1 Lõch sûê ra ăúđi cuêa tiïìn tïơ vađ baên chíịt cuêa noâ

Tiïìn tïơ xuíịt hiïơn lađ kïịt quaê cuêa quaâ trònh phaât triïín cuêa saên xuíịt vađ trao ăöíi hađng hoâa, vađ cuông lađ kïịt quaê cuêa quaâ trònh phaât triïín caâc hònh thaâi giaâ trõ cuêa hađng hoâa

Hònh thaâi giaâ trõ ăíìu tiïn lađ hònh thaâi giaên ăún hay ngíîu nhiïn Ngûúđi saên xuíịt lađm ra saên phíím duđng khöng hïịt (nhû luâc ặúơc muđa chùỉng haơn), thûđa ngíîu nhiïn, ăem trao ăöíi vađ ngíîu nhiïn gùơp möơt loaơi hađng hoâa nađo ăoâ; viïơc trao ăöíi diïîn ra theo möơt tyê lïơ cuông ngíîu nhiïn vađ giaên ăún: hađng ăöíi líịy hađng

Thñ duơ: aHA = bHB

ÚÊ hònh thaâi nađy, hađng hoâa thûâ nhíịt (aHA) biïíu hiïơn giaâ trõ cuêa noâ úê hađng hoâa thûâ hai (bHB), cođn hađng hoâa thûâ hai ăoâng vai trođ lađ víơt ngang giaâ

Khi phín cöng lao ăöơng xaô höơi phaât triïín ăïịn mûâc ăöơ nađo ăoâ, chuêng loaơi hađng hoâa trao ăöíi trïn thõ trûúđng nhiïìu hún, thò möơt hađng hoâa coâ thïị gùơp vađ trao ăöíi vúâi nhiïìu hađng hoâa khaâc