- Hầu hết kim loại đều dẫn điện tốt. Ta đã biết dòng điện là dòng các điện tích dịch chuyển có hướng, vậy trong kim loại, điện tích nào dịch chuyển tạo thành dòng điện?. -Trong mạch đ[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tuần 23 - tiết 22
Bài 20: CHẤT DẪN ĐIỆN VÀ CHẤT CÁCH ĐIỆN
DÒNG ĐIỆN TRONG KIM LOẠI.
I/ Mục tiêu:
* Kiến thức:
- Kể tên và biết được chất dẫn điện, chất cách điện
- Biết được bản chất dòng điện trong kim loại
* Kĩ năng: Biết lắp ráp dụng cụ thí nghiệm để kiểm tra chất nào là dẫn điện, chất nào
là chất cách điện
* Thái độ: Rèn tính hợp tác, cẩn thận trong hoạt động thu thập thông tin nhóm
II/ Chuẩn bị:
a/Cho mỗi nhóm HS:
1 bóng đèn (thắp sáng trong gia đình) đuôi gài hoặc đuôi xoắn
1 phích điện có vỏ bọc cách điện
1 pin; 1 bóng đèn; 5 đoạn dây có mỏ kẹp
1 số vật cần xác định chất dẫn điện hay chất cách điện (dây đồng, nhôm, thanh thuỷ tinh, vỏ nhựa, ruột bút chì ….)
b/Đối với cả lớp
1 số dụng cụ hoặc thiết bị điện: bóng đèn, công tắc, ổ lấy điện, dây nối…
Tranh vẽ phóng to H20.1, 20.3/sgk, bảng ghi kết quả TN phóng to tr 56
III/ Hoạt động dạy học
1) Hoạt động 1: Kiểm tra – Tổ chức tình huống học tập.( 5 phút)
a/Kiểm tra:
Gv: Gọi 1 – 2 Hs, yêu cầu nhắc lại
- Thế nào là dòng điện?
- Dòng điện chạy trong mạch điện như thế nào?
Hs: nhắc lại
b/Tình huống:
Gv: Lắp một mạch điện đơn giản gồm nguồn điện, khóa và bóng đèn Để khóa mở
- Trong mạch có dòng điện hay không?
H: Không
- Muốn có dòng điện ta phải làm thế nào?
Hs: Ta phải đóng khóa lai
Gv: đóng khóa kiểm chứng
- Thay 1 đoạn dây dẫn bằng 1 sợi dây cao su
- Khi đóng khóa có dòng điện hay không?
Hs: dự đoán (có / không)
Gv: đóng khóa để thấy không có dòng điện chạy trong mạch
Để tìm hiểu nguyên nhân Bài…
2) Hoạt động 2: Tìm hiểu chất dẫn điện và chất cách điện ( 8 phút)
Trang 2Trợ giúp của Giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
Yêu cầu hs xem thơng tin mục I
và trả lời
Chất dẫn điện và chất cách điện
là chất như thế nào?
Giới thiệu vật liệu dẫn điện và
vật liệu cách điện
Hãy kể một vài vật liệu dẫn
điện và vật liệu cách điện mà
em biết?
Treo H.20.1/sgk, yêu cầu hs
quan sát trả lời C1
Hướng dẫn
Hs: Thu thập thơng tin SGK
-Chất dẫn điện là chất cho dịng điện đi qua Chất cách điện là chất khơng cho dịng điện đi qua
Hs: vận dụng thực tế và trả lời
Hs: Cá nhân hs quan sát H.20.1 nhận định bộ phận dẫn điện, cách điện (C1)
+ Các bộ phận dẫn điện: dây tĩc, dây trục, 2 đầu dây đèn, lõi dây, 2 chốt cắm
+ Các bộ phận cách điện: trụ thuỷ tinh, thuỷ tinh đen, vỏ dây,
vỏ nhựa của phích cắm
I/ Chất dẫn điện
và chất cách điện
- Chất dẫn điện
là chất cho dịng điện đi qua
- Chất cách điện
là chất khơng cho dịng điện đi qua
3) Hoạt động 3: Xác định vật dẫn điện vật cách điện ( 10 phút)
Nêu mục đích TN: kiểm tra một
vật là dẫn điện hay cách điện
Phát dụng cụ TN cho các nhĩm
- Yêu cầu 1 em đọc tên các dụng
cụ trong TN
- Yêu cầu H thảo luận nhĩm nêu
dự đốn và kiểm tra:
Với các vật đã cho em hãy dự đốn
xem vật nào là dẫn điện vật nào là
cách điện?
Làm TN thế nào để kiểm tra dự
đốn trên?
Hướng dẫn
Kiểm tra đáp án của mỗi nhĩm
Từ kết quả TN, hãy trả lời C2, C3:
những vật nào dẫn điện vật nào
cách điện?
Hãy chứng tỏ rằng khơng khí ở
điều kiện bình thường khơng dẫn
điện?
Hs: thu thập thơng tin
Hs: nhận dụng cụ
- Nêu tên các dụng cụ
Hs:thảo luận nhĩm đưa ra dự đốn và nêu phương án kiểm tra
-Làm TN với các vật đã cho, ghi kết quả vào bảng
- Các nhĩm tiến hành TN, trả lời câu hỏi
C2:
+ đồng, sắt, nhơm, chì …
+ Nhựa, thuỷ tinh, cao su, sứ
… C3:
Thí nghiệm
Trang 3Mở rộng:
- Ơû điều kiện đặc biệt khơng khí
dẫn điện (hiện tượng sét)
- Nước bình thường dẫn điện, nước
nguyên chất khơng dẫn điện
- Hầu hết kim loại đều dẫn điện tốt
Ta đã biết dịng điện là dịng các
điện tích dịch chuyển cĩ hướng,
vậy trong kim loại, điện tích nào
dịch chuyển tạo thành dịng điện?
-Trong mạch điện, khi cơng tắc ngắt giữa 2 chốt là khơng khí bĩng đèn tắt
4) Hoạt động 4: Tìm hiểu dòng điện trong kim loại (10 phút)
Yêu cầu hs nhắc lại
Nguyên tử được cấu tạo như thế
nào?
Yêu cầu hs trả lời câu C4
Thơng báo: trong kim loại cĩ các
êlectrơn thốt ra khỏi nguyên tử và
chuyển động tự do trong kim loại,
gọi là các e tự do
Treo hình 20.3/sgk yêu cầu H hồn
thành C5
Treo hình 20.4 yêu cầu H trả lời C6
nhấn mạnh:
- Khi cĩ dịng điện trong dây kim
loại các êlectrơn tự do khơng dịch
chuyển tự do nữa mà dịch chuyển
cĩ hướng
- Các ê tự do cĩ ở mọi chỗ trong
dây kim loại, khi cĩ dđ, Các ê tự do
đồng loạt di chuyển, tạo thành dịng
điện rất mau trong dây dẫn
Yêu cầu H thảo luận nhĩm hồn
Hs: Nhớ lại cấu tạo nguyên
tử và hồn thành C4
C4: Hạt nhân mang điện tích dương, electron mang điện tích âm
C5:
+ kí hiệu ê tự do là vịng trịn nhỏ cĩ dấu (–)
+ kí hiệu phần cịn lại của ngtử vịng trịn lớn bị khuyết mang dấu (+) vì mất bớt ê H: hoạt động cá nhân hồn thành C6
+ e tự do bị cực âm đẩy, cực dương hút
+ Chiều từ âm sang dương
Hs: thảo luận nhĩm hồn thành phần Kết luận:
-……electron tự do………
II/ Dịng điện trong kim loại.
- Trong kim loại
cĩ các êlectrơn thốt khỏi nguyên tử và chuyển động tự
do gọi là êlectron tự do
- Dịng điện trong kim loại là dịng dịch chuyển cĩ hướng của các êlêctrơn tự do
Trang 4thành phần Kết luận / sgk
dịng điện trong kim loại là gì?
dịch chuyển……
H: nhắc lại 5) Hoạt động 5: Vận dụng – củng cố ( 10 p) Hướng dẫn Hs: vận dụng kiến thức trả lời C7: Câu B C8: Câu C C9: Câu C III/Vận dụng 6) Nhận xét lớp: ( 2 phút) Rút kinh nghiệm qua tiết dạy:
Bổ sung: