- Phép lập luận tổng hợp là phép lập luận rút ra cái chung từ những điều đã phân tích ( đem các bộ phận, các đặc điểm của một sự vật đã được phân tích riêng mà liên hệ lại với nhau để[r]
Trang 1Tiết: 95. LUYỆN TẬP PHÂN TÍCH VÀ TỔNG HỢP
Ngày dạy:
1 Mục tiêu:
a Kiến thức :
- Mục đích, đặc điểm, tác dụng của việc sử dụng phép phân tích và tổng hợp
b Kỹ năng:
- Nhận diện được rõ hơn văn bản cĩ sử dụng phép lập luận phân tích và tổng hợp
- Sử dụng phép phân tích và tổng hợp trong các văn bản nghị luận
c Thái độ:
GD học sinh hcọ nghiêm túc khơng học tủ, học qua loa đối phĩ
2 Trọng tâm:
Mục đích, đặc điểm, tác dụng của việc sử dụng phép phân tích và tổng hợp
3 Chuẩn bị:
3.1 Giáo viên: Đồ dùng + Phiếu A, B, C, D.
3.2 Học sinh: Bảng nhĩm.
4 Tiến trình dạy học:
4.1.Ổn định tổ chức và kiểm diện: kiểm tra sĩ số.
4.2.Kiểm tra miệng:
Dịng nào nĩi đúng nội dung cơ bản của phép lập luận phân tích?( 3đ)
a Dùng lí lẽ để làm sáng tỏ vấn đề nhằm thuyết phục người đọc
b Giới thiệu đặc điểm nội dung và hình thức của sự vật, hiện tượng
c Trình bày từng bộ phận, phương diện của một số vấn đềnhằm chỉ ra nội dung bên trong của
sự vật, hiện tượng (X)
d Dùng dẫn chứng để khẳng định vấn đề là đúng đắn
Phân tích là gì? Tổng hợp là gì? Vai trị của phép phân tích và tổng hợp trong lập luận? (6đ)
- Phép lập luận phân tích là phép lập luận trình bày từng bộ phận, từng phương diện của một vấn
đề nhằm chỉ ra nội dung của sự vật, hiện tượng.(2đ)
- Phép lập luận tổng hợp là phép lập luận rút ra cái chung từ những điều đã phân tích ( đem các
bộ phận, các đặc điểm của một sự vật đã được phân tích riêng mà liên hệ lại với nhau để nêu ra nhận định chung của sự vật ấy).(2đ)
- Mối quan hệ qua lại giữa hai phép lập luận : Tuy đối lập nhau nhưng khơng tách rời nhau Phân tích rồi tổng hợp thì mới cĩ ý nghĩa, mặt khác, phải dựa trên cơ sở phân tích thì mới cĩ thể tổng hợp được.(2đ)
Trong bài tập 1 SGK trang 11, tác giả sử dụng phép lập luận nào?(3đ)
4.3 Gi ng bài m i:ả ớ
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học
Hoạt động 1: Vào bài:
Ở tiết trước ta đi vào tìm hiểu phép lập luận
phân tích, phép lập luận tổng hợp Hơm nay,
Trang 2chúng ta đi vào luyện tập.
Hoạt động 2: Củng cố kiến thức:
5 Nêu sự khác nhau của hai phép lập luận phân
tích và tổng hợp?
- Phép lập luận phân tích là phép lập luận
trình bày từng bộ phận, từng phương diện của
một vấn đề nhằm chỉ ra nội dung của sự vật,
hiện tượng
- Phép lập luận tổng hợp là phép lập luận rút ra
cái chung từ những điều đã phân tích ( đem các
bộ phận, các đặc điểm của một sự vật đã được
phân tích riêng mà liên hệ lại với nhau để nêu
ra nhận định chung của sự vật ấy)
5 Công dụng của hai phép lập luận phân tích
và tổng trong các văn bản nghị luận?
Tuy đối lập nhau nhưng không tách rời nhau
Phân tích rồi tổng hợp thì mới có ý nghĩa, mặt
khác, phải dựa trên cơ sở phân tích thì mới có
thể tổng hợp được
Hoạt động 3: luyện tập:
5 Gọi học sinh lần lượt đọc đoạn trích a, b?
5 Trong đoạn trích a tác giả vận dụng phép lập
luận nào?
Phép phân tích
5 Tác giả phân tích như thế nào?
Mở đầu: Ý khái quát: “ Thơ hay … cả bài thơ”
Tiếp theo: là sự phân tích tinh tế làm sáng tỏ
cái hay, cái đẹp của bài “ Thu điếu”
- Cái hay ởcác điệu xanh( xanh ao, xanh bờ, …)
- Ở những cử động ( sóng gợn tí, là đưa vèo)
- Ở các vần thơ
- Ở các chữ không non ép
Đoạn a phân tích từ cái chung đến cái riêng
5 Vậy viết theo lồi diễn đạt nào?
Diễn dịch
5 Đoạn b tác giả vận dụng phương pháp phân
tích nào?
Phân tích kết hợp với tổng hợp
5 Tác giả đã vận dụng các phương pháp ấy
như thế nào?
Phân tích bốn nguyên nhân khách quan của
sự thành đạt: gặp thời, điều kiện, hoàn cảnh, tài
năng
I Củng cố kiến thức :
II Luyện tập:
Bài tập 1:
Đoạn a:
-Luận điểm:"Thơ hay cả hồn lẫn xác…
-Trình tự phân tích:
Thứ nhất:Cái hay thể hiện ở các làn điệu xanh
Thứ hai:Cái hay thể hiện ở các cử động… Thứ ba:Cái hay thể hiện ở các vần thơ
Phép lập luận phân tích
Đoạn b:
-Luận điểm"Mấu chốt của thành đạt là ở đâu"
- Phân tích bốn nguyên nhân khách quan của
sự thành đạt: gặp thời, điều kiện, hoàn cảnh, tài năng
Trang 3Tổng hợp về nguyên nhân chủ quan: sự phấn
đấu kiên trì của cá nhân – thành đạt là làm cái
gì có ích cho mọi người, cho xã hội, được xã
hội thừa nhận
5 Thử bỏ đi ý tổng hợp trong đoạn văn b thì
đoạn văn còn sức thuyết phục nữa không? Vì
sao?
Không Chính nhờ vào phép tổng hợp làm
cho đoạn văn trở nên thuyết phục người đọc ở
nhiều góc độ Hơn nữa, chính nhờ phép lập
luận này người ta nhận thấy rằng tài năng con
người không phải do nguyên nhân khách quan
quyết định mà do chính nội lực bản thân của
con người
Hoạt động 2: Bài tập 2
5 Học như thế nào được xem là học đối phó?
Có những biểu hiện nào của lối học đối phó?
5 Từ những biểu hiện của lối học đối phó đã
phân tích, hãy sử dụng phép tổng hợp để rút ra
những tác hại của lối học này?
Học đối phó là lối học hình thức, bị động
không lấy việc học làm chính Lối học đó
chẳng những làm cho người học mật thời giờ,
công sức, tự dối mình, chứ không thể trở thành
người có học thức đích thực, không thể trở
thành nhân tài cho đất nước
GV cho học sinh thảo luận nhóm ( 7 phút)
Dựa vào nội dung dàn bài trên thực hiên
nhiệm vụ nhóm như sau:
Nhóm 1, 2: Viết đoạn văn nghị luận có sử dụng
phép lập luận phân tích và tổng hợp
Nhóm 3, 4: Viết đoạn văn nghị luận có sử dụng
phép lập luận phân tích
Nhóm 5, 6: Viết đoạn văn nghị luận có sử dụng
kết hợp phép lập luận phân tích và tổng hợp
Đại diện một nhóm lên trình bày – các nhóm
khác hận xét ý kiến chất vấn – GV nhận xét -
Ghi bảng
Hoạt động 3: Bài tập 3
5 Dựa vào văn bản “ Bàn về đọc sách” của
Chu Quang Tiềm, em hãy phân tích các lí do
khiến mọi người phải đọc sách?
Hoạt động 4: Bài tập 4:
- Tổng hợp về nguyên nhân chủ quan: sự phấn đấu kiên trì của cá nhân – thành đạt là làm cái gì có ích cho mọi người, cho xã hội, được xã hội thừa nhận
Phép lập luận phân tích và tổng hợp
Bài tập 2:
1 Học qua loa có những biểu hiện sau:
-Học không có đầu có đuôi, không đến nơi đến chốn, cái gì cũng biết một tí…
-Học cốt chỉ để khoe mẽ có bằng nọ, bằng kia…
2 Học đối phó có những biểu hiện sau:
-Học cốt để thầy cô không khiển trách, cha
mẹ không mắng, chỉ lo việc giải quyết trước mắt
-Kiến thưc phiến diện nông cạn…
3 Bản chất:
-Có hình thức học tập như:cũng đến lớp, cũng đọc sách, cũng có điểm thi cũng có bằng cấp -Không có thực chất, đầu óc rỗng tuếch…
4 Tác hại:
-Đối với xã hội: Những kẻ học đối phó sẽ trở thành gánh nặng lâu dài cho xã hội về nhiều mặt
-Đối với bản thân:Những kẻ học đối phó sẽ không có hứng thú học tập…
Trang 45 Bài văn “Bàn về đọc sách” bàn về những
luận điểm chính nào?
Phải biết chọn sách mà đọc
- Phải kết hợp với việc đọc sách chuyên môn và
sách thường thức
Đoạn văn phải thâu tóm được luận điểm
chính đã phân tích để rút ra nhận định chung
về đọc sách
4.4 Củng cố và luyện tập.
Học sinh nhắc lại phân tích là gì? Tổng hợp là gì?
4.5 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà.
- Đối với bài học ở tiết học này:
+ Xem lại các bài tập
+ Lập dàn ý cho đề bài sau: “Trò chơi điện tử là món tiêu khiển hấp dẫn nhiều bạn vì mãi chơi mà sao nhãng học tập và còn phạm những sai lầm khác Hãy nêu ý kiến của em về việc đó.”, lựa chọn phép lập luận phân tích hocậc tổng hợp phù hợp với nội dung trong dàn ý để triển khai thành một đoạn văn
- Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:
Soạn bài “Nghị luận về một sự việc hiện tương, đời sống” Trả lời các câu hỏi SGK vào vở soạn
5 Rút kinh ngiệm:
Nội dung:
Phương pháp:
Sử dụng đồ dùng, thiết bị dạy học: