Văn 9- tiết 8

Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh: - Nắm đ ợc nội dung ph ơng châm quan hệ, ph ơng châm cách thức và ph ơng châm lịch sự.. - Biết vận dụng những ph ơng châm này trong giao tiếp.. -> Mỗi n

Thứ ngày tháng năm

Tiết 8

A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Nắm đ ợc nội dung ph ơng châm quan hệ, ph ơng châm cách thức và ph ơng châm lịch sự

- Biết vận dụng những ph ơng châm này trong giao tiếp

B Tiến trình dạy học:

Bài cũ:

? Nêu những ph ơng châm hội thoại đã học?

- Ph ơng châm về l ợng

- Ph ơng châm về chất

Bài mới:

I, Ph ơng châm quan hệ

* Xét thành ngữ: Ông nói gà, bà nói vịt

? Thành ngữ này dùng để chỉ tình huống hội thoại

nào?

- Ông -> gà

- Bà -> vịt -> Hai con vật khác nhau

-> Mỗi ng ời nói về một đề tài, không khớp nhau,

không hiểu nhau

? Nếu xuất hiện những tình huống nh vậy thì điều

gì sẽ xảy ra?

- Con ng ời sẽ không giao tiếp đ ợc với nhau,

công việc sẽ không giải quyết đ ợc, mọi hoạt

động xã hội sẽ trở nên rối loạn

? Qua ví dụ trên, chúng ta rút ra đ ợc bài học gì khi

giao tiếp?

- Khi giao tiếp cần nói đúng vào đề tài mà hội

thoại đang đề cập, tránh nói lạc đề.

Ghi nhớ

Khi giao tiếp, cần nói đúng vào đề tài giao

tiếp, tránh nói lạc đề (ph ơng châm quan hệ)

Giáo viên nêu tình huống:

- Em: Anh ơi, quả khế chín rồi kìa

- Anh: Cành cây cao lắm hoặc: Không có sào

- Xét về mặt hiển ngôn thì tình huống này

không tuân thủ ph ơng châm quan hệ

- Xét hàm ẩn thì vẫn đ ợc tuân thủ vì chàng

trai hiểu lời nói của cô gái không chỉ là một thông báo, mà là một yêu cầu: Hãy hái quả khế cho em Nh vậy, câu trả lời của chàng trai là đúng với đề tài giao tiếp

II Ph ơng châm cách thức

1, Xét thành ngữ:

- Dây cà ra dây muống

- Lúng búng nh ngậm hột thị

2, Nhận xét

? Hai thành ngữ này dùng để chỉ những cách nói

nh thế nào?

- Dây cà ra dây muống -> Chỉ cách nói dài dòng, r

ờm rà, đang nói việc này bắt qua việc khác

- Lúng búng nh ngậm hột thị -> Nói ấp úng không

thành lời, không rõ ràng, rành mạch

? Những cách nói đó ảnh h ởng nh thế nào đến giao

tiếp?

- Làm cho ng ời nghe không hiểu, hiểu sai ý ng ời

nói

- Ng ời nghe bị ức chế, không có thiện cảm với ng

ời nói

-> Giao tiếp không đạt kết quả mong muốn.

? Qua đó chúng ta có thể rút ra đ ợc bài học gì khi

giao tiếp?

- Khi giao tiếp cần nói ngắn gọn, rõ ràng, rành

mạch.

3, Xét câu nói:

Tôi đồng ý với những nhận định về truyện ngắn

của ông ấy.

? Câu nói trên đ ợc hiểu theo mấy cách?

- Tôi đồng ý với những nhận định của ông ấy

- Tôi đồng ý với những truyện ngắn của ông ấy

? Có thể diễn đạt lại nh thế nào?

-Tôi đồng ý với những nhận định của ông ấy về

truyện ngắn

? Bài học cho tình huống này là gì?

- Trong giao tiếp cần tránh cách nói mơ hồ, lấp

lửng.

Ghi nhí

Khi giao tiÕp, cÇn chó ý nãi ng¾n gän, rµnh

m¹ch; tr¸nh c¸ch nãi m¬ hå (ph ¬ng ch©m c¸ch thøc)

III, Ph ơng châm lịch sự

1, Ví dụ: Truyện Ng ời ăn xin

? Vì sao ông lão ăn xin và cậu bé trong truyện

đều cảm thấy nh mình đã nhận đ ợc từ ng ời

kia một cái gì đó?

- Cả hai đều cảm nhận đ ợc sự chân thành và tôn

trọng của nhau

? Chúng ta rút ra đ ợc bài học gì từ câu chuyện

này?

- Khi giao tiếp cần tế nhị và tôn trọng ng ời khác.

Ghi nhí

Khi giao tiÕp, cÇn tÕ nhÞ vµ t«n träng ng êi

kh¸c (ph ¬ng ch©m lÞch sù)

IV, Luyện tập

1, Bài tập 1: Những câu tục ngữ ở bài tập này

khuyên dạy chúng ta điều gì?

- Khuyên chúng ta trong giao tiếp nên dùng những

lời lẽ lịch sự, nhã nhặn

- Suy nghĩ, lựa chọn ngôn ngữ khi giao tiếp Có

thái độ nhã nhặn, lịch sự

? Tìm 5 câu tục ngữ, ca dao có nội dung t ơng tự?

- Chim khôn kêu tiếng rảnh rang

Ng ời khôn ăn nói dịu dàng dễ nghe

- Vàng thì thử lửa, thử than Chuông kêu thử tiếng, ng ời ngoan thử lời

- Chẳng đ ợc miếng thịt miếng xôi Cũng đ ợc lời nói cho nguôi tấm lòng

- Một điều nhịn là chín điều lành

2, Bài tập 2: Biện pháp tu từ từ vựng liên quan trực

tiếp đến ph ơng châm lịch sự?

- Biện pháp nói giảm nói tránh

Ví dụ:

- Nó không đ ợc thông minh lắm

- Chiếc áo này cậu mang không hợp lắm

3, Bài tập 3: Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống.

a, nói mát

b, nói hớt

c, nói móc

d, nói leo

e, nói ra đầu ra đũa

-> Liên quan đến ph ơng châm lịch sự, ph ơng châm

cách thức

4, Bài tập 4: Vì sao đôi khi phải dùng cách nói nh

sau ?

a, nhân tiện đây xin hỏi;

- Khi ng ời nói muốn hỏi một vấn đề nào đó không

thuộc đề tài đang trao đổi (ph ơng châm quan

hệ)

b) Cực chẳng đã tôi phải nói; tôi nói điều này có gì

không phải

- Khi ng ời nói muốn ngầm xin lỗi ng ời nghe về

những điều mình sắp nói (ph ơng châm lịch

sự)

c) Đừng nói leo, đừng ngắt lời nh thế

- Muốn nhắc nhở ng ời nghe phải tôn trọng ph ơng

châm lịch sự

5, Bµi tËp 5: Gi¶i thÝch thµnh ng÷.

- Häc sinh lµm ë nhµ

* DÆn dß:

- Häc phÇn ghi nhí

- Lµm bµi tËp 5 SGK trang 24./