- Nhận biết liên kết nội dung và liên kết hình thức giữa các câu và các đoạn văn.. GV: Sự gắn kết lôgíc giữa đoạn văn với văn bản, sự gắn kết lôgíc giữa các câu với đoạn văn gọi là liên
Trang 1Ngày soạn: 17/2/2009
Ngày giảng: 19/2/2009
Tiết 110 Bài 20 + 21 Tiếng Việt Liên kết câu và liên kết đoạn văn
I Mục tiêu cần đạt.
Giúp HS:
- Nâng cao hiểu biết kỹ năng sử dụng phép liên kết đã học từ bậc tiểu học.
- Nhận biết liên kết nội dung và liên kết hình thức giữa các câu và các đoạn văn.
- Nhận biết một số biện pháp thờng dùng trong việc tạo lập văn bản, biểu bảng (đoạn văn - đa giấy trong - máy chiếu).
II Ph ơng tiện dạy học
SGK và các phơng tiện liên quan đến bài học.
III Hoạt động dạy học.
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ :
? Thế nào là các thành phần biệt lập? Các thành phần biệt lập có vai trò gì trong câu?
3 Bài mới :
Hoạt động 1: GV giới thiệu bài
Công việc của GV và HS Yêu cầu cần đạt
Hoạt động 2 Tìm hiểu khái niệm
liên kết.
HS đọc đoạn văn trong SGK và thảo
luận, sau đó trả lời các câu hỏi
GV có thể đa đoạn văn lên máy chiếu
để HS dễ dàng quan sát và nhận diện
sự liên kết rõ hơn
Câu hỏi:
1 Đoạn văn trên bàn về vấn đề gì?
chủ đề ấy có liên quan nh thế nào với
chủ đề chung của văn bản?
2 Nội dung chính của mỗi câu trong
đoạn văn là gì? Những nội dung câu
ấy có quan hệ nh thế nào với chủ đề
I Khái niệm liên kết.
1 Liên kết nội dung
a) Ví dụ Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mợn ở
thực tại (1) Nhng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn
muốn nói một điều gì mới mẻ (2).
Anh gửi vào tác phẩm một lá th,
một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh (3).
b) Nhận xét
Chủ đề văn bản: bàn về cách ngời nghệ sĩ phản ánh thực tại là một trong yếu tố góp thành chủ đề chung của văn bản: "Tiếng nói của văn nghệ"
Trang 2của đoạn? Nêu nhận xét trình tự sắp
xếp các câu trong đoạn.
GV: Sự gắn kết lôgíc giữa đoạn văn
với văn bản, sự gắn kết lôgíc giữa các
câu với đoạn văn gọi là liên kết nội
dung Vậy thế nào là liên kết nội
dung?
HS tìm các ý về liên kết nội dung
trong phần Ghi nhớ.
HS tiếp tục thảo luận câu hỏi 3: Mối
quan hệ chặt chẽ về nội dung giữa
các câu trong đoạn văn đợc thể hiện
bằng những biện pháp nào? Qua những
phép liên kết nào?
GV: Nh vậy ngoài liên kết nội dung
còn dùng từ ngữ để liên kết Đó là
liên kết hình thức Vậy có những biện
pháp liên kết hình thức nào?
- Nội dung chính của các câu trong
đoạn văn:
Câu 1 Tác phẩm văn nghệ phản
ánh thực tại;
Câu 2 Khi phản ánh thực tại nghệ
sĩ muốn nói lên một điều mới mẻ Câu 3 Những cách thức khác nhau
để thực hiện sự đóng góp đó
- Nội dung của các câu đều hớng vào chủ đề của đoạn văn
- Các câu trong đoạn đợc sắp xếp theo trình tự hợp lý: câu trớc nêu vấn đề, câu sau là sự mở rộng, phát triển ý nghĩa của câu trớc
c) Ghi nhớ
Liên kết nội dung:
- Các đoạn câu văn phải hớng vào chủ đề chung của văn bản
- Các câu văn phải phục vụ chủ đề của câu
- Các câu đoạn phải đợc sắp xếp theo một trình tự hợp lý
2 Liên kết hình thức
a) Nhận xét
Mối liên hệ giữa các câu trong
đoạn văn đợc thể hiện ở:
Sự lặp lại các từ: Tác phẩm (1)
-tác phẩm (3).
- Sử dụng từ cùng trờng liên tởng:
tác phẩm (1) - nghệ sĩ (2)
Sử dụng từ thay thế: nghệ sĩ (2)
-anh (3)
- Sử dụng quan hệ từ "nhng" nối câu (1) với câu (2)
- Sử dụng cụm từ đồng nghĩa:
"Cái đã ó rồi (2) - "những vật liệu mợn ở thực tại"
Trang 3Hoạt động 3 Tổng kết
GV: Cách liên kết nội dung và hình
thức trên, ngời ta gọi là liên kết
HS tìm ý, trả lời lần lợt từng câu hỏi
gợi ý của GV
- Thế nào là liên kết?
- Thế nào là liên kết nội dung?
- Thế nào là liên kết hình thức?
Hoạt động 4 Luyện tập
HS làm bài tập 1 trong SGK theo sự
hớng dẫn của GV
HS đọc đoạn văn - các nhóm thảo
luận câu hỏi trong SGK
- Chủ đề của đoạn văn.
- Nội dung các câu trong đoạn văn.
b) Ghi nhớ
Các biện pháp liên kết về hình thức:
- Phép lặp từ ngữ
- Từ cùng trờng liên tởng
- Phép thế
- Phép nối
- Dùng từ đồng nghĩa
3 Tổng kết
Các đoạn văn trong một văn bản cũng nh các câu văn trong đoạn phải liên kết chặt chẽ với nhau về nội dung và hình thức (liên kết là
sự nối kết ý nghĩa giữa câu với câu
và giữa đoạn văn với đoạn văn bằng các từ ngữ có tác dụng liên kết)
* Liên kết nội dung:
- Các đoạn văn phục vụ chủ đề của văn bản, các câu phục vụ chủ đề của đoạn văn Đó là liên kết chủ đề
- Các đoạn văn và các câu văn phải
đợc sắp xếp theo một trình tự hợp
lí Đó là liên kết nội dung
* Liên kết hình thức:
- Phép lặp từ ngữ
- Phép đồng nghĩa và liên tởng
- Phép thế
- Phép nối (sử dụng những từ ngữ chỉ quan hệ)
III Luyện tập
- Chủ đề: Khẳng định vị trí của con ngời Việt Nam và quan trọng hơn
là những hạn chế cần khắc phục
Đó là sự thiếu hụt về kiến thức, khả năng thực hành và sáng tạo yếu do
Trang 4- Phân tích sự liên kết về hình thức
giữa các câu trong đoạn văn.
cách học thiếu thông minh gây ra
- Nội dung các câu trong đoạn văn
đều hớng vào chủ đề đó của đoạn: Câu 1: Cái mạnh của con ngời Việt Nam: thông minh- nhạy bén với cái mới Câu 2: Bản chất trời phú ấy (cái mạnh ấy), thông minh và sáng tạo là yêu cầu hàng đầu Câu 3: Bên cạnh cái mạnh còn tồn tại cái yếu Câu 4: Thiếu hụt về kiến thức cơ bản
Câu 5 Biện pháp khắc phục lỗ hổng ấy mới thích ứng nền kinh tế mới
- Các câu đợc liên kết bằng các phép liên kết:
- Bản chất trời phú ấy (chỉ sự thông
minh, nhạy bén với cái mới) liên kết câu (2) với câu (1)
- Từ Nhng nối câu (3) với câu (2)
- Từ ấy là nối câu (4) với câu (3)
- Từ lỗ hổng đợc lặp lại ở (4) và câu
(5)
- Từ thông minh ở câu (5) đợc lặp
lại ở câu (1)
IV Củng Cố:
? Thế nào là liên kết câu, liên kết trong đoạn văn?
? Liên kết câu, liện kết trong đoạn văn dùng làm gì?
V Dặn dò:
Hs về nhà học bài, làm bài tập trong SGk
Chuẩn bị bài mới