Bài giảng he noi tiet

Tổng quan về hệ thống nội tiết Hệ thống nội tiết được tạo thành một số tuyến, mà bí mật hormone cụ thể cho các chức năng khác nhau của cơ thể con người.. Có một số nội tiết không phải cơ

Tổng quan về hệ thống nội tiết

Hệ thống nội tiết được tạo thành một số tuyến,

mà bí mật hormone cụ thể cho các chức năng khác

nhau của cơ thể con người Những tuyến có ductless,

và phát hành các hormon trực tiếp vào máu Nó là máu

mà tàu vận tải của hormone đến các phần cụ thể hoặc

cơ quan của cơ thể

Kích thích tố rất quan trọng cho cơ thể vì họ là một sứ hóa học có hướng dẫn thực hiện và thông tin quan trọng để các cơ quan tương ứng Chúng là công cụ trong việc quy định tăng trưởng, chuyển hóa,

mô tái tạo và phát triển tình dục trong cơ thể con người

Hypothalamus, pituitary, adrenals, pineal cơ thể, tuyến giáp, tuyến cận giáp và các tuyến sinh sản, cụ thể là buồng trứng và tinh hoàn, các tuyến được cấu thành hệ thống nội tiết Tụy cũng có thể được bao gồm trong hệ thống này vì nó tiết ra hormone cùng với các enzyme tiêu hóa

Có một số nội tiết không phải cơ quan như tim, phổi, não, da, tuyến ức, gan, thận và thậm chí nhau thai tham gia vào việc sản xuất và tiết

hormone cho các chức năng khác nhau của cơ thể

Hypothalamus là liên kết chính giữa các nội tiết và hệ thống thần kinh Các pituitary gland nằm ngay dưới vùng dưới đồi được gọi là tuyến chủ "" Nó tạo ra các hoóc môn tăng trưởng của prolactin,

thyrotropin và hormone corticotrophin Tuyến giáp nằm ở cổ, và sản xuất hormone thyroxine và triiodothyronine Bốn parathyroids nhỏ được gắn vào các tuyến giáp mà bí mật của hoóc môn tuyến cận giáp

Các tuyến thượng thận, nằm trên đầu trang của thận, sản xuất các hormon adrenalin Nó làm tăng tỷ lệ của tim và áp suất máu trong mối quan hệ với mức độ căng thẳng những kinh nghiệm cơ thể Các tuyến pineal nằm ở giữa não, điều chỉnh các thói quen ngủ trong cơ thể con người

Hệ nội tiết đảm nhiệm việc thực hiện nhiều quá trình trong cơ thể Nó bao gồm sự tập hợp các tuyến sản xuất hormone (các chất truyền tin hoá học) liên quan đến sự điều hoà các chức năng bình thường trong cơ thể như chuyển hoá, tăng trưởng, phát triển giới tính và sinh sản Các hormone được sản xuất bởi các tuyến nội tiết đi vào máu đến các cơ quan mô đích

Tuyến yên và vùng hạ đồi

Trung tâm của hệ nội tiết là tuyến yên, nó nằm trong sọ ngay sau sống mũi, kích thước cỡ hạt đậu hà lan Tuyến yên sản xuất nhiều hormone có tác động lên các tuyến khác trong hệ nội tiết (vai trò của tuyến yên giống như nhạc trưởng) Nó được xem như là cầu nối sống còn giữa hệ thần kinh và hệ nội tiết, và dưới sự kiểm soát của vùng hạ đồi (là một tập hợp nhiều tế bào thần kinh nằm ngay trên tuyến yên )

Vùng hạ đồi nhận thông tin từ cơ thể thông qua hệ thần kinh, và có thể phản hồi lại bằng hai cách Nó có thể phóng thích các hormone của riêng nó, sau đó các hormone này tác động lên thùy trước của tuyến yên, hoặc nó có thể kích thích thuỳ sau tuyến yên bằng các xung động thần kinh

Trong quá trình đáp ứng của vùng hạ đồi, cả hai thuỳ của tuyến yên phóng thích hormone của riêng chúng vào máu, và các hormone này đi đến các tuyến khác tạo thành hệ nội tiết Các tuyến này bao gồm tuyến giáp, tuyến thượng thận (là tuyến nhỏ nằm ở cực trên của 2 thận), hai buồng trứng và hai tinh hoàn Đồng thời một số các hormone từ tuyến yên cũng có tác động lên trên các

cơ quan trong cơ thể như thận

Tuyến giáp và tuyến cận giáp

Tuyến giáp nằm trong cổ ngay dưới quả táo Adam’s (trái khế) Nó sản xuất ra hormone thyroxine, hormone này điều hoà tốc độ chuyển hoá của cơ thể (tốc độ chuyển hoá có sử dụng năng lượng) Nếu tuyến giáp hoạt động quá mức làm cho nhịp tim tăng, số calori bị đốt cháy nhanh hơn, dẫn đến sụt cân và trong người cảm thấy lo lắng, đổ mồ hôi Nếu tuyến giáp ít hoạt động dẫn tới các chức năng tâm thần và thể chất chậm đi, người trở nên ù lì

Hai tuyến cận giáp là hai tuyến hình bầu dục nằm ngay sau tuyến giáp, nó duy trì nồng độ canxi trong máu Canxi cần thiết để điều chỉnh chức năng các tế bào thần kinh và cơ, và nó có liên quan đến đông máu

Tuyến thượng thận

Hai tuyến thượng thận nằm trong đệm bằng mỡ trên hai thận, dài khoảng 2 cm Mỗi tuyến gồm vùng bên ngoài gọi là vỏ và vùng bên trong gọi là tuỷ Vùng vỏ sản xuất các steroid tự nhiên của chính cơ thể, các steroid này quan trọng trong sự kiểm soát nồng độ muối, đường trong máu Vùng tuỷ là một phần của hệ thần kinh giao cảm và sản xuất adrenaline (một hormone làm tăng nhịp tim, huyết áp, và đường trong máu khi bị stress)

Tuyến tuỵ

Phần nội tiết của tuyến tuỵ đảm nhiệm việc sản xuất các hormone có tác động trên nồng độ đường trong máu Insulin làm đường trong máu thấp xuống bằng cách kích thích hấp thu đường vào trong mô Glucagon làm tăng nồng độ đường trong máu bằng cách kích thích sản xuất đường trong gan Các hormone này được sản xuất trong một vùng của tuỵ được gọi là các đảo Langerhan

Các tuyến khác bị ảnh hưởng bởi hormone tuyến yên gồm: tuyến ức, tuyến này liên quan đến sự phát triển của hệ miễn dịch, các tuyến sinh dục, và tuyến tùng (nó nằm trong não, chưa được hiểu một cách thấu đáo, và được nghĩ là có đóng vai trò trong sự điều hoà nhịp điệu sinh học của

cơ thể và kiểu ngủ thông qua một chất hoá học gọi là melatonin)

Nội tiết học của cá -3

FRIDAY, 14 MARCH 2008, 10:01:21

10.2.7 Các hormone và chức năng của chúng

Bảng 10.1 Các hormone và chức năng của chúng

10.3 Các tyến nội tiết của cá

10.3.1 Vùng dưới đồi hypothalamus

Thalamus theo tiếng Hy lạp có nghĩa là buồng, đồng nghĩa với đồi thị giác, là nơi tập hợp các xung từ từ mọi cơ quan cảm giác (trừ khứu giác và thực hiện việcphân tích, tổng hợp

Hypothalamus= vùng dưới đồi (hypo là dưới) Hypothalamus nằm dưới thalamus và là nơi chứa tòn bộ các trung khu cao cấp, đảm bảo sự thích nghi các chức năng khác nhau như TĐC, nội tiết,,,của một cơ thể thống nhất

Hypothalamus ở cá chiếm một không gian đáng kẻ trong não bộ, nằm giữa não trước và não giữa Nó được chia làm nhiều hạch

Các hormone của hypothalamus:

-RF = releasing factors= yếu tố phóng thích, là những hormone thần kinh: gồm có 6 H 6 H của thùy trước tuyến yên

-Vasopressin= co mạch tố: hình thành ở hypothalamus nhưng tích lũy ở não thùy thần kinh của tuyến yên

-Oxytocin: hormone thúc đẻ: hình thành ở hypothalamus nhưng tích lũy ở não thùy thần kinh của tuyến yên

-IF: Yếu tố kìm hãm: cũng có 6 H tương ứng với 6 H của thùy trước tuyến yên

Sự điều hòa của thần kinh nội tiết của hypothalamus được thể hiện bằng hai hệ thần kinh và thể dịch, tức là qua các glycoprotein và andrenalin (epinephrin hay hệ catecholamine)

a.GnRF: Hormone phóng thích KDT

Có các loại GnRH sau:

-sGnRH

-cGnRH

-cfGnRH

-sbGnRH

5 loại GnRH trên là các dạng GnRH tự nhiên, không có tính đặc hiệu rõ ràng về phản ứng miễn dịch, chỉ khác nhau ở một vài vị trí, đều có hoạt tính kích thích sự tiết KDT

b.GRIF: y ế u t ố kích thích s ự ti ế t KDT

Có nguồn gốc từ hạc trước phía bụng của phần trước thị giác quanh buồng não (anterior-ventral neucleus preopticus periventricularis) trong vùng hốc thị giác, và một con đường xuất phát từ đây sẽ qua vùng bên trước thị giác vf vùng bên trước hypothalamus đi vào tuyến yên

Vị trí GRIF và GnRF không chồng chéo nhau

Các hormone thuộc nóm GRIF:

-Dopamin (DA): ức chế tiết KDT tự phát (cơ bản), ức chế cả sự tiết KDT dưới ảnh hưởng của GnRH DA do nhóm tế bào thần kinh trong hốc trước thị giác tiết ra, từ đây DA đi vào tuyến yên.DA là một chất có bản chất catecholamin

Ứng dụng; khi tiêm cho cá một liều GnRH, người ta phải tiêm thêm môt liều DOM

(domeridone) là môt Anatgonist của DA Nếu chỉ tiêm GnRH không thôi, GnRh có thể bị ức chế

Vì thế khi tiêm cho cá, ngoài tiêm GnRH, phải tiêm thêm yếu tố kháng DA là DA.Đây là cơ sở của phương pháp tiêm cho cá đẻ của LimPe (GnRH+ AntiDA)

Có một số chất là antagonist của DA là: DOM, Pimogide, Metochopramine, là những chất cạnh tranh thụ thể với DA

10.3.2 Tuyến yên

Cũng giống như động vật có vú, tuyến yên (pituitary hay hypophysis) của tuyến yên được chia làm 2 thùy chính:

-não thùy tuyến: anterior pituitary hay adrenohypophysis

-não thùy thần kinh: posterior hay neurohyphophysis

Một số loài cá còn có thêm một cấu trúc khác hẳn hai phần trên là thùy trung gian- của phần não thùy tuyến

Não thùy tuyến hay phần trước tuyến yên lại tiếp tục được chia thành 3 phần:

+ Phần mõm não thùy tuyến: RPD (rostral Pars Distalis)

+Phần kề, nằm tiếp giáp với phần mõm (PPD-Proximal Pars Distalis)

+ Phần trung gian –PI (Pars intermedia) là phần nằm cạnh PPD và phần não thùy thần kinh (posterior lobe hay pars nervosa)

Các hormone của tuyến yên:

Não thùy tuyến hay thùy trước của tuyến yên tiết ra ít nhất 8 hormone:

-kích dục tố: 2 H là GTH-1 (tương tự như FSH) và GTH-II (tương tự như LH)

-kích giáp tố: TSH (thyroid-stimulating H)

-GH: growth H, hay H sinh trưởng

-Prolactin (PRL)

-3 peptide có nguồn gốc từ proopiomelanocortin (POMC-drived peptides) là: ACTH, LPH

(lipotropic H), và β-endorphin

Một đặc điểm về tổ chức học của tuyến yên ở cá khác hẳn với các động vật khác là các tế bào tiết các hormone khác nhau không nằm rải rác khắp não thùy tuyến mà tập trung lại thành các nhóm tế bào có chức năng đặc trưng (are clustered in characteristically defined areas

ví dụ

-các tế bào PRL, tiết prolactin nằm ở phần mõm của thùy trước tuyến yên

- các tế bào tiết ACTH và GH nằm gần phần sau của tuyến

- các tế bào tiết GTH và TSH nằm ở ventral part (phần bụng) của thùy trước

Ở cá xương, phần PI của não thùy tuyến thường nằm ở ventral part hoặc thậm chí ở sau phần não thùy thần kinh (posterior to neurohypophysis), thậm chí một vài đầu mút của sơin trục thuộc phần não thùy thần kinh xâm lấn phần mô của PI Phần PI này có thể sỉnh a mọt hormone độc nhất vô nhị là có đặc điểm cấu trúc của cả GH (somatotropin) và của PRL (prolactin), nên

nó được gọi là SL (SOMATOLACTIN) Cho đến nay, người ta chỉ tìm thấy SOMATOLACTIN ở cá xương,mà không tìm thấy ở nhóm cá hay các động vật khác Các tiền chất (precursor) của

POMC biến đổi ở phần PI thành các hormone khác nhau Melanin-concentrating hormone (MCH) cũng được dự trữ ở phần xâm lấn của não thùy

Nội tiết của cá (tiếp)

FRIDAY, 14 MARCH 2008, 09:38:46

N

Ộ I TI Ế T

10.2.3 Các thuật ngữ

10.2.4 Thuộc tính cơ bản của các Hormon

-tính đặc hiệu (specificity)

-tính phóng đại (amplification)

10.2.5 Bản chất của hormone

-bản chất glycoprotein

-bản chất là steroid: các hormone của tuyến sinh dục như estrogen, progestrogen…gồm có 3 vòng thơm và 1 vòng penta

10.2.6 Cơ chế tác động của Hormone

Các hormone có bản chất khác nhau, có cơ chế tác động khác nhau:

Các hormone có bản chất glycpprotein, tác động lên màng rồi hoạt hóa adenylate cyclase thông qua protein G, hoạt hóa sự tổng hợp cAMP vòng

Còn các hormone Steroid đi vào trong tế bào, gắn với thụ thể của nó trong tế bào chất, tạo thành phức hợp H-receptor, đi qua màng nhân, tác động lên quá trình phiên mã (hình 10.1)

Hình 10.1 cơ chế tác động của hormone E2 do buồng trứng (nang trứng) tiết ra, tác động lên quá trình tổng hợp các chất tạo noãn hoàng của tế bào gan

Share this

Các đ ơ n v ị v ậ n đ ộ ng c ủ a cá- Tia vây N ộ i ti ế t h ọ c c ủ a cá -3