BÀI GIẢNG HE NOI TIET ĐẠI HỌC Y KHOA ĐIỆN TỬ

Hệ thần kinh và hệ nội tiết cùng tham gia điều hòa những hoạt động chức năng của tất cả các hệ thống cơ quan trong cơ thể Có 2 loại tuyến( Nội, Ngoại tiết) Hệ nội tiết gồm có tuyến yên, giáp. thận, thượng thận, tùng

Bé m«n gi¶i phÉu

Bµi gi¶ng

HÖ néi tiÕt

Bs T¹ thµnh kÕt

N¨m 2014

Môc tiªu:

1- Tr×nh bµy ® îc vÞ trÝ, h×nh thÓ c¸c tuyÕn néi tiÕt.

2- Tr×nh bµy ® îc t¸c dông vµ ®iÒu hßa bµi tiÕt c¸c hormon.

1 Đại c ơng

- Hệ TK và hệ nội tiết cùng tham gia diều hòa những hoạt động

chức năng của tất cả các hệ thống cơ quan trong cơ thể(TK, các tuyến nội tiết gp các hormon- vào máu…)

- Có 2 loại tuyến(nộị, ngoại tiết)

- Hệ nội tiết gồm có tuyến (yên, giáp, cận giáp, th ợng thận, tùng),

ngoài ra còn có một số cơ quan, mô có tiết hormon(ko phải tuyến hoạt động nội tiết…), gồm vùng hạ đồi, tuyến ức, tụy, tinh hoàn…

- Tác dụng điều hòa các chuyển hóa, sự phát triển cơ thể tác dụng

chậm nh ng kéo dài.

- Điều hòa bằng cơ chế điều hòa ng ợc.

2 Vùng hạ đồi và tuyến yên

• Vùng hạ đồi: nằm d ới đồi thị- là trung tâm điều hòa qt của hệ TK

mà còn gọi là một tuyến nội tiết chủ chốt, các TB vùng này sx 9 loại hormon khác nhau, kích thích hoặc ức chế bài tiết hormon thùy tr ớc tuyến yên.

• Tuyến yên: nằm trong hố yên… hình hạt đậu, r: 1-1,5 cm(2 thùy).

TuyÕn yªn

• Thùy tr ớc(75% P của tuyến tiết ra các hormon điều hòa hoạt động cơ thể từ tăng tr ởng tới sinh sản)

- Sự giải phóng, kìm hãm các hormon do kích thích bởi các Hr giảI phóng và ức chế từ vùng hạ đồi.

• Thùy sau(tuyến yên TK)

Các hormon vùng d ới đồi tác dụng lên tuyến yên

GHRH kích thích bài tiết GH(GHIH ức chế bài tiết).

TRH……… TSH

CRH……… ACTH

GnRH……… FSH và LH

PIH ức chế bài tiết Prolactin

Các hormon vùng d ới đồi đ ợc điều hòa theo cơ chế điều khiển ng ợc,

chủ yếu là (-).

Các hormon tuyến yên:

* GH(hormon tăng tr ởng): làm PT cơ thể , tăng tổng hợp P, giảm thoái háo P, làm tăng G huyết do ức chế v/c G vào TB, tăng thoái hóa L cho năng l ợng.

• TSH(hr kÝch thÝch tuyÕn gi¸p) lµm t¨ng sè l îng vµ kt Tb nang

tuyÕn tuyÕn to ra, t¨ng mm tuyÕn, t¨ng tæng hîp vµ Gp hormon vµo m¸u.

• ACTH(hr kÝch thÝch tuyÕn vá th îng thËn) t¨ng tæng hîp vµ bµi tiÕt

hormon tuyÕn vá TT(cortisol) t¨ng qu¸ tr×nh häc tËp vµ trÝ nhí, kÝch thÝch t¹o h¾c tè(melanin) vµ ph©n t¸n s¾c tè lµ da cã mµu.

• FSH(hr kÝch thÝch nang trøng ph¸t triÓn) trªn nam kÝch thÝch èng

sinh tinh, n÷ kÝch thÝch nang trøng PT.

• LH( nam: kÝch thÝch tb Leydig pt vµ bµi tiÕt testosteron- n÷: phèi

hîp víi FSH lµm nang trøng chÝn, phãng no·n, kt h×nh thµnh

hoµng thÓ LH lµm nang trøng vµ hoµng thÓ bµi tiÕt estrogen vµ progesteron)

• Prolactin (kt tuyÕn vó bµi tiÕt s÷a do sù t¸c dông cña Est vµ Prst.

• ADH(hr chèng bµi niÖu)

• Oxytocin(co TC, bµi xuÊt s÷a)

Tuyến giáp

- Vị trí vùng cổ

- Cấu tạo: 2 thùy nối qua eo

(KT 5cm, 3cm, P;30g)

- Tế bào nag tuyến sx 2 hormon

Thyroxine(T4) và Triiothyroxine(T3) Tham gia điều hòa chuyển hóa iod (hr T3,T4, tổng hợp do aa và iod

qua đ ờng tiêu hóa vào máu đến

tuyến giáp để TH các hr)

- Tác dụng + sự PT cơ thể, trẻ nh ợc

năng chậm PT gây lùn và đần độn… + Chuyển hóa + Tim mạch+ Hệ TK + Cơ quan SD

Tuyến th ợng thận

- Vị trí: nằm ở cực trên 2 thận

- Cấu tạo: tháp dẹt(cao 3-5, r 2-3cm

Dày1, P: 3,5-5g vùng vỏ, tủy).

- Hr vỏ (steroid thiết yếu cho đời sống

Chuyển hóa muối, nứơc(aldosteron)

Chuyển hóa đ ờng(cortisol

tăng tạo đ ờng mới ở gan, giảm tiêu thụ

G ở TB nguy cơ tăng G huyết - đái tháo đg tăng thoái hóa P, L, giảm Tổng hợp P.

-chống stress, viêm, dị ứng, tác dụng lên máu và hệ thống miễn dịch hr SD:androgen)

- Chịu sự chi phối của ACTH của tuyến yên.

* Rối loạn đều dẫn tới bệnh lý các cơ quan…

- Hormon tủy th ợng thận(adrenalin và noradrenalin)

+ Tác dụng của Adrenalin:

-Tim đập nhanh, mạnh.

-Mạch máu làm co mạch ngoại vi, giãn mạch trung tâm- tăng

HA tối đa.

- Cơ trơn giãn(ruột non, đồng tử, bàng quang, tử cung…)

- Làm tăng chuyển hóa, tăng tiêu thụ oxy, tăng sinh nhiệt.

- Làm tăng phân giảI Glycogen(gan) giảI phóng G vào máu.

Tác dụng của Noradrenalin: co cả mạch ngoại vi và trung tâm lên tăng cả 2 loại HA

+ Rối loạn hoạt động tủy th ợng thận tăng sản xuất, bài tiết ra các catecholamin gây tăng HA – suy tim- tử vong.

TuyÕn tôy( néi vµ ngo¹i)

1 VÞ trÝ:

2 H×nh thÓ ngoµi ph©n chia (§Çu, th©n, ®u«i tuþ)

3 C¸c èng tiÕt cña tuþ

( èng tuþ chÝnh, èng tuþ phô)

4 Insulin: ® îc sx tõ tb beta cña tôy- vµo m¸u…m«.

+ t¸c dông lªn chuyÓn hãa G: lµm h¹ ® êng huyÕt- §trÞ tiÓu ® êng tóp I

5 Glucagon(tb alpha) lµm t¨ng ® êng huyÕt.