THUỐC KHÁNG nấm

Lịch sử các thuốc kháng nấm1950’s 1970-90’s 1990”s 2001 2005 2006 Amphotericin B Amphotericin B lipid complex Liposomal amphotericin B AmBisome; Astellas Amphotericin B colloidal dispers

THUỐC KHÁNG NẤM

PGS.TS PHẠM THỊ VÂN ANH

Bộ môn Dược lý – Đại học Y Hà Nội

Lịch sử các thuốc kháng nấm

1950’s

1970-90’s

1990”s

2001

2005

2006

Amphotericin B

Amphotericin B lipid complex Liposomal amphotericin B (AmBisome; Astellas) Amphotericin B colloidal dispersion

Azole:

Ketoconazole Fluconazole (Diflucan; Pfizer) Itraconazole (Sporanox;

Janssen) Voriconazole (Vfend; Pfizer)

Caspofungin (Cancidas;

MSD)

Micafungin (Mycamine;

Astellas)

Anidulafungin (Eraxis; Pfizer)

PHÂN LOẠI CÁC LOẠI NẤM CƠ HỘI VÀ

KHÔNG CƠ HỘI

1 THUỐC KHÁNG NẤM NHÓM POLYEN: AMPHOTERICIN B,

NYSTATIN

POLYEN: ĐÍCH TÁC DỤNG - STEROL MÀNG TẾ BÀO

Tương tác amphotericin B -ergosterol  thay đổi cấu trúc màng sinh chất  thoát ion  ly giải tế nấm

 Diệt nấm/kìm nấm phụ thuộc số lượng nấm và nồng độ thuốc

Kháng thuốc: giảm số lượng hoặc thay đổi cấu trúc ergosterol của màng

AMPHOTERIN B BAO GÓI LIPID

Liposom AMB: thân nước hơn, dễ hấp thu, giảm độc tính

Ambisome: túi liposom 2 lớp có AMB gắn xen kẽ trên màng

Amphotex: AMB deoxycholat ổn định bằng cholesteryl sulfat tạo phức hợp keo dạng đĩa

Ablecet: AMB gắn với 2 lớp lipid hình dải

So sánh các dạng amphotericin B

Yếu tố Amphotericin B

deoxycholate

Amphotericin B colloidal dispersion

(ABCD)

Amphotericin B lipid complex (ABLC)

Liposomal amphotericin B

Kích cỡ (nm) <25 100 500-5000 90

Độc tính liên quan

đến tiêm truyền Cao Cao

Trung

Độc tính trên thận ++++   

Nồng độ trong máu

so với dạng thông

Nồng độ trong mô so

với dạng thông

thường

Gan: 

Phổi: 

Thận: 

Gan: 

Phổi: 

Thận: 

Gan: 

Phổi: 

Thận: 

Liều 0.5-1.5

mg/kg/ngày 3-4 mg/kg/ngày

5 mg/kg/ng

ày

3-5 mg/kg/ngày

Quy trình sử dụng thuốc và tốc độ truyền để giảm

độc tính

Craddock C et al Expert Opin Drug Saf 2010; 9: 139-147

2 THUỐC AZOLE KHÁNG NẤM

AZOL KHÁNG NẤM: CƠ CHẾ TÁC DỤNG

Hoạt phổ kháng nấm rộng: nấm men, nấm cơ hội, nấm lưỡng hình gây bệnh phủ tạng, nấm kháng amphotericin B và vi nấm ngoài da

Ức chế 14-, ngăn cản tổng hợp ergosterol + lipid màng  kìm nấm

Kháng thuốc: thay đổi cấu trúc enzym, con đường tổng hợp sterol, tạo bơm tống thuốc

Triazol đặc hiệu hơn imidazol,

ít độc hơn

Tác dụng KMM: ức chế tổng hợp steroid thượng thận: vú to, giảm khoái cảm, rối loạn kinh nguyệt

 Tương tác thuốc do ức chế CYP450

AZOL KHÁNG NẤM: TƯƠNG TÁC QUA CYP450

3 THUỐC KHÁNG NẤM FLUCYTOSINE

MỘT SỐ LƯU Ý CỦA FLUCYTOSINE

Phân phối rộng rãi trong các mô kể cả dịch não tủy (đạt 60

-80 % nồng độ huyết tương).

Đào thải chủ yếu qua thận, cần giảm liều khi suy thận.

Suy gan không ảnh hưởng đến nồng độ thuốc trong máu.

ADRs: suy tủy xương, tiêu chảy: tổn thương niêm mạc tiêu hóa

Thường kết hợp với amphotericin B trị Candida xâm lấn hoặc

viêm màng não do Cryptococcus.

Không dùng riêng lẻ, không dùng tại chỗ tránh kháng

4 THUỐC KHÁNG NẤM DẪN CHẤT ECHINOCANDIN

Micafundin, caspofungin, anidulafungin

CƠ CHẾ TÁC DỤNG CỦA CÁC THUỐC CHỐNG NẤM

Lewis RE Mayo Clin Proc 2011; 86: 805-817

PHỔ TÁC DỤNG CỦA CÁC THUỐC KHÁNG NẤM

AMB: amphotericin B; ANID: anidulafungin; CAS: caspofungin; 5FC: flucytosin, FLU: fluconazole; ITRA: itraconazol; MICA: micafungin; POSA: posaconazole; VORI: voriconazol

Lewis RE Mayo Clin Proc 2011; 86: 805-817

TRÂN TRỌNG CẢM ƠN!