Thuoc khang histamin y3

→ Không có ứng dụng LS, nhưng các thuốc kháng histamin có những ứng dụng điều trị quan trọng gian hóa học... THUỐC KHÁNG HISTAMIN H1  Tác dụng dược lý: Tác dụng kháng histamin thực thụ

ThS Mai Phương Thanh

HISTAMIN VÀ

MỤC TIÊU HỌC TẬP

Phân loại Tác dụng

Tác dụng không mong muốn Áp dụng điều trị

→ Không có ứng dụng LS, nhưng các thuốc kháng histamin có những ứng dụng điều trị quan trọng

gian hóa học

Histamin + 1 số chất = phức hợp không có hoạt tính

TB mast: kho dự trữ histamin

Mô

Chứa nhiều TB mast → nồng độ histamin cao (da,

niêm mạc đường hô hấp, tiêu hóa)

HISTAMIN

Sự giải phóng histamin

• Phản ứng KN-KT xảy ra trên bề mặt dưỡng bào

• Ánh sáng mặt trời, bỏng, nọc độc của côn trùng, morphin,

chấn thương

Điều hòa sinh tổng hợp & giải phóng histamin, và 1 số

chất dẫn truyền TK H4 Các TB gốc tạo máu Thay đổi hóa hướng động

TB mast, BC ái toan

Hệ tim mạch

Da

H2 receptor

Dạ dày

- Co thắt khí phế quản, khó thở

- Giãn mạch, tăng tính thấm

- Kích thích tận cùng TK cảm giác

HISTAMIN – Tác dụng sinh học

Dạ dày (H2)

Bài tiết dịch vị

Kích thích bài tiết HCl dịch vị

• Dị ứng

Thuốc kháng H1

• Loét DD-TT

Thuốc kháng H2

Chủ yếu tác dụng trên H1 ngoại vi

Ngắn (4 – 6 giờ) → dùng nhiều lần/ngày

Dài (12 – 24 giờ) → dùng 1 lần/ngày Clopheniramin,

diphenhydramin…

Loratadin, fexofenadin…

THUỐC KHÁNG HISTAMIN H1

 Tác dụng dược lý: Tác dụng kháng histamin thực thụ

• Ức chế cạnh tranh với histamin tại receptor H1: dư thừa histamin →

histamin đẩy chất đối kháng ra khỏi receptor → thuốc giảm hoặc hết tác dụng kháng histamin

• Không ảnh hưởng đến sự hình thành hoặc giải phóng histamin

• Tác dụng dự phòng tốt hơn là chữa

• Tác dụng mạnh nhất ở cơ trơn PQ, cơ trơn ruột

Tác dụng chống nôn, chống say tàu xe

Tác dụng làm giảm các triệu chứng ngoại tháp

Tác dụng gây tê tại chỗ

Thuốc kháng histamin H1 thế hệ 1

THUỐC KHÁNG HISTAMIN H1

• Tác dụng dược lý khác

Kháng cholinergic

Khô miệng, bí tiểu, nhìn mờ

Diphenhydramin, promethazin

Kháng adrenergic

α-Tụt HA tư thế, chóng mặt, nhịp nhanh phản xạ

Promethazin

Kháng serotonin

Kích thích ăn ngon Cyproheptadin

không nên dùng thuốc

vào ban ngày

Biểu hiện ở TE là kích

thích, có thể co giật

Thế hệ 2

Rất ít hoặc không có tác dụng an thần hoặc tác dụng kích thích

THUỐC KHÁNG HISTAMIN H1

 Tác dụng dược lý khác

• Tác dụng chống nôn, chống say tàu xe

và rối loạn tiền đình:

• Diphenhydramin và dimenhydrinat 

chống say tàu xe

• Doxylamin (phối hợp với pyridoxin) 

làm giảm các triệu chứng nôn và buồn nôn ở PNCT

• Meclizin  điều trị chóng mặt do rối loạn tiền đình

THUỐC KHÁNG HISTAMIN H1

• Tác dụng làm giảm các triệu chứng ngoại tháp

- Diphenhydramin làm giảm các triệu chứng ngoại tháp cấp tính do một số thuốc chống loạn thần gây ra

- Diphehydramin đường tiêm làm giảm các phản ứng RL trương lực của các thuốc chống loạn thần

• Tác dụng gây tê tại chỗ

- Diphenhydramin, promethazin gây tê tại chỗ > procain

- Sử dụng trên BN dị ứng với thuốc tê tại chỗ thông thường

- Dẫn xuất piperazin (hydroxyzin,

cyclizin, meclizin) gây quái thai trên

ĐV thực nghiệm

• Thế hệ 2

- Astemizol hoặc terfenadin có thể gây RL nhịp tim

⇒ hiện nay không dùng

 Tác dụng không mong muốn

THUỐC KHÁNG HISTAMIN H1

- Bệnh da dị ứng: mày đay mạn tính vô căn, mày đay cấp tính, ngứa

THUỐC KHÁNG HISTAMIN H1

- Chống say tàu xe (diphenhydramin và promethazin)

- Giảm triệu chứng nôn và buồn nôn ở PNCT (doxylamin)

THUỐC KHÁNG HISTAMIN H1

 Chống chỉ định

• Chung:

- Quá mẫn với bất kỳ thành phần nào của thuốc

- Không dùng thuốc kháng H1 ngoài da khi có tổn thương da

• Thế hệ 1

- Tăng nhãn áp, tắc nghẽn đường tiêu hóa và tiết niệu

- Lái tàu xe, vận hành máy móc

- PNCT không dùng dẫn xuất piperazin (hydroxyzin, cyclizin, meclizin)

Dual-Đặc điểm

- Tác dụng chọn lọc trên rec H1

- Tác dụng ổn định TB mast > cromolyn, ức chế giải phóng histamin & các chất trung gian hóa học khác (leukotrien, PAF…)

- Dạng thuốc nhỏ mắt, nhỏ mũi  điều trị viêm kết mạc dị ứng, viêm mũi dị ứng

- ADR: kích ứng mắt, đau mắt, khô mắt, nhìn mờ, xuất huyết kết mạc, đau đầu, RL vị giác, khô mũi, chảy máu cam…

- Thuốc: olopatadin, ketotifen, azelastin, epinastin, bepotastin và alcaftadin