Bài luận môn chuỗi cung ứng

Một số học giả nghiên cứu lĩnh vực Logistics cho rằng “Quản trị logistics là một phần của quản trị chuỗi cung ứng bao gồm việc hoạch định, thực hiện, kiểm soát việc vận chuyển và dự trữ

TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG

KHOA LUẬT

BÀI TẬP CUỐI KỲ

ANH (CHỊ) HÃY PHÂN TÍCH VÀ BÌNH LUẬN NHẬN ĐỊNH CHO RẰNG “HỆ THỐNG PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HOẠT ĐỘNG LOGISTICS VÀ CHUỖI CUNG ỨNG RẤT ĐA

DẠNG VÀ PHỨC TẠP”?

(Nêu 02 ví dụ từ thực tiễn hoặc trường hợp giả định để minh họa cho các phân tích và bình luận trên)

Người ra đề: TS ĐINH THỊ MỸ LOAN

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2019

Logistic là một thuật ngữ có nguồn gốc từ Hy Lạp, xuất hiện ở thời điểm diễn ra các cuộc chiến tranh giữa các đế chế La Mã và Hy Lạp Các chiến binh có chức danh “Logistikas” có nhiệm vụ làm công việc “hậu cần1”, đây là tiền đề là cơ sở để hình thành một hệ thống mà sau này gọi là Logistics Hoạt động Logistics cũng được các quốc gia vận dụng một cách tài tình trong hai cuộc đại thế chiến và sau

đó đã được áp dụng thành công lần đầu tiên trong thương mại sau khi chiến tranh thế giới lần thứ 2 kết thúc, nhằm mục đích tái thiết kinh tế thời hậu chiến Trong lịch sử Việt Nam, những nhà quân sự đã ứng dụng thành thạo hoạt động Logistics chính là vua Quang Trung trong cuộc hành quân thần tốc ra miền Bắc đại phá quân Thanh (1789) và sau đó là đại tướng Võ Nguyên Giáp trong chiến dịch Điện Biên Phủ (1954) Nhận thấy được sự hữu ích và kết quả tích cực của hoạt động Logistics, các nhà nghiên cứu, doanh nghiệp đã áp dụng trong hoạt động kinh doanh Dưới gốc độ kinh tế, hoạt động Logistics được hiểu theo nghĩa rộng là hoạt động quản lý chuỗi cung ứng (Supply chain management) hoặc quản lý hệ thống phân phối vật chất (Physical distribution management) của các doanh nghiệp Có rất nhiều khái niệm khác nhau về Logistics trên thế giới và đã được xây dựng căn

cứ trên ngành nghề và mục đích nghiên cứu về dịch vụ Logistics

Lĩnh vực Logistics là một mạng lưới các hoạt động đa dạng, phong phú kết hợp với nhau, bên cạnh đó vấn đề lưu thông hàng hoá giữa các quốc gia không chỉ chịu sự chi phối, điều chỉnh của pháp luật trong nước mà còn cả pháp luật quốc tế, thông

lệ, tập quán quốc tế Vì vậy, hệ thống pháp luật điều chỉnh hoạt động Logistics và chuỗi cung ứng cũng vì thế mà trở nên rất đa dạng và phức tạp

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ LOGISTICS VÀ CHUỖI CUNG ỨNG

1 Khái niệm của Logistics và chuỗi cung ứng

a Khái niệm của Logistics

Logistics là một trong những số ít thuật ngữ khó dịch nhất, giống như từ

“Marketing” Nội hàm của từ này quá rộng nên không một từ đơn ngữ nào có thể truyền tải được hết ý nghĩa của nó

Một số học giả nghiên cứu lĩnh vực Logistics cho rằng “Quản trị logistics là một phần của quản trị chuỗi cung ứng bao gồm việc hoạch định, thực hiện, kiểm soát việc vận chuyển và dự trữ hiệu quả hàng hóa, dịch vụ cũng như những thông tin liên quan từ nơi xuất phát đến nơi tiêu thụ để đáp ứng yêu cầu của khách hàng”2

1 https://www.container-transportation.com/logistics-la-gi.html , truy cập ngày 25/12/2019 lúc 15h

2 Council of Supply Chain Management Professionals – CSCMP

Theo như Luật thương mại 2005 quy định “Dịch vụ logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch

vụ khác có liên quan đến hàng hoá theo thoả thuận với khách hàng để hưởng thù lao Dịch vụ logistics được phiên âm theo tiếng Việt là dịch vụ lô-gi-stíc”

Theo như khái niệm Logistics của Việt Nam hướng đến đối tượng là thương nhân

và liệt kê các hoạt động, cách thức liệt kê này sẽ gây ra trường hợp bị sót các hoạt động rất có khả năng là thuộc về Logistics nhưng pháp luật lại không đưa vào Đối tượng thương nhân theo cách định nghĩa này vô hình chung đã giới hạn các đối tượng khác không phải thương nhân cùng tham gia vào lĩnh vực Logistics

b Khái niệm chuỗi cung ứng

Chuỗi cung ứng (Supply Chain3) là sự tích hợp các quy trình cung ứng, sản xuất, phân phối và những yêu cầu, dự đoán, thu mua nguyên vật liệu, thực hiện đơn hàng, xác định vị trí kho lưu trữ, hoàn thành đơn hàng và cả dịch vụ vận tải, giao nhận… để phân phối hàng hoá, nguyên vật liệu từ khi bắt đầu thu mua, sản xuất cho đến tay người tiêu dùng cuối cùng

Từ khái niệm trên, chuỗi cung ứng được hiểu không chỉ bao gồm nhà sản xuất, cung cấp mà còn cả các công ty vận tải, nhà kho, nhà bán lẻ và khách hàng của họ Hoạt động chuỗi cung ứng liên quan đến việc chuyển đổi các nguyên liệu, tài nguyên thiên nhiên và các thành phần khác tạo thành một sản phẩm dịch vụ hoàn chỉnh đưa tới khách hàng cuối cùng

2 Mối quan hệ giữa Logistics và chuỗi cung ứng

“Logistics là một phần của chuỗi cung ứng Là việc lập kế hoạch, thực hiện và kiểm soát việc vận chuyển và bảo quản có hiệu quả đối với hàng hoá, dịch vụ cũng như thông tin tương ứng từ giai đoạn tiền sản xuất cho đến khi hàng hoá đến tay người tiêu dùng cuối cùng để đáp ứng yêu cầu của khách hàng” (Uỷ ban quản lý Logistics)

Đến thời điểm hiện tại, một số nhà kinh doanh vẫn còn lầm lẫn giữa Logistics và chuỗi cung ứng Thậm chí một số trang báo online còn đăng bài cho rằng Logistics

và chuỗi cung ứng tưởng hai mà một Tuy nhiên như đã trình bày ở phần khái niệm, giữa hai thuật ngữ này có một số điểm khác biệt phổ biến cần làm rõ:

Thứ nhất, về tầm ảnh hưởng đối với các chiến dịch kinh doanh thì Logistics mang

lại kết quả ảnh hưởng tương đối ngắn hạn hoặc trung hạn Còn về chiến lượt dài hạn thì chuỗi cung ứng chiếm ưu thế hơn

Thứ hai, về mục tiêu đặt ra đối với Logistics mong muốn đạt được giảm chi phí

vận chuyển nhưng tăng được chất lượng dịch vụ Bên cạnh đó, Chuỗi cung ứng lại đặt mục tiêu giảm được chi phí trên toàn chiến dịch phân phối dựa trên việc tăng

3 Hiệp hội các nhà chuyên nghiệp về quản trị chuỗi cung ứng

cường khả năng cộng tác và phối hợp, vậy nên đã tăng hiệu quả trên toàn bộ hoạt động Logictics

Thứ ba, về công việc thực hiện Logistics quản trị các hoạt động bao gồm vận tải,

kho bãi, dự báo, đơn hàng, giao nhận, dịch vụ khách hàng… Đối với chuỗi cung ứng bao gồm tất cả hoạt động của Logistics và quản trị nguồn cung cấp, sản xuất, hợp tác và phối hợp của các đối tác, khách hàng,…

Thứ tư, phạm vi hoạt động của Logistics chủ yếu là bên trong doanh nghiệp Chuỗi cung ứng quản lý cả bên trong lẫn bên ngoài, kết hợp nhuần nhuyễn giữa đối nội

và đối ngoại để mang lại hiệu quả cao nhất cho doanh nghiệp

CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN PHÁP LUẬT VỀ LOGISTICS VÀ CHUỖI CUNG ỨNG

Dịch vụ Logistics là loại hình dịch vụ có quy mô mở rộng và phức tạp hơn nhiều

so với hoạt động vận tải giao nhận thuần tuý Người kinh doanh dịch vụ vận tải giao nhận trước kia chỉ cung cấp cho khách hàng những dịch vụ đơn giản, thuần tuý và đơn lẻ Tuy nhiên, với sự phát triển của sản xuất, lưu thông, các chi tiết của một sản phẩm có thể do nhiều quốc gia cung ứng và ngược lại một loại sản phẩm của doanh nghiệp có thể tiêu thụ ở nhiều quốc gia, nhiều thị trường khác nhau vì vậy dịch vụ mà khách hàng yêu cầu từ người kinh doanh vận tải giao nhận phải đa dạng và vô cùng phong phú

1 Pháp luật quốc tế

Xuất phát từ Khoản 1 Điều 6 Luật Điều Ước Quốc Tế năm 2016 quy định “Trường hợp văn bản quy phạm pháp luật và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì áp dụng quy định của điều ước quốc tế đó, trừ Hiến pháp” Như vậy, cũng như thông

lệ quốc tế của phần lớn các quốc gia trên thế giới về việc giải quyết xung đột pháp luật là ưu tiên áp dụng pháp luật quốc tế Vậy nên, pháp luật quốc tế có một vị thế

vô cùng quan trọng, đặc biệt là trong lĩnh vực Logistics và chuỗi cung ứng Vận chuyển hàng hoá giữa các quốc gia, các khu vực hoặc các châu lục đòi hỏi các bên kinh doanh phải chịu sự điều chỉnh không chỉ pháp luật của quốc gia mà còn rất nhiều các cam kết, điều ước quốc tế… Trong đó có cam kết của Việt Nam trong WTO về vận tải hàng hoá quốc tế bằng đường biển; vận tải đường bộ; vận tải đường sắt; vận tải đường thuỷ nội địa; vận tải đường hàng không; dịch vụ xếp dỡ container; dịch vụ chuyển phát; dịch vụ thông quan; dịch vụ phân phối…

Logistics và chuỗi cung ứng chịu sự điều chỉnh trong lĩnh vực pháp luật quốc tế ở dạng điều ước quốc tế đa phương; các thoả thuận khu vực và một số tập quán quốc tế

a Điều ước quốc tế đa phương

Dịch vụ Logistics và chuỗi cung ứng liên quan nhiều đến vận tải bao gồm vận tải biển, vận tải hàng không, vận tải đường sắt và vận tải đa phương thức

Thứ nhất, liên quan đến vận tải biển có công ước Brussel 1924 về một số quy tắc

vận đơn đường biển, công ước liên hợp quốc 1978 về vận chuyển hàng hoá bằng đường biển (Công ước Hamburge 1978), Công ước Rotterdam 2008…

Thứ hai, liên quan đến vận tải hàng không có công ước Vacsava 1929 thống nhất

một số quy tắc về vận tải hàng không quốc tế, Hiệp định Montreal năm 1966,…

Thứ ba, liên quan đến đường sắt có công ước về chuyên chở hàng hoá bằng đường

sắt (CIM năm 1890 tại Bern), hiệp định liên vận tải hàng hoá đường sắt quốc tế (MGS năm 1951 tại Hungary) áp dụng cho các nước Đông Âu và sau đó được mở rộng cho Trung Quốc, Triều Tiên, Mông Cổ và Việt Nam tham gia và được đổi tên thành SMGS năm 1953 và được sửa đổi một lần nữa vào tháng 11 năm 1997,…

Thứ tư, đối với vận tải đa phương thức có công ước LHQ năm 1980 về vận chuyển

hàng hoá bằng vận tải đa phương thức quốc tế, quy tắc của UNCTAD/ICC về chứng từ vận tải đa phương thức năm 1992 Bên cạnh đó còn có công ước thống nhất thủ tục hải quan Kyoto năm 1973…

b Các thoả thuận khu vực

Logistics và chuỗi cung ứng chịu sự điều chỉnh đối với các thoả thuận trong khu vực bởi hiệp định vận tải qua biên giới năm 1999, hiệp định tạo thuận lợi cho hàng hóa quá cảnh (1968), hiệp định khung vận tải đa phương thức ASEAN (2005), dịch

vụ Logistics trong ASEAN gồm 11 phân ngành bao gồm (dịch vụ kho bãi, dịch vụ đóng gói, dịch vụ thông quan, dịch vụ vận tải đường sắt quốc tế, dịch vụ chuyển phát…)

c Tập quán quốc tế

Một số tập quán quốc tế được áp dụng bao gồm INCOTERMS, UCP 600, Quy tắc York – Antwerp,…

Từ những phân tích liên quan đến pháp luật quốc tế, Logistics và chuỗi cung ứng tuỳ vào từng trường hợp cụ thể mà có thể chịu sự điều chỉnh của một hoặc một số các công ước, hiệp định, tập quán quốc tế khác nhau Theo đó, không phải khi áp dụng là có thể giải quyết được vấn đề, các vấn đề tranh chấp, tranh cải phát sinh và việc xung đột pháp luật quốc tế đòi hỏi các bên phải thương lượng, hoà giải hoặc đưa tranh chấp ra trọng tài hoặc toà án quốc tế để giải quyết Việc rà soát hợp đồng quốc tế liên quan đến lĩnh vực Logistics là vô cùng quan trọng vì khi tranh chấp phát sinh, hợp đồng là cơ sở, nền tảng để giải quyết tranh chấp

2 Pháp luật quốc gia

Việt Nam có bờ biển dài, có biên giới trên đất liền với Trung Quốc, Lào, Campuchia, thuận lợi cho việc kết hợp nhiều phương thức vận tải, vận tải quá cảnh, trong đó vận tải đa phương thức là nhân tố quan trọng để thiết lập chuỗi cung ứng dịch vụ Logistics Logistics và Chuỗi cung ứng được điều chỉnh theo pháp luật

Việt Nam trong rất nhiều văn bản pháp luật Cụ thể bao gồm Luật thương mại

2005, Luật quản lý ngoại thương 2017, Bộ luật hàng hải 2015, Luật cạnh tranh

2018, Luật hải quan 2014,…Bên cạnh đó còn được điều chỉnh bởi các văn bản dưới luật như nghị định, thông tư, quyết định…

Thứ nhất, liên quan đến lĩnh vực vận tải đường thuỷ, Logistics và chuỗi cung ứng

chịu sự điều chỉnh của Bộ Luật hàng hải năm 2015, Luật giao thông đường thuỷ nội địa 2014, Nghị định 160/2016/NĐ-CP ngày 29/11/2016 về điều kiện kinh doanh vận tải biển, kinh doanh dịch vụ đại lý tàu biển và dịch vụ lai dắt tàu biển , ghị định 110/2014/NĐ- CP Quy định điều kiện kinh doanh vận tải đường thủy nội địa…

Thứ hai, liên quan đến lĩnh vực vận tải hàng không có Luật hàng không dân dụng

Việt Nam năm 2014, Nghị định 30/2013/NĐ-CP về kinh doanh vận chuyển hàng không và hoạt động hàng không chung…

Thứ ba, đối với hoạt động vận tải đường bộ có Luật Đường sắt 2017, Nghị định

14/2015/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của luật đường sắt, Luật Giao thông đường bộ 2008, Nghị định 86/2014/NĐ-CP về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô,

Thứ tư, đối với dịch vụ vận tải đa phương thức có Nghị định 87/2009/NĐ-CP ngày 29/10/2009 về vận tải đa phương thức và sau đó Nghị định số 89/2011/NĐ-CP đã sửa đổi Nghị định 87/2009/ NĐ-CP

Từ những phân tích như trên, Logistics và chuỗi cung ứng hoạt động trong nội tại một quốc gia cũng chịu sự điều chỉnh của rất nhiều luật, văn bản dưới luật liên quan Không thể có một mẫu số chung cho tất cả các hoạt động liên quan đến Logistics và chuỗi cung ứng về việc áp dụng pháp luật trong nước, tuỳ vào các trường hợp cụ thể, tuỳ thuộc vào phương thức kinh doanh là vận tải đường biển, đường hàng không hay đường bộ mà có các nhóm pháp luật liên quan điều chỉnh Đòi hỏi những nhà kinh doanh dịch vụ Logistics và chuỗi cung ứng trong và ngoài nước khi tham gia vào thị trường Việt Nam phải có kiến thức pháp luật một cách tổng quát và chặt chẽ

CHƯƠNG 3: SỰ ĐA DẠNG VÀ PHỨC TẠP CỦA HỆ THỐNG PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH LOGISTICS VÀ CHUỖI CUNG ỨNG

1 Nguyên nhân dẫn đến việc đa dạng, phức tạp của hệ thống pháp luật trong hoạt động Logistics và chuỗi cung ứng

- Do Logistics và chuỗi cung ứng là hoạt động liên kết toàn cầu Vì vậy đòi hỏi các quốc gia phải cùng ngồi xuống bàn luận, thống nhất các quy định

để phục vụ cho các hoạt động vận chuyển hàng hoá và các hoạt động khác liên quan.

Trong buổi bình minh của lịch sử kinh tế học, khi các thương nhân vận chuyển hàng hoá chính thức thông qua đường thuỷ, thời điểm các chủ tàu đang chiếm ưu thế trong xã hội Việc lưu thông hàng hoá giữa các quốc gia, châu lục thông qua tàu, thuyền là chủ yếu Để thống nhất các quy định giữa các quốc gia (thông thường mỗi quốc gia sẽ có các quy định khác nhau) và tạo nên thói quen kinh doanh trong khu vực hoặc tập quán kinh doanh cho toàn xã hội thời điểm bấy giờ Nên những nhà kinh doanh, chủ tàu đã thoả thuận và cho ra đời các công ước, nghị định thư Công ước Hague Rules thiên về lợi ích chủ tàu trong khi đó công ước Hamburg Rules lại thiên về lợi ích của chủ hàng Vô hình chung giữ hai công ước

có sự mâu thuẫn về quyền và lợi ích, các quốc gia nếu gia nhập vào công ước cũng phải cân nhắc và lựa chọn sao cho phù hợp với thực tiễn quốc gia của mình Hiện tại, Việt Nam tham khảo từ các công ước này và chọn lọc những gì hợp lý nhất để nội luật hoá, hoàn thiện Bộ luật Hàng hải Việt Nam Trong bối cảnh kinh tế của Việt Nam hiện nay, việc gia nhập vào WTO và tham gia vào các hiệp định quốc tế song và đa phương như CPTPP, EVFTA, EVIPA,… đòi hỏi Việt Nam phải mở cửa thị trường, cam kết mở cửa thị trường dịch vụ hàng hải cho nhà đầu tư nước ngoài Đòi hỏi các bên tham gia vào lĩnh vực Logistics và chuỗi cung ứng phải cập nhật kiến thức về quy định pháp luật của các điều ước quốc tế này

- Các phiên bản khác nhau của tập quán và điều ước quốc tế tạo sự chồng chéo, khó khăn cho các bên trong việc lựa chọn văn bản pháp luật để điều chỉnh.

Đối với INCOTERMS (tập quán quốc tế) ra đời từ năm 1936 đến năm 2019 có tất

cả 07 phiên bản khác nhau, cái ra đời sau không làm mất đi giá trị pháp lý của cái trước Tuy nhiên, ở từng phiên bản khác nhau có các điều kiện khác nhau về giao nhận hàng hoá Ví dụ đối với nơi chuyển giao rủi ro của các điều kiện FOB, CFR, CIF đối với INCOTERMS 2000 là lan can tàu, tuy nhiên đối với INCOTERMS

2010 là xếp xong lên tàu Vì vậy khi áp dụng các điều kiện trong INCOTERMS, các bên phải ghi rõ là áp dụng phiên bản nào để tránh tranh cãi khi rũi ro xẩy ra Bên cạnh đó, từng điều kiện trong INCOTERMS cũng có sự khác nhau về việc xác định phân chia chi phí giao nhận, phân chia trách nhiệm trong giao nhận, xác định địa điểm di chuyển rủi ro và tổn thất về hàng hoá, rất dễ gây nhầm lẫn nếu không hiểu rõ bản chất của từng điều kiện giao nhận Đối với UCP thì lại có 02 phiên bản

là 600 và 500, theo đó UCP 600 đã có nhiều điểm mới đề xác định rõ và giải quyết những xung đột trong thanh toán xuất nhập khẩu bằng phương thức tín dụng chứng

từ Tuy nhiên, UCP 600 vẫn chưa giải quyết được tất cả các vấn đề thực tiễn phong phú và phức tạp, ICC tiếp tục nghiên cứu và sửa đổi để đáp ứng được sự thay đổi liên tục trong thương mại quốc tế Đối với quy tắc York- Antwerp quy định về tổn thất chung, việc xác định thiệt hại, chi phí nào được công nhận là tổn thất chung do chuyên viên tính tổn thất chung thực hiện Tuy nhiên, lại có các trường hợp ngoại

lệ, đối với việc xếp hàng không thích hợp, và tàu không đủ khả năng đi biển là hai yếu tố làm giải phóng trách nhiệm của chủ hàng trong việc đóng góp vào tổn thất Việc xác định, chứng minh và lập luận về các ngoại lệ giải phóng trách nhiệm cũng không phải dễ dàng đối với người thẩm định

- Sự chồng chéo dẫm chân nhau giữa Luật và văn bản dưới luật trong hệ thống pháp luật quốc gia làm cho các bên tham gia hoạt động Logistics và chuỗi cung ứng khó khăn trong việc tiếp cận và áp dụng luật.

Theo như Luật thương mại 2005 quy định về đối tượng của hoạt động Logistics là

“thương nhân”, và Nghị Định 163/2017/NĐ-CP quy định “Nghị định 163 áp dụng đối với thương nhân kinh doanh dịch vụ Logistics và các tổ chức cá nhân có liên quan” Mặc dù Nghị Định 163/2017/NĐ-CP đã mở rộng đối tượng áp dụng ra các doanh nghiệp logistics nước ngoài Tuy nhiên, về bản chất Nghị Định là văn bản dưới luật nhưng lại quy định khác so với luật, việc này sẽ gây ra nhiều tranh cãi trong đời sống pháp lý Vì vậy kiến nghị Luật thương mại 2005 nên sửa đổi cho phù hợp với sự phát triển của hoạt động Logistics và chuỗi cung ứng

- Sự đa dạng trong việc phân loại dịch vụ Logistics trong hệ thống pháp luật quốc gia góp phần làm cho hoạt động Logistics và chuỗi cung ứng trở nên

đa dạng và phức tạp hơn.

Theo quy định của Nghị Định 140/2007 (đã hết hiệu lực) phân chia Logistics bao gồm loại hình chủ yếu, liên quan vận tải và các dịch vụ logistics liên quan khác Nghị Định 163/2017 đã quy định 17 loại hình dịch vụ Logistics khác nhau bao gồm dịch vụ xếp dỡ container trừ dịch vụ cung cấp tại các sân bay, dịch vụ chuyển phát, dịch vụ đại lý vận tải hàng hoá… Trong đó có “các dịch vụ khác do thương nhân kinh doanh dịch vụ Logistics và khách hàng thoả thuận phù hợp với nguyên tắc cơ bản của luật thương mại”, mặc dù quy định này có xu hướng mở rộng và linh hoạt cho hoạt động logistics nhưng bên cạnh đó cần giải thích rõ “thế nào là nguyên tắc cơ bản của luật thương mại” tránh trường hợp có mâu thuẫn trong cách hiểu khi tranh chấp xẩy ra thẩm phán mỗi cấp lại có quan điểm khác nhau về vấn

đề này.Đối với việc phân loại theo vị trí các bên tham gia thì lại có từ 1PL đến 5PL theo trình tự đơn giản nhất đến phức tạp, ứng dụng khoa học công nghệ cao vào hoạt động kinh doanh Logistics và chuỗi cung ứng

- Có sự kết hợp giữa các phương thức vận tải vì vậy việc tham khảo kết hợp các hệ thống pháp luật chuyên ngành điều chỉnh từng loại hình vận tải vào hoạt động Logistics và chuỗi cung ứng là cần thiết và phù hợp.

Như đã phân tích ở chương 2 trong hệ thống pháp luật Việt Nam có các loại hình dịch vụ vận tải đường thuỷ, đường hàng không, đường bộ và vận tải đa phương thức Theo đó từng loại hình vận tải sẽ chịu sự điều chỉnh của văn bản pháp luật chuyên biệt Cụ thể, đối với dịch vụ vận tải đường biển có bộ luật hàng hải 2015, luật biển Việt Nam 2013, luật giao thông đường thuỷ nội địa và

các văn bản dưới luật khác… Vì vậy đối với các trường hợp lưu thông hàng hoá bằng đường thuỷ sau đó chuyển sang đường bộ, từ quốc tế đến nội địa quốc gia đòi hỏi các bên phải am hiểu hết các văn bản pháp luật điều chỉnh liên quan để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia giao kết hợp đồng Tình huống này cũng góp phần làm cho hoạt động Logistics và chuỗi cung ứng trở nên đa dạng và phức tạp với các hệ thống văn bản pháp luật chuyên biệt

- Lĩnh vực Logistics và chuỗi cung ứng là một lĩnh vực kết nối với các lĩnh vực khác, vì vậy khi nghiên cứu Logistics và chuỗi cung ứng đòi hỏi phải tiềm hiểu cả các hệ thống văn bản pháp luật về thương mại điện tử, pháp luật bảo vệ người tiêu dùng, xuất nhập khẩu, pháp luật thuế và cạnh tranh.

Logistics là nền tảng, cơ sở để tạo nên bệ phóng cho thương mại điện tử Ở một đất nước có hệ thống thương mại điện tử phát triển chắc chắn hoạt động Logistics và chuỗi cung ứng của quốc gia đấy vô cùng sôi nổi và thành công Đơn cử, người tiêu dùng ở các nước phát triển thường mua sắm online vì nhiều

lý do (công việc, thời tiết xấu, giá cả mềm hơn so với hàng hoá tại trung tâm thương mại…) vì vậy tiêu chí vận chuyển hàng hoá đến tay người tiêu dùng phải nhanh chóng là một trong những điểm quan trọng quyết định sự tồn tại của doanh nghiệp trên thị trường thương mại điện tử Đối với lĩnh vực xuất nhập khẩu, hàng hoá của các nước quá cảnh tại Việt Nam thông thường vận chuyển bằng hàng hải vì vậy phải nắm vững các kiến thức quy định về xuất – nhập khẩu, tạm nhập – tái xuất, tạm xuất – tái nhập, và thuế xuất – nhập khẩu… Các

hệ thống văn bản liên quan, hỗ trợ đến hoạt động Logistics và chuỗi cung ứng

là vô cùng đồ sộ, đa dạng và phức tạp Đối với lĩnh vực cạnh tranh trong Logistics vag chuỗi cung ứng thực tiễn tại Việt Nam, các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ Logistics đều còn “trẻ”, quy mô xếp vào loại vừa, nhỏ và rất nhỏ Thế nhưng các doanh nghiệp này đã không liên kết, hợp tác với nhau mà còn cạnh tranh không lành mạnh với nhau để kí được hợp đồng Bên cạnh đó, ở ngành dầu khí có một số doanh nghiệp độc quyền tiến hành dịch vụ logistics, các doanh nghiệp ngoài ngành dầu khí không thể tham gia cung cấp dịch vụ này

- Điều kiện kinh doanh Logistics hiện tại vẫn còn nhiều bất cập, hạn chế gây

ra khó khăn, phức tạp cho việc kinh doanh Logistics và chuỗi cung ứng Bên cạnh đó, thẩm quyền quản lý dịch vụ Logistics và chuỗi cung ứng còn chồng chéo (chưa đồng bộ, chưa quy định rõ ràng về trách nhiệm và giới hạn quản lý của các cơ quan quản lý nhà nước).

Quy định về các tiêu chuẩn, quy định, quy chuẩn trong hoạt động Logistics và chuỗi cung ứng tương đối nhiều, chi tiết Các quy định về điều kiện vận chuyển hàng hoá trên đường phải có hoá đơn, chứng từ Tuy nhiên hiện tại có những hoá đơn điện tử lưu trữ dưới dạng bảng mềm nên không thể mang theo trên

đường, bên cạnh đó dưới sự phát triển của thương mại điện tử, các hoá đơn chỉ vài chục hoặc vài trăm nghìn thì có cần thiết lúc nào cũng phải mang theo khi di chuyển? Nghị Định 87/2009/NĐ-CP về vận tải đa phương thức và Nghị Định

số 144/2018/NĐ-CP quy định Bộ giao thông vận tải là cơ quan cấp giấy phép kinh doanh vận tải đa phương thức Trong khi đó, theo quy định của LTM

2005, Bộ Công Thương là CQQLNN về Logistics, việc đăng ký kinh doanh lại

do Sở Kế hoạch và Đầu tư thực hiện Trường hợp Logistics thông qua các phương tiện điện tử …: Bộ Thông tin và Truyền thông và UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơi diễn ra hoạt động giao dịch điện tử Có sự chồng chéo, phức tạp giữa Bộ công thương và bộ giao thông vận tải trong lĩnh vực này

2 Một số ví dụ minh hoạ

Bear Creek là nhà kinh doanh dịch vụ Logistics đầu tiên ở Hoa Kì từ đầu thế kỷ 20 Ông làm dịch vụ giao nhận trái cây, thực phẩm dễ hư hỏng, cây cảnh và những sản phẩm có giá trị khác Để giao hàng tới các kênh bán buôn, bán lẻ và người sử dụng cuối cùng, ông cần phải xử lý hàng nghìn gói hàng mỗi ngày Qua một khoảng thời gian, để đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của xã hội, Bear Creek đã tổ chức công việc thành chuỗi dịch vụ từ A đến Z để cung cấp cho khách hàng: mua hàng, lưu kho, bảo quản hàng thực phẩm, đóng gói bao bì, kiểm kê hàng, vận tải, bốc dở giao hàng, tổ chức các điểm phân phối ở khắp nước Mỹ… Điều kiện môi trường ở các địa điểm vận chuyển hàng rất khác nhau (nóng, bụi, khô, lạnh, ấm) đòi hỏi phải

có các thiết bị xử lý như máy điều hoà không khí, lò sưởi, máy hút bụi… Công nghệ cao đã hỗ trợ công ty trong dịch vụ Logistics như lập kế hoạch phân phối, giới thiệu tự động, tiếp nhận yêu cầu khách hàng 24/24 giờ trong ngày, trả lời ngay lập tức và giao hàng cho khách hàng

Hiện tại ở Việt Nam trong lĩnh vực Logistics có rất nhiều doanh nghiệp kinh doanh như giao hàng tiết kiệm, giao hàng nhanh, grab delivery và ngôi sao đang nổi là Tiki Now Tiki ban đầu bán sách từ việc bán hàng, giao hàng, sắp xếp, dọn kho đều

do một mình anh Trần Ngọc Thái Sơn (CEO Tiki) phụ trách Học tập từ những tập đoàn thương mại điện tử lớn, hệ thống kho Tiki vận hành theo mô hình bán tự động Quy trình diễn ra nhanh chóng, mỗi khi có đơn hàng hệ thống sẽ tự động gửi thông tin đến thiết bị di động chuyên dụng của nhân viên Ứng dụng trên thiết bị chỉ rõ, họ cần lấy món hàng nào, ở đâu, lộ trình di chuyển trong kho ra sau Hàng hoá sau đó chuyển lên băng chuyển tự động và chia ra từng khu vực đóng gói tuỳ theo đặc tính sản phẩm Từ hai ví dụ trên cho Thấy Logistics ngày càng khẳng định vai trò trong đời sống xã hội, phát triển Logistics kéo theo phát triển thương mại điện tử và nâng cao sự phát triển kinh tế Pháp luật đóng vai trò là kiến trúc thượng tầng, góp phần thúc đẩy, kiến tạo sao cho phù hợp với sự phát triển của doanh nghiệp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp kinh doanh mang đến lợi ích kinh tế cho