Vai trò của Nhà hát múa rối Thăng Long trong việc bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật Múa rối nước

5. Bố cục của đề tài. Chương 1 : Tổng quan về Nghệ thuật múa rối nước . Chương 2 : Tổng quan về Nhà hát múa rối Thăng Long Chương 3 : Vai trò của Nhà hát múa rối Thăng Long trong việc bảo tồn và phát huy giá trị Múa rối nước truyền thống .

LỜI CẢM ƠN

Bài nghiên cứu được hoàn thành là kết quả học tập của nhóm 8 dưới sự dạy dỗcủa cô giáo … Trong thời gian làm bài nghiên cứu, với kĩ năng và trình độ có hạn,cũng là lần đầu tiên chúng em nghiên cứu, tìm hiểu đề tài này, chúng em xin chânthành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc , sự giúp đỡ và những ý kiến đóng góp trực tiếphướng dẫn cho chúng tôi làm tiểu luận này Xin chân thành cảm ơn Giám đốc

…….cùng toàn thể nhân viên Nhà hát Múa rối Thăng Long đã tạo điều kiện thuậnlợi giúp chúng em hoàn thành bài nghiên cứu này Do hạn chế về điều kiện thời gian

và nguồn tài liệu,bài nghiên cứu không thể tránh khỏi những thiếu sót Kính mong

sự chỉ bảo của các thầy cô để đề tài nghiên cứu này thêm hoàn thiện và có thể pháttriển tiếp trong tương lai

A MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Múa rối nước là một loại hình nghệ thuật độc đáo của nước ta Đây là nghệ thuậtbiểu diễn dân gian với hình thức diễn xướng tao nhã qua các tích, nhạc đệm Rốinước được lưu truyền qua nhiều thế hệ người Việt Nam đã hội tụ cả tài năng và trítuệ của nhiều thế hệ người nghệ sĩ, nó có sức mạnh tiềm tàng trải qua sự sàng lọc củathời gian để trở thành môn nghệ thuật đặc sắc của nước ta Tuy nhiên, một điều rấtđáng buồn hiện nay là cũng như nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống khác thì rốinước cũng đang trong thời kì khủng hoảng Rối nước đang dần bị lãng quên trong xuhướng hội nhập kinh tế, quốc tế các loại hình giao lưu giải trí hấp dẫn Rối nước đãkhông đáp ứng được nhu cầu phát triển của thời đại Vì thế các bạn trẻ đã không đếnvới nghệ thuật múa rối nước vào những ngày nghỉ mà thay vào đó là ở nhà xem ti vi.Điều này đã khiến chúng ta không khỏi băn khoăn suy nghĩ Trong thời điểm này,Đảng và Nhà nước ta đã ban hành rất nhiều chính sách văn hoá để giữ gìn, bảo vệ vàphát huy những giá trị văn hoá, những môn nghệ thuật dân gian truyền thống trong

đó có múa rối nước Tuy nhiên chúng ta không thể chỉ đổ lỗi cho khán giả hay hoàncảnh mà ta hãy đề cập tơi phương pháp nuôi dưỡng nghệ thuật như thế nào để khángiả sẽ tự tìm đến nghệ thuật để tìm đến Nhà hát múa rối nước chứ không phải là nghệthuật để tìm khán giả cho mình Bản thân lả một người yêu thích nghệ thuật múa rốinước và luôn mong muốn loại hình này tồn tại và phát triển thì từ thực tế trên chúngtôi đã quyết định chọn đề tài này: "Vai trò của Nhà hát múa rối Thăng Long trongviệc bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật Múa rối nước"

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Với đề tài này, chúng tôi viết với mục đích nghiên cứu các hoạt động cơ bản

của Nhà hát múa rối nước Thăng Long trong việc bảo tồn và phát huy giá trị nghệthuật múa rối nước

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu: Nhà hát múa rối Thăng Long

Đối tượng nghiên cứu: Bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá của nghệ thuật múa rối nước

4 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này, chúng tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu nhưkhảo sát thực tế, phỏng vấn, quan sát, phát phiếu điều tra, nghiên cứu và tổng hợp tàiliệu

5 Bố cục của đề tài.

Chương 1 : Tổng quan về Nghệ thuật múa rối nước

Chương 2 : Tổng quan về Nhà hát múa rối Thăng Long

Chương 3 : Vai trò của Nhà hát múa rối Thăng Long trong việc bảo tồn và pháthuy giá trị Múa rối nước truyền thống

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHỆ THUẬT MÚA RỐI NƯỚC 1.1 Lí luận chung

Quan điểm của nhà nước về việc bảo tồn và phát huy nghệ thuật truyền thống Ngày nay đất nước đang trong quá trình công nghiệp hóa , hiện đại hóa đồng thời làmột quá trình cải biến xã hội sâu sắc với những thay đổi về cơ cấu kinh tế, cơ cấu xãhội, nhu cầu văn hóa cũng theo đó tăng nhanh và biến đổi Bên canh đó sự biến đổi

và phát triển như vũ bảo của khoa học đã tạo nhiều cơ hội nhưng không ít thách thứccho nền văn hóa dân tộc Nắm vững tình hình đó, Nghị quyết trung ương V Đại hộiĐảng VIII đã đưa ra một số quyết định chỉ đạo cho việc xây dựng và phát triển nềnvăn hóa Việt Nam, trong đó có các ngành nghệ thuật biểu diễn như sau :

Văn hóa vừa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu động lực thúc đẩy

sự phát triển kinh tế xã hội

Nền văn hóa của chúng ta là nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc

Nền văn hóa Việt Nam là nền văn hóa thống nhất mà đa dạng trong cộng đồngcác dân tộc Việt Nam

Xây dựng và phát triển văn hóa là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh đạotrong đội ngũ trí thức có vai trò quan trọng

Văn hóa là một mặt trận, xây dựng và phát triển văn hóa là sự nghiệp cách mạnglâu dài đòi hỏi phải có một ý thức cách mạng và sự kiên trì thận trọng

Vận dụng Nghị quyết đó vào từng lĩnh vực, hoạt động văn hóa thông tin, vănhọc nghệ thuật, đảng và nhà nước ta đã có những quan điểm chỉ đạo cụ thể nhằm xâydựng và phát triển ngành nghệ thuật biểu diễn như sau:

Phát triển ngành nghệ thuật biểu diễn góp phần xây dựng nền văn hóa tiên tiếnđậm đà bản sắc dân tộc

Bảo tồn và phát huy các giá trị các loại hình nghệ thuật truyền thống phải đồngthời với việc xây dựng và phát triển các loại hình nghệ thuật hiện đại mang tính báchọc Quan điểm này là cụ thể mục tiêu “ xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bảnsắc dân tộc ”, một nền nghệ thuật tiến tiến trước hết phải thể hiện được lòng yêu quêhương, đất nước, yêu lao động , yêu lẽ phải, yêu cái đẹp, đi đúng với đường lối, chủtrương của Đảng và Nhà Nước.

Tiếp đến là sự tiên tiến trong cách sáng tác, biểu diễn, phù hợp là theo kịp với

xu hướng phát triển, trào lưu chung của thế giới Đối với hê thống kĩ thuật biểu diễnphải hiện đại ứng dụng những phát minh và tiến bộ mới trong ngành, nhằm phát huyđược tiềm năng nghệ thuật và phù hợp với quy luật phát triển chung của xã hộiđương thời

Nền nghệ thuật đậm đà bản sắc dân tộc được thể hiện ở sự gần gũi gắn bó vớimọi tầng lớp nhân dân, phù hợp với lối sống, phong tục tập quán, thuần phong mĩtục, phù hợp với giá trị chân– thiện– mỹ của dân tộc nghệ thuật dân tộc phải phảnánh được đời sống của nhân dân, truyền thống của nhân dân, vừa nói lên mong ướcnguyện vọng của nhân dân

Bảo tồn và phát huy các loại hình nghệ thuật truyền thống phải đồng thời vớiviệc xây dựng và phát triển các loại hình nghệ thuật hiện đại mang tính bác học.Quan điểm này là sự cụ thể mục tiêu “ xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm

đà bản sắc dân tộc” Trước hết phải coi trọng việc kế thừa bảo tồn và phát huy tinhhoa văn hóa dân tộc, cụ thể là tạo điều kiện thuận lợi nhất cho cho các loại hình nghệthuật truyền thống như tuồng, chèo, múa rối nước, múa rối cạn hoạt động hiệu quả

và ngày càng phát triển Bên cạnh đó cần nhấn mạnh và tiếp thu có chọn lọc nhữngloại hình nghệ thuật hiện đại của nhân loại để làm giàu đẹp và phong phú thêm chonền nghệ thuật nước nhà Đồng thời phải kiên quyết chống sản phẩm văn hóa độc

Phương hướng hoạt động biểu diễn:

Nâng cao chất lượng tác phẩm biểu diễn nghệ thuật

Xã hội hóa các nghệ thuật biểu diễn

Nâng cao chất lượng hội diễn, hội thi

Nâng cao chất lượng phục vụ khán giả

Mở rộng giao lưu quốc tế

Đầu tư cơ sở vật chất

1.2 Giới thiệu về Nghệ thuật múa rối nước

Loại hình múa rối nước là một loại hình sinh hoạt truyền thống lâu đời, nó đã có

từ xa xưa trong lịch sử văn hóa dân tộc với những nét độc đáo riêng Múa rối nước làmột sáng tạo độc đáo của vùng cư dân châu thổ sông Hồng, được manh nha từ côngcuộc chế ngự nước, và cải tạo nước thành yếu tố số một cho việc sản xuất nôngnghiệp

Yếu tố độc đáo của múa rối nước là sử dụng mặt nước để con rối diễn trò, đóngkịch Buồng trò rối nước được nhân dân quen gọi là nhà rối hay thủy đình, được dựnglên ở giữa ao hồ, với cấu trúc tượng trưng cân đối cho mái đình của vùng nông thônViệt Nam Buồng trò của sân khấu được trang bị cờ quạt, voi, lộng, cổng hàng mã giống như một đình làng thu nhỏ lại thành một cảnh đẹp như trong mộng với nhữngmái uốn cong lung linh phản chiếu trên mặt nước Sân khấu rối nước là là khoảngtrống trước mặt buồng trò, nó chỉ thực sự hoàn chỉnh khi đã vào chương trình biểudiễn và mất đi khi kết thúc tiết mục cuối cùng

Qua những tiết mục biểu diễn của nghệ thuật rối nước cổ truyền, những cảnhsinh hoạt về đời sống, tập tục tinh thần và vật chất truyền đời của người nông dânViệt Nam được thể hiện một cách rõ nét

Để làm ra một con rối hoàn chỉnh phải trải qua rất nhiều công đoạn từ đục cốtđến trang trí hóa trang và rất nhiều công đoạn mà nghệ nhân không thể bỏ qua Quân

rối càng hoàn hảo càng làm cho kĩ xảo điều khiển nâng cao, khả năng biểu đạt phongphú, quân rối nước làm bằng gỗ tốt sẽ nặng và bị chìm Trên thực tế gỗ sung là loại

gỗ để làm con rối, vì loại gỗ này vừa nhẹ lại dai, rất dễ điều khiển trong khi biểu diễnrối nước

Sau khi con rối được tạc với những cách điệu riêng, chúng được đầu óc tinh tếcủa nghệ nhân thổi vào luồng sức sống mới bằng cách gọt giũa đánh bóng, và trangtrí với nhiều mau sơn khác nhau để làm tôn thêm dường nét tính cách cho nhân vậtlàm cho nhân vật đặc sắc hơn, trong sáng hơn trước người xem Quân rối nước chính

là sản phẩm của nghệ thuật điêu khắc gỗ dân gian Nó vừa giàu tính hiện thực, vừađằm thăm trữ tình

Trong kho tàng quân rối nước việt nam ta còn thấy những người đi cầy, chú tễu,người đánh cá, dàn nhạc cô tiên ở đây tài năng của nghệ nhân chính là đem lại sựđôn hậu hiền dịu niềm lạc quan, yêu thiên nhiên, yêu con người qua cái bình dị đượckhuyếch đại và được nghệ thuật hóa Quân rối nước dù tạc liền một khối hay tách rathì đều có hai phần liền nhau đó là phần thân và phần đế Phần thân là phần nổi lênmặt nước thể hiện nhân vật, phần đế là phần nằm dưới nước giúp cho con rối nổi lêntrên và là nơi lắp máy điều khiển cho con rối cử động

Máy điều khiển và kĩ xảo điều khiển trong múa rối nước rất được coi trọng, nótạo nên hành động của quân rối nước trên sân khấu, đó chính là mấu chốt của nghệthuật múa rối nước

Ta có thể gặp ở đây rất nhiều đồ dùng thường ngày của nghề làm lúa nước màngười nông dân tự làm ra như thừng sào vọt để làm máy điều khiển quân rối máyđiều khiển rối nước được chia làm 2 loại cơ bản máy xào và máy dây đều có nhiệm

vụ làm con rối cử động Máy điều khiển được giấu trong lòng nước , lợi dụng sứcnước tạo sự điều khiển từ xa, cống hiến cho người xem nhiều điều kì lạ khó lí giải

xào, hoặc giật con rối bằng hệ thống dây bố trí ở bên ngoài hoặc dấu dưới nước.Ngâm bùn lội nước không phải là một công việc bình thường thích thú với mọingười Nếu không phải là người sống ân tình tới mức “sống ngâm da chết ngâmxương” như cư dân trồng lúa nước thì khó có được sự truyền cảm nồng nhiệt vàohành động của nhân vật rối nước.

Trong nghệ thuật múa rối nước, nghệ thuật sử dụng mặt nước cũng là yếu tốquan trọng tạo nên sức mạnh của con rối Là sân khấu ngoài trời giữa ao hồ mà tròrối lại xuất thân từ các trò không lời nếu có chỉ là những câu ca dao mang tính chấtgiới thiệu, minh họa làm nền cho nên, rối nước cần âm thanh mạnh để giữ tiết tấu

và khuấy động không khí buổi diễn Các phường hội dân gian chuyên dùng bộ nhạc

gõ dân tộc như trống cái, não bạt, mõ Ngoài ra còn có pháo, tù phục vụ đắc lực chotrò diễn Âm nhạc rối nước mang tính đại náo của hội hè, có tác dụng tác động mạnh

mẽ đến cả người múa lẫn người xem

Vốn là nghệ thuật lay động tác làm ngôn ngữ diễn đạt, rối nước gắn bó với âmnhạc như nghệ thuật múa Âm nhạc điều khiển tốc độ giữ nhịp dẫn dắt động tác, gâykhông khí với tiết tấu truyền thống vẫn giữ vai trò chủ đạo trong sân khấu Thông quacác trò chơi múa rối, người xem có thể cảm nhận đươc sắc thái của hội làng, lạiphảng phất những ước mơ bình dị cho cuộc sống Họ mơ ước có được một cuộc sốnghạnh phúc ấm no, may mắn, bình yên Nghệ thuật múa rối cổ truyền từ xa xưa đãmang đậm bản sắc dân tộc từ vẻ dịu dàng man mác đồng quê sự chịu thương chịukhó, tần tảo sớm hôm lo cho cuộc sống, đến sự quật cường bảo vệ nơi chôn rau cắtrốn khi kẻ thù xâm chiếm bờ cõi, giang sơn Ở đấy vừa trần tục gần gũi lại vừa linhthiêng, nó cũng chính là mơ ước của cộng đồng người Việt một nghệ thuật gần gũiquen thuộc từ bao thế kỉ qua

1.2.1 Lịch sử hình thành và phát triển

Múa rối nước ra đời chính xác từ khi nào, điều này vẫn còn nằm trong huyền sử,song dấu ấn của nghệ thuật múa rối nước còn lại đến ngày nay mà chúng ta nhận biếtđược là vào đời vua Lý Nhân Tông năm 1121, trên bia Sùng Thiện Diên Linh đặt tạichùa Long Ðọi, xã Đội Sơn, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam Văn bia chùa Đọi có ghinhân dân biểu diễn các trò diễn Rối nước để mừng thọ Vua: “Giữa dòng nước lunglinh, một con rùa vàng lớn nổi lên đội ba hòn núi, trên mặt nước chảy lờ đờ, lộ mai,

há miệng phun nước… Một nhà sư tí hon đánh chuông và biết quay người lại phíaphát ra tiếng sáo hay phủ phục cúi chào khi tiến đến gần nhà vua” Như vậy có thểnói múa rối nước đã đạt tới trình độ nghệ thuật cao từ đời nhà Lý(1010 – 1225) vàđược truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác liên tục cho tới ngày nay

Người sáng tạo và duy trì nghệ thuật múa rối nước từ hàng nghìn năm nay lànhững cư dân gốc nông nghiệp, những người nông dân chân lấm tay bùn này quanhnăm quen sống với ruộng đồng, gắn bó với nước từ khi còn bé, gắn bó với nước chặtchẽ, ân tình “sống ngâm da, chết ngâm xương”, với họ ngâm bùn lội nước là cuộcsống thường ngày Chính họ là những người đã sáng tạo ra nghệ thuật rối nước, họthường tổ chức diễn vào những lúc nông nhàn, vào ngày xuân, ngày hội… Vì vậytrước kia, thông thường nghệ nhân rối nước đều là người đứng tuối, đã lăn lộn vớiđồng nước, với con trâu cái cày Múa rối nước như một trò chơi văn nghệ để giải trí,mang đến niềm vui cho cuộc sống của chính bản thân họ, diễn cho nhau xem vớiniềm say mê, tự hào của họ vì họ được tận hưởng niềm thích thú khi được tham giasáng tạo nghệ thuật và với niềm tự hào này, họ truyền nghệ thuật múa rối nước lạicho con cháu đời này qua đời khác

Vào các thế kỷ XIV, XV, múa rối và cùng với chèo đã phát triển ở trình độ cao,

có xu hướng chuyên nghiệp hóa, mặc dầu nghệ nhân sáng tạo, biểu diễn, tổ chức đêm

diễn vẫn là những nông dân, thợ thủ công mà hôm qua vừa mới rời khỏi cánh đồnglàng, tạm hoãn công việc ở lò thủ công hoặc gác lại buổi chạy chợ.

Tính chuyên nghiệp ngày càng được củng cố, càng chuyên sâu để đến thế kỷXVII sân khấu múa rối đã được chuyên nghiệp hóa, có tổ chức, nhiều nơi trở thànhphường rối, gánh rối

Ngày 12 tháng 3 năm 1956 được xem là dấu mốc của nghệ thuật rối Việt Namnói chung và nghệ thuật rối nước nói riêng khi Bác Hồ ra chỉ thị thành lập NgànhNghệ thuật Rối Việt Nam với lời căn dặn “Ðể các cháu thiếu nhi có thêm niềm vui,tiếng cười” Từ đó múa rối nước đã chính thức ghi nhận như một loại hình nghệ thuậtdân gian của dân tộc, đã có những bước thăng trầm, tồn tại và phát triển đến ngày nay

và được nhiều bạn bè các nước châu lục biết đến

Nếu kể đến lịch sử múa rối nước chuyên nghiệp thì phải kể đến năm 1971, lớpđào tạo diễn viên rối nước mới được mở, đến tháng 10 năm 1973 thành lập đội múarối nước thể nghiệm, đội đã học tập, sưu tầm, phục chế được 123 con rối cổ và vớinhiều trò rối nước dân gian đặc sắc ở 11 tỉnh thành, tiêu biểu như: Bật cờ, Múa Tễu,Múa Bát Tiên, Leo dây, Rồng hành mã, Chạy đàn ngũ phương, Dệt cửi trao con, Nhiđồng hý thủy (Phường Nguyễn); Trò đu, Sư tử hý cầu, Tào Tháo cắt râu, cởi áo(Phường Đống); Tứ linh (Đào Thục); Đấu mã (Bùi Thượng); Chọi trâu (Lại Ốc); Đấuvật (Đồng Ngư); Múa đánh cá (Chàng Sơn); Trưng Trắc, Trưng Nhị (Nam Trấn).Đây chính là những tiết mục cổ còn lưu truyền lại ở các phường

Đến năm 1979, rối nước được ra mắt bạn bè quốc tế ở Liên hoan múa rối tạiVacsava thuộc Ba Lan để giới thiệu trò rối nước Lân tranh cầu và bắt cầu; năm 1980,gửi 12 con rối sang tham gia triển lãm do báo Nhân đạo Pháp tổ chức; 1983, con rốinước và ảnh rối với mô hình sân khấu rối nước Việt Nam biểu diễn thành công ởPháp

Nói múa rối cổ truyền là nói các trò lẻ, phản ánh những sinh hoạt, lao động, sảnxuất ở nông thôn và của người nông dân Những động tác lao động như đi cày, xaylúa, giã gạo, chọi trâu, đấu vật… là những tiết mục thường thấy ở rối cổ truyền.Những tiết mục rối được truyền lại cho đến hôm nay như Múa tứ linh, Đấu mã, Cáobắt vịt… là những mô hình các trò lẻ đã được định hình.

Đến đầu thế kỷ XX, ý đồ của các nghệ nhân muốn sân khấu rối cũng có nhânvật mang tâm trạng với tính kỳ, tính kịch của cốt truyện, có âm nhạc, vũ đạo kèmtheo Nhiều kịch bản múa rối mô phỏng kịch bản chèo xuất hiện

Theo thời gian, các loại hình nghệ thuật cũng bị ảnh hưởng và thay đổi ít nhiều.Khi sân khấu chèo bước vào các đô thị dưới nhãn hiệu mời chào chèo văn minh, chèocải cách để chiều chuộng sở thích thưởng ngoạn của các lớp người thành thị thì sânkhấu múa rối ít chịu ảnh hưởng của thị hiếu thị dân, của thị trường tư sản, sân khấumúa rối vẫn mang nhiều nét dân gian

Ngày nay đối với bạn bè thế giới, múa rối nước là một nghệ thuật rất độc đáocủa Việt Nam, hầu như người nước ngoài nào đi du lịch đến Việt Nam đều muốnđược thưởng thức những màn trình diễn múa rối nước

1.2.3 Vai trò của loại hình nghệ thuật múa rối nước trong đời sống của quần chúng nhân dân

Là trò giải trí của nhân dân lao động trong lúc nhà rỗi Giúp cho nhân dân cókhả năng phát huy trí tưởng tượng, phong phú, sáng tạo

Có vai trò quan trọng trong truyền bá hình ảnh của đất nước con người việtnam , đến với thế giới

1.3.Thực trạng về nghệ thuật múa rối nước

1.3.1 Hấp dẫn với khán giả nước ngoài nhưng xa lạ với khá giả việt nam

Năm 1979, tiết mục rối nước đầu tiên, ‘Lân tranh cầu và bắt cầu’, ra mắt bạn bèquốc tế ở Liên hoan múa rối Warsaw, Ba Lan Năm sau đó, Việt Nam gửi 12 con rốisang Pháp tham gia một triển lãm nghệ thuật do báo Nhân đạo tổ chức

Tuy nhiên, phải đến năm 1984, rối nước mới được đưa sang diễn ở Pháp, Ý, và

Hà Lan Lần đầu tiên, khán giả Tây Âu mới biết đến một môn nghệ thuật mà họ chưabao giờ được nghe, được xem và ra đời đã ngót một thiên niên kỷ ở một nước Châu

Á xa xôi Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật Thành phố Mulhouse lúc đó đã phát biểu:

“Nghệ thuật múa rối nước Việt Nam đã làm khán giả của nước chúng tôi kinh ngạc”.Năm 1987, múa rối nước chuyên nghiệp chính thức diễn một đêm trọn vẹn tạiParis Kể từ đó, rối nước Việt Nam có hàng trăm chuyến lưu diễn nước ngoài, tham

dự các liên hoan sân khấu quốc tế tại hơn 40 quốc gia khắp các châu lục Hầu hếtkhán giả nước ngoài từng thưởng thức nghệ thuật múa rối nước cổ truyền Việt Namđều trầm trồ thán phục bộ môn này

Người Pháp gọi môn nghệ thuật này là “linh hồn của đồng ruộng Việt Nam” vàtừng nhận xét rối nước đáng được xếp hạng là một trong “những hình thức quantrọng nhất của sân khấu múa rối”

Nhân dịp rối nước Việt Nam tham dự Liên hoan Nghệ thuật Thế giới lần thứ 10tại Paris năm 2006, Tạp chí Văn hóa Châu Á Marco Polo đã có hẳn một phóng sựchiếm trọn hai trong tổng số 30 trang tạp chí để giới thiệu về môn nghệ thuật này Sốtạp chí này cũng sử dụng một cảnh múa rối nước làm trang bìa và trong câu đầu tiêncủa phóng sự, tác giả Catherine Belkhodja viết: “Đẹp huyền ảo, múa rối nước ViệtNam thực sự là một phần di sản phi vật thể của nhân loại” Một số báo Pháp viết:

“Con rối được điều khiển bằng sự khéo léo khó mà tưởng tượng Con rối như cóphép thuật điều khiển”

Còn đối với khán giả Úc, đầu năm 1999, rối nước Việt Nam lần đầu được giớithiệu với họ tại Lễ hội Sydney thường niên, thu hút được rất đông khán giả Tuynhiên, ít ai biết rằng khán giả Úc đã suýt không có cơ hội thưởng thức những màntrình diễn này vì Bộ Di trú Úc (nay là Bộ Quốc tịch và Nhập cư Úc – DIAC) lúc đó

đã từ chối cấp thị thực nhập cảnh cho các nghệ sĩ của Nhà hát Rối nước Thăng Long

vì cho rằng họ có ý định tìm cách ở lại Úc định cư lâu dài Nhờ ban tổ chức Lễ hộiSydney cùng bạn bè Úc vận động nên Bộ Di trú đã đồng ý cấp thị thực cho đoàn vàophút chót

Một khán giả Úc, người từng có cơ hội xem biểu diễn rối nước cả ở Việt Nam

và Úc, đã bình luận trên mạng Internet rằng, xem rối nước “rất ngoạn mục” và có thể

“học được những sự thật lịch sử và âm nhạc dân gian trong khi thưởng thức con rối

và các nghệ sĩ rối trình diễn” Khán giả này nhận xét rằng các con rối “rất đẹp mắt vàngộ nghĩnh”

Trên trang web của Trường Nghệ thuật Múa rối Úc có hẳn một đầu mục dànhriêng cho rối nước với định nghĩa “là hình thức nghệ thuật truyền thống riêng có ởViệt Nam” Trang web này cũng dành những ‘mỹ từ’ khi tả về môn nghệ thuật nàynhư “vô cùng tinh xảo dù mộc mạc về tạo hình và giản dị trong cốt truyện” kèm theonhững mô tả tóm lược về cấu tạo con rối, cách vận hành, sân khấu Và mặc dù xếprối nước vào nhóm ‘rối dây’ (Marionette), nhưng tác giả bài viết đó cũng lưu ý rằng,thật ra “rối nước là một loại hình riêng và không nên nhầm lẫn với rối dây truyềnthống của Châu Âu”

Những năm gần đây, gần như trong mọi tour du lịch cho du khách nước ngoàidừng chân tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, bao giờ cũng có chương trình xembiểu diễn múa rối nước

Tuy nhiên có một nghịch lý là trong khi người nước ngoài rất háo hức muốnthưởng thức loại hình nghệ thuật này của Việt Nam thì lại có nhiều người Việt Namchưa biết hay chưa bao giờ đi xem rối nước.

Theo thống kê của các nhà hát múa rối, số lượng khán giả Việt Nam yêu thích

và hiểu biết bộ môn này ngày càng ít Thực tế, đã nhiều năm nay, các buổi biểu diễnrối nước cho khán giả trong nước rất hiếm hoi, họa hoằn mới có một vài trường học,

cơ quan đăng ký cho học sinh, cán bộ xem Còn những khán giả Việt chịu bỏ tiền ramua vé xem rối nước là cực kỳ hiếm

1.3.2: biểu diễn nghệ thuật múa rối nước vì mục đích thương mại

Qua điều tra trên diện rộng ở các phường Múa rối nước dân gian, cũng như quacác kỳ liên hoan Múa rối nước toàn quốc, cùng việc xem xét hoạt động biểu diễnMúa rối nước của các đơn vị, cho ta thấy rõ phong trào biểu diễn Múa rối nước dângian và ảnh hưởng của nó đang được duy trì ở nhiều tỉnh thành trên miền Bắc Nhữngđịa phương vốn không có Múa rối nước như ở miền Trung và Nam Bộ thì giờ đây cũng tổ chức biểu diễn Múa rối nước Đó là một biểu hiện đáng mừng trong việcphát huy vốn văn nghệ cổ truyền trong đông đảo người xem Có điều cần cảnh báo làmục đích của một số tổ chức Múa rối nước không hẳn để nối tiếp truyền thống, bảotồn vốn nghệ thuật truyền thống và phục vụ cho nhân dân, mà chủ yếu phục vụ khách

du lịch nước ngoài để thu lợi Sử dụng nghệ thuật truyền thống vào quảng bá du lịch

là việc nên làm, song nếu đặt sai mục đích sẽ có tác dụng ngược Du khách cần biếtcái tinh hoa, đặc điểm của văn hóa nghệ thuật Việt Nam, chứ không phải cấn đếnnhững yếu tố vụ lợi

Cũng vì mục đích thương mại đó mà vốn nghệ thuật dân gian tiềm ẩn trongnhân dân ngày bị mai một, bị lãng quên, bị sử dụng sai mục đích dẫn đến tình trạngngày một nghèo đi

1.3.3 nguồn nhân lực

nghệ thuật múa rối đang thiếu đội ngũ kế thừa về biên kịch, đạo diễn, tạo hình.Lực lượng hoạt động lĩnh vực múa rối hiện nay đa phần chỉ là những người mới biếtnghề, tính chuyên nghiệp chưa cao Không có tác giả chuyên nghiệp sáng tác kịchbản, lực lượng họa sĩ tạo hình cũng chỉ có vài người Lớp diễn viên múa rối có kinhnghiệm thì tuổi đời đã cao, còn lực lượng diễn viên trẻ kế cận được tuyển từ trườngthì khâu đào tạo còn nhiều bất cập vì thiếu giáo trình, thiếu thầy giỏi, thiếu điều kiện

về sân khấu, đạo cụ và đến khi ra trường thì vẫn còn nhiều lúng túng Nhiềuphường đã nỗ lực tìm tòi, sưu tầm tích cổ dân gian để làm phong phú thêm nội dungbiểu diễn song các vở diễn lại chưa thực sự điêu luyện và thu hút khán giả vì đội ngũdiễn viên trẻ, tay nghề chưa vững

Nghệ thuật múa rối nước của dân tộc đã và đang tự khẳng định vị trí của mìnhtrong lòng khan giả trong và ngoài nước Góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Namtiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc Nâng cao vị thế của Việt Nam trong trường quốc tế

Chương 2 : Tổng quan về Nhà hát múa rối Thăng Long

2.1 Khát quát chung về Nhà hát múa rối Thăng Long

2.1.1 Lịch sử hình thành

Thành lập từ tháng 10 năm 1969, với tên gọi ban đầu là Đoàn múa rối KimĐồng

Đến năm 1975, đoàn đổi tên thành Nhà hát múa rối Thăng Long

Hàng năm nhà hát luôn tổ chức đều đặn 500 buổi biểu diễn, phục vụ 150.000khán giả

liên tục trong năm “

Đơn vị nghệ thuật theo mô hình xã hội hóa nghệ thuật

Trải qua 40 năm xây dựng và phát triển, từ một nhóm rối gồm 9 thành viên tốtnghiệp trường nghệ thuật Hà nội, trang thiết bị nghèo nàn, chuyên biểu diễn rối cạn,thì đến nay đoàn đã có một nhà hát khang trang nằm ngay trung tâm thủ đô HN với

260 ghế ngồi và 3 đoàn biểu diễn, gồm 33 nghệ sĩ với tài năng tâm huyết, trog đó có

5 ngust ưu tú, 4 nghệ sĩ xuất sắc

Từ năm 1990, nhà hát đã đầu tư khôi phục bộ môn rối nước cổ truyền để giới thiệuvới khán giả trong nước và quốc tế một loại hình nghệ thuật đậm đà bản sắc dân tộcđược lưu giữ bảo tồn, phát triển từ đời này sang đời khác

Nhà hát có bề dày về lịch sử hình thành, nhưng lại có mô hình hoạt động hiệnđại nên nhà hát vừa giữ được nét truyền thống vừa mang hơi thở hiện đại Đến vớicông chúng trong và ngoài nước, vừa có những thành tích trên lĩnh vực nghệ thuật

và bên cạnh đó doanh thu rất đáng ngưỡng mộ thể hiện một chiến lược Marketing rấtthành công của nhà quản lí

Xây dựng và giúp đỡ các đội múa rối mới.

2.1.3 Cơ cấu tổ chức

2.2 Hoạt động của Nhà hát múa rối Thăng Long

Lịch biểu diễn của Nhà Hát Múa Rối Thăng Long

Suất diễn 1 2 3 4 5 6

7 8

Thứ 2 13h45 15h 16h10 17h20 18h30 20h 21h15

Thứ 3 13h45 15h 16h10 17h20 18h30 20h

Thứ 4 13h45 15h 16h10 17h20 18h30 20h 21h15

Thứ 5 13h45 15h 16h10 17h20 18h30 20h 21h15

Thứ 6 13h45 15h 16h10 17h20 18h30 20h 21h15

Thứ 7 13h45 15h 16h10 17h20 18h30 20h 21h15

Chủ nhật 9h30 13h45 15h 16h10 17h20

18h30 20h 21h15

Giá vé : 100.000 đồng /vé / người

Riêng sáng chủ nhật , giá vé thiếu nhi 60.000đồng/vé

-Đoàn đã đưa môn nghệ thuật rối nước truyền thống ở Việt Nam đi biểu diễn ở hơn 40 nước khắp các châu lục, tham gia nhiều Festival tầm cỡ quốc tế tại : Nhật, Pháp, Tây Ban Nha, Hoa Kỳ, Brazin, Úc được đánh giá rất cao.

* Nhà hát đã hoạt động tốt, hiệu quả, luôn hoàn thành vượt mức kế hoạch được giao, doanh thu năm sau cao hơn năm trước

- Nhà hát đã vinh dự được rất nhiều giải thưởng danh giá do Nhà nước và các tổ chức quốc tế trao tặng.

* Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động Hạng Ba năm 1999 ; Huânchương Lao động Hạng Hai năm 2005 và Cờ thi đua xuất sắc do Bộ văn hoá Thôngtin trao tặng đơn vị có thành tích hoạt động văn hoá nghệ thuật Ngoài ra, Nhà hát