skkn bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật hát văn, hát chầu văn ở nam định”

PHỤ LỤC PHỤ LỤC 1: PHIẾU ĐIỀU TRA GIÁO VIÊN Để nâng cao chất lượng giáo dục di sản ‘nghi lễ Chầu văn của người Việt” và “ lễ hội Phủ Dầy” – Nam Định, xin thầy cô hãy vui lòng cho biết ý

PHỤ LỤC PHỤ LỤC 1: PHIẾU ĐIỀU TRA GIÁO VIÊN

Để nâng cao chất lượng giáo dục di sản ‘nghi lễ Chầu văn của người Việt”

và “ lễ hội Phủ Dầy” – Nam Định, xin thầy (cô) hãy vui lòng cho biết ý kiến về một số vấn đề sau (đánh dấu X vào ô mà thầy (cô) chọn hay cho ý kiến vào …)

1 Thầy (cô) nhận thức như thế nào về tầm quan trọng của “nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” - Nam Định?

 Không quan trọng

 Bình thường

 Quan trọng

 Rất quan trọng

2 Trong dạy học, thầy cô có thường xuyên chú ý lồng ghép nội dung giáo dục di sản “nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” ở Nam Định không?

 Không bao giờ

 Ít khi

 Thường xuyên

3 Thầy cô có thể nêu ra dẫn chứng cụ thể về việc ý lồng ghép nội dung giáo dục di sản “nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” ở Nam Định trong quá trình dạy học ?

………

………

………

………

4 Khi tiến hành lồng ghép nội dung giáo dục di sản “nghi lễ Chầu văn” và

“lễ hội Phủ Dầy” ở Nam Định, thầy (cô) đã sử dụng hình thức dạy học nào?

 Dạy học nêu vấn đề

 Dạy học theo dự án

 Hình thức khác: ………

………

………

5 Tự đánh giá của thầy (cô) về việc lồng ghép nội dung giáo dục di sản “nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” ở Nam Định trong quá trình dạy học?  Hiệu quả thấp  Hiệu quả cao  Ý kiến khác: ………

………

………

6 Thầy cô có ý kiến như thế nào về việc vận dụng dạy học theo hướng tích hợp qua dự án: “Bảo tồn và phát huy “Nghi lễ chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” - Nam Định”? ………

………

………

………

………

Xin cám ơn thầy (cô)!

PHỤ LỤC 2: PHIẾU ĐIỀU TRA HỌC SINH

Để nâng cao chất lượng giáo dục di sản ‘nghi lễ Chầu văn của người Việt”

và “ lễ hội Phủ Dầy” – Nam Định, xin em hãy vui lòng cho biết ý kiến về một số vấn đề sau (đánh dấu X vào ô mà em chọn hay cho ý kiến vào …)

1 Theo em, “nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” - Nam Định có tầm quan trọng như thế nào trong nền văn hóa dân tộc?

 Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia

 Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại được UNESCO công nhận

 Chỉ là hoạt động sinh hoạt văn hóa mang tính địa phương

2 Em hãy cho biết “nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” được công nhận

là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia vào khoảng thời gian nào?

 2011

 2012

 2013

3 Về vấn đề bảo tồn di sản “Nghi lễ chầu văn của người Việt” và “lễ hội Phủ Dầy”, nhà nước đang có hoạt động quan trọng nào?

………

………

………

………

4 Em biết đến hai di sản này thông qua kênh thông tin nào?

 Sách báo

 Truyền hình

 Internet

 Bài giảng của thầy cô

5 Việc tìm hiểu nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” có ý nghĩa như thế nào với bản thân em?

 Tự hào về truyền thống văn hóa của dân tộc

 Tự hào về truyền thống văn hóa của quê hương Nam Định

 Ý thức trân trọng, giữ gìn những nét văn hóa truyền thống

 Ý thức trân trọng, giữ gìn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc

6 Hiện tại, mức độ hiểu biết của bản thân em về “nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” như thế nào?

 Hiểu biết còn hạn chế

 Hiểu rõ đặc sắc của hai di sản

 Ý kiến khác: ………

………

………

7 Em có ý kiến gì để tăng cường hiểu biết trong giới trẻ về giá trị của hai di sản: “nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy”? ………

………

………

………

………

Xin cám ơn em!

PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ ĐIỀU TRA

I Kết quả điều tra trong giáo viên

(%)

Câu

1

Thầy (cô) nhận thức như thế nào về tầm quan trọng của

“nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” - Nam Định?

Trong dạy học, thầy cô có thường xuyên chú ý lồng

ghép nội dung giáo dục di sản “nghi lễ Chầu văn” và “lễ

Câu

3

Thầy cô có thể nêu ra dẫn chứng cụ thể về việc ý lồng

ghép nội dung giáo dục di sản “nghi lễ Chầu văn” và “lễ

hội Phủ Dầy” ở Nam Định trong quá trình dạy học ?

Khi tiến hành lồng ghép nội dung giáo dục di sản “nghi

lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” ở Nam Định, thầy

(cô) đã sử dụng hình thức dạy học nào?

Tự đánh giá của thầy (cô) về việc lồng ghép nội dung

giáo dục di sản “nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy”

ở Nam Định trong quá trình dạy học?

Ý kiến khác: ……… 0 0

Câu

6

Thầy cô có ý kiến như thế nào về việc vận dụng dạy học

theo hướng tích hợp qua dự án: “Bảo tồn và phát huy

“Nghi lễ chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” - Nam Định”?

II Kết quả điều tra trong học sinh

(%)

Câu

1

Theo em, “nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” -

Nam Định có tầm quan trọng như thế nào trong nền văn

hóa dân tộc?

Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia 100 80 80

Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại được

Em hãy cho biết “nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy”

được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc

gia vào khoảng thời gian nào?

Về vấn đề bảo tồn di sản “Nghi lễ chầu văn của người

Việt” và “lễ hội Phủ Dầy”, nhà nước đang có hoạt động

Internet 22 22

Câu

5

Việc tìm hiểu nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” có

Tự hào về truyền thống văn hóa của dân tộc 15 15

Tự hào về truyền thống văn hóa của quê hương

Ý thức trân trọng, giữ gìn những nét văn hóa truyền

Ý thức trân trọng, giữ gìn, phát huy những giá trị

Câu

6

Hiện tại, mức độ hiểu biết của bản thân em về “nghi lễ

Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” như thế nào?

Em có ý kiến gì để tăng cường hiểu biết trong giới trẻ về

giá trị của hai di sản: “nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ

Dầy”?

PHỤ LỤC 4: BÀI DỰ THI ĐẠT GIẢI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN

CỦA HỌC SINH

T n t nh huống:

“Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn ở Nam Định.”

Trong học lịch sử địa phương Nam Định, qua tìm hiểu, chúng tôi nhận thấy hát văn, hát Chầu văn là một loại hình nghệ thuật đặc sắc đã được sản sinh trên quê hương mình Tuy nhiên, hiện nay loại hình nghệ thuật này đang bị mai một Đồng thời, trong chương trình học ở trường ph thông có bài tìm hiểu về địa lý, lịch sử địa phương Trong bài này, chúng tôi được giao nhiệm vụ học tập là viết một bài

tìm hiểu về văn hóa địa phương Do vậy, chúng tôi muốn triển khai về vấn đề “Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn ở Nam Định”

Bước đầu hiểu được lịch sử hình thành, phát triển và những giá trị đặc sắc của

nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn

Bước đầu đánh giá được thực trạng nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn ở trong cả nước và tỉnh Nam Định

Đề xuất được một số giải pháp để bảo tồn, giữ gìn phát huy giá trị nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn ở Nam Định nói riêng và trên cả nước nói chung

- Kỹ năng:

+ Biết cách thu thập, xử lí các thông tin, viết và trình bày báo cáo về vấn đề của văn hóa, lịch sử địa phương

+ Phát triển kỹ năng sử dụng công nghệ nhằm hỗ trợ việc học tập

Nâng cao năng lực tự học, tự nghiên cứu, cũng như năng lực giải quyết các vấn

đề phát sinh trong học tập và đời sống

Nâng cao khả năng vận dụng kiến thức t các môn học khác nhau để giải quyết các vấn đề đặt ra trong thực tiễn học tập và đời sống

+ Rèn luyện kỹ năng sống: như kĩ năng tư duy: Tìm kiếm và xử lí thông tin Kĩ năng nghiên cứu khoa học Kĩ năng giao tiếp: làm việc tập thể, ngoại giao để tìm kiếm thông tin, kĩ năng trình bày, diễn thuyết trước tập thể t đó r n tính tự tin, bản lĩnh hoạt động độc lập cho học sinh

Tổng quan các nghi n cứu li n quan đến iệc giải qu ết t nh huống

Trong các nghiên cứu hiện nay, các cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa đã

có sự chú ý đến tìm hiểu thực trạng công tác bảo tồn và phát huy các giá trị nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn Chúng ta đã có những xúc tiến lập hồ sơ trình

UNESCO công nhận “Nghi lễ Chầu văn của người Việt” là di sản văn hóa phi vật thể của thế giới

Đặc biệt trong quá trình này, các nhà nghiên cứu đã viết nhiều cuốn sách có giá trị như:

- Sách “Hát Chầu văn” của Bùi Đình Thảo (chủ biên), Nguyễn Quang Hải,

NXB Âm nhạc, Hà Nội, 1998 đã tái hiện những nét chính về hát Chầu văn

- Sách “Phủ Dầy và tín ngưỡng Mẫu Liễu Hạnh” của Bùi Văn Tám, NXB

Văn Hoá Dân Tộc, Hà Nội, 2001, đã đề cập đến mối quan hệ của hát Chầu văn với Phủ Dầy và tín ngưỡng thờ Mẫu Liễu Hạnh

- Trong sách “Văn hóa thờ nữ thần – mẫu ở Việt Nam và châu Á – Bản sắc và giá trị”, NXB Thế giới, Hà Nội, 2013 có bài của NSND Lê Huệ “Về việc đưa chầu

văn lên sân khấu, lên các phương tiện thông tin đại chúng và hiệu quả của nó” Tuy nhiên, các tác phẩm này mới chỉ d ng lại ở tái hiện nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn và đề xuất được một số biện pháp trong lĩnh vực sân khấu Cho đến nay, vẫn chưa có một công trình nghiên cứu nào đề cập một cách toàn diện về vấn

đề công tác bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn ở Nam Định

Vì những lẽ đó, chúng tôi đã chọn vấn đề “Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn ở Nam Định” làm đề tài nghiên cứu

iải há giải qu ết t nh huống

- Vận dụng kiến thức của các môn học khác nhau để giải quyết tình huống đặt ra:

+ n Đ a l : vận dụng kiến thức địa lý để tìm hiểu khái quát vị trí, phạm vi

của lãnh th hành chính địa phương cần tìm hiểu

+ n ch s : Vận dụng kiến thức lịch sử để tìm hiểu về lịch sử, truyền thống

văn hoá của địa phương; lịch sử hình thành, phát triển và những giá trị đặc sắc của

nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn thực trạng nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn ở trong cả nước và tỉnh Nam Định

n Tin học: Vận dụng các kiến thức tin học tối thiểu để làm bài như: biết

sử dụng máy vitính một số phần mềm soạn thảo văn bản word, phần mềm

Po erpoint hay một số kiến thức tin học phức tạp hơn như: xử lý hình ảnh, các đoạn video…

n ăn học: Vận dụng kiến thức văn học đề làm bài như: cách trình bày một

văn bản, cách sử dụng ngôn ngữ, các diễn đạt ý, cách thuyết trình một vấn đề…

+ n iáo d c c ng d n: ý nghĩa của việc tìm hiểu lịch sử truyền thống văn hoá

địa phương, hun đúc tình yêu quê hương, đất nước, có ý thức phần đấu để giữ gìn và phát huy những truyền thống tốt đ p của dân tộc được bắt đầu t những việc nhỏ nhất: phải học tốt, phải có ý thức bảo vệ của công và môi trường công cộng tôn trọng những quy định của cơ sở khi thăm các di tích lịch sử, các viện bảo tàng, có những hiểu biết tối thiểu

và có thể cảm thụ những nét đ p của các loại hình văn nghệ dân gian như hát văn, hát Chầu văn, hát ch o…

- Vận dụng các kĩ năng sống để giải quyết tình huống như: cách hợp các với các bạn trong nhóm để làm việc, kĩ năng làm việc độc lập, cách thu thập và tìm kiếm thông tin…

- Trao đ i với giáo viên hướng dẫn những vấn đề cần thiết, nắm chắc mục tiêu, yêu cầu của giáo viên và hoàn thành bài viết đúng thời hạn

Thu ết inh tiến tr nh giải qu ết t nh huống

uá t nh th h ện

- Nhận đề tài (nhiệm vụ học tập t giáo viên)

- Họp nhóm lần 1:

Trao đ i và vạch kế hoạch thực hiện, phân công nhiệm vụ cho t ng thành viên trong nhóm

ập dàn ý định hướng và dàn ý chi tiết cho nội dung bài viết

Thống nhất các mốc thời gian hoàn thành t ng phần việc và hoàn thành sản phẩm, các mốc thời gian gặp giáo viên hướng dẫn

- Các thành viên trong nhóm sẽ thường xuyên trao đ i tiến trình, nội dung thực hiện, điều chỉnh kế hoạch và dàn ý bài viết nếu cần thiết giải quyết những mâu thuẫn phát sinh trong quá trình thực hiện…

- Tập hợp tư liệu, bài viết để hoàn thành bài viết hoàn chỉnh, in ấn tạo sản phẩm cuối cùng đúng thời hạn

Hình ảnh họ s nh t ao đổi, thảo luận về nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn

Hình ảnh g áo v ên hướng dẫn học sinh th c hiện đề tài

Cá tư ệu đư s ng

- Các sách đã xuất bản:

Sách “Hát Chầu văn” của Bùi Đình Thảo (chủ biên), Nguyễn Quang Hải,

NXB Âm nhạc, Hà Nội, 1998

+ Sách “Phủ Dầy và tín ngưỡng Mẫu Liễu Hạnh” của Bùi Văn Tám, NXB

Văn Hoá Dân Tộc, Hà Nội, 2001

Sách “Văn hóa thờ nữ thần – mẫu ở Việt Nam và châu Á – Bản sắc và giá trị”,

NXB Thế giới, Hà Nội, 2013

- Các địa chỉ trang eb:

+http://www.dulichnamdinh.com.vn/(S(0i5hweapvml3el55jmhir5rj)A(QMlsMEQrzwEkAAAAODI5NWMwZTctY2VhZi00NTdjLTg5OTgtYzI1MTVhMmI0MDY0GY_1a7UCIU5a0L_R2pLNwLd1RM41))/viewdetails.aspx?Id=2358&AspxAutoDetectCookieSupport=1

di-san-van-hoa-phi-vat-the-quoc-gia-nghi-le-chau-van-cua-nguoi-viet-va-le-hoi-phu-day-2288880/

Cá ng ng ng nghệ th ng t n t ong g ả uy t t nh hu ng

Các thiết bị được sử dụng như: máy tính, máy in, các phần mềm ứng dụng như ord máy chụp ảnh, quay video, phần mềm xử lý ảnh, trình duyệt eb…;

ản h m – à v t – đ hoàn h nh

“Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn ở Nam Định.”

1 L ch s hình thành và phát triển của nghệ thuật hát ăn, hát Chầu ăn

Nam Định nằm ở vùng ven biển, phía Đông Nam đồng bằng châu th sông Hồng, phía đông giáp tỉnh Thái Bình, phía Tây giáp tỉnh Ninh Bình, phía Nam

và Đông Nam giáp biển Đông, phía Bắc giáp tỉnh Hà Nam

Nam Định là vùng đất “địa linh nhân kiệt”, nơi phát tích của vương triều

Trần - triều đại hưng thịnh bậc nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam Người Nam Định cần cù, sáng tạo trong lao động, dũng cảm kiên cường trong đấu tranh chống chọi với thiên nhiên, giặc giã và cũng rất hiền lành, chất phác, trọng nghĩa mến tài có lòng yêu quê hương đất nước nồng nàn, tha thiết Các thế hệ người con Nam Định đã tạo dựng nên một vùng văn hoá thấm đượm tính nhân văn cao cả, không chỉ mang đậm nét văn hóa của dân tộc Việt Nam, mà còn mang bản sắc riêng, đằm thắm, mặn mà của vùng đồng bằng châu th sông Hồng Nam Định là nơi phát tích và bảo lưu nhiều làn điệu dân ca, dân vũ có nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống độc đáo Trước hết, ở loại hình diễn xướng dân gian, theo các nhà nghiên cứu, Nam Định là cái nôi của nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn

Hát Chầu văn có lịch sử hình thành lâu dài, ra đời sớm hơn so với các loại

hình dân ca khác Trong sách ''K n văn t ểu '' nhà bác học ê Quý Đôn

(1726 - 1784) có ghi: “Thời Trần (1225 - 1400) có lối hát trước mặt đế vương, gọi là hát Chầu.”

Hát Chầu văn có nhiều hình thức biểu diễn như hát thi (văn thi), hát thờ (văn thờ) và hát lên đồng (văn hầu)

Hát thi dùng trong các cuộc đua tài thi hát và thường là hát đơn (một người

hát) Hát thờ được hát vào ngày Rằm, mồng Một, ngày ễ tiết, tiệc Thánh Hát lên đồng dùng trong quá trình thực hiện nghi lễ hầu đồng, hầu thánh

Hầu đồng là nghi lễ nhập hồn của các vị thánh Tứ phủ vào thân xác ông đồng, bà cốt Trong nghi lễ đó, hát Chầu văn phục vụ cho quá trình nhập đồng, hiển thánh Sau khi múa, các thánh thường ngồi nghỉ và nghe cung văn hát, kể

sự tích, lai lịch vị thánh đang giảng

Nghệ thuật Chầu văn (còn gọi là hát Văn hay hát bóng) được sáng tạo, trao truyền t thế hệ này sang thế hệ khác và phát triển trong môi trường tín ngưỡng dân gian, mang đậm phong cách âm nhạc độc đáo, tích hợp được những giá trị của các hình thức âm nhạc dân gian khác Xuất phát t hình thức diễn xướng dân gian trong các lễ hội, nghệ thuật Chầu văn ra đời gắn liền với nghi thức tụng

ca công đức của Thánh Mẫu ( iễu Hạnh) và Đức Thánh Cha (Trần Hưng Đạo) Qua kiểm kê của ngành văn hoá thể thao và du lịch, toàn tỉnh hiện có 287 di tích gắn liền với tín ngưỡng thờ Mẫu Tứ phủ, thờ Đức Thánh Trần liên quan đến

“Nghi lễ Chầu văn” Trong đó, quần thể di tích văn hóa Phủ Giầy, xã Kim Thái (Vụ Bản) v a là trung tâm của tín ngưỡng thờ Mẫu iễu Hạnh, đồng thời cũng

là nơi thường xuyên diễn ra hoạt động nghi lễ Chầu văn Tại huyện Ý Yên có 26

di tích liên quan đến Thánh Mẫu, nhưng tập trung nhiều nhất ở xã Yên Đồng như: Phủ Nấp, phủ và chùa Đồi, T đường họ Phạm… Đối với tín ngưỡng thờ Đức Thánh Trần thì trung tâm của tín ngưỡng tập trung ở Thành phố Nam Định (đền Cố Trạch nằm trong Khu di tích lịch sử, văn hóa Đền Trần, tại phường ộc Vượng) và huyện Mỹ ộc (đền Bảo ộc, tại thôn Bảo ộc, xã Mỹ Phúc) Trong không gian di tích, nhân dân thường phối thờ theo kiểu “tiền Phật, hậu Thánh”,

có ban thờ Đức Thánh Trần và Tam tòa Thánh Mẫu Về hình thức nghệ thuật, nét độc đáo của nghệ thuật Chầu văn Nam Định đa dạng hình thức biểu hiện như: hát thờ, hát cửa đền, hát hầu đồng và hát thi Trong các hình thức trên thì hát hầu đồng là ph biến nhất của nghệ thuật Chầu văn Nam Định, bởi gắn liền