Vì vậy, chúng ta thấy được ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc phải nhằm dạy người học cách tự học, phương pháp tự lĩnh hội kiến thức dưới sự gợi mở, hướng dẫn của gi¸o viªn.. Điều đó có nghĩa [r]
Trang 1Kế hoạch đổi mới phơng pháp dạy học
Năm học 2009 – 2010
.***
I/ Một vài nét về đổi mới ph ơng pháp dạy học
Tại bất kỡ nước nào, những đổi mới về giỏo dục phổ thụng mang tớnh cải cỏch giỏo dục đều bắt đầu từ việc xem xột, điều chỉnh mục tiờu giỏo dục với những kỡ vọng mới về mẫu người học sinh cú được sau quỏ trỡnh giỏo dục.Tiếp sau mục tiờu giỏo dục là việc xem xột để xỏc định những thay đổi cần thiết, thậm chớ xõy dựng lại nội dung và cỏch thức giỏo dục Đú chớnh là những vấn đề cải cỏch chương trỡnh giỏo dục
Thực hiện Chỉ thị số 14/2001/CT – TTG ngày 11/06/2001 của Thủ tớng Chính phủ , thực hiện Nghị quyết số 40/2000/QH 10 ngày 09/12/2000 của Quốc hội về việc đổi mới chơng trình và sách giáo khoa Trong mục tiêu đổi mới có
đoạn viết : Đổi mới ph“ ơng pháp dạy và học, phát huy t duy sáng tạo và năng lực tự học của học sinh’’ Nh vậy, định hớng về đổi mới phơng pháp dạy học đã
đợc khẳng định không còn là vấn đề tranh luận
Ở nước ta, bắt đầu từ năm học 2002-2003 cả nước đồng loạt triển khai chương trỡnh giỏo dục phổ thụng mới cựng với việc ban hành chương trỡnh giỏo dục,cỏc sỏch giỏo khoa của các bộ mụn bậc THCS đều được biờn sọan lại.Bờn cạnh những đổi mới khá triệt để về nội dung giỏo dục,đổi mới về quỏ trỡnh giỏo
dục đó được thỳc đẩy "Đặc biệt là đổi mới về phương phỏp dạy học trong nhà
trường” khú cú thể hỡnh dung tới chất lượng và hiệu quả của giỏo dục nến những
nội dung giỏo dục mới vẫn tiếp tục được chuyển tải tới học sinh thụng qua cỏc phương phỏp dạy học cũ Tinh thần đổi mới phương phỏp dạy học là biến quỏ trỡnh dạy học thành quỏ trỡnh tự học,tự khỏm phỏ và xõy dựng kiến thức của một người học với vai trũ dẫn dắt khộo lộo khụng thể thiếu được của người giỏo viờn
Luật Giỏo dục sửa đổi ban hành ngày 27/6/2005,điều 2.4 đó ghi " Phương phỏp giỏo dục phải phỏt huy tớnh tớch cực, tự giỏc,chủ động, tư duy sỏng tạo của người học.Bồi dưỡng cho người học năng lực tự học,khả năng thực hành, lũng say mờ học tập và ý chớ vươn lờn Phục vụ cho sự nghiệp cụng nghiệp húa, hiện đại húa đất nước Sự thỏch thức của hội nhập kinh tế toàn cầu đũi hỏi phải cú nguồn nhõn lực,người lao động phải cú đủ phẩm chất và năng lực đỏp ứng yờu cầu của xó hội trong giai đoạn mới”.
Đối với trờng THCS Yên Thọ, trong quá trình thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học đã có những thuận lợi và khó khăn sau:
Thuận lợi:
- Nhà nớc đã đầu t cho cơ sở vật chất ban đầu tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học
- Đợc sự quan tâm của các cấp lãnh đạo trong Ngành giáo dục : từ Bộ giáo dục đến Sở giáo dục, Phòng giáo dục và Ban giám hiệu nhà trờng đã tạo mọi điều kiện cho giáo viên bộ môn thực hiện tốt việc đổi mới phơng pháp dạy học Cụ thể là :
Trang 2+ Đã tạo mọi điều kiện cho giáo viên đợc bồi dỡng về việc đổi mới phơng pháp dạy học vào dịp hè chuẩn bị bớc vào năm học mới
+ Tạo điều kiện cho giáo viên đợc bồi dỡng, tập huấn về công tác sử dụng trang thiết bị dạy học bộ môn
+ Trong các năm học,các cấp lãnh đạo đều đi sâu chỉ đạo việc thực hiện
đổi mới phơng pháp dạy học
+ Các phơng tiện phục vụ cho việc thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học cũng đợc chuẩn bị chu đáo
+ Học sinh đã đợc làm quen với phơng pháp học tập: Hoạt động tích cực,
tự lực dới sự tổ chức hớng dẫn của giáo viên để tìm tòi, lĩnh hội kiến thức nên việc học tập của học sinh có nhiều thuận lợi hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên thực hiện tốt việc đổi mới phơng pháp dạy học
+ Hội cha mẹ học sinh và Hội đồng giáo dục là hai tổ chức song hành trên con đờng chất lợng toàn diện đầy cam go, luôn sát cánh cùng nhà trờng tạo
điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học
+ Đợc sự quan tâm của Đảng, Chính quyền địa phơng tới nhà trờng
+ Cấu trúc của các bài viết trong sách giáo khoa có nhiều thuận lợi cho việc đổi mới phơng pháp dạy học,giáo viên chỉ cần thực hiện theo cấu trúc đó cùng với sự hỗ trợ của sách giáo viên là có thể thực hiện đợc mục tiêu của bài
- Đổi mới phơng pháp dạy học là nội dung cơ bản trong việc thực hiện nhiệm vụ năm học để nâng cao chất lợng giáo dục, vì vậy đợc tất cả mọi ngời quan tâm, đồng tình, ủng hộ
- Đội ngũ giáo viên nhà trờng đều đạt chuẩn và trên chuẩn về trình độ chuyên môn
- Đa số giáo viên nhà trờng đều sử dụng thành thạo máy vi tính trong đó có nhiều đồng chí có khả năng ứng dụng rất hiệu quả CNTT và các phần mềm tiện ích vào giảng dạy
Khó khăn :
- Giáo viên :
+ Để thực hiện việc đổi mới phơng pháp dạy học,đa số giáo viên có tâm huyết với nghề, rất say sa nghiên cứu, tìm tòi ,su tầm tranh ảnh, mẫu vật, rèn
kĩ năng sử dụng các thiết bị dạy học, hoạt động chuyên môn tích cực Song sự chênh lệch về độ tuổi, về số năm công tác, dẫn đến việc thay đổi nếp cũ có phần khó hơn, tiếp thu cái mới phần nào còn lúng túng, giáo viên mơí kinh nghiệm tổ chức s phạm còn hạn chế
+ Vẫn còn một số giáo viên cha sử dụng thành thạo máy tính ( số ít), cha
biết sử dụng các phơng tiện hiện đại sẵn có của nhà trờng vào giảng dạy + Giáo viên Tiếng Anh lần đầu tiếp xúc với phòng Lab, nên còn nhiều bỡ ngỡ trong việc sử dụng – dạy học
- Học sinh :
+ Với chơng trình sách giáo khoa đợc đổi mới cách dạy của thầy và cách học của trò cũng phải đổi mới thì mới phù hợp Đa số học sinh đã thể hiện : Trong giờ học hoạt động tích cực, tiếp thu bài tốt.Bên cạnh đó, còn một số em cha thay đổi đợc cách học : Vẫn còn học vẹt, coi thờng một số bộ môn cho là
môn phụ, ít hoạt động trong giờ học, nên kết quả còn nhiều hạn chế ( đối với
học sinh có lực học yếu), phần nào hạn chế đến việc đổi mới phơng pháp dạy
học
+ Đối với các bộ môn năng khiếu, không phải học sinh nào cũng có khả năng học tập , nên việc học các bộ môn này cũng gặp nhiều khó khăn
Trang 3+ Một số học sinh ý thức học tập cha tích cực, cha thực sự ham học hỏi, cha coi trọng môn học, cha ý thức đợc tầm quan trọng của việc học tập nên phần nào ảnh hởng đến việc đổi mới phơng pháp dạy học
- Cơ sở vật chất :
+ Trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học bộ môn, tuy đã đợc đầu t nhng còn thiếu và cha đồng bộ hoặc đã xuống cấp, nhanh bị h hỏng, thời gian
sử dụng không đợc lâu dài Một số đồ dùng dạy học cha thực sự phát huy đợc hết hiệu quả, hệ thống máy chiếu đa năng còn thiếu cha đáp ứng đợc hết nhu cầu ứng dụng CNTT vào giảng dạy của giáo viên nhà trờng
+Thiếu biên chế thí nghiệm chuyên trách nên việc chuẩn bị trang thiết bị,
đồ dùng cho việc dạy học còn gặp khó khăn
+ Cơ sở hạ tầng của nhà trờng đang trong quá trình hoàn thiện nên cũng tạo ra một số cản trở cho việc đổi mới phơng pháp dạy học
II/ Mục đích và yêu cầu của việc thực hiện đổi mới ph ơng pháp dạy học.
Sự phỏt triển của kinh tế xó hội, sự nghiệp cụng nghiệp húa, hiện đại húa của nước ta đặt ra yờu cầu mới về nguồn lực.Vỡ vậy, mục đớch của giỏo dục phải thay đổi dẫn đến chương trỡnh giáo dục phổ thông và sách giáo khoa thay đổi Như vậy, tất yếu phải thay đổi phơng pháp dạy học Mục đớch của giáo dục phổ thông hiện nay là phải đào tạo những con người cú khả năng đỏp ứng nhu cầu đũi hỏi của phỏt triển kinh tế xó hội Đú phải là những con người chủ động, năng động, sỏng tạo, những con người cú năng lực hoạt động, kỹ năng thớch ứng giao tiếp tốt, năng lực hợp tỏc, năng lực tự khẳng định mỡnh Đú là những con người
cú nhu cầu và kỹ năng tự học để thường xuyờn đổi mới tri thức của mỡnh, để bắt kịp những đổi mới của khoa học cụng nghệ và của xó hội
Đổi mới phơng pháp dạy học, trớc hết thể hiện ở t tởng đổi mới Nhà trờng coi trọng vấn đề đổi mới nh là một nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của
đơn vị.Vì lẽ đó, trong kế hoạch phát triển giáo dục năm học, trong nhiệm vụ chỉ
đạo thờng xuyên của Ban giám hiệu, của tổ chuyên môn nhà trờng đã chứa đựng nội dung định hớng có tính nhất quán về t tởng cho mỗi giáo viên là:
+ Phải quán triệt t tởng đổi mới trong dạy học
+ Phải vận dụng lý luận đổi mới phơng pháp học và dạy học
+ Phải thực hành đổi mới phơng pháp dạy học trong từng giờ học Đó là những định hớng về mặt t tởng mà mọi thành viên trong nhà trờng phải chuyển thành nhiệm vụ xuyên suốt năm học của chính mình Định hớng đó
đã đợc kế hoạch hoá dựa trên sự đồng thuận cao của các thành viên nhà trờng Vậy nội dung của các vấn đề trên đợc định hớng nh thế nào để chuyển biến một cách nhanh chóng nếp quen dạy học theo kiểu cũ sang dạy học theo kiểu mới về nhiều mặt
Giáo viên cần phải quỏn triệt nhận thức được, giáo dục là quỏ trỡnh phỏt triển năng lực tiềm ẩn và cỏc kỹ năng cần thiết ở từng người học chứ khụng phải đơn thuần là quỏ trỡnh truyền thụ nội dung tri thức, hay coi giáo dục là một quy trỡnh cụng nghệ để sản xuất ra hàng loạt cỏc sản phẩm theo một khuụn mẫu nhất định Vỡ vậy, chỳng ta thấy được đổi mới phơng pháp dạy học phải nhằm dạy người học cỏch tự học, phương phỏp tự lĩnh hội kiến thức dưới sự gợi mở, hướng dẫn của giáo viên Điều đú cú nghĩa là đổi mới phơng pháp dạy học là sự lựa chọn, phối hợp cỏc phương phỏp dạy học, cỏc kỹ năng dạy học một cỏch hợp lớ
Trang 4nhằm khơi dậy hứng thỳ học tập của học sinh, làm cho học sinh được suy nghĩ tỡm tũi, phỏt hiện và tự đưa ra giả thuyết và tự mỡnh giải quyết cỏc vấn đề của bài học, được thảo luận, được trỡnh bày ý kiến lập luận của mỡnh
Túm lại, đổi mới phơng pháp dạy học là làm sao tạo được điều kiện cho
học sinh hoạt động nhiều nhất khi tiếp thu kiến thức của bài giảng - được như vậy chỳng ta đó đổi mới PPDH thành cụng
Trong thực tế, từ những năm trớc đây đến nay, phơng pháp dạy học ở trờng phổ thông nớc ta phổ biến vẫn là cách dạy truyền thụ kiến thức trong sách giáo
khoa, Thầy đọc “ – trò chép” Sự phát triển của khoa học – công nghệ ngày nay, đòi hỏi nguồn lực lao động phải năng động, sáng tạo đáp ứng nền công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc Sự thách thức trớc nguy cơ tụt hậu trên con đ-ờng tiến vào thế kỷ XXI bằng sự cạnh tranh trong nền kinh tế tri thức, đòi hỏi phải đổi mới nội dung và phơng pháp giáo dục phổ thông nói chung và từng môn học nói riêng, tạo ra những con ngời lao động sáng tạo, linh hoạt đáp ứng sự phát triển kinh tế xã hội Đây không phải là vấn đề chỉ trong phạm vi nớc ta mà còn là
sự quan tâm của nhiều Quốc gia trên Thế giới nhằm phát triển nguồn lực con
ng-ời phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế xã hội
Mục đích của việc đổi mới phơng pháp dạy học là thay đổi lối dạy học
truyền thụ một chiều sang dạy học theo ph“ ơng pháp dạy học tích cực ,” nhằm giúp học sinh phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện thói quen và khả năng tự học, tinh thần hợp tác, kỹ năng vận dụng kiến thức vào những tình huống khác nhau trong học tập và trong thực tiễn, tạo niềm tin, hứng thú học tập của học sinh Làm cho “ Học”là quá trình kiến tạo, học sinh tìm tòi, khám phá, phát hiện, luyện tập, khai thác và sử lý thông tin, học sinh tự hình thành hiểu biết, năng lực và phẩm chất Giáo viên dạy học sinh cách tìm ra chân
lý, chú trọng hình thành các năng lực cho học sinh ( tự học, sáng tạo, hợp tác,…), dạy phơng pháp và kỹ năng lao động khoa học, dạy cách học Học để đáp ứng những yêu cầu của cuộc sống hiện tại và tơng lai Phơng pháp dạy học tích cực
đ-ợc dùng với nghĩa là hoạt động, chủ động, trái với không hoạt động, thụ động Phơng pháp dạy học tích cực hớng tới việc tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh nghĩa là hớng vào phát huy tính tích cực, chủ động của ngời học chứ không chỉ hớng vào việc phát huy tính tích cực của ngời dạy Muốn đổi mới cách học, phải đổi mới cách dạy Cách dạy quyết định cách học Tuy nhiên, thói quen học tập thụ động của học sinh cũng ảnh hởng đến cách dạy của ngời thầy Do vậy, giáo viên cần phải đợc bồi dỡng, thay đổi cách dạy theo phơng pháp dạy học tích cực Ngời thầy cần lựa chọn, phối hợp các phơng pháp một cách linh hoạt, sáng tạo phù hợp với nội dung để tạo điều kiện cho học sinh tích cực chủ động,
độc lập, sáng tạo, khám phá, tìm tòi, xây dựng kiến thức mới từ kinh nghiệm, kiến thức đã biết và dới sự tổ chức, điều khiển của giáo viên
III/ Nội dung đổi mới ph ơng pháp dạy học:
1 Đổi mới về ch ơng trình:
Việc đổi mới chơng trình đã quán triệt các yêu cầu phát triển toàn diện, bảo
đảm tính chỉnh thể, tính kế thừa, tính khả thi Ngoài ra, đổi mới chơng trình cần căn cứ vào nguyên tắc đặc thù sau:
+ Phải xuất phát từ mục tiêu đào tạo của cấp học
+ Đảm bảo đợc tính khoa học và s phạm
Trang 5+ Đảm bảo tính liên thông giữa các môn học, đặc biệt là các môn khoa học tự nhiên và công nghệ, giữa các phân môn trong môn học
+ Phù hợp với nhu cầu, khả năng của học sinh
+ Đảm bảo tính khả thi và hiệu quả, đảm bảo kế hoạch dạy học có thể thực hiện đợc trong điều kiện về đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học thực tế ở từng vùng, miền khác nhau trong cả nớc.Đây là vấn đề quyết
định chất lợng của chơng trình
+ Đảm bảo tính kế thừa và phát triển những kinh nghiệm xây dựng kế hoạch dạy học THCS trớc đây và tham khảo kinh nghiệm của các nớc trong khu vực và trên Thế giới
+ Việc đổi mới chơng trình đã giúp chống khuynh hớng quá tải, giảm nhẹ
đợc thời lợng, khối lợng kiến thức, mức độ cần đạt Tuy nhiên, phải đảm bảo đủ các kiến thức, kỹ năng cơ sở, tăng cờng các kiến thức có tính hành dụng, giàu tính ứng dụng, kiến thức khoa học xã hội và nhân văn, coi trọng các kiến thức giàu tính phơng pháp
+ Thực hiện nguyên tắc tích hợp một cách linh hoạt các tri thức thuộc một
số lĩnh vực mang tính cập nhật, thời sự, bức xúc của thời đại, nhng cũng rất cân
đối với học sinh: đó là các vấn đề về dân số, môi trờng, pháp luật, tệ nạn xã hội, các vấn đề về giới
+ Đảm bảo phù hợp với trình độ học sinh
+ Tăng cờng các hoạt động thí nghiệm, thực hành trong nội khoá, tăng c-ờng hoạt động ngoài giờ lên lớp
Do các nguyên tắc trên mà:
Chơng trình đã giảm đợc cách trình bày lý thuyết kinh viện các khái niệm cơ bản, tăng cờng luyện tập thực hành sớm hoàn thành khái niệm số, sớm giới thiệu một số kiến thức mở đầu về thống kê ở lớp 7, không xây dựng hình học nh một khoa học suy diễn thuần tuý, giảm nhẹ chứng minh, không dạy hình học không gian mà chỉ giúp học sinh nhận biết một số vật thể trong không gian ( đối với môn Toán)
Chơng trình mới có số giờ thực hành tăng hơn trong chơng trình cũ nên
có khả năng rèn luyện đợc kỹ năng hành động, năng lực cộng tác làm việc, năng lực giải quyết những tình huống và hiểu biết thực tế tốt hơn ( môn Địa lý)
Lợng kiến thức trong các bài học phong phú, đa dạng hơn, nhiều thể loại
đã thu hút đợc học sinh tìm hiểu, khám phá và hứng thú học tập ( môn Âm nhạc) Tuy nhiên, chơng trình môn Ngữ văn cần có sự điều chỉnh lại thời gian:
Có những tác phẩm quá dài mà trong một tiết đoì hỏi ngời giáo viên giúp học sinh giải quyết rất nhiều vấn đề nh tìm hiểu tác giả, tác phẩm, đọc, phân tích, tổng kết, luyện tập,…Nh vậy, thì khó khám phá hết những giá trị đặc sắc của tác
phẩm, học sinh sẽ rơi vào tình trạng học C “ ỡi ngựa xem hoa”…
Tóm lại:
Trong dạy học, không quá coi trọng tính cấu trúc, tính chính xác của hệ thống kiến thức trong chơng trình mà hạn chế đa vào chơng trình những kết quả
có ý nghĩa thuần tuý và các phép chứng minh dài dòng, phức tạp không phù hợp với đại đa số học sinh ( môn Toán).Tăng tính thực tiễn và tính s phạm, tạo điều kiện để học sinh tăng cờng luyện tập, thực hành, rèn luyện kỹ năng tính toán và vận dụng kiến thức vào đời sống Phơng pháp dạy học phải phản ánh đợc sắc thái
đặc thù riêng của từng môn học, cần tăng cờng phơng pháp quan sát, thí nghiệm
và thực hành mang tính nghiên cứu nhằm tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh dới sự hớng dẫn của giáo viên Mặt khác, chơng trình cần dành thời lợng thích đáng cho hoạt động ngoại khoá: nh tham quan cơ sở sản xuất, tìm hiểu
Trang 6thiên nhiên, đặc biệt là nội dung có liên quan đến các lĩnh vực thực vật học, động vật học, di truyền học,sinh thái học,…( môn Sinh học)
Chơng trình của các bộ môn thay sách cung cấp những kiến thức cơ bản, phổ thông tơng đối hoàn chỉnh Cấu trúc gọn hơn, đảm bảo đợc yêu cầu giảng dạy, kiến thức đợc giảm nhẹ, luyện tập thực hành nhiều, gần gũi với thực tế
đời sống sản xuất Một số tiết thực hành xem băng hình nhằm giúp học sinh củng
cố mở rộng kiến thức cho học sinh, học sinh rất hứng thú học tập Chơng trình mới gọn hơn nhng vẫn u điểm hơn Chơng trình có dành một số tiết để tham quan
địa phơng ( nh môn Sinh) Giúp cho học sinh đợc làm quen với phơng pháp nghiên cứu sinh học, điều tra, thu thập thông tin, tra cứu sách, xử lý thông tin, viết báo cáo và trình bày trớc tập thể lớp Các bài thực hành đợc bố trí đều ở trong các chơng nhằm giúp học sinh tìm tòi, khám phá ra kiến thức mới cần lĩnh hội nên học sinh hứng thú học tập hơn Chơng trình cũng đã sử dụng nhiều loại hình văn bản khác nhau nh: bài hội thoại, văn xuôi, th cá nhân, bảng biểu,…để tạo điều kiện cho học sinh tiếp thu bài với nhiều khía cạnh khác nhau (môn Tiếng anh)
2.Đổi mới về nội dung sách giáo khoa:
Cách trình bày của sách giáo khoa có nhiều thuận lợi cho việc giảng dạy của giáo viên và việc học tập của học sinh Các bài trong sách giáo khoa đợc trình bày theo cách tạo thuận lợi cho việc đổi mới phơng pháp dạy học: Sách đã hạn chế cung cấp tri thức có sẵn – học sinh chỉ cần học thuộc lòng Sách đã tạo
điều kiện buộc học sinh phải hoạt động tích cực, tự lực dới sự tổ chức, hớng dẫn của giáo viên mới có thể tìm tòi phát hiện để chiếm lĩnh tri thức Do tự lĩnh hội nên học sinh sẽ hiểu sâu và nắm vững kiến thức hơn Cách biên soạn của sách giáo khoa mới không những buộc học sinh phải thay đổi cách học mà còn buộc giáo viên phải thay đổi cách dạy Không còn những kiến thức đã trình bày sẵn để giáo viên trình bày dài dòng mà giáo viên phải tổ chức cho học sinh thực hiện những hoạt động nhằm tìm tòi và phát hiện kiến thức Nh vậy, cách trình bày nội dung của sách giáo khoa đã chứa đựng yếu tố phơng pháp
Cấu trúc của sách giáo khoa mới đã góp phần thực hiện mục tiêu chung của cấp học: giúp học sinh hình thành và phát triển năng lực t duy độc lập, chủ
động, sáng tạo, năng lực tự học, đồng thời đã hỗ trợ có hiệu quả cho việc đổi mới phơng pháp dạy học của giáo viên theo hớng tích cực hoá các hoạt động học tập của học sinh
Sách giáo khoa mới đợc biên soạn theo hớng tích hợp,kiến thức đồng tâm giúp cho việc học tập của học sinh hiệu quả hơn
Nội dung của sách giáo khoa mới đợc biên soạn chi tiết, đa dạng và phong phú giúp học sinh dễ dàng tìm hiểu và nắm bắt đợc lợng kiến thức trong đó, đồng thời giáo viên cũng phải tích cực hơn trong việc khai thác kiến thức hỗ trợ từ bên ngoài vào làm cho bài giảng của mình sinh động và hấp dẫn hơn
Ngoài ra, sách giáo khoa mới còn kích thích khả năng t duy sáng tạo của học sinh nhờ hệ thống kiến thức đợc bố trí theo lối trực quan đa dạng, phong phú
3.Đổi mới về soạn giảng :
Để có thể phát huy đợc hết tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh trong hoạt động học tập, việc soạn giáo án không đơn thuần chỉ là tóm tắt những nội dung trong sách giáo khoa, giáo án phải là một bản thiết kế các hoạt động cuả giáo viên va học sinh trên lớp
Nội dung cơ bản,cốt lõi của một bài giảng gồm 2 phần có quan hệ chặt trẽ với nhau.Một là những tình huống học tập,vấn đề,bài tập là một hệ thống các hoạt động,các thao tác đợc giáo viên sắp xếp một cách hợp lí nhằm hớng dẫn cho
Trang 7học sinh từng bớc tiếp cận và chiếm lĩnh tri thức một cách chủ động và sáng tạo.Nh vậy thiết kế giáo án là thiết kề tình huống học tập
Giáo viên cần bám sát chơng trình,quan tâm đến từng đối tợng học sinh, thể hiện sự đổi mới trong nội dung câu hỏi,từng phần kiến thức nên có những kiến thức nâng cao để bồi dỡng những học sinh có nhận thức tốt và phần kiên thức phù hợp với những học sinh khả năng nhận thức còn hạn chế
Chú trọng ứng dụng CNTT vào soạn các bài giảng điện tử Giáo viên tích cực khai thác các thông tin trên mạng và ngoài thực tế vào trong bài giảng của mình, tạo điều kiện cho học sinh dễ và hứng thú năm bắt lợng kiến thức do giáo viên cung cấp
Việc soạn giảng cần thông qua các hoạt động của học sinh Chú trọng rèn luyện phơng pháp tự học của học sinh Tăng cờng học tập cá thể phối hợp với các hoạt động học tập hợp tác Biết đánh giá và hớng dẫn học sinh tự đánh giá trong quá trình dạy học kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò
Để có đợc một bài soạn chất lợng giáo viên cần:
- Xác định rõ mục tiêu bài giảng: Là nhiệm vụ hết sức quan trọng Mục tiêu bài giảng phải xác định những kiến thức, những kỹ năng và thái độ HS cần đạt
đ-ợc, đây là một khâu quy định thành công của đổi mới phơng pháp dạy học
- Xác định điều kiện học tập :
+ Tài liệu học tập
+ Đặc điểm học sinh
+ Kiến thức
- Xác định các TBDH cần thiết: Dựa vào nội dung bài giảng chúng ta xác
định các TBDH cần thiết đặc biệt chú ý những thiết bị dạy học đóng vai trò nguồn tri thức
- Xác định các phơng pháp dạy học: Chọn các phơng pháp dạy học có khả năng đáp ứng cao nhất với mục tiêu dạy học
- Trình độ học sinh, kinh nghiệm và trình độ của giáo viên
- Điều kiện dạy học cụ thể
- Xác định các hoạt động của bài dạy
Chúng ta phải hết sức chú ý vận dụng thành thạo những mặt tích cực của các phơng pháp dạy học nh : Phơng pháp thực hành,quan sát, thí nghiệm Phải đầu t cả về thời gian và công sức, huy động tài liệu tham khảo từ nhiều nguồn đặc biệt
là giáo viên cần phải có những kiến thức cơ bản về việc khai thác và sử dụng mạng internet
Tóm lại: Giáo án của ngời thầy phải là một “tác phẩm nghệ thuật” thì mới
có thể làm nên đợc một giờ dạy thực sự phát huy hết đợc sự chủ động, sáng tạo của học sinh
4 Đổi mới về chỉ đạo học tập :
- Tăng cờng hoạt động học tập đa dạng của học sinh trong và ngoài giờ học
- Tăng cờng phơng pháp cùng tham gia tạo điều kiện để học sinh nghiên cứu, tự quan sát, tự phát hiện và giải quyết vấn đề rồi tự rút ra kết luận
- Kết hợp học tập theo nhóm và hoạt động cá nhân
- Chú ý phát huy sự hiểu biết của học sinh: So sánh đối chiếu và tích cực liên hệ với những hiện tợng thực tế trong đời sống và trong bài giảng
- Rèn luyện khả năng tự học, tự phát hiện và giải quyết vấn đề của học sinh
- Hình thành và phát triển ở học sinh tính t duy tích cực, chủ động, độc lập, sáng tạo
- Vận dụng các kiến thức đã học vào bài học và thực tiễn cuộc sống
Trang 85 Đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh :
- Kiểm tra là một hình thức đánh giá kết quả học tập của học sinh Vì
kiểm tra là hình thức đánh giá kết quả học tập nên cũng là nguồn cung cấp thông tin phản hồi về quá trình dạy học Nó cho phép hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả dạy học dựa vào việc phân tích những thông tin thu hồi đợc
về kết quả học tập của học sinh đối chiếu với những mục tiêu dạy học đã đề ra, nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để điều chỉnh, cải thiện, nâng cao chất lợng và hiệu quả của quá trình dạy học
- Kiểm tra không chỉ đơn thuần là nguồn cung cấp thông tin phản hồi về
quá trình dạy học mà còn là một cơ chế điều khiển hữu hiệu quá trình này Thi“
thế nào, học thế ấy ,” là sự biểu hiện cụ thể của chức năng này để đánh giá kết quả học tập nói chung và kiểm tra nói riêng
Để kiểm tra có thể phát huy đợc hết tác dụng tích cực của nó thì khi kiểm tra: từ khâu ra đề đến khâu tiến hành kiểm tra, chấm bài và công bố kết quả, ngời giáo viên phải đồng thời chú ý đến cả hai chức năng trên của kiểm tra, nhất là chức năng thứ hai là chức năng lâu nay vẫn thờng bị coi nhẹ
- Các tác giả khác nhau đa ra những yêu cầu khác nhau về kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tuy nhiên, những yêu cầu sau đây thờng đợc coi là những yêu cầu cơ bản nhất:
+ Đảm bảo thực hiện mục tiêu giáo dục Đây là mục tiêu cơ bản nhất và quan trọng nhất của kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh
+ Đảm bảo tính hệ thống và toàn diện Yêu cầu này thực ra chỉ là sự cụ thể hoá thêm yêu cầu trên, vì hệ thống và toàn diện vốn là những thuộc tính cơ bản của các mục tiêu giáo dục xác định trong chơng trình các môn học Việc bảo
đảm tính hệ thống và toàn diện không những bảo đảm việc đánh giá kết quả học tập của học sinh đợc chính xác mà còn bảo đảm việc cung cấp thông tin phản hồi
về quá trình dạy học đợc đầy đủ
+ Đảm bảo tính khách quan Yêu cầu này thể hiện ở chỗ bài kiểm tra vừa phải đánh giá một cách khách quan kết quả học tập của học sinh đối chiếu với những mục tiêu đã xác định trong chơng trình, vừa phải đảm bảo sao cho kết quả kiểm tra không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của ngời dạy
+ Đảm bảo tính công khai Yêu cầu này đặc biệt có ý nghĩa trong các khâu hớng dẫn học sinh chuẩn bị kiểm tra và công bố kết quả kiểm tra, góp phần quan trọng vào việc thực hiện công bằng, dân chủ trong giáo dục
+ Đảm bảo tính khả thi Các đề kiểm tra vừa phải đảm bảo thể hiện đợc mục tiêu chung của giáo dục, vừa phải lu ý tới những điều kiện cụ thể về trình độ giáo viên và học sinh, về cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy và học của địa ph
-ơng, của trờng, của lớp
- Việc kiểm tra phải kết hợp giữa những gì HS học đợc và những gì là sáng
tạo riêng của ngời học
- Giáo viên cần đặc biệt chú trọng việc kiểm tra đánh giá chất lợng học sinh qua các bài kiểm tra từ kiểm tra miệng cho đến những bài kiểm tra thờng xuyên
- Kiểm tra thờng xuyên- định kì phải đảm bảo kiểm tra toàn diện về kiến thức, kĩ năng, t duy, chú ý đến tính đại trà và tính phân hoá
- Phần kiểm tra miệng không nhất thiết là kiểm tra bài cũ mà có thể cho
điểm miệng qua việc căn cứ vào quá trình học tập, tích cực xây dựng bài, khả năng nắm kiến thức, vận dụng của học sinh
- Có thể ra đề theo hình thức tự luận hoặc trắc nghiệm khách quan, hoặc kết hợp cả hai hình thức trên
Trang 9- Đánh giá là một khâu quan trọng không thể thiếu đợc trong quá trình giáo dục Đánh giá với 2 chức năng cơ bản là xác nhận và điều khiển Xác nhận
đòi hỏi độ tin cậy, điều khiển đòi hỏi tính hiệu lực.Thực hiện tốt đồng thời cả hai chức năng này sẽ góp phần nâng cao chất lợng giáo dục Đánh giá chất lợng giáo dục gồm nhiều vấn đề trong đó 2 vấn đề cơ bản nhất là đánh giá chất lợng dạy của thầy và chất lợng học cuả trò Đánh giá thực chất sẽ tạo ra động lực nâng cao chất lợng dạy và học
- Đánh giá chính xác, khách quan, công bằng, kịp thời và không bỏ sót, phải có tác dụng giáo dục và động viên học sinh Cần có nhiều hình thức và độ phân hoá trong đánh giá phải cao Chú trọng kiểm tra đánh giá hành động, tình cảm của học sinh
- Tăng cờng các hình thức đánh giá trong và ngoài giờ, chính thức và không chính thức Đánh giá qua quan sát, trao đổi thảo luận ,qua tự học,chuẩn
bị, tìm tòi t liệu học tập
Vì vậy, để việc đánh giá kết quả học tập của học sinh có hiệu quả cần thực hiện tốt một số giải pháp sau:
1.Kiểm tra bài cũ: Phối kết hợp một số biện pháp:
+ Với học sinh yếu thì kiểm tra thuộc bài và vận dụng làm bài tập ở mức độ nhận biết
+ Với học sinh khá giỏi thì kiểm tra ở mức độ thông hiểu bài và kỹ năng vận dụng lý thuyết vào bài tập
+ Cho học sinh khác nhận xét, đánh giá, cho điểm
+ Có thể ở mỗi tiết học, kiểm tra đồng thời 4 – 5 em bằng phiếu học tập trong thời gian 5 phút, giáo viên thu bài chấm chữa và trả bài ở giờ sau
2 Hớng dẫn học sinh tự đánh giá bản thân và biết đánh giá kết quả bài của bạn bằng cách:
+ Trong các giờ luyện tập, thực hành hoặc giờ tự chọn, giáo viên ra các đề kiểm tra 10 – 15 phút, sau đó cho đáp án, biểu điểm và yêu cầu mỗi cá nhân chấm một bài rồi chấm lại bài của mình và rút kinh nghiệm
+ Trong các giờ học có hoạt động nhóm thì yêu cầu các nhóm tự chấm đổi phiếu học tập theo nhóm
3 Sau mỗi bài kiểm tra 45 phút, giáo viên nên dành một thời gian nhất
định để rút kinh nghiệm cho học sinh, sau đó yêu cầu mỗi học sinh tự rút ra những sai lầm của mình khi làm bài
4 Đối với lớp chọn, giáo viên ra qui định từ đầu năm học:
Mỗi học sinh phải làm hết bài tập trong sách giáo khoa và làm thêm 3 bài tự chọn trong sách bài tập, tuỳ theo lực học của mình mà chọn mức
độ bài cho phù hợp, qua đó học sinh biết tự đánh giá lực học của bản thân mình
Mỗi tháng, giáo viên kiểm tra bài tập làm ở nhà của học sinh 2 lần (đột xuất) và 2 lần kiểm tra chéo trong nhóm ( bàn ), sau mỗi lần kiểm tra
đều có rút kinh nghiệm về chất lợng bài làm và cách trình bày
6 Thực hiện chế độ cho điểm.
- Đề kiểm tra từ 15 phút trở lên đều đợc thống nhất trong tổ nhóm Đề bài rõ ràng,có phân loại đối tợng học sinh Đáp án và biểu điểm chính xác, công khai tới tận học sinh, sau mỗi bài kiểm tra đều bố trí trả bài và nhận xét, rút kinh nghiệm cho học sinh
-Thực hiện chế độ cho điểm theo đúng quy định chế độ cho điểm của Bộ giáo dục và Đào tạo, theo đúng phân phối chơng trình của Sở giáo dục và Đào tạo gồm các điểm:
Trang 10+ Kiểm tra miệng: Kiểm tra nội dung kiến thức học của bài trớc bằng
các câu hỏi tự luận hoặc làm bài tập tự luận trắc nghiệm
+ Kiểm tra 15 phút: Kiểm tra bằng viết bài trên giấy, sử dụng các câu
hỏi tự luận hoặc trắc nghiệm
+ Kiểm tra thực hành: Theo nhóm trên lớp làm vào giấy kiểm tra, giáo
viên thu lại và chấm theo các nhóm nhỏ, chia đều thang điểm theo yêu cầu của bài
+ Kiểm tra 1 tiết: Kiểm tra kiến thức trọng tâm của chơng đã học.
+ Kiểm tra học kỳ: Theo quy định của Phòng hoặc của Sở ra đề.
IV/ Tổ chức thực hiện:
BGH nhà trờng lên kế hoạch đổi mới phơng pháp dạy học cụ thể triển khai
để từ đó các tổ chuyên môn lên kế hoạch triển khai tới từng giáo viên sau đó giáo viên bộ môn lên kế hoạch cho riêng mình và báo cáo kế hoạch triển khai và thực hiện cụ thể về tổ và BGH
Việc tổ chức thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học ở nhà trờng chỉ thực sự
đợc phát huy và có hiệu quả khi BGH nhà trờng thực sự quan tâm chỉ đạo ,đôn
đốc và kiểm tra Sự chỉ đạo của BGH đầu tiên tới các tổ chuyên môn trong nhà trờng sau đó tới từng giáo viên theo từng phân môn Có kế hoạch kiểm tra đánh giá thờng xuyên việc đổi mới phơng pháp dạy học của từng giáo viên trong nhà trờng bằng các biện pháp cụ thể nh dự giờ thăm lớp, kiểm tra từng mặt hay kiểm tra toàn diện
Động viên kịp thời những giáo viên tích cực và chủ động đổi mới phơng pháp dạy học , xác định việc đổi mới phơng pháp dạy học là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của nhà trờng và của từng giáo viên
Tổ chức thờng xuyên các chuyên đề cấp trờng cấp cụm về đổi mới phơng pháp dạy học để từ đó rút ra đợc những bài học kinh nghiệm trong việc đổi mới phơng pháp dạy học
Tổ chức các buổi toạ đàm trao đổi về việc đổi mới phơng pháp dạy học ở từng phân môn trong nhà trờng Chỉ đạo sát sao việc áp dụng CNTT vào các tiết dạy Xây dựng hệ thống t liệu ảnh và phim, hình động flash cho các phân môn
BGH chỉ đạo tổ CNTT trong nhà trờng lên kế hoạch bồi dỡng kiến thức và
kĩ năng tin học cho đội ngũ giáo viên nhà trờng, phân loại khả năng nắm bắt CNTT của từng giáo viên để có kế hoạch bồi dỡng cụ thể Giáo viên nhà trờng phải lên kế hoạch bồi dỡng và tự bồi dỡng kiến thức tin học cho bản thân mình
Đặt việc học, bồi dỡng và nâng cao kiến thức tin học là nhiệm vụ bắt buộc
đối với từng giáo viên trong nhà trờng BGH lên kế hoạch kiểm tra cụ thể đối với từng giáo viên, gắn việc trau dồi kiến thức CNTT với thi đua của giáo viên
Tổ chức thi bài giảng điện tử giữa các tổ chuyên môn và các bộ môn trong nhà trờng Thờng xuyên tổ chức các buổi trao đổi kiến thức và kinh nghiệm xây dựng bài giảng điện tử giữa các giáo viên trong và ngoài nhà trờng
Đối với giáo viên phải nghiêm túc thực hiện việc đổi mới phơng pháp dạy học bằng cách tự học, tự bồi dỡng, học hỏi các đồng nghiệp, áp dụng CNTT vào việc soạn, giảng một cách có hiệu quả
Giáo viên cần định hớng học tập cho học sinh theo phơng pháp mới, nhất
là đối với học sinh lớp 6 mới chuyển cấp nên việc nắm bắt phơng pháp học của bậc THCS còn chậm hoặc cha quen
Để việc đổi mới phơng pháp dạy học đợc hiệu quả thì việc đầu t cơ sở vật chất cũng rất quan trọng , BGH nhà trờng lên kế hoạch đầu t mua sắm hệ thống phơng tiện hiện đại phục vụ cho việc đổi mới phơng pháp dạy học nh máy chiếu
đa năng ,kênh hình