[r]
Trang 1ngữ văn: Tiết 51 : tiếng việt Ngày soạn 11 tháng 11 năm
2009
một số đặc điểm của tiiếng địa phơng nghệ an
A Mục tiêu cần đạt Qua bài học giúp học sinh:
- Tiếng địa phơng Nghệ An có những đặc điểm riêng về ngữ âm, từ vựng
- Trong khi nói và viết tiếng địa phơng Nghệ An nếu đặc đúng ngữ cảnh sẽ tạo nên cái hay, cái đẹp độc đáo
- Tích hợp với với cuộc sống thực tiễn
B Chuẩn bị:
- Giáo viên : Nghiên cứu bài, soạn bài, bảng phụ
- Học sinh : Học bài và soạn bài
C hoạt động dạy học :
hoạt động 1: Bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
hoạt động 2: Bài mới:
GV treo bảng phụ có ghi ví dụ
SGK
? Em hãy quan sát và nêu nhận
xét về các nguyên âm và vần
của tiếng địa phơng Nghệ An
với từ toàn dân ?
=> ô->ôô, ă->e, a->â, u,
â->n
? Em hãy lấy thêm một vài ví dụ
về sự biến đổi nguyên âm và
vần giữa tiếng Nghệ An so với
từ toàn dân?
? Nhận xét về thanh điệu của
tiếng địa phơng Nghệ An với từ
toàn dân?
? Em hãy cho ví dụ về sự biến
đổi thanh điệu giữa tiếng Nghệ
An so với từ toàn dân?
I ngữ âm
1 Nguyên âm, vần:
Từ địa phơng NA Từ toàn dân
Trốôc cúi Đầu gối Chin (cẳng) Chân
- Học sinh cho ví dụ
2 Thanh điệu:
Từ địa phơng NA Từ toàn dân
- Học sinh cho ví dụ
->Tiếng địa phơng Nghệ An thờng nặng cho nên dấu ngã thờng phát âm thành dấu nặng, dấu sắc phát âm thành dấu huyền, ngã phát âm thành dấu sắc
=> So với tiếng phổ thông (từ toàn dân) ngữ âm tiếng địa phơng Nghệ An có những biến âm về nguyên âm, vần và
Trang 2Gv chốt
? Quan sát các từ vựng ở SGK
Ngữ văn Nghệ An, em hãy nhận
xét các từ ở ví dụ 1 ?
? Em hãy giải từ toàn dân câu
sau:
- Răng mi nỏ đi lên rú.
- Răng lại mần rứa.
? Những lúc nào chúng ta có thể
sử dụng các từ nh: Bịn, día, dồ,
trọt, trôộc ? Vì sao?
? Từ đó em thấy từ vựng địa
ph-ơng xứ Nghệ có những đặc điểm
gì?
Gv mở rộng: Ngoài ra còn có
lớp từ cùng âm nhng khác nghĩa
Ví dụ: ga -> chất đốt (toàn
dân)
ga -> gà (từ địa phơng)
? Qua tìm hiểu em thấy chúng
nên sử dụng từ địa phơng trong
hoàn cảnh nào? Không nên
dùng từ địa phơng lúc nào?
Gv cùng hớng dẫn hs làm
thanh điệu
Ii từ vựng
1 Ví dụ 1: Mô (đâu); tê (kìa); răng (sao);
rứa (thế); nỏ (không); chộ (thấy); rú (núi)
-> Phát âm khác nhau nhng nghĩa giống nhau
- Học sinh suy nghĩ và làm
2 Ví dụ 2: Bịn, día, dồ, trọt, trôộc
-> Những từ này nếu chúng ta nói với
ng-ời ngoài địa phơng Nghệ An thì sẽ làm cho ngời nghe không hiểu Vì đây là lớp
từ riêng biệt của xứ Nghệ Chỉ có những ngời xứ Nghệ mới biết
=> Từ vựng xứ Nghệ có những lớp từ sau:
- Lớp từ cùng nghĩa khác âm
- Lớp từ riêng biệt
Học sinh suy nghĩ và trả lời
Ghi nhớ: SGK
2 học sinh đọc lại
iIi bài tập:
Bài tập 1: Em hãy su tầm, liệt kê những
từ ngữ, cách phát âm của riêng quê em (Đô Lơng) và so sánh với ngôn ngữ toàn dân
hoạt động 3: Củng cố.
- Gọi hs nhắc lại nội dung ghi nhớ
- Gv khái quát nội dung bài học
hoạt động 4: Hớng dẫn học ở nhà:
- Nắm kĩ nội dung bài học
- Tiếp tục tìm hiểu và su tầm các từ ngữ của địa phơng N An và so sánh với
từ toàn dân
- Chuẩn bị bài: Phơng pháp tả cảnh
BT bổ sung: Nhận diện và chỉ rõ ý nghĩa các số từ , lợng từ trong đoạn ca
dao sau :
" Giúp cho một thúng xôi vò, Quan năm tiền cới lại đèo buồng cau."