Bài giảng Pháp luật Kinh tế - Tài chính 2

Bài giảng Pháp luật Kinh tế - Tài chính 2 trình bày tổng quan về pháp luật ngân sách nhà nước; pháp luật về phân cấp quản lý ngân sách nhà nước; pháp luật thu ngân sách nhà nước; pháp luật chi ngân sách nhà nước.

CHƯƠNG 1 Tổng quan về pháp luật ngân sách nhà nước

CHƯƠNG 2 Pháp luật về phân cấp quản lý ngân sách nhà nướcCHƯƠNG 3 Pháp luật thu ngân sách nhà nước

CHƯƠNG 4 Pháp luật chi ngân sách nhà nước

1 Khái quát về Ngân sách nhà nước và pháp luật ngân sáchnhà nước

2 Nội dung chủ yếu của pháp luật ngân sách nhà nước

1.1 Khái quát về ngân sách nhà nước

 Khái niệm:

 Đặc điểm:

- Là bản dự toán các khoản thu – chi của NN, được cơ

quan quyền lực NN cao nhất thông qua

- Dự toán NSNN có giá trị như 1 văn bản luật

- Việc thiết lập và thực thi NSNN nhằm đạt lợi ích chungcủa quốc gia

- NSNN được CP tổ chức thực hiện và phải được đặt

dưới sự giám sát của cơ quan quyền lực NN cao nhất

 Các hoạt động NSNN

- Hoạt động phân cấp quản lý NSNN

- Hoạt động lập dự toán NSNN

- Hoạt động chấp hành NSNN

- Hoạt động quyết toán NSNN

- Hoạt động thanh tra, kiểm tra, kiểm toán NSNN

1.2 Khái quát về pháp luật ngân sách nhà nước

 Lược sử xây dựng và phát triển của pháp luật ngân sáchnhà nước

 Sự cần thiết phải quản lý hoạt động ngân sách nhà nướcbằng pháp luật

 Khái niệm pháp luật ngân sách nhà nước

 Nguyên tắc điều chỉnh của pháp luật NSNN

- Bảo đảm NSNN phải được cơ quan quyền lực nhà nướccao nhất thông qua trước khi thi hành

- Bảo đảm cơ chế để người dân tham gia quản lý NSNN

- Bảo đảm NSNN công khai, minh bạch, bảo đảm trách

nhiệm giải trình

- Tập trung, dân chủ, có phân công, phân cấp quản lý,

gắn quyền hạn với trách nhiệm

2.1 Quy định về hệ thống ngân sách nhà nước

 Cơ sở pháp luật xác định hệ thống NSNN

 Quy định cơ cấu hệ thống NSNN ở Việt Nam

- Ngân sách trung ương

- Ngân sách địa phương (gồm ngân sách của các cấp

chính quyền địa phương)

2.2 Quy định về phân cấp quản lý ngân sáchh nhà nước

 Khái quát về phân cấp quản lý ngân sách

 Nội dung pháp luật về phân cấp quản lý NSNN

Giải quyết mối quan hệ quyền lực giữa các cấp chính

2.3 Quy định về chu trình ngân sách nhà nước

2.4 Quy định về hoạt động thu ngân sách nhà nước

 Cơ sở của quy định về hoạt động thu NSNN

 Nội dung chủ yếu của pháp luật về hoạt động thu

NSNN

- Quy định về nguồn thu của NSNN và các cấp NSNN

- Quy định điều kiện thực hiện thu NSNN

- Quy định về tổ chức thu NSNN

2.5 Quy định về hoạt động chi ngân sách nhà nước

 Cơ sở của quy định về hoạt động chi NSNN

 Nội dung chủ yếu của pháp luật về hoạt động chi

2.6 Quy định công khai, giám sát ngân sách nhà nước vàtrách nhiệm giải trình

 Quy định về công khai NSNN

- Nội dung công khai

2.7 Quy định về kiểm tra, thanh tra, kế toán, kiểm toán

ngân sách nhà nước

 Quy định về kiểm tra, thanh tra NSNN

 Quy định về kế toán, kiểm toán NSNN

2.8 Các quy định khác về NSNN

 Quy định về cân đối NSNN về xử lý bội chi NSNN

 Quy định về các quỹ tài chính nhà nước ngoài NSNN

 Quy định về các hành vi bị cấm trong lĩnh vực NSNN

1 Khái niệm phân cấp quản lý ngân sách nhà nước và

pháp luật về phân cấp quản lý ngân sách nhà nước

2 Nội dung chủ yếu của pháp luật về phân cấp quản lý

ngân sách nhà nước

1.1 Khái niệm phân cấp quản lý ngân sách nhà nước

 Khái niệm

 Nội dung

- Phân chia nguồn thu, trách nhiệm chi tiêu ngân sách

dựa trên các chức năng công cộng và các nguồn lực tàichính

- Sự phân chia các thẩm quyền trong việc huy động các

nguồn thu cũng như lựa chọn các chính sách chi tiêu

 1.2 Khái niệm pháp luật phân cấp quản lý ngân sách

2.1 Quy định các nguyên tắc phân cấp quản lý ngân sáchnhà nước

2.2 Quy định về tổ chức hệ thống ngân sách nhà nước

 KN và mô hình tổ chức hệ thống NSNN

 Các nguyên tắc tổ chức hệ thống NSNN

- Nguyên tắc thống nhất trong tổ chức NSNN

- Nguyên tắc độc lập & tự chủ của các cấp NSNN

- Nguyên tắc tập trung quyền lực trên cơ sở phân chia

thẩm quyền giữa các cấp chính quyền nhà nước trong

hoạt động ngân sách

 Mô hình tổ chức hệ thống ngân sách

 Mô hình tổ chức hệ thống NSNN ở Việt Nam

2.3 Quy định về phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi trong

hệ thống ngân sách

 Khái niệm phân cấp thu, chi giữa các cấp ngân sách

 Nguyên tắc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa các

cấp NSNN

 Thẩm quyền quyết định phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ

chi giữa các cấp ngân sách

 Chuyển giao ngân sách cho các cấp ngân sách

2.4 Quy định về phân cấp vay nợ cho chính quyền địa phương

 Xác định chủ thể được quyết định vay nợ

 Sử dụng tiền vay

 Xác định mức dư nợ

 Xác định nguồn được phép vay

 Các phương thức huy động vốn vay

2.5 Quy định về quyền hạn các chủ thể trong quản lý

ngân sách nhà nước

 Trách nhiệm và quyền hạn về ngân sách của Quốc hội

 Trách nhiệm và quyền hạn về ngân sách của Chính phủ

 Trách nhiệm và quyền hạn về ngân sách của HĐND

 Trách nhiệm và quyền hạn về ngân sách của UBND

1 Khái quát về pháp luật thu ngân sách nhà nước

2 Pháp luật thuế

3 Pháp luật về phí, lệ phí

1.1 Khái niệm pháp luật thu ngân sách nhà nước

 Khái niệm thu NSNN

 Đặc trưng của thu NSNN:

- Chủ thể: 1 bên là NN thông qua CQNN có thẩm quyền

- Nội dung: là khoản tiền mà NN tập trung vào quỹ ngân

sách

- Tính chất: có thể hoặc không mang tính hoàn trả trực tiếp

 Khái niệm PL thu NSNN

 Nội dung điều chỉnh của PL thu NSNN

- Các QPPL quy định hình thức, nội dung các khoản thu

1.2 Nội dung pháp luật thu ngân sách nhà nước

 Pháp luật thuế

 Pháp luật phí, lệ phí

 Các khoản thu khác thuộc NSNN

2.1 Quá trình cải cách của pháp luật thuế ở Việt Nam

 Pháp luật thuế từ giai đoạn 1945-1975

 Pháp luật thuế từ giai đoạn 1975 - nay

2.2 Khái niệm pháp luật thuế

2.4 Hệ thống pháp luật thuế ở Việt Nam

 Pháp luật thuế thu nhập

- Khái niệm

- Thuế thu nhập cá nhân

- Thuế thu nhập doanh nghiệp

 Pháp luật thuế tiêu dùng

- Khái niệm

- Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu

- Thuế tiêu thụ đặc biệt

 Pháp luật thuế tài sản

- Khái niệm

- Thuế sử dụng đất nông nghiệp

Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp

3.1 Quá trình cải cách của pháp luật phí, lệ phí ở Việt Nam

3.2 Khái niệm pháp luật phí, lệ phí

 Khái niệm

 Vai trò của phí và lệ phí đối với NSNN

 Khái niệm pháp luật phí, lệ phí

3.3 Nội dung chủ yếu của pháp luật phí, lệ phí

 Quy định về sự kiện pháp lý làm phát sinh nghĩa vụ nộp

phí, lệ phí

 Quy định về đối tượng nộp phí, lệ phí

 Quy định về các trường hợp miễn, giảm phí, lệ phí

 Quy định về kê khai, quản lý và sử dụng phí, lệ phí

 Quy định về quyền, trách nhiệm của chủ thể thu phí, lệ phí

1 Khái quát về chi ngân sách nhà nước và pháp luật chi

1.1 Khái niệm, đặc điểm, phân loại chi ngân sách nhà

 Phân loại:

- Căn cứ vào kết cấu các khoản chi NSNN

o Chi đầu tư phát triển

o Chi dự trữ quốc gia

o Chi thường xuyên

o Chi viện trợ

- Căn cứ vào lĩnh vực chi NSNN

o Chi đầu tư phát triển

o Chi quản lý hành chính

o Chi quốc phòng an ninh

o Chi cho hoạt động giáo dục, đào tạo

o Chi cho y tế

Căn cứ vào phạm vi thực hiện chi NSNN: Chi của NSTƯ

1.2 Pháp luật chi ngân sách nhà nước

 Khái niệm

 Nội dung điều chỉnh

- Nguyên tắc quản lý

- Nhiệm vụ, quyền hạn của CQNN và trách nhiệm, nghĩa vụ

của tổ chức, cá nhân có liên quan

- Chu trình thực hiện

- Kế toán, kiểm toán và quyết toán NSNN

Kiểm soát chi NSNN

2.1 Quy định thẩm quyền của các chủ thể tham gia vào

quản lý chi ngân sách nhà nước

2.2 Quy định nhiệm vụ chi của các cấp ngân sách nhà

nước

 Nhiệm vụ chi của NSTƯ

 Nhiệm vụ chi của NSĐP

2.3 Quy định về điều kiện và phương thức thực hiện chi ngân sách nhà nước

 Các điều kiện chi NSNN

 Các phương thức thực hiện chi NSNN

2.4 Quy định về chu trình thực hiện nhiệm vụ chi ngân

3.1 Các yêu cầu kiểm soát chi ngân sách nhà nước

 Kiểm soát chi NSNN là nhiệm vụ chung của các ngành, các cấp, các địa phương

 Kiểm soát chi NSNN phải được tiến hành trong suốt

quá trình chi

3.2 Quy trình thực hiện kiểm soát chi ngân sách nhà

nước

 Kiểm soát trước khi chi

 Kiểm soát trong khi chi

 Kiểm soát sau khi chi

 Kiểm soát chi ngân sách trong quá trình hạch toán kế

toán và báo cáo chi ngân sách