Tài liệu Môn địa lý du lịch

Thời gian xảy ra Sau những cơn mưa mà có ánh năng trên bầu trời sẽ xuất hiện cầu vồng Ảnh hưởng tới du lịch Cầu vồng là hiện tượng đẹp và chỉ trong một số điều kiện nhất định mới xuất hi

Môn Địa lý Du Lịch

Gảng viên:

I Các hiện tượng tự nhiên đặc biệt ảnh hưởng tích cực đến du lịch

1) Hiện tượng cầu vồng

Cầu vồng bản chất là sự tán sắc ánh sáng Mặt trời khi khúc xạ và phản xạ qua các giọt nướcmưa Cầu vồng thực ra có rất nhiều màu sắc, trong đó có 7 màu nổi bật là đỏ, cam, vàng,lục, lam, chàm, tím

Thời gian xảy ra

Sau những cơn mưa mà có ánh năng trên bầu trời sẽ xuất hiện cầu vồng

Ảnh hưởng tới du lịch

Cầu vồng là hiện tượng đẹp và chỉ trong một số điều kiện nhất định mới xuất hiện cầu vồnglàm cho mọi người ất tò mò và hứng thú muốn được chiêm ngữơng cảnh thiên hiên cực đẹpnày tuy nhiên hiện tượng này chỉ xuất hiện trong một thời gian ngắn

Cầu vồng không chỉ thường xuất hiện sau cơn mưa mà du khách có thể chủ động ngắm cầuvồng gần các khu vực thác nước như thác Bản Dốc ở xã Đàm Thủy huyện Trùng Khánhtỉnh Cao Bằng và các thác nước khác hiện tượng cầu vồng cũng xuất hiện du khách vừathỏa mãn được sự tò mò của mình và vùa có thể du lịch ngắm cảnh

2) Hiện tượng mưa sao băng

Sao băng là hiện tượng xảy ra khi các mảnh thiên thạch cọ xát rất mạnh với các lớp khôngkhí làm nó bốc cháy ngay trên bầu trời như những vệt sáng kéo dài

Mưa sao băng là hiện tượng hàng ngàn thiên thạch nhỏ bị sức hút của Trái Đất hút về phíamình, lao qua bầu khí quyển và cháy sáng thành các dải nối tiếp nhau

Thời gian xảy ra:

Khi quỹ đạo của Trái Đất cắt ngang quỹ đạo của một đám bụi vũ trụ nào đó thì ít nhấtmỗi năm Trái Đất sẽ một lần xuyên qua lớp bụi vũ trụ đó và xảy ra hiện tượng mưa saobăng

Tần suất xảy ra ; Mưa sao băng thường có tình chu kỳ Mỗi chu kỳ là 1 năm

Tác động của mưa sao băng đối với hoạt động du lịch

Ảnh hưởng tích cục tới du lịch

Đây là hiện tượng lạ Kích thích sự tò mò của khách du lịch tới những nơi có thể ngắmđược sao băng vì đây là hiện tượng rất hiếm có không phải nơi nào cũng có thể nhìn thấy vìvậy rất nhiều người muốn xem và tim cho mình những điểm có thể quan sát rõ nhất và cũngthu hút nhiều khách đến xem cũng một phần nào đó thúc đẩy du lịch phát triển

Là cơ sở để xây dựng các đài thiên văn phục vụ nhu cầu băng của du khách ngắm sao Kết hợp tổ chức tour du lịch kết hợp với ngắm sao băng

3) Hiện tượng siêu trăng

Siêu trăng xuất hiện khi nó ở vị trí cận điểm – điểm trên quỹ đạo mang nó đến gần Trái đấtnhất – và ở trong pha tròn nhất của nó

Siêu trăng là hiện tượng bình thường vì mặt trăng chuyển động trong một quỹ đạo elip, và

nó sẽ không ảnh hưởng gì đến quỹ đạo của Trái đất

Tần xuất xuất xẩy ra Siêu trăng xuất hiện khoảng một lần mỗi

năm và có thể nhìn thấy ở cả hai bán cầu bắc và nam Siêu trăng năm nay xảy ra vào ngàymai, 23/6/2013 Nếu bỏ lỡ cơ hội vào đêm chủ nhật này, bạn phải chờ đến tháng 8/2014 mới

có dịp ngắm siêu trăng lần nữa

4) Hiện tượng nhật thực,nguyệt thực

Nhật thực là hiện tượng Mặt trăng che khuất Mặt trời vào ban ngày

Nguyệt thực là hiện tượng thiên văn khi Mặt trăng đi vào chóp bóng của Trái Đất đối diệnvới Mặt Trời

A,Nhật thực

Xảy ra khi mặt trăng đi qua giữa Trái Đất và Mặt Trời và quan sát từ Trái Đất, lúc đó MặtTrăng che khuất hoàn toàn hay một phần mặt trời Đều này chỉ có thể xảy ra tại thờ điểmsóc trăng non khi nhìn từ Trái Đất, lúc mặt trời và mặt trăng giao hôi và bóng của mặt trăngphủ lên trái đất Trong lúc nhật thực toàn phần, đĩa mặt trời bị che khuất hoàn toàn Vớinhật thực một phần hoặc hình khuyên, đĩa mặt trời chỉ bị che khuất một phần

Có bốn kiểu nhật thực:

 Nhật thực toàn phần xảy ra khi đĩa tối của Mặt Trăng che khuất hoàn toàn Mặt Trời,cho phép quan sát được vầng hào quang bao quanh Mặt Trời hay vành nhật hoa bằng mắt

với dụng cụ bảo vệ Trong thời gian xảy ra bất kỳ một lần nhật thực nào, chỉ có thể quan sátthấy nhật thực toàn phần từ một dải hẹp trên bề mặt Trái Đất

 Nhật thực hình khuyên xảy ra khi Mặt Trời và Mặt Trăng nằm chính xác trênmột đường thẳng, nhưng kích cỡ biểu kiến của Mặt Trăng nhỏ hơn kích cỡ biểu kiến củaMặt Trời Vì thế Mặt Trời vẫn hiện ra như một vòng đai rực rỡ bao quanh Mặt Trăng Thờigian diễn ra nhật thực hình khuyên lâu hơn nhật thực toàn phần nhưng cũng chỉ kéo dàitrong vài phút

 Nhật thực lai là một kiểu trung gian giữa nhật thực toàn phần và nhật thực hình khuyên

Ở một số điểm trên Trái Đất, nó được quan sát thấy là nhật thực toàn phần; ở những nơikhác nó lại là nhật thực hình khuyên Thuật ngữ chung cho nhật thực toàn phần, hìnhkhuyên hay nhật thực lai là nhật thực trung tâm Nhật thực lai rất hiếm khi xảy ra

 Nhật thực một phần xảy ra khi Mặt Trời và Mặt Trăng không nằm chính xác trên cùngmột đường thẳng, và Mặt Trăng chỉ che khuất một phần của Mặt Trời Hiện tượng nàythường được quan sát thấy ở nhiều nơi trên Trái Đất bên ngoài đường đi của nhật thực trungtâm Tuy nhiên, một số kiểu nhật thực chỉ có thể quan sát thấy như là nhật thực một phần,khi vùng bóng tối (umbra) trượt qua một trong hai vùng cực Trái Đất và đường trung tâmlúc này không cắt qua bề mặt của Trái Đất

Khoảng cách Mặt Trời đến Trái Đất xấp xỉ bằng 400 lần khoảng cách Mặt Trăng đến TráiĐất, và đường kính của Mặt Trời bằng khoảng 400 lần đường kính của Mặt Trăng Bởi vìhai tỉ số này xấp xỉ bằng nhau, khi nhìn từ Trái Đất, Mặt Trời và Mặt Trăng có kích thướcbiểu kiến gần bằng nhau: khoảng 0,5 độ góc

Một loại nhật thực khác mà Mặt Trời bị che khuất bởi một hành tinh khác ngoài Mặt Trăngkhi nhìn từ một điểm trong không gian vũ trụ Ví dụ, đoàn du hành vũ trụ Apolo 12 đã chụpđược ảnh trái đất che khuất mặt trời năm 1969 và tàu không gian Casini cũng chụp được

ảnh sao thổ che khuất mặt trời năm 2006 Quỹ đạo mặt trăng quanh trái đất như quỹ đạo

của Trái Đất quanh Mặt Trời là hình elip Do vậy kích cỡ biểu kiến của Mặt Trời và MặtTrăng biến đổi theo vị trí trên quỹ đạo Độ lớn của một lần thiên thực xác định bằng tỉ sốgiữa kích cỡ biểu kiến của Mặt Trăng trên kích cỡ biểu kiến của Mặt Trời trong thời gianxảy ra thiên thực Sự kiện thiên thực (bao gồm nhật thực và nguyệt thực) xảy ra khi MặtTrăng ở gần điểm cận địa (điểm gần Trái Đất nhất) có thể trở thành hiện tượng thiên thực

toàn phần bởi vì khi đó Mặt Trăng sẽ đủ lớn để che khuất hoàn toàn đĩa sáng của Mặt Trời,hay quang quyển; và lúc này độ lớn thiên thực có giá trị lớn hơn 1 Ngược lại, sự kiện thiênthực xảy ra khi Mặt Trăng ở điểm viễn địa (điểm xa Trái Đất nhất) chỉ có thể là hiện tượngthiên thực hình khuyên bởi vì khi đó Mặt Trăng có kích thước biểu kiến nhỏ hơn so với củaMặt Trời; độ lớn thiên thực lúc này có giá trị nhỏ hơn 1 Trung bình, hiện tượng nhật thựchình khuyên xảy ra nhiều hơn nhật thực toàn phần, bởi vì Mặt Trăng nằm khá xa Trái Đất

để có thể bao phủ hoàn toàn Mặt Trời Hiện tượng nhật thực lai xảy ra khi độ lớn thiên thựctrong thời gian diễn ra chuyển từ giá trị nhỏ hơn 1 sang lớn hơn 1, do vậy tại một nơi trênTrái Đất có thể quan sát thấy nhật thực toàn phần trong khi ở những nơi khác lại quan sátthấy nhật thực hình khuyên

Khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời thay đổi trong một năm do quỹ đạo elip Điều nàycũng làm cho kích thước biểu kiến của Mặt Trời biến đổi trong năm, nhưng sự biến đổi nàykhông nhiều bằng so với kích thước biểu kiến của Mặt Trăng Khi Trái Đất nằm xa mặt trờinhất vào tháng 7, và nếu hiện tượng nhật thực xảy ra thì khả năng nhiều là hiện tượng nhậtthực toàn phần, trong khi nếu hiện tượng nhật thực xảy ra lúc Trái Đất nằm gần mặt trờinhất vào tháng 1 thì nhiều khả năng đó là nhật thực hình khuyên

B, Nguyệt thực:

Có ba kiểu Nguyệt thực:

Nguyệt thực toàn phần: xảy ra khi Mặt Trăng đi vào vùng bóng tối của Trái Đất.

Nguyệt thực một phần: xảy ra khi Mặt Trời, Trái Đất và Mặt Trăng nằm trên gần đường

thẳng

Nguyệt thực nửa tối : xảy ra khi Mặt Trăng đi qua vùng nửa tối của Trái Đất.

Chu kì Nguyệt thực: mỗi năm có ít nhất hai Nguyệt thực Thời gian tối đa của nguyệt thực

toàn phần: 104 phút (trường hợp thường hay tái diễn); nguyệt thực một phần: 6 giờ

C, Siêu Trăng, Nhật thực và Nguyệt thực với hoạt động du lịch

Ngày nay hiện tượng Nhật thực, Nguyệt thực thu hút được sự quan tâm của toàn thểnhân loại bởi nó là hiện tượng thiên nhiên thú vị Con người sẽ di chuyển tới nơi dễ dàngquan sát Nhật thực nhất cũng như để được tận mắt chứng kiến Vì thế có thể xây dựng cácđài thiên văn, tạo điều kiện để những du khách yêu thích khám phá vũ trụ có thể ngắm nhìnmột cách thuận lợi

Theo đánh giá của các chuyên gia, năm 2013 là năm của nhật thực và nguyệt thực vìchúng ta có cơ hội được chiêm ngưỡng đến 2 lần nhật thực và 3 lần nguyệt thực Và đây là

cơ hội rất thuận lợi để những địa điểm có thể ngắm nhật thực, nguyệt thực thu hút kháchtham quan, chiêm ngưỡng Ví dụ như những hòn đảo trên Thái Bình Dương, Australia,Indonesia, New Zealand hay ngay ở Việt Nam, chúng ta hòan tòan có thể quan sát các hiệntượng tự nhiên kì diệu này ở Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh…

Chú ý:

Rất nguy hiểm cho mắt khi nhìn trực tiếp vào Mặt Trời Do vậy để quan sát hiện tượngnhật thực trực tiếp cần sử dụng các loại kính bảo vệ mắt hoặc quan sát gián tiếp hình ảnh lúcnhật thực Nhưng khi xảy ra hiện tượng nhật thực toàn phần, mắt có thể an toàn quan sáthiện tượng này trong lúc Mặt Trăng che khuất hoàn toàn Mặt Trời

5) Hiện tượng mây vẩy rồng

Mây Mammatus hay "mây vảy rồng" là một thuật ngữ khí tượng học nói đến những đámmây hình cầu kỳ lạ trên thế giới Những đám mây này gập ghềnh được tạo ra bởi nhiềubọng mây nhỏ tụ lại, tạo thành một mảng mây rộng lớn, lơ lửng, dày đặc, trải dài tới hàngtrăm mét trên bầu trời

Những bọng mây khổng lồ chính là hình ảnh của một lượng lớn hơi nước trong không khí bịngưng tụ lại Do chuyển động của lớp không khí lúc mây Mammatus xuất hiện vô cùngphức tạp,

Ngày 27/5/2014 hiện tượng này đã xuất hiện trên bầu trời Hà Nội

6)Hiện tượng cực quang

cực quang là một hiện tượng quang học được đặc trưng bởi sự thể hiện đầy màu sắc của

ánh sáng trên bầu trờivề đêm, được sinh ra do sự tương tác của các hạt mang điện tích từ giómặt trời với tầng khí quyển bên trên của hành tinh Các cực quang mạnh nhất thường diễn rasau sự phun trào hàng loạt của Mặt Trời Các dải sáng này liên tục chuyển động và thay đổilàm cho chúng trông giống như những dải lụa màu trên bầu trời Đây có thể coi là một trongnhững hình ảnh đẹp của tự nhiên

Trên Trái Đất, cực quang diễn ra khi các đới bức xạ Van Allen trở nên "quá tải" với các hạtcao năng lượng, sau đó chúng đổ xuống các đường sức từ và va chạm với lớp trên của bầukhí quyển Trái Đất

Nơi diễn ra

Chúng rõ nét nhất ở các vĩ độ cao gần các cực từ Vì lý do này cực quang diễn ra ở bắc bán

cầu Trái đất được gọi là bắc cực quang hay ánh sáng bắc cực

Một trong những địa điểm chiêm ngưỡng cực quang đẹp nhất ở bắc bán cầu là , Canada.Cực quang dù là ở đâu nhưng cũng đều được ví với cái tên "đêm hội hoa đăng" của bầu trời.Hãy cũng ngắm nhìn những bức tranh trừu tượng của thiên nhiên này nhé

Ảnh hưởng tới du lịch

Cực quang là hiện tượng không phải ở thời điểm nào cũng xuất hiện tao lên vẻ đẹp rất huyền ảo thu hút rất nhiều khách du lịch tới đây đẻ trải nghiệm thỏa mãn sự tò mò và thích thú

7) hiện tượng tuyết rơi

- Tuyết, tuyết rơi hay mưa tuyết là 1 hiện tượng thiên nhiên, giống như mưa nhưng là

mưa của những tinh thể đá nhỏ Tuyết thường xuất hiện ở các vùng ôn đới

- Trong các đám mây với nhiệt độ dưới -10 °C, các phân tử nước tụ hợp lại và hìnhthành tinh thể đá nhỏ, kích thước ban đầu khoảng 0,1 mm Các tinh thể này dần tăng trọnglượng và rơi xuống dưới Sự lắng đọng của hơi nước cũng góp phần vào quá trình hìnhthành tinh thể tuyết, với dạng tiêu biểu là kiểu hình lục giác Sự định dạng tinh thể tuyết phụthuộc vào cấu trúc phân tử nước (góc 60° hay 120°) và nhiệt độ không khí Dưới nhiệt độthấp, tinh thể tuyết hình lăng trụ được hình thành, ở nhiệt độ cao hơn là hình ngôi sao Đây

là 2 dạng cơ bản, ngoài ra, sự va chạm của chúng còn tạo ra các tinh thể mới (có hơn 6 000

Pa Lần tuyết rơi mạnh nhất vào ngày 13 tháng 2 năm 1968, liên tục từ 3 giờ sáng đến 14giờ cùng ngày, dày tới 20 cm

Tác động tới du lịch

Cũng như các nước khác thì tuyết rơi ở việt nam cũng thu hút được 1 lượng khách đôngđảo,họ đến đây để thỏa mãn chí tò mò và cũng mún được 1 lần chạm vào tuyết để biết đượccảm giác lạnh của nó,cũng chính nhờ hiện tượng này mà những quốc gia có tuyết rơi nóichung và việt nam nói riêng cụ thể là sapa đã đón được 1 lượng khách du lịch lớn.Vì ýnghĩa du lich của nó đề nghị các cấp chính quyền của địa phương này cần có những chínhsách khai thác điều kiện này để tăng thêm lợi thế của nganh du lịch tại sapa.Song bên cạnhnhững mặt tích cực của nó thì hiện tượng nàu cũng có những mặt tiêu cực ảnh hưởng đếnsức khỏe của du khách cũng như làm hạn chế quá trình lưu thông của xe cộ,hạn chế tầmnhìn,

8) Thủy triều xanh

Hiện tượng thủy triều xanh là hiện tượng phát quang sinh học bên trong những con sóng làsản phẩm của các dạng sống tý hon trên biển hay còn gọi là thực vật phù du

Theo nhà sinh vật học Woodland Hastings tại Đại học Harvard (Mỹ), trên thế giới có rất

nhiều loài thực vật phù du có khả năng phát quang sinh học Trong đó, loài thực vật phù du

có khả năng phát quang phổ biến nhất sinh sống trên các đại dương là tảo “dinoflagellate” –loài tảo gây ra hiện tượng thủy triều đỏ Tảo dinoflagellate thuộc lớp sinh vật đơn bào

Nơi diễn ra

Không chỉ thu hút sự chú ý đặc biệt của các nhà khoa học mà những thủy triều xanh lấp

lánh trong màn đêm trên đảo Vaadhoo tại đất nước Maldives còn làm xao xuyến biết bao dukhách tới nghỉ dưỡng tại hòn đảo xinh đẹp này

Maldives nằm phía nam quần đảo Lakshadweep thuộc Ấn Độ và cách phía tây nam SriLanka khoảng 700 km Maldives có tất cả 26 đảo san hô bao quanh khu vực gồm 1.192 đảonhỏ, với khoảng 200 đảo có người dân địa phương sinh sống

B)Hiện tượng tác động tiêu cực

1) hiện tượng núi lửa

A) khái niệm

Núi lửa là núi có miệng ở đỉnh, qua đó, từng thời kỳ, các chất khoáng nóng chảy với nhiệt

độ và áp suất cao bị phun ra ngoài Núi lửa phun là một hiện tượng tự nhiên trên Trái Đất

hoặc các hành tinh vẫn còn hoạt động địa chấn khác, với các vỏ thạch quyển di chuyển trênlõi khoáng chất nóng chảy Khi núi lửa phun, một phần năng lượng ẩn sâu trong lòng hànhtinh sẽ được giải phóng.

Tổng quan núi lủa

Theo hình thức hoạt động, núi lửa được chia thành 3 loại:

- Núi lửa hoạt động

- Núi lửa đang ngủ

- Núi lửa đã tắt

Hầu hết các núi lửa xảy ra dọc theo ranh giới của hàng chục mảng thạch quyển khổng lồ trôinổi trên bề mặt Trái Đất Một trong những vành đĩa nơi động đất và phun trào núi lửa xảy ranhiều nhất là quanh Thái Bình Dương, thường được gọi là Vành đai núi lửa Thái BìnhDương Nó gây ra các vụ chấn động và nung nóng trải dài từ Nhật Bản tới Alaska và Nam

Mỹ Núi lửa đang hoạt động lớn nhất thế giới hiện nay đang nằm ở châu Mỹ Đó là núi lửaMauna Loa, cao 4.171 mét so với mực nước biển Núi lửa Mauna Loa ở quần đảo Hawaii,giữa Thái Bình Dương Mauna Loa có đường kính vĩ đại 100 km Ngoài 4.171 mét trên mựcnước biển, chân núi nằm ở sâu hơn 5.000 mét dưới lòng Thái Bình Dương Vì vậy, chiềucao thực sự của núi lửa đang hoạt động lớn nhất thế giới là trên 9.000 mét Với chiều cao đó

nó thậm chí còn cao hơn đỉnh núi Everest

Hiện tại (2013) Việt Nam không có núi lửa nào đang phun Tuy nhiên trong lịch sử, cùngvới vận động vỏ Trái Đất trong khu vực (Đông Dương, Đông Nam Á) đã có nhiều đợt núilửa phun trào còn để lại vết tích trong kiến trúc địa lý Ngày 15 tháng 2 năm 1923, cù laoHòn thuộc Phan Thiết đã xảy ra động đất làm rung chuyển nhà cửa, kéo dài 1 tuần

Nguyên nhân khiến núi lủa phun trào

Những trận động đất thường để lại các dư chấn, có thể gây ra sóng thần.Động đất có thể làmdịch chuyển các mảng địa chất gây nên các vụ phun trào núi lửa

Quan sát từ thực địa nhiều vùng và suy luận rằng: Núi lửa, động đất, đứt gãy đều do sự hoạtđộng của các khối xâm nhập nông á núi lửa trẻ.Quan sát thấy núi lửa luôn nằm tại giao điểmcủa 4 đứt gãy Do đó có thể nói: Núi lửa sinh ra động đất và đứt gãy Đến lượt mình, các đứtgãy lại tạo điều kiện cho núi lửa chui ra mặt đất tại điểm yếu nhất của vỏ quả đất: nơi giaođiểm của 4 đứt gãy.

2) SÓNG THẦN

Sóng thần là một loạt các đợt sóng tạo nên khi một thể tích lớn của nước đại dương bịchuyển dịch chớp nhoáng trên một quy mô lớn Động đất cùng những dịch chuyển địa chấtlớn bên trên hoặc bên dưới mặt nước, núi lửa phun và va chạm thiên thạch đều có khả nănggây ra sóng thần Hậu quả tai hại của sóng thần có thể ở mức cực lớn

Những ảnh hưởng tiêu cực

+) gây thiệt hại lớn về người

+) Tàn phá nhà cửa, các công trình cơ sở hạ tầng, cảnh quan thiên nhiên

+) Phá hủy các phương tiện giao thông, làm tê liệt hệ thống giao thông

+) Gây ô nhiễm môi trường, tạo dịch bệnh

Các cách ứng phó với sóng thần:

+) Khi đang ở trên biển, ven biển:

- Khi đang ở trên tàu thuyền trên biển, ven biển mà nhận được tin cảnh báo sóng thần thìnên di chuyển tàu thuyền đến những vùng nước sâu ít nhất là trên 150m, vì sóng thần có thểgây ra sự thay đổi nhanh chóng mực nước biển và tạo ra những dòng chảy nguy hiểm ởcảng và bến tàu

+, Khi ở trên đất liền:

- Đang ở khu vực bãi biển: khi nhận được tin sóng thần phải ngay lập tức chạy đến nơi antoàn ở các bãi đất cao hoặc xa bờ biển từ 500m trở lên

- Đang ở nơi đông người: khi nhận được tin sóng thần phải ngay lập tức báo với nhữngngười khác cùng chạy đến nơi an toàn ở các bãi đất cao hoặc xa bờ biển từ 500m trở lên,đặc biệt là giúp đỡ trẻ em, người già, phụ nữ có thai đi sơ tán

- Đang ở trong nhà trệt, nhà thấp tầng: trong phạm vi dưới 500m so với bờ biển phải sơ tánvào sâu trên đất liền, chỉ mang theo các vật dụng, tài sản, giấy tờ quan trọng khi sơ tán

- Đang ở trong nhà cao tầng: phải di chuyển lên các tầng cao, không ở lại tầng 1 cho đến

tầng 3; mở trống các cửa ỏ các tầng thấp để hạn chế sự tác động của sóng.Đang đi trênđường: không được đi ra hướng bờ

3)SẤM SÉT

Khái niệm Sấm Sét.

Sét là một hoặc nhiều chum tia lửa điện dài, có điện áp cực kỳ lớn từ các đám mây phóngxuống đất Ánh sang do các phân tử nước bị kích thích tạo ra các tia chớp với thời gian tồntại chừng ¼ giây và không khí bị giãn nở đột ngột gây ra tiếng sấm

Sự hình thành

- Sấm sét thường xảy ra vào mùa hè là thời điểm mà sự trao đổi nhiệt giữa mặt đất vàkhông khí rất lớn Những luồng không khí nóng mang theo hơi nước bay lên đến một độ caonào đấy và nguội dần, lúc đó hơi nước tạo thành những giọt nước nhỏ hay gọi là tinh thểbăng chúng tích tụ trong không gian dưới dạng những đám mây Trái đất càng bị nóng thìkhông khí nóng càng bay lên cao hơn, mây càng dày hơn đến một lúc nào đó thì các tinh thểbăng trong mây sẽ lớn dần và rơi xuống thành mưa Mây càng dày thì màu của nó càng đenhơn Sự va chạm của các luồng khí nóng đi lên và các tinh thể băng đi xuống trong đámmây sẽ làm xuất hiện các điện tích mà ta gọi là đám mây bị phân cực điện hay đám mây tíchđiện Như vậy trong bản thân đám mây đã hình thành một điện trường cục bộ của một lưỡngcực điện và dưới tác dụng của điện trường cục bộ này các phần tử sẽ di chuyển nhanh hơn,điện tích được tạo ra nhiều hơn và điện trường càng mạnh hơn Quá trình này tiếp diễn chođến lúc điện trường đạt giá trị tới hạn và gây ra phóng điện nội bộ trong đám mây mà ta gọi

- Chiều cao của rãnh sét cao khoảng 500 – 2000m

- Chiều dài của sét đo được trung bình là 5km, có khi đến 10km

- Vận tốc phóng điện khoảng 15.00 – 150.000km/s

- Đường kính của tia sét khoảng 40 – 50 cm, phần lõi của tia sét chừng 15cm

- Nhiệt độ trong tia sét có thể đạt đến 18.000 – 20.000 0 C – thậm chí nhiệt độ cực lớn

có thể lên tới 54.0000C

 Các hiện tượng thiên nhiên quan sát được khi có sét :

- Mùa hè, nắng gắt, bầu trời trong xanh, ít gió hoặc lặng gió

- Nhiệt độ không khí cao, sau đó trên bầu trời xuất hiện các đám mây trắng như bông.Đám mây tích tụ và to dần, phía dưới chuyển sang màu đen, phía trên vẫn trắng

- Mây hạ thấp dần, sấm chớp và mưa xuất hiện

Tần suất, sự phân bố

 Ta có thể phân bố các vùng có sét nhiều hay ít qua số lần có sét đánh trong năm :

- Vùng sét nhiều : nếu mỗi năm có trên 30 lần sét đánh

- Vùng sét trung bình : nếu mỗi năm có từ 10 -30 lần sét đánh

- Vùng sét ít : nếu mỗi năm có dưới 10 lần sét đánh

 Các vùng tập trung nhiều sét đánh là các khu vực nhiệt đới và cân nhiệt đới, sét xuấthiện ở những vùng có mưa dông nhiều, như ở Java – Indonesia có dến 320 ngày/ năm có sétđánh, miền Trung Phu có 150 ngày/ năm có sét đánh, miền Nam Mehico có 142 ngày/ năm

có sét đánh, ở Việt Nam ta có thế thấy rõ qua bảng thống kê sau :

Hậu quả của Sấm sét

Người ta ước tính rằng mỗi năm có chừng 16 triệu lần sấm sét xuất hiện trên toàn tráiđất và phóng xuống 3 tỉ tia lửa điện thiệt hại do sét gây ra chủ yếu là đánh trúng người gâythiệt mạng hoặc bị thương trầm trọng, phá hủy các công trình cao tầng và gây các đám cháylớn :

- Trong 2 năm 1938 – 1939, tại Liên Xô ( cũ ) có 6000 vụ cháy rừng do sét đánh

- Mỗi năm công ty bảo hiểm Mỹ đã phải bỏ ra khoảng 500 triệu$ để bồi thường chonhững tai nạn do sét đánh

- Tháng 3/ 1987 hỏa tiễn Atlas Centaur mang 2 vệ tinh nhân tạo vừa mới được khai hỏatại mũi Canaveran, Mỹ, chỉ sau đó 73s đã bị sét đánh trúng làm tê liệt toàn bi65 thiết bị điện

tử và điều khiển khiến Trung tâm điều hành phải quyết định cho phá nổ hỏa tiễn để tránhcác nguy cơ không còn kiểm soát được nữa

- Năm 1998, tại Việt Nam đã đếm được 149 lần sét đánh trúng các trạm điện, đườngdây thông tin Riêng sét đánh trúng Trạm viễn thông Bưu điện Đồng nai và Bạc Liêu trongnăm này đã gây thiệt hại khoảng 3 tỷ VNĐ

Trong các hoạt động du lịch và kinh doanh du lịch cũng bị ảnh hưởng nặng nề bởi sấmsét Nó làm cản trở các chuyến tham quan, dã ngoại, phá hủy các di tích lịch sử, ảnh hưởngđến tính mạng của du khách, gây thiệt hại về tài sản trong hệ thống cơ sở vật chất kĩ thuậtphục vụ cho lĩnh vực du lịch…

Vòi rồng là hiện tượng gió xoáy rất mạnh, phạm vi đường kính rất nhỏ, hút từ bề mặt

đất lên đám mây vũ tích, tạo thành hình như cái phễu di động, trông giống như cái vòi,nhưng từ trên bầu trời thò xuống nên dân ta tôn kính gọi là "vòi rồng"

Sự hình thành, đặc điểm

- Nguyên nhân hình thành : Sự hình thành lốc và vòi rồng có cũng nguyên nhân, chỉkhác nhau lốc xuất hiện trên mặt đất, còn vòi rồng thì xuất hiên ở biển hoặc ven biển vòirồng và lốc thường xuất hiện bất ngờ rất khó dự báo trước lốc và vòi rồng xuất hiện khi có

sự chênh lệch quá lớn khí áp giữa những đám mây dày hình đe và mặt đất hoặc biển khôngkhí ở các vùng áp cao hơn bị cuốn đén vùng áp thấp theo hình xoáy cuộn với vận tốc rất lớnlên đến 200km/h và hạ thaaso xuống mặt đất cuốn đi các vật chất trên đường di chuyển

- Vòi rồng có thể kéo dài từ vài giây cho đến hơn 1 giờ Tuy nhiên, hầu hết trận vòirồng kéo dài chưa đến 10 phút

- Trên đường di chuyển nó có thể cuốn theo (rồi ném xuống ở một khoảng cách sau đó)hoặc phá huỷ mọi thứ, kể cả những nhà gạch xây không kiên cố, nên nó cũng là hiện tượngkhí tượng đặc biệt nguy hiểm Nhìn từ xa vòi rồng có thể có màu đen hoặc trắng, tuỳ thuộcnhững thứ mà nó cuốn theo Vòi rồng xuất hiện ở trên đại dương thường hút nước biển lêncao tạo thành các cây nước (waterspouts)

Sự phân bố, hậu quả của vòi rồng

- Các con số thống kê cho thấy Hoa Kỳ là quốc gia chịu nhiều trận vòi rồng nhất trongmột năm Con số trung bình là hơn 800 cơn vòi rồng hoạt động trong một năm, làm cho ítnhất 50 người chết Và số vòi rồng cấp F5 chiếm 0,1% tổng số

- Australia xếp thứ hai Một số nước khác cũng thường có như Trung Quốc, Nga, Ấn

Độ, Anh và Đức

- Ở nước ta, vòi rồng và tố thường xuất hiện vàc các tháng mùa hè Năm nào cũng xảy

ra hiện tượng này, song có năm nhiều, năm ít Ở Bắc Bộ vòi rồng không những xảy ra trongcác tháng mùa hè, mà đặc biệt thường hay xảy ra vào các giai đoạn chuyển tiếp từ đôngsang hè (tháng 4, tháng 5), mỗi khi có một đợt không khí lạnh ảnh hưởng tới Ở Nam Bộ số