sáng kiến kinh nghiệm ngữ văn THPT

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN 1. Tên sáng kiến: Tạo hứng thú học văn cho học sinh qua việc sử dụng tình huống có vấn đề và hình thức sân khấu hóa ở một số văn bản trong chương trình Ngữ Văn 10 2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: công tác chuyên môn 3. Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ ngày 1192017 đến ngày 1852018 4. Tác giả: 5. Đồng tác giả: không có 6. Đơn vị áp dụng sáng kiến: I. Điều kiện hoàn cảnh tạo ra sáng kiến 1. Xuất phát từ yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học Hội nghị Trung ương Đảng khóa VIII đã phân tích và nhận định sâu sắc thực trạng phương pháp giảng dạy ở nước ta thời gian qua còn chậm đổi mới, chưa phát huy được khả năng sáng tạo của người học và yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành lối tư duy sáng tạo ở người học.

Mục lục

Nội dung: Trang

Thông tin chung về sáng kiến:……… 2

I Điều kiện hoàn cảnh tạo ra sáng kiến……… 3

1 Xuất phát từ yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học……… 3

2 Xuất phát từ vai trò, ý nghĩa của tình huống có vấn đề và hình thức sân khấu hóa với việc tạo hứng thú học văn của học sinh………4

II Mô tả giải pháp………4

1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến………4

a Thực trạng chung của việc học và dạy văn trong các trường trung học phổ thông……… 5

b Tình hình cụ thể……… 6

* Giáo viên………6

* Học sinh……….9

2, Mô tả giải pháp sau khi tạo ra sáng kiến……… 11

a Cơ sở lí luận……….…11

a.1 Khái niệm hứng thú, vai trò và ý nghĩa của hứng thú với việc học văn…11 a.2 Khái niệm tình huống và những điều kiện, yêu cầu của tình huống trong dạy học……… 13

a.3 Khái niệm nghệ thuật diễn xuất sân khấu và vai trò, ý nghĩa của hình thức sân khấu hóa văn học……… 15

b Cơ sở thực tiễn……… 16

c Giải pháp cụ thể……….17

c.1 Sử dụng tình huống có vấn đề với văn bản “ Truyện An Dương Vương và Mị Châu TrọngThủy………17

*Điều kiện tạo tình huống……….17

*Chuẩn bị tình huống………17

*Cách thức thực hiện……….18

*Trình tự thực hiện………18

*Kiểm tra đánh giá học sinh sau khi xử lí tình huống……… 19

c.2 Hình thức sân khấu hóa văn bản trong chương trình Ngữ Văn 10……….21

* Hình thức đọc phân vai ………21

* Hình thức hát múa……… 21

* Hình thức ngâm thơ………22

* Hình thức diễn kịch……… 23

III, Hiệu quả do sáng kiến mang lại……… …41

IV, Cam kết……… 43

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến: Tạo hứng thú học văn cho học sinh qua việc sử dụng tình

huống có vấn đề và hình thức sân khấu hóa ở một số văn bản trong chươngtrình Ngữ Văn 10

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: công tác chuyên môn

3 Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ ngày 11/9/2017 đến ngày 18/5/2018

4 Tác giả:

5 Đồng tác giả: không có

6 Đơn vị áp dụng sáng kiến:

I Điều kiện hoàn cảnh tạo ra sáng kiến

1 Xuất phát từ yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học

Hội nghị Trung ương Đảng khóa VIII đã phân tích và nhận định sâusắc thực trạng phương pháp giảng dạy ở nước ta thời gian qua còn chậm đổimới, chưa phát huy được khả năng sáng tạo của người học và yêu cầu đổi mớimạnh mẽ phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều,rèn luyện thành lối tư duy sáng tạo ở người học

Định hướng đổi mới phương pháp dạy và học đã được xác định trongNghị quyết Trung ương 4 khóa VII (1 - 1993), Nghị quyết Trung ương 2 khóaVIII (12 - 1996), được thể chế hóa trong Luật Giáo dục (12 - 1998), được cụ thểhóa trong các chỉ thị của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đặc biệt là chỉ thị số 15 (4 -1999)

Luật Giáo dục, điều 24.2, đã ghi: "Phương pháp giáo dục phổ thôngphải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợpvới đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rènluyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lạiniềm vui, hứng thú học tập cho học sinh"

Nghị quyết Trung ương 29 ngày 4/11/2013 của hội nghị trung ương 8khóa 11 đã chỉ rõ: Cần phải đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục Chuyểnmạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diệnnăng lực và phẩm chất người học

Nhiệm vụ trọng tâm trong những năm học gần đây : Đổi mới mạnh mẽphương pháp dạy học đồng bộ với đổi mới thi, kiểm tra đánh giá kết quả họctập và rèn luyện theo hướng phát triển năng lực phẩm chất.

Do đó vấn đề đổi mới phương pháp, áp dụng những phương pháp dạyhọc tích cực để phát huy năng lực phẩm chất học sinh là nhiệm vụ cần thiết màmỗi giáo viên đều phải thực hiện trong giai đoạn hiện nay Phương pháp dạyhọc tích cực hướng tới việc hoạt động hóa, tích cực hóa hoạt động nhận thứccủa người học, nghĩa là tập trung vào phát huy tính tích cực của người học chứkhông phải là tập trung vào phát huy tính tích cực của người dạy Tuy nhiên đểdạy học theo phương pháp tích cực thì giáo viên phải biết thiết kế các hoạt độnghọc cho học sinh, mà ở đó người học phải thu thập, xử lý thông tin để giải quyếtnhiệm vụ học tập Phương pháp dạy học này tích cực ở chỗ sẽ phát triển chohọc sinh các kỹ năng phân tích, tổng hợp, tư duy logic; khả năng phát hiện, giảiquyết vấn đề, đặc biệt là các vấn đề nảy sinh từ thực tế cuộc sống; khả năngngôn ngữ, kỹ năng trình bày diễn đạt ý tưởng khoa học và khả năng thích ứngvới xã hội; rèn luyện thói quen tự học, tự nghiên cứu, tìm tòi, khám phá ranhững vấn đề mới

Có thể nói cốt lõi của việc đổi mới dạy và học là hướng tới hoạt độnghọc tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động, nhằm phát huy tính tíchcực học tập của học sinh

2 Xuất phát từ vai trò, ý nghĩa của tình huống có vấn đề và hình thức sân khấu hóa với việc tạo hứng thú học văn của học sinh

Để tạo được hứng thú với môn học và phát huy năng lực tự lực của họcsinh có nhiều phương pháp dạy học khác nhau Một trong những phương pháp

có hiệu quả là giáo viên sử dụng tình huống có vấn đề và hình thức sân khấu hóa

ở một số văn bản trong chương trình Khi thiết kế bài giảng việc sử dụng tìnhhuống có vấn đề được giáo viên thường xuyên tiến hành và tiến hành ở hầu hếtcác môn học khác nhau trong nhà trường Còn hình thức sân khấu hóa chỉ diễn

ra ở một số môn học đặc thù

Việc sử dụng tình huống có vấn đề mang lại nhiều hứng thú cho họcsinh trong việc học môn Ngữ Văn Việc thường xuyên xây dựng và sử dụng tìnhhuống có vấn đề sẽ đưa học sinh vào những tình huống cần phải giải quyết, màmuốn giải quyết được những vấn đề đó học sinh phải tích cực, vận dụng linhhoạt, sáng tạo những kiến thức đã có để xử lí tình huống Điều quan trọng làmỗi tình huống đưa ra phải giúp học sinh có được một lượng kiến thức nhấtđịnh, rèn luyện được các kỹ năng tư duy thì mới khiến học sinh hứng thú giảiquyết tình huống Tình huống có vấn đề là tình huống phức tạp đòi hỏi năng lực

tư duy, phân tích tổng hợp của học sinh, phải có sự trải nghiệm, cảm thông, cótình và có lí Khi vấn đề được giải quyết, yêu cầu phải nêu bật vấn đề trọng tâmcủa bài học nhằm gây sự chú ý đồng thời tạo được hứng thú của học sinh với bàimới Việc nghiên cứu xây dựng và sử dụng tình huống có vấn đề trong dạy họcNgữ Văn cũng là một trong những chiến lược dạy học hiệu quả hiện nay Tìnhhuống có vấn đề càng mở thì lại càng mang lại hiệu quả cao, kích thích tư duy

và hứng thú của học sinh với bài học, giúp học sinh có nhiều liên tưởng, cónhững trải nghiệm thực tiễn từ đó lĩnh hội được kiến thức dễ dàng hơn

Hình thức sân khấu hóa văn bản văn học là một hình thức dạy học kíchthích được sự sáng tạo, đam mê, tạo được nhiều hứng thú của học sinh trongviệc học văn Qua việc sân khấu hóa văn bản, học sinh nắm văn bản dễ dànghơn nhờ những trải nghiệm từ hành động, cử chỉ, lời nói đến tâm trạng của nhânvật Học sinh như được trải nghiệm một cuộc đời khác từ đó hiểu sâu sắc hơn

về nhân vật và yêu thích hơn môn học vốn mang đậm chất nghệ thuật này

II Mô tả giải pháp

1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến

a Thực trạng chung của việc học và dạy văn trong các trường trung học phổ thông

Từ thực tiễn giảng dạy và việc dự giờ của đồng nghiệp tôi nhận thấyhiện nay giáo viên văn đã và đang đổi mới phương pháp dạy học để tạo hứngthú, bồi dưỡng đam mê của học sinh với môn văn Tuy vậy muốn làm được điều

đó thì cần rất nhiều nỗ lực Trong hành trình tạo hứng thú học văn cho học sinh,nhiều giáo viên còn lúng túng đặc biệt là trong việc sử dụng tình huống có vấn

đề và sân khấu hóa văn bản Một số giáo viên không quan tâm nhiều đến tìnhhuống có vấn đề và cũng chưa từng sân khấu hóa văn bản văn học Hoặc sửdụng tình huống chưa phù hợp, chưa sát với đối tượng học sinh, không kíchthích, không phát huy được năng lực sáng tạo của học sinh, chưa hướng vàogiải quyết các vấn đề hay, khó, mới, phức tạp, tinh tế làm cho học sinh thụ độngtrong việc lĩnh hội kiến thức Chưa làm cho bài học sinh động, hấp dẫn mà ở đóhọc sinh được trải nghiệm, được hoàn toàn chủ động trong việc lĩnh hội kiếnthức trong sự hứng khởi, say mê bằng hình thức sân khấu hóa văn bản Vì thế

mà học sinh không có hứng thú với môn văn, không thích học văn, ngày càngthờ ơ chán nản, thậm chí xem nhẹ môn văn

b Tình hình cụ thể

* Giáo viên:

Giáo viên chưa thực sự đầu tư cho bài giảng, còn giảng dạy theophương pháp truyền thống Cũng có những giáo viên vận dụng những phươngpháp dạy học tích cực nhưng chủ yếu là trong các giờ hội giảng, các tiết thi giáo

viên giỏi Có sử dụng tình huống trong dạy học nhưng tình huống thường ít đòihỏi khả năng tư duy sáng tạo, học sinh ít bị kích thích nên chưa thực sự hứngthú với việc giải quyết tình huống Có sử dụng hình thức sân khấu hóa ở một sốvăn bản nhưng đều dừng lại ở việc minh họa cho kiến thức trong bài học chứchưa coi đó là cách để học sinh chủ động đến với kiến thức

Phương pháp giảng dạy của giáo viên chưa phù hợp nên chưa đủ sứctruyền cho học sinh cảm hứng, nhiệt huyết và lòng đam mê với văn chương, vớimôn học vốn nặng về tư duy hình tượng này

Để tìm hiểu thực trạng, phân tích được nguyên nhân và đưa ra hướngkhắc phục tình trạng này, tôi đã tiến hành điều tra giáo viên dạy Ngữ Văn bằngcâu hỏi trắc nghiệm ( Khảo sát 20 giáo viên trong đợt tập huấn ôn thi trung họcphổ thông quốc gia 2018) với nội dung sau:

Kết quả điều tra về phương pháp dạy học của giáo viên

Kết quả khảo sát tình hình sử dụng tình huống có vấn đề và hình thức

sân khấu hóa trong dạy học

Theo thầy (cô), việc sử dụng sử

dụng hình thức sân khấu hóa

trong dạy học có cần thiết

không?

Theo thầy (cô), việc sử dụng tình

huống có vấn đề vào dạy thể loại

văn bản nào sẽ đem lại hiệu quả

Theo thầy (cô), việc sử dụng

hình thức sân khấu hóa vào dạy

thể loại văn bản nào sẽ đem lại

hiệu quả cao?

Do học sinh khônghứng thú với môn học

năng diễn xuất

Học sinh không hứngthú với môn văn

Phân tích các kết quả khảo sát, xem xét các số liệu trong các bảng tổnghợp trên, cùng với việc trao đổi trực tiếp, dự giờ đồng nghiệp trong và ngoàitrường, tôi nhận thấy: Nhìn chung, giáo viên văn đã có ý thức dạy học lấy họcsinh làm trung tâm Đã tổ chức bài dạy để học sinh được hoạt động nhiều hơn

Đã nhận thấy việc sử dụng tình huống có vấn đề và sân khấu hóa văn bản có ýnghĩa lớn trong việc tạo hứng thú học văn cho học sinh Song đa số giáo viên lạivấp phải khó khăn trong việc tạo tình huống, viết kịch bản và chưa tin tưởngvào khả năng diễn xuất của học sinh Bởi nếu tình huống đưa ra quá dễ, “dướitầm” thì học sinh không hứng thú, còn nếu tình huống quá phức tạp thì học sinhlại ngại, nản vì vậy mà không thu hút được số đông học sinh tham gia thảo luận,giải quyết vấn đề Một nguyên nhân khác nữa là giáo viên vì sợ mất thời gianhoặc sợ học sinh đi chệch hướng bài học mà không dám để học sinh trình bày

và bảo vệ đến cùng ý kiến của mình nên phương pháp thảo luận nhóm đôi khichỉ là hình thức, hiệu quả không cao Giáo viên sử dụng hình thức sân khấu hóavăn bản nhưng chưa thực sự tin tưởng vào khả năng diễn xuất, khả năng sángtạo của học sinh nên chỉ coi hình thức này là một hình thức bổ trợ, minh họacho nội dung của bài học chứ chưa mạnh dạn để học sinh nhập vai, trải nghiệm

để thực sự hiểu văn bản và tự rút ra bài học cho mình

* Học sinh :

Có một thực tế không thể phủ nhận được đó là tình trạng học sinh không

có hứng thú với môn văn, không thích học văn, thờ ơ, chán nản thậm chí xemnhẹ môn văn mặc dù văn là một môn thi bắt buộc của kì thi trung học phổ thôngquốc gia

Qua thực tế giảng dạy, qua việc dự giờ đồng nghiệp và qua việc tiếp xúc,trao đổi trực tiếp với học sinh, tôi nhận ra nguyên nhân dẫn đến tình trạng nàymột phần là do xu thế của xã hội Khi xã hội bước vào thời kì công nghiệp hóa,hiện đại hóa, hội nhập toàn cầu con người bị cuốn vào những nhu cầu vật chất,hay xu hướng việc làm với những ngành nghề “hot” mà không cần môn văn Cả

xã hội “phát sốt” lên vì tri thức mà không quan tâm đến việc bồi dưỡng tâm hồndẫn đến tình trạng “ thừa trí thức, thiếu tâm hồn” Vì thế văn chương bị đẩyxuống hàng thứ yếu

Ngọn lửa đam mê với văn học trong các em chưa được khơi dậy.Trong tiềm thức nhiều học sinh giờ học văn thường nặng nề, căng thẳng thậmchí nhàm chán và buồn ngủ Nhiều học sinh yêu thích môn văn nhưng khônghứng thú với môn học bởi trong tiết học văn thầy cứ nói mãi mà không có gìmới mẻ để khuấy động tâm hồn các em

Đa số các em học văn với tâm lí đối phó, coi môn văn là môn họcthuộc lòng, nên học một cách thụ động theo vở ghi, học theo thầy một cách máymóc Học sinh lười tư duy, lười suy nghĩ, không có thói quen sáng tạo, chủđộng trong việc tiếp thu kiến thức; không đọc văn bản, soạn bài chống đối bằngcách chép tài liệu, ngại tìm hiểu các tư liệu về tác giả, các tài liệu có liên quanđến văn bản để tham khảo, để hiểu sâu sắc tác phẩm

Vì không có hứng thú với môn học nên học sinh không tự giác, chủđộng lĩnh hội kiến thức Bởi vậy, nếu thầy cô giao nhiệm vụ cụ thể là phảinghiên cứu trước bài mới ở nhà, hoặc giao cho học sinh tìm tư liệu về cuộc đờitác giả, tranh ảnh về chân dung tác giả, tư liệu về tác phẩm, tranh ảnh về nhânvật trong tác phẩm thì những học sinh chăm học sẽ có ý thức sẽ chuẩn bị, cònnếu thầy cô không nhắc nhở gì hoặc không hướng dẫn cụ thể phải chuẩn bị nhưthế nào thì hầu hết các em cũng không làm gì Việc đọc thêm các tài liệu ngoàisách giáo khoa có liên quan đến bài học lại càng hiếm hoi Giờ học rời rạc, uểoải, nhiều khi thầy cô đặt câu hỏi có học sinh có câu trả lời nhưng cũng khôngphát biểu vì sợ sai, sợ các bạn chê cười Không khí lớp học trầm lắng, không cókhông khí trao đổi và giờ học đôi khi rơi vào tình trạng “ độc diễn” của thầy Cábiệt có những học sinh không tham gia gì vào việc xây dựng bài học ngoài việcchờ câu trả lời từ phía các bạn, chờ thầy cô đọc để chép

Rõ ràng cách học đối phó này sẽ không mang lại hứng thú cho các em.Làm thế nào để thoát khỏi tình trạng đáng buồn này? Đó là câu hỏi mà nhiều

giáo viên đặt ra Nhiều giáo viên tâm huyết với nghề văn vẫn luôn trăn trở, tìmtòi những phương pháp dạy học tích cực để khơi dậy, nuôi dưỡng niềm đam mêvới văn học và giúp các em tìm thấy hứng thú với môn Văn – môn học mà bấynay các em không mấy mặn mà.

Xuất phát từ thực tế này, tôi mạnh dạn đề xuất một hướng mới để tạohứng thú học văn cho học sinh qua việc sử dụng tình huống có vấn đề và hìnhthức sân khấu hóa ở một số văn bản trong chương trình Ngữ Văn 10

2 Mô tả giải pháp sau khi tạo ra sáng kiến

Từ thực tiễn dạy học Ngữ văn của tôi trong những năm qua và qua việc

dự giờ rút kinh nghiệm từ bạn bè đồng nghiệp trong và ngoài trường, từ nhữngtiết thực dạy đến những tiết dự giờ đồng nghiệp, ánh mắt, cử chỉ của học sinhsau mỗi giờ học khiến tôi trăn trở, suy nghĩ làm sao để tìm ra phương pháp dạyhọc mới, hấp dẫn, tích cực, thú vị khiến học sinh hứng thú, háo hức, chờ đợimỗi tiết học văn, để kéo học sinh quay lại với môn học đang “ế ẩm” này Ý nghĩ

đó thôi thúc tôi nghiên cứu đề tài “Tạo hứng thú học văn cho học sinh qua việc

sử dụng tình huống có vấn đề và hình thức sân khấu hóa ở một số văn bản trongchương trình Ngữ Văn 10”

Khái niệm này được nhiều tác giả sử dụng trong các công trình nghiêncứu về hứng thú Những nhà tâm lí học Việt Nam đã xem “Hứng thú là hìnhthức biểu hiện tình cảm và nhu cầu nhận thức của con người nhằm ý thức mộtcách hào hứng về mục đích hoạt động, nhằm tìm hiểu sâu hơn, phản ánh đầy đủhơn đối tượng trong đời sống hiện thực”

Tóm lại, hứng thú là một thuộc tính của xu hướng cá nhân, gắn liền vàthông qua các thuộc tính khác của xu hướng Nó chính là sự phản ánh thái độ cóchọn lọc của chủ thể với thực tiễn khách quan Nó kích thích hoạt động tích cực

và giúp con người thực hiện công việc dễ dàng, có hiệu quả Nó còn có ý nghĩađặc biệt đối với sự phát triển nhân cách một cách toàn diện Do đó, một trongnhững nhiệm vụ quan trọng của giáo dục là phải tạo hứng thú phong phú ở họcsinh Hứng thú muôn màu muôn vẻ cũng như hoạt động đa dạng của con người,trong đó, hứng thú nhận thức là một loại hứng thú đặc biệt và có một vị tríquan trọng đối với con người

Hứng thú nhận thức là một bộ phận của hứng thú nói chung, hiểu nhưmột phẩm chất của nhân cách đảm bảo duy trì hoạt động của con người nhằmthỏa mãn nhu cầu là động lực cơ bản của sự tồn tại và phát triển.Theo Thái DuyTuyên: “Hứng thú nhận thức là thái độ, là sự lựa chọn của cá nhân về đối tượngnhận thức, trong đó cá nhân không chỉ dừng lại ở những đặc điểm bên ngoàicủa sự vật và hiện tượng, mà hướng vào các thuộc tính bên trong của sự vậthiện tượng muốn nhận thức”

Theo cách hiểu đó, hứng thú nhận thức môn Ngữ Văn chính là thái độđặc biệt của học sinh đối với nội dung và hoạt động học tập bộ môn do các emnhận thức được tầm quan trọng của việc học tập Ngữ Văn trong nhà trường vàtri thức Ngữ Văn có khả năng mang lại niềm vui cho học sinh trong quá trìnhhoạt động học tập

Hứng thú học tập Ngữ Văn là một trong những điều kiện tiên quyết đểtích cực hóa hoạt động nhận thức, phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạocủa học sinh trong học tập, giúp cho việc học tập ngữ Văn của các em đạt hiệuquả cao

* Vai trò của hứng thú học tập trong việc học Ngữ văn của học sinh

Hứng thú có ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống và hoạt động của cánhân Nhờ có hứng thú, dù phải vượt qua nhiều khó khăn, cá nhân vẫn “cảmthấy khoái cảm khi lao động vì thấy nó là trò chơi về thể lực và trí tuệ”, và nângcao được hiệu quả hoạt động Trong hoạt động nhận thức Ngữ Văn của họcsinh, hứng thú học tập có các vai trò sau đây:

- Hứng thú học tập tạo ra động cơ quan trọng của hoạt động học tập,tạo ra động lực giúp học sinh tiến hành hoạt động học tập Ngữ Văn có hiệu quả

- Hứng thú học tập làm tích cực hóa các quá trình tâm lí (chú ý, trigiác, trí nhớ, tư duy, tưởng tượng…) của học sinh, giúp đem lại hiệu quả caotrong hoạt động nhận thức, cảm thụ văn học

- Hứng thú học tập chính là một trong những yếu tố quyết định sự hìnhthành và phát triển năng lực nhận thức, học tập của học sinh

* Ý nghĩa của việc tạo hứng thú học tập cho học sinh trong dạy học Ngữ Văn

Quá trình dạy học Ngữ Văn là một quá trình sư phạm phức tạp, việctạo hứng thú học tập cho học sinh có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nâng caohiệu quả dạy học văn ở trường THPT

Thứ nhất, tạo hứng thú học tập cho học sinh trong dạy học văn giúpgiáo viên có thể thực hiện tốt nhiệm vụ nuôi dưỡng đam mê văn học cho họcsinh Học tập với sự hứng thú sẽ giúp học sinh lĩnh hội được văn bản, thấy đượccái hay, cái đẹp, cái sâu sắc của văn chương Các em không chỉ “biết” văn mà

quan trọng hơn là thông qua một quá trình học tập tích cực với sự trải nghiệmnhập vai, giải quyết các tình huống có vấn đề, học sinh sẽ “hiểu” sâu sắc nộidung bản chất của văn học bằng việc lĩnh hội các khái niệm, quy luật của vănhọc và trải nghiệm tâm lí, cuộc đời của các nhân vật văn học nhờ vậy có thể vậndụng những bài học sống mà văn học mang lại để giải thích các hiện tượng, cácvấn đề của cuộc sống hiện tại và rút ra bài học sống sâu sắc cho mình

Thứ hai, tạo hứng thú học tập cho học sinh trong dạy học văn giúp giáoviên có thể thực hiện tốt việc phát triển năng lực nhận thức, năng lực thực hànhđặc biệt là năng lực tư duy tích cực của học sinh

Thứ ba, tạo hứng thú học tập cho học sinh trong dạy học văn giúp giáoviên có thể thực hiện tốt nhiệm vụ bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, đạo đức, thẩm

mĩ cho học sinh Hứng thú là nhu cầu nhận thức mang màu sắc xúc cảm Do đó,

để tạo hứng thú học tập cho học sinh, giáo viên cần phải sử dụng những biệnpháp sư phạm tác động đến xúc cảm, đến tình cảm, nhận thức của các em bằngchính vẻ đẹp của nội dung tri thức, bằng các hình tượng nhân vật văn học.Thông qua đó giáo viên có thể thực hiện tốt nhiệm vụ của mình trong việc bồidưỡng tư tưởng, tình cảm, đạo đức cho các em

Tóm lại, trong dạy học văn ở trường trung học phổ thông, việc tạohứng thú cho học sinh có vai trò, ý nghĩa to lớn trong việc thực hiện nhiệm vụgiáo dục toàn diện học sinh, góp phần nâng cao hiệu quả bài học văn nói riêng,chất lượng dạy học bộ môn nói chung Nhưng muốn tạo hứng thú học văn chohọc sinh thì phải đổi mới phương pháp, phải áp dụng những phương pháp dạyhọc tích cực

* Khái niệm tình huống

Theo quan điểm triết học, “ Tình huống được nghiên cứu như là một tổhợp các mối quan hệ xã hội cụ thể, mà đến một thời điểm nhất định liên kết conngười với môi trường, biến con người thành một chủ thể của một hoạt động cóđối tượng nhằm đạt được một mục tiêu nhất định”

Trong từ điển Tiếng Việt, “ Tình huống là toàn thể những sự việc xảy

ra tại một nơi, trong một thời gian hoặc một thời điểm”

Về mặt tâm lí học, “ Tình huống là hệ thống các sự kiện bên ngoài cóquan hệ với chủ thể, có tác dụng thúc đẩy tính tích cực của người đó Trongquan hệ không gian tình huống xảy ra bên ngoài nhận thức của chủ thể, trongquan hệ với thời gian tình huống xảy ra trước so với hành động của chủ thể.Trong quan hệ chức năng tình huống là sự độc lập của các sự kiện đối với chủthể ở thời điểm mà người đó thực hiện hành động.”

Các quan niệm trên tuy có khác nhau trong cách diễn đạt nhưng vẫnthống nhất ở chỗ: tình huống được tạo ra trên cơ sở mối quan hệ giữa chủ thể vàkhách thể trong không gian và thời gian.

* Tình huống trong dạy học

Theo Trịnh Văn Biều, “dạy học tình huống là một phương pháp dạyhọc được tổ chức theo những tình huống có thực của cuộc sống, trong đó ngườihọc được kiến tạo tri thức qua việc giải quyết các vấn đề có tính xã hội của việchọc tập”

Theo Phan Trọng Ngọ, bản chất của phương pháp dạy học bằng tìnhhuống là thông qua việc giải quyết những tình huống, người học có khả năngthích ứng tốt nhất với môi trường xã hội đầy biến động Phương pháp dạy họcbằng tình huống rất gần với phương pháp giải quyết tình huống có vấn đềnhưng vẫn có điểm khác nhau Phương pháp dạy học bằng tình huống có cơ sở

* Điều kiện, yêu cầu của tình huống trong dạy học

Tình huống trong dạy học là tình huống phải thỏa mãn ba điều kiệnsau:

- Tồn tại một vấn đề: tình huống phải bộc lộ rõ mâu thuẫn giữa thực tếvới trình độ nhận thức mà vốn hiểu biết sẵn có của học sinh chưa đủ điều kiện

đề này

- Gợi niềm tin ở khả năng của bản thân: Nếu một tình huống có vấn đề

và học sinh có nhu cầu giải quyết vấn đề, nhưng các em cảm thấy vấn đề đóvượt quá so với khả năng của mình thì học sinh cũng không sẵn sàng tham giagiải quyết vấn đề Tình huống cần gợi ở học sinh những suy nghĩ tích cực, tuy

các em chưa có ngay lời giải nhưng đã có một số tri thức, kĩ năng có liên quanđến vấn đề đặt ra và nếu các em tích cực suy nghĩ thì sẽ có nhiều hi vọng giảiquyết vấn đề đó Như vậy học sinh có được niềm tin ở khả năng huy động trithức và kĩ năng sẵn có để giải quyết hoặc tham gia giải quyết vấn đề

Theo tác giả Trần Thị Hương, tình huống trong dạy học phải đảm bảocác yêu cầu sau:

- Về nội dung: Tình huống phải mang tính giáo dục, chứa đựng mâuthuẫn và mang tính khiêu khích; tạo sự thích thú cho người học; nêu ra đượcnhững vấn đề quan trọng và phù hợp với kinh nghiệm, thực tế cuộc sống, nghềnghiệp tương lai của người học

-Về mặt hình thức: Tình huống phải có cách thể hiện sinh động; sửdụng thuật ngữ ngắn gọn, súc tích và ẩn danh; kết cấu rõ ràng, rành mạch và dễhiểu; có trọng tâm và tương đối hoàn chỉnh để không cần phải tìm hiểu thêmquá nhiều thông tin

a.3 Khái niệm nghệ thuật diễn xuất sân khấu và vai trò và ý nghĩa của hình thức sân khấu hóa văn học

* Khái niệm nghệ thuật diễn xuất sân khấu

Nghệ thuật diễn xuất sân khấu hay nghệ thuật trình diễn, nghệ thuậtbiểu diễn…là khái niệm được dùng để chỉ một nghệ thuật vốn tồn tại bằngphương thức diễn trên sàn diễn bởi con người ( peromance ) Trong nghiên cứuvăn học nghệ thuật, cách tiếp cận peromance nghĩa là nghiên cứu một hànhđộng, một sự kiện, một thể loại hay một hình thức từ mọi góc độ để thấy đốitượng thực thi ra sao? Bằng cách nào? Trong bối cảnh nào? Ai là người thựchiện? Ai là người tham gia?

Sân khấu là nghệ thuật mang tính tổng hợp cao Trong một tác phẩmsân khấu hội tụ gía trị văn học, diễn xuất, hội họa, âm nhạc, múa…Nói mộtcách hình tượng thì sân khấu như một cái lò luyện hợp kim, nguyên liệu khácnhau song liên kết với nhau bởi một số thuộc tính cần Phương pháp sân khấuhóa là những hoạt động đại chúng ( chính trị, văn hóa, giáo dục…) được tiếnhành theo những đặc trưng của nghệ thuật sân khấu Các nội dung sinh hoạtđược chuyển tải liên tục, chặt chẽ bằng nghệ thuật dàn cảnh và biểu diễn

Sân khấu hóa văn học, vì thế, vừa là hoạt động giáo dục, vừa là hoạtđộng thẩm mỹ, góp phần tạo ra lối sống văn hoá và khả năng hưởng thụ văn hoánghệ thuật cho học sinh Qua hoạt động sân khấu hóa văn học, học sinh đượcphát triển cân đối về trí tuệ, đạo đức, thể dục và mĩ dục Hoạt động sân khấuhóa văn học phát huy tính năng động chủ quan, tính tích cực xã hội… tạo điềukiện phát hiện sở thích, thiên hướng cá nhân và phát triển năng lực hoạt độngnghệ thuật sáng tạo

*Vai trò và ý nghĩa của hình thức sân khấu hóa văn học

- Khơi gợi niềm yêu thích văn chương nghệ thuật, tạo sân chơi đầytính sáng tạo giúp học sinh khắc sâu kiến thức, rèn luyện kĩ năng cảm thụ tácphẩm văn học, giúp học sinh ham thích Văn học, yêu Văn hơn và tìm đếnnhững giá trị nhân bản của con người

- Tạo niềm say mê, hứng thú, tích cực chủ động, sáng tạo cho học sinhtrong việc học tập bộ môn Ngữ văn và sự năng động, tự tin trong sinh hoạt tậpthể

- Giúp học sinh vận dụng, thực hành các kiến thức văn học vào trongthực tế đời sống, luyện kỹ năng sử dụng ngôn ngữ, nói đúng, viết đúng tiếngViệt

- Giúp học sinh phát huy năng khiếu múa, hát, biểu diễn, tái hiện lạicác tác phẩm văn học trên sân khấu, đặc biệt là các tác phẩm văn học dân gian

- Giáo dục và vun đắp ở học sinh những tình cảm đẹp như: lòng yêuthương con người, quan tâm đến bạn bè (mọi người xung quanh), lòng yêunước, yêu thiên nhiên và yêu dân tộc… góp phần giúp học sinh nhận ra giátrị đích thực của Văn học “Văn học là nhân học”

- Rèn luyện khả năng quan sát cuộc sống, quan sát mọi vật xungquanh, có tư duy, có năng lực khái quát Đồng thời, qua hình thức sân khấuhóa văn bản văn học, chúng ta không chỉ khắc sâu, bổ sung kiến thức màcòn tạo niềm say mê, thắp lên chất “men say” đối với văn chương cho cácem

b Cơ sở thực tiễn

Trong những năm gần đây, được sự quan tâm của các cấp chính quyền,Ban đại diện hội cha mẹ học sinh, cơ sở vật chất của trường trung học phổthông Thịnh Long không ngừng được nâng cao, trang thiết bị phục vụ cho côngtác dạy học ngày càng đầy đủ tạo điều kiện để giáo viên có thể áp dụng nhữngphương pháp, những kĩ thuật dạy học mới

Bên cạnh đó những thuận lợi đó thì trường tôi vẫn tồn tại nhiều khókhăn Cụ thể:

Trường trung học phổ thông Thịnh Long nằm ở vùng xa trung tâm họcsinh ít có điều kiện tiếp xúc, giao lưu vì thế mà đa số học sinh rụt rè, nhút nhátnên khó động viên được các em tham gia diễn xuất, thể hiện và bảo vệ quanđiểm của mình đến cùng trước những tình huống có vấn đề

Đặc điểm của lớp 10A3 và lớp 10C1 - đối tượng mà tôi áp dụng sángkiến:

- Là hai lớp đầu cấp, học sinh của cả hai lớp đều là những học sinh mới

từ trung học cơ sở lên, còn lạ lẫm với môi trường giáo dục và phương pháp học

tập ở trung học phổ thông Còn lạ bạn bè, lạ thầy cô nên nhiều học sinh chưadám bộc lộ mình

- Lớp 10A3 là lớp học sinh có nguyện vọng học các môn tự nhiên nên đa

số học sinh ít quan tâm đến môn văn, ít có hứng thú với môn học này

- Lớp 10C1 là lớp học sinh có nguyện vọng học các môn xã hội nên nênnhiều học sinh yêu thích và có hứng thú với môn văn Đặc biệt có những họcsinh đam mê với văn học, có những học sinh có khả năng diễn xuất tốt Tuy vậycòn một nhóm học sinh thiếu nhiệt tình với môn học và “sức ì” rất lớn

Hai lớp này có những đặc điểm khác nhau nhưng khi tôi tạo ra nhữngtình huống có vấn đề trong tiết học và yêu cầu nhập vai thì học sinh cả hai lớpđều hưởng ứng, quan tâm Và sau các tiết học đó tôi nhận thấy đa số các em hàohứng hơn, bớt chán nản trước môn Ngữ Văn

Tuy nhiên, do bản thân giáo viên không được đào tạo bài bản về chuyênngành sân khấu, lại ít có điều kiện tiếp xúc với chuyên ngành này nên nhiều kĩnăng còn hạn chế, chưa linh hoạt trong các hoạt động sân khấu nên chưa pháthuy hết sức hấp dẫn để dẫn dắt các em thâm nhập sâu vào tác phẩm Một số tìnhhuống đưa ra chưa có chiều sâu cần thiết đủ để hấp dẫn học sinh đến đích

Qua một số tiết đầu năm học, tôi đã gieo vào trong học sinh chút hàohứng Và sự hứng khởi của học sinh đã thôi thúc đam mê trong tôi và niềm đam

mê đó đã giúp tôi khắc phục những hạn chế của bản thân trong việc tạo và dẫndắt tình huống trong giờ dạy, những hạn chế trong việc thiết kế kịch bản…… đểtiết học sinh động và hấp dẫn hơn

c Giải pháp cụ thể

c.1 Sử dụng tình huống có vấn đề với văn bản “ Truyện An Dương Vương

và Mị Châu Trọng Thủy”.

* Điều kiện để tạo tình huống

- Văn bản “ Truyện An Dương Vương và Mị Châu Trọng Thủy” là mộttruyền thuyết, thuộc thể loại tự sự dân gian với đặc trưng nổi bật là truyện đượcxây dựng trên cái lõi sự thật lịch sử kết hợp với những yếu tố hoang đường, kìảo

- Số lượng nhân vật trong văn bản không nhiều Mỗi nhân vật lại có lờinói, hành động, tính cách riêng

- Văn bản phản ánh những xung đột, mâu thuẫn trong bản thân mỗi nhânvật và văn bản này cũng là một trong số ít những văn bản tự sự dân gian mà cácnhân vật phức tạp và đa chiều trong cách đánh giá Đây chính là điều kiện lítưởng để có thể áp dụng phương pháp dạy học tình huống, đảm bảo đúngnguyên tắc xây dựng tình huống trong dạy học

* Chuẩn bị tình huống

Giả sử có một phiên tòa được lập ra để xét xử các nhân vật: An DươngVương, Mị Châu, Trọng Thủy vì có người cho rằng: với các nhân vật này, cáitội thì đáng trách còn cái tình thì nên thương Trong vai trò của công tố viên emhãy buộc tội họ, trong vai trò luật sư để bênh vực họ, trong vai trò hội đồng xét

xử đưa ra lời phán quyết công tâm, công bằng với các nhân vật này

* Tổ chức thực hiện

- Định hướng:

+ Trong vai trò công tố, học sinh phải đưa ra những lí lẽ, bằng chứng đểkết tội các nhân vật Lí lẽ có thể suy diễn từ những bằng chứng, những chi tiếttrong truyện một cách có chủ ý nhưng phải hợp lí, thuyết phục

+ Trong vai trò luật sư, học sinh phải đưa ra những lí lẽ để bào chữa chonhân vật, phải tinh ý, tỉnh táo để nhận ra đúng – sai, phải – trái để đem lại côngbằng cho thân chủ của mình

+ Trong vai trò hội đồng xét xử, học sinh phải lắng nghe bởi mọi lời luậntội chưa chắc đã phải là chân lí mà phải lắng nghe lời bào chữa của luật sư, phải

có cái nhìn từ nhiều phía Phán quyết chỉ được đưa ra khi có sự trao đổi giữacác quan điểm, các ý kiến được nhìn từ nhiều góc nhìn khác nhau, từ cái nhìn

đa diện, nhiều chiều Và hơn hết hội đồng xét xử phải bằng sự trải rnghiệm củabản thân, bằng tình yêu thương và sự cảm thông với các nhân vật để đưa ra lờiphán quyết công tâm, thấu tình, đạt lí

* Cách thức thực hiện

- Lớp cử 3 học sinh đóng vai 3 nhân vật an Dương Vương, Mị Châu,Trọng Thủy

- Một học sinh làm thư kí ghi lại diễn biến của phiên tòa

- Một học sinh điều hành phiên tòa

- Học sinh còn lại chia thành 3 nhóm:

+ Nhóm 1: đóng vai công tố viên luận tội các nhân vật

+ Nhóm 2: đóng vai luật sư bào chữa cho các nhân vật

+ Nhóm 3: đóng vai Hội đồng xét xử đưa ra phán quyết về các nhân vật.+ Giáo viên là người quan sát phiên tòa và đưa ra những tổng kết, đánhgiá về giờ học

- Sắp xếp bàn ghế trong lớp học:

+ Bàn làm việc của thư kí là bàn giáo viên

+ Kê bàn học thành ba nhóm theo hình chữ U: 2 nhóm công tố viên vàluật sư ngồi đối diện nhau, nhóm hội đồng xét xử ngồi giữa, quan sát được hoạtđộng của cả 2 nhóm

* Trình tự thực hiện

Thờigian(Phút)

1 Ổn định trật tự ( ngồi theo vị trí đã sắp xếp)

2 Người điều hành giới thiệu thành phần tham dự, quy tắc làm

việc và thời gian xét xử cho mỗi bị cáo

1-2

3 Bị cáo thứ nhất trình bày về những việc mình đã làm 1

8, 9 Bị cáo thứ 2 và thứ 3 được xét xử theo trình tự như trên 15- 18

10 Hội đồng xét xử trình bày quan điểm về tội danh của các bị

cáo và mời các bị cáo lần lượt nói lời sau cùng trước khi

Phiếu đánh giá khả năng giải quyết tình huống

gđiểm

Điểm củatừng nhóm

Nội dung

(6 điểm)

Giải quyết trọn vẹn vấn đề đặt ra 2Trình bày trọng tâm, có lí lẽ, dẫn chứngthuyết phục

Giọng tranh biện, to, rõ, hấp dẫn 1

Có ngữ điệu nói phù hợp với nội dung trìnhbày

1

Bình chọn cá nhân tiêu biểu, xuất sắc trong giờ học:

+ Cá nhân xuất sắc của từng nhóm

+ Cá nhân xuất sắc nhất giờ học

* Kiểm tra, đánh giá học sinh sau khi xử lí tình huống

Có thể kiểm tra học sinh bằng nhiều cách khác nhau để đánh giá hứngthú và khả năng tiếp thu nội dung của bài học Đây là cách mà tôi kiểm tra họcsinh sau bài học:

- Kiểm tra tại lớp:

+ Em học được bài học gì từ phiên tòa xét xử các nhân vật?

+ Nếu là các nhân vật em sẽ làm gì để sửa chữa những sai lầm trong quákhứ và từ những sai lầm đó, em có lời khuyên gì với thế hệ trẻ hôm nay?

+ Nếu em là tác giả của câu chuyện, em có kết thúc câu chuyện như thếkhông? Hãy sáng tạo một kết thúc mới cho câu chuyện?

- Bài tập về nhà:

+ Em hãy sơ đồ hóa kiến thức của bài học ?

+ Hãy chỉ ra cái lõi lịch sử trong câu chuyện?

+ Theo em, chi tiết nào trong truyện là chi tiết được kì ảo hóa? Ý nghĩacủa những chi tiết ấy?

Qua việc sử dụng tình huống có vấn đề ở văn bản “ Truyện An DươngVương và Mị Châu Trọng Thủy” tại hai lớp 10A3 và lớp 10C1, tôi nhận thấyphương pháp này có thể áp dụng ở những tiết dạy văn bản tự sự khác và có thể

áp dụng với cả đối tượng học sinh có nguyện vọng học các môn tự nhiên và đốitượng học sinh có nguyện vọng học các môn xã hội Bởi tiết học mang đếnnhiều thành công ở cả hai lớp thuộc cả hai đối tượng trên Cụ thể:

- Học sinh rất hào hứng, nhiệt tình với tiết học và háo hức chờ đợi tiếthọc sau

- Học sinh chủ động kiến tạo kiến thức, có nhu cầu thể hiện ý kiến củabản thân do tâm lí hiếu thắng bị kích thích

- Học sinh học được kiến thức mới không phải do thầy truyền thụ, “nhồinhét” mà qua các hoạt động tương tác với các bạn cùng nhóm và qua việc tranhluận với các bạn nhóm khác

- Phát triển và củng cố những kĩ năng mềm cho học sinh, cụ thể là: nănglực về ngôn ngữ được hình thành và phát triển; năng lực hợp tác, năng lực giảiquyết vấn đề, năng lực làm việc nhóm… được hình thành thông qua việc lậpluận để bảo vệ ý kiến của mình, bác bỏ ý kiến của người khác

- Việc xử lí tình huống mà giáo viên đặt ra giúp học sinh có cơ hội đượchóa thân, được trải nghiệm những vai trò mới, được “ sống khác”, được suynghĩ, hành động với một cương vị khác từ đó giúp học sinh khám phá khả năngtiềm ẩncủa mình Có thể từ những trải nghiệm đó học sinh phát hiện ra đam mê

của mình và nỗ lực theo đuổi đam mê với những ngành nghề mà trước đó các

em chưa từng nghĩ tới

Có lẽ vì thế mà dạy học bằng phương pháp tạo tình huống có vấn đềthật sự đã tạo được hứng thú cho học sinh với việc học văn Nhờ đó mà thay đổiphần nào suy nghĩ của các em về môn văn Môn văn với phương pháp tạo tìnhhuống có vấn đề đã bớt nhàm chán, tẻ nhạt bởi các em được chủ động, đượctham gia vào các hoạt động dạy học do giáo viên tổ chức

Mặc dù thu được nhiều thành công nhưng giáo viên cũng không nên quálạm dụng phương pháp này mà cần có sự linh hoạt trong việc sử dụng cácphương pháp dạy học để khơi dậy và nuôi dưỡng những hứng thú, những đam

mê với môn văn ở học sinh

c.2 Hình thức sân khấu hóa văn bản trong chương trình Ngữ Văn 10

Một số hình thức sân khấu hóa văn bản văn học tôi đã áp dụng trongchương trình Ngữ Văn 10:

* Hình thức đọc phân vai

Đây là hình thức đơn giản nhất trong việc sân khấu hóa văn bản văn học.Nhưng làm tốt việc này cũng tạo được nhiều hứng thú cho học sinh Tạo chocác em cơ hội được sống với nhân vật ngay từ phút ban đầu tiếp xúc với vănbản Việc hóa thân vào nhân vật bằng giọng đọc, bằng cảm xúc ban đầu khinhập vai là cách nhanh nhất, dễ dàng nhất để các em đến với nhân vật, hiểunhân vật từ lời nói đến cử chỉ, hành động Hình thức này có thể áp dụng ởnhững tác phẩm tự sự, những tác phẩm có nhiều đối thoại, có sự tương tác giữacác nhân vật Hình thức này cũng giúp cho giáo viên tìm kiếm những giọng đọctốt, những học sinh có khả năng diễn xuất tốt để chuẩn bị cho những tiết họcsau

Trong chương trình Ngữ Văn 10, tôi đã áp dụng hình thức đọc phân vaingay từ những tác phẩm tự sự dân gian ở phần đầu năm học như: “ Chiến thắngMtao Mxây” – Trích Đăn Săn, sử thi Ê Đê; “ Uy-lít-xơ trở về” – Trích Ô-đi-xêcủa Hô-me và “Ra ma buộc tội” – Trích Ramayana của Van-mi-ki cho đếnnhững văn bản của học kì II như: “ Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” –Nguyễn Dữ; những đoạn trích trong “ Tam Quốc Diễn Nghĩa” của La quánTrung…

Tuy nhiên để phát huy hết tác dụng của hình thức này thì khi phân vaicho học sinh giáo viên cần có sự phân chia phù hợp Đơn cử như có thể phânvai cho dựa vào hứng thú, vào việc tự nhận vai của học sinh Có thể phân vaidựa vào sự đề cử, giới thiệu của tập thể lớp Cũng có thể phân vai bằng cách chỉđịnh, dựa vào năng lực của học sinh mà giáo viên đã quan sát và phát hiện từ

những tiết trước Tránh phân vai nam cho học sinh nữ và ngược lại vì dễ gâyphản tác dụng

* Hình thức hát múa.

So với hình thức đọc phân vai, hình thức này đã phức tạp hơn nhiều,tăng độ khó đồng thời cũng tăng sự hấp dẫn và hứng thú cho học sinh Ở hìnhthức này văn bản văn học đến với học sinh và thấm vào tâm hồn các em qua cácgiai điệu và qua một hình thức nghệ thuật khác, một ngôn ngữ khác đó là ngônngữ hình thể

Người ta thường nói “ khi ngôn ngữ bất lực thì âm nhạc lên tiếng”.Chính vì thế việc đưa các giai điệu âm nhạc vào giờ học văn làm cho tiết họcthêm khí thế, thêm hấp dẫn bởi âm nhạc dễ chạm vào trái tim của con người

Tuy tác dụng là không thể phủ nhận nhưng không phải tiết học nào cũng

có thể áp dụng hình thức này Tùy thuộc vào đặc điểm riêng của từng văn bản,từng thể loại mới có thể áp dụng

Trong chương trình Ngữ văn 10, tôi áp dụng hình thức này để dạy nhữngtiết ca dao Cụ thể, trong chương trình Ngữ Văn 10 có 3 chùm ca dao: chùm cadao than thân; chùm ca dao yêu thương tình nghĩa và chùm ca dao hài hước.Tương đương với 3 nội dung này, tôi chia mỗi lớp thành 3 nhóm, mỗi nhóm tựlựa chọn một bài ca dao trong chùm bài mà nhóm mình lựa chọn để thể hiệnbằng một tiết mục hát múa Thời gian chuẩn bị cho mỗi tiết mục là một tuần

Thông qua hình thức hát múa, các tiết học về ca dao – vốn rất xưa và rấtcũ trở nên mượt mà, hấp dẫn Với những chiếc áo mớ ba, mớ bảy sặc sỡ, vớigiọng hát trong veo và phần múa phụ họa của các bạn, học sinh cảm nhận cadao thật gần gũi, giản dị, thật đời thường mà cũng thật hiện đại, dễ hiểu Họcsinh như bị cuốn vào bài học một cách tự nhiên trong hứng thú, say sưa Khôngchỉ thế, áp dụng hình thức này còn tạo ra một cơ hội cho những học sinh cónăng khiếu âm nhạc thể hiện mình Qua đó học sinh hiểu hơn, yêu hơn, say hơn,

tự hào hơn về nền văn học dân tộc

Hình thức hát – múa cũng cho phép chúng ta khai thác những bài ca dao

ở nhiều góc độ, thoả mãn nhu cầu làm "sống lại" tác phẩm văn học dân giantrong môi trường diễn xướng, thông qua các hình thức trình diễn xướng bằngnhạc - vũ, làm sáng lên những vẻ đẹp độc đáo của ca dao

Hình thức hát – múa còn tăng cường tính thời sự, tính xã hội cho nộidung bài học ca dao Qua hoạt động hát – múa những bài ca dao, học sinh cóthể hiểu sâu hơn những bài ca nói riêng, những giá trị văn hoá dân gian của quêhương, đất nước nói chung

* Hình thức ngâm thơ