Gioi thieu giao an Sinh 9

Mục đích của chúng tôi là bằng việc phân tích những điểm thành công và chưa thành công trên những giáo án cụ thể (trong phần giới thiệu giáo án, chúng tôi có in nghiêng ở những chỗ phân [r]

NGÔ VĂN HƯNG (Chủ biên) CAO THỊ LAN ANH - NGUYỄN THỊ THU HÀ - ĐỖ THỊ

PHƯỢNG NGUYỄN PHƯƠNG THẢO - NGUYỄN THỊ THU YẾN

GIỚI THIỆU GIÁO ÁN SINH HỌC 9

NHÀ XUẤT BẢN HÀ NỘI - 2005

LỜI GIỚI THIỆU

Cùng với việc đổi mới chương trình và sách giáo khoa, tăng cườngthiết bị, việc đổi mới phương pháp dạy học trong trường Trung học

cơ sở hiện nay là một nhu cầu thiết thực Nếu không có một phươngpháp dạy và học phù hợp với chương trình, sách giáo khoa, việc đổimới dạy học sẽ khó có thể đồng bộ nhằm phát huy khả năng và xu thếphát triển toàn diện người học sinh trong nhà trường Nhận thức đượcđiều đó, nhóm biên soạn bao gồm một số tác giả sách giáo khoa,chuyên viên Vụ Giáo dục Trung học và các thầy cô giáo đang trực tiếpchỉ đạo và giảng dạy ở trường Trung học cơ sở đã tổ chức bản thảo bộsách “Giới thiệu giáo án dạy học” các bộ môn:

Về góc độ chuyên môn, đây có thể xem là bộ tài liệu tham khảođược hình thành từ chính thực tiễn dạy và học của giáo viên và họcsinh trong các trường Trung học cơ sở, bám sát chương trình và sáchgiáo khoa các bộ môn, tuỳ theo mức độ nhất định Bộ sách này bướcđầu đã đưa ra những ý tưởng về đổi mới phương pháp dạy và học theophương pháp phát huy chủ thể năng động sáng tạo của học sinh.Chính vì thế, mỗi cuốn sách không chỉ cung cấp đề cương kiến thức

mà còn gợi mở các cách thức, con đường khác nhau để tạo điều kiệnsáng tạo cho đối tượng dùng bộ sách có thể tiếp cận và chiếm lĩnhkiến thức một cách hiệu quả Theo đó, cách trình bày lô-gích kiến thức

ở mỗi bộ môn cũng có tính chất đặc thù, đa dạng, nhằm biểu đạt nộidung cũng như xây dựng bài học một cách hợp lý

Biển học là vô bờ Chúng tôi nghĩ rằng: mỗi thầy cô giáo cũng nhưmỗi học sinh đều có một con đường riêng để đến với kiến thức Trongphạm vi có hạn, bộ sách này chỉ có điều kiện giới thiệu một số cáchthiết kế bài học, nhằm mục đích nâng cao hiệu quả dạy và học bộ

môn Đây là một số giáo án minh hoạ, gợi ý, hoàn toàn không lànhững giáo án mẫu Do đó, nhóm biên soạn rất mong nhận đượcnhững ý kiến đóng góp, bổ sung của các thầy cô giáo cũng như các emhọc sinh để có thể hoàn thiện hơn ở các lần in sau.

Chân thành cảm ơn!

THAY MẶT NHÓM BIÊN

SOẠN

THS NGUYỄN HẢI CHÂU

LỜI NÓI ĐẦU

Bắt đầu từ năm học 2005 - 2006, Bộ Giáo dục và Đào tạo triểnkhai chương trình và sách giáo khoa lớp 9 mới Mục tiêu lớn của cuộccải cách giáo dục lần này là đổi mới nội dung và phương pháp dạyhọc Để đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông, mỗi thầy

cô giáo chúng ta phải nghiên cứu chương trình và sách giáo khoa cũngnhư các phương pháp dạy học tiên tiến hiện nay

Soạn giáo án (Lập kế hoạch bài học) là một công việc quan trọngcủa người giáo viên Nó là khâu đầu tiên có tính chất quyết định thànhcông của quá trình dạy học; có thể ví công việc này với công việc thiết

kế của người kỹ sư khi xây dựng một toà nhà

Nhằm giúp các thầy cô có thêm tư liệu tham khảo để dạy Sáchgiáo khoa Sinh học 9, chúng tôi biên soạn cuốn “Giới thiệu giáo ánSinh học 9” Cuốn sách giới thiệu các giáo án được soạn bởi các thầy

cô giáo đã tham gia dạy thí điểm Sinh học 9 trong năm học 2004

-2005 cùng với một số giáo án soạn theo phương pháp tích cực hóahoạt động học tập của học sinh Vì thế, cuốn sách mang giá trị chânthực, phần nào phản ánh khách quan thực tế chất lượng khâu soạn bàicủa đông đảo các thầy cô trên cả nước Sau mỗi bài soạn, chúng tôi

đưa thêm phần “Một số ý kiến trao đổi” Mục đích của chúng tôi làbằng việc phân tích những điểm thành công và chưa thành công trênnhững giáo án cụ thể (trong phần giới thiệu giáo án, chúng tôi có innghiêng ở những chỗ phân tích để các thầy cô tiện theo dõi), các thầy

cô sẽ cùng nhìn nhận rõ hơn thực chất của yêu cầu đổi mới cần đượcthể hiện trên nội dung bài soạn, những thói quen - cách diễn đạt - cáchhoạt động không còn phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục phổthông Từ những kết quả thu nhận được, các thầy cô sẽ tự thiết kế chomình giáo án phù hợp với nội dung bài học, với thực tế trình độ họcsinh, điều kiện trang thiết bị của nhà trường và quan trọng nhất là phùhợp với yêu cầu đổi mới Có những bài chúng tôi giới thiệu cácphương án khác nhau trong một bài để các thầy cô tham khảo

Cùng với các sách tham khảo khác, chúng tôi hy vọng cuốn sáchGiới thiệu giáo án Sinh học 9” sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích với cácthầy cô trong việc thực hiện đổi mới giáo dục phổ thông

Do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, chắc rằng cuốnsách còn có những hạn chế nhất định Chúng tôi mong nhận được sựgóp ý của các thầy cô và bạn đọc để bổ sung và chỉnh lí cho những lầnxuất bản sau

Các tác giả

Phần I

DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ

Chương I CÁC THÍ NGHIỆM CỦA MENĐEN

Bài 1

MENĐEN VÀ DI TRUYỀN HỌC ()

PHẦN A GIỚI THIỆU GIÁO ÁN

I MỤC TIÊU:

- Nêu được mục đích, ý nghĩa, nhiệm vụ của di truyền học

- Hiểu được công lao và trình bày được phương pháp phân tích cácthế hệ lai của Menđen

- Hiểu và nêu được một số thuật ngữ, kí hiệu trong di truyền học

II PHƯƠNG TIỆN VÀ THIẾT BỊ DẠY HỌC:

+ Tranh phóng to H1.2 SGK

+ Ảnh chân dung của Menđen

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:

GV: Vì sao con được sinh ra lại có những tính trạng giống hay

khác với bố, mẹ?

(Vì có hiện tượng di truyền và biến dị)

GV: Thế nào là di truyền? Thế nào là biến dị?

1 Hoạt động 1: Tìm hiểu về di truyền học.

* Mục tiêu:

Nắm được mục đích, nhiệm vụ, ý nghĩa của di truyền học.

 Các bạn có thể tham khảo thêm giáo án dạy bài này theo phương pháp tích cực (học sinh là trung tâm) trong

* Các bước tiến hành:

+ Giáo viên yêu cầu học sinh tìm hiểu

phần thông tin SGK, nêu khái niệm về:

Di truyền, biến dị, nhiệm vụ, mục đích

di truyền học?

+ Giáo viên gợi ý, nhận xét và chốt lại

như SGK (lưu ý: Sự tồn tại song song

hai hiện tượng)

+ Yêu cầu học sinh: Liên hệ bản thân

và xác định xem mình giống hay khác

bố mẹ điểm nào?

+ Giáo viên yêu cầu 1 vài học sinh đọc

to bảng

+ Yêu cầu học sinh tìm hiểu về "nhiệm

vụ cụ thể của di truyền học", ý nghĩa

của di truyền học?

+ Giáo viên chốt lại:

- Những kiến thức cơ sở của di truyền

Nguyên nhân của biến dị, hình thức

và chiều hướng của biến dị

- ý nghĩa:

Di truyền học là ngành mũi nhọn của

sinh học hiện đại

Cơ sở lí thuyết của khoa học chọn

giống có vai trò lớn với y học, công

nghệ sinh học

+ Học sinh thu thập, xử líthông tin theo yêu cầu củagiáo viên

+ 2 - 3 học sinh trả lời,+ Học sinh khác bổ sung

+ Học sinh tự liên hệ vàđiền vào bảng mẫu (4 cột:Tính trạng, bản thân họcsinh; bố; mẹ)

+ 2 - 3 học sinh đọc to bảng

và rút ra nhận xét về hiệntượng di truyền và biến dị.+ Học sinh thu thập, xử líthông tin và trình bày hiểubiết của mình bằng lời.+ 2 học sinh trình bày

+ Học sinh khác bổ sung

2 Hoạt động 2: Tìm hiểu về Menđen - người đặt nền móng cho

di truyền học

* Mục tiêu:

- Nắm được phương pháp nghiên cứu độc đáo của Menđen

* Các bước tiến hành:

+ Giáo viên treo tranh vẽ phóng to H1.2

SGK, yêu cầu học sinh quan sát và rút ra

nhận xét về đặc điểm cặp tính trạng đem lai?

+ Giáo viên nhận xét, nêu đáp án đúng:

"Cặp tính trạng đem lai tương phản nhau".

+ Yêu cầu học sinh thu thập, xử lí thông tin

và trình bày: phương pháp nghiên cứu độc

đáo của Menđen?

+ Giáo viên nhận xét, chốt lại 2 nội dung

chính:

- Lai các cặp bố, mẹ thuần chủng, theo dõi

sự di truyền riêng rẽ các cặp tính trạng

- Dùng toán thống kê phân tích số liệu

+ Menđen đã rút ra định luật di truyền - đặt

nền móng cho di truyền học

+ Học sinh quan sát,thảo luận nhóm, rút ranhận xét

+ 2 - 3 học sinh trảlời,

+ Học sinh khác bổsung

+ Học sinh thu thập,

xử lí thông tin, trìnhbày phương phápphân tích con lai

+ 2 học sinh trình bày.+ Học sinh khác bổsung

3 Hoạt động 3: Tìm hiểu một số thuật ngữ và kí hiệu cơ bản của

di truyền học

* Mục tiêu: Học sinh hiểu và lấy được các ví dụ về các khái niệm:Tính trạng, cặp tính trạng tương phản, gen, dòng thuần chủng, các kíhiệu trong sơ đồ lai

* Các bước tiến hành:

+ Giáo viên yêu cầu học sinh thu

thập thông tin SGK, lấy ví dụ cho

các khái niệm: Tính trạng, cặp

tính trạng tương phản, gen, dòng

thuần chủng

+ Giáo viên nhận xét đúng sai

+ Học sinh thu thập, xử lí thôngtin, thảo luận nhóm tìm các ví dụtheo yêu cầu của giáo viên

+ Câu 1: Dựa vào hoạt động 1

+ Câu 2: Dựa vào hoạt động 2

+ Câu 3: Dựa vào hoạt động 3

+ Câu 4: Menđen chọn các cặp tính trạng tương phản để dễ theodõi

PHẦN B MỘT SỐ Ý KIẾN TRAO ĐỔI

I MỤC TIÊU

- Mục tiêu thứ 3 chưa rõ (“một số” là bao nhiêu?), nên ghi như ởmục tiêu hoạt động 3

II THIẾT BỊ

Có thể bổ sung thêm phiếu học tập

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC

Vào bài GV: Vì sao con được sinh ra lại có những tính trạng

giống hay khác với bố, mẹ? Học sinh chưa học khái niệm tính trạng

nên thay bằng “đặc điểm” thì dễ hiểu với các em hơn Nên vào bài

trực tiếp từ việc nêu mấy câu ca dao tục ngữ: “giỏ nhà ai, quai nhà

nấy”; “con nào chẳng giống mẹ cha, cháu nào lại chẳng giống bàgiống ông”.

Câu trả lời: Vì có hiện tượng di truyền và biến dị, không rõ là của

GV hay của HS Nên coi đó là gợi ý của GV

1 Hoạt động 1:

- Mục tiêu: không nên dùng động từ “nắm được” vì như vậy khôngthể đo được

- GV chỉ “ra lệnh” cho HS tìm thông tin trong SGK mà không

“giải thích” rõ cách tìm: đọc đoạn nào? GV “chốt lại” kiến thức thực

ra là hoạt động truyền đạt để HS thụ động ghi nhớ (GV là người cungcấp kiến thức cho HS) Trong hoạt động 1 HS đọc SGK và trình bàycác thông tin thu thập được, nên chăng GV cần gợi ý cách trình bày,

dự đoán sai lầm thường có của HS để có phương án sửa Nếu thiết kếhoạt động trao đổi nhóm thì có thể sẽ sôi nổi hơn

2 Hoạt động 2:

- Mục tiêu: không nên dùng động từ “nắm được” vì như vậykhông thể đo được Nên chăng có thể thay bằng động từ “trình bàyđược” hoặc “mô tả được”.…

- GV treo tranh và yêu cầu HS quan sát tranh mà không hướng dẫncách quan sát, yêu cầu HS thảo luận nhóm mà không hướng dẫn cáchthảo luận thì nhận xét của HS về bức tranh có thể không phải là kiếnthức cần rút ra từ bức tranh

- GV yêu cầu HS thu thập thông tin về phương pháp phân tích conlai của Menđen mà không hướng dẫn cụ thể

3 Hoạt động 3:

- Đây là những khái niệm mới, trừu tượng với HS mà GV yêucầu các em thảo luận nhóm, lại không có hướng dẫn cụ thể thì làmsao các em lấy được ví dụ?

4 Kết luận:

- Giáo viên hướng dẫn học sinh thảo luận, tìm đáp án cho các câuhỏi cuối bài Nên viết cụ thể cách hướng dẫn HS, nếu viết như tronggiáo án thì các đồng nghiệp không tham khảo được gì.

Tóm lại giáo án này mặc dù chia 2 cột (hoạt động của GV và hoạt

động của HS) nhưng phản ánh rất rõ phương pháp dạy học truyềnthống - GV là trung tâm (khoảng 60% thời gian là GV nói), cả 3 hoạtđộng của bài học GV đều là người giảng giải (chốt lại, nhận xét đúngsai ) kiến thức mới cho HS Hoạt động của học sinh còn dừng lại ởmức đơn giản (đọc SGK, trả lời câu hỏi học thuộc, ghi nhớ, ) màchưa có hoạt động khám phá tri thức mới Đọc giáo án này bạn chobiết GV là người giảng giải hay người tạo điều kiện cho HS?

Bài 2

LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG PHẦN A GIỚI THIỆU GIÁO ÁN

- Hiểu và phát biểu được nội dung định luật phân li.

- Hiểu và giải thích được kết quả thí nghiệm theo quan niệm của

* Mục tiêu: - Trình bày được phương pháp tiến hành giao phấncủa Menđen trên đậu Hà Lan.

* Các bước tiến hành:

+ Giáo viên treo tranh vẽ phóng to

H2.1 (SGK) yêu cầu học sinh thu

thập thông tin và trình bày phương

pháp giao phấn trên đậu Hà Lan của

Menđen?

+ Giáo viên bổ sung, trình bày lại

trên tranh vẽ

+ Giáo viên treo bảng 2: Kết quả thí

nghiệm của Menđen, yêu cầu học

sinh: Thế nào là kiểu hình?

- Tính tỷ lệ kiểu hình F2

- Rút ra nhận xét về kiểu hình F1,

F2?

- Giáo viên gợi ý, nhận xét

+ Giáo viên nêu đáp án đúng

+ Học sinh thu thập, xử líthông tin theo yêu cầu củagiáo viên

+ 1 - 2 học sinh dựa vào tranh

vẽ trình bày phương phápgiao phấn

+ Học sinh khác bổ sung.+ Học sinh tính tỉ lệ F2 vàthảo luận nhóm rút ra nhậnxét về kiểu hình F1 và F2.+ 1 - 2 đại diện nhóm trìnhbày

3 Hoạt động 2: Hoàn thành định luật phân li tính trạng (Tìm hiểu

nội dung định luật phân li tính trạng)

* Mục tiêu: - Dựa vào kết quả thí nghiệm học sinh tự hiểu và hoàn

thành định luật

*Các bước tiến hành:

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

+ Giáo viên yêu cầu học sinh dựa

vào kết quả: Bảng 2 hoàn thành

nội dung định luật bằng cách tìm

Nội dung của định luật phân li tính trạng của Menđen:

"Khi lai hai bố mẹ thuần chủng khác nhau về một cặp tính trạngtương phản thì ở F1 đồng tính về tính trạng của bố hoặc mẹ, còn F2 có

sự phân li tính trạng theo tỷ lệ trung bình 3 trội:1 lặn"

4 Hoạt động 3: Tìm hiểu về tính trạng ở F2 thông qua kết quả F3

* Mục tiêu: Củng cố lại khái niệm thuần chủng cho học sinh

* Các bước tiến hành:

+ Giáo viên treo tranh vẽ H2.2

SGK yêu cầu học sinh quan sát

+ 1 - 2 đại diện nhóm trình bày ýkiến

+ Học sinh khác bổ sung

+ Học sinh thảo luận toàn lớp đểhoàn thành đáp án

+ Giáo viên nêu đáp án đúng.

* Kết luận:

Tính trạng lặn ở F2F3 100% lặn, F2 lặn thuần chủng

- Tính trạng trội F2:

+ 1 trội F2F3 100% trội; 1 trội thuần chủng

+ 2 trội F2F3 có tỷ lệ 3:1; 2 trội không thuần chủng

Giáo viên: Vì sao lại có sự phân tính theo tỷ lệ 3:1  hoạt động 4

5 Hoạt động 4: Menđen giải thích kết quả thí nghiệm.

* Mục tiêu: - Hiểu và giải thích được kết quả thí nghiệm theo quanniệm của Menđen

* Các bước tiến hành:

+ Giáo viên yêu cầu học sinh tìm

hiểu thông tin SGK và trình bày:

- Quan niệm của Menđen về các

+ 1 - 2 đại diện nhóm trìnhbày đáp án

quan đến tính trạng được quan tâm).

+ Kiểu gen chứa cặp gen tương ứng giống nhau gọi là thể đồnghợp (thuần chủng)

+ Kiểu gen chứa cặp gen tương ứng khác nhau gọi là thể dị hợp(không thuần chủng)

+ Menđen quan niệm:

- Tính trạng không trộn lẫn

- Mỗi tính trạng do 1 cặp nhân tố di truyền quy định (cặp gen).Ông dùng chữ in hoa để quy định tính trạng trội; Chữ in thường quyđịnh tính trạng lặn (hoa đỏ: AA, Trắng: aa) khi phát sinh giao tử cácnhân tố di truyền phân li (A; A và a; a) và sự tổ hợp chúng trong quátrình thụ tinh (Aa; Aa) (A và a; A và a  AA; Aa; Aa; aa) Đó là cơchế di truyền các tính trạng

+ Giáo viên yêu cầu học sinh dựa

vào sơ đồ hãy cho biết:

- Tỷ lệ kiểu gen F2: 1AA:2Aa:1aa

- Tỷ lệ kiểu hình F2: 3 hoa đỏ:1 hoa trắng

Vì cặp gen dị hợp Aa biểu hiện kiểu hình trội

IV KẾT LUẬN:

(giáo viên hướng dẫn học sinh trả lời các câu hỏi sau và hướng tới

ghi nhớ)

Câu 1: Nêu các khái niệm: Kiểu hình, kiểu gen, thể đồng hợp, thể

dị hợp?

Câu 2: Phát biểu nội dung định luật phân li?

Câu 3: Gọi 1 học sinh lên trình bày: Menđen giải thích kết quả thínghiệm trên đậu Hà Lan như thế nào?

+ Giáo viên hướng dẫn giải bài tập 4

V HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:

Học bài trả lời câu hỏi và làm bài tập cuối bài

PHẦN B MỘT SỐ Ý KIẾN TRAO ĐỔI

I MỤC TIÊU

- Mục tiêu thứ 2 về kiến thức nên bổ sung thêm các khái niệm tínhtrạng trội, tính trạng lặn, đồng tính, phân tính Động từ “nêu” mà tácgiả sử dụng nên chăng được hiểu là “mô tả được”, “định nghĩa đúng”,

“sử dụng đúng” cho cụ thể hơn

- Mục tiêu thứ 3 - 4 về kiến thức, tác giả sử dụng động từ “hiểu” làđộng từ không đo được, và vì thế khi xác định mục tiêu cụ thể chotừng bài học nên tránh dùng động từ này Tác giả chỉ cần diễn đạt:

“phát biểu được”, “giải thích được” là đủ

- Mục tiêu 1 về kỹ năng: Kỹ năng phân tích số liệu trong bài nàycần được chỉ rõ là kỹ năng tính tỉ lệ kiểu hình tối giản ở F2 bằng cáchlấy số lượng kiểu hình lớn chia số lượng kiểu hình nhỏ, làm tròn số

- Mục tiêu về thái độ: Có thể diễn đạt rõ hơn là: học sinh thấyđược vai trò của tính kiên trì trong nghiên cứu là một trong những yếu

tố quyết định dẫn tới thành công

II THIẾT BỊ

Có thể bổ sung thêm phiếu học tập.

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC.

1 Hoạt động 1:

- Trong hoạt động 1 “Tìm hiểu thí nghiệm của Menđen” thì trọngtâm phải là cách phân tích kết quả thí nghiệm của Menđen, cách sửdụng các thuật ngữ để mô tả trên những thí nghiệm cụ thể Vì thế tácgiả xác định mục tiêu “Trình bày được phương pháp tiến hành giaophấn của Menđen trên đậu Hà Lan” là chưa trúng trọng tâm

- Trong phần mô tả hoạt động của giáo viên có lệnh yêu cầu họcsinh “thu thập thông tin” Đây là một lệnh rất chung chung, cần phảiđược diễn đạt rõ là đọc đoạn nào? Tìm thông tin gì? Tương ứng bêncột hoạt động của học sinh, giáo án chỉ thể hiện “học sinh thu thập, xử

lí thông tin theo yêu cầu của giáo viên” cũng không rõ, không địnhhình được hoạt động Cần ghi cụ thể là học sinh đọc đoạn nào trongSGK, tìm thông tin gì? Nếu chi tiết hơn cần ghi cả công việc này họcsinh được làm trong bao lâu, hoạt động độc lập hay có sự phối hợpthành nhóm? Các nội dung tiếp theo trong hoạt động 1 cũng cần traođổi thêm Chẳng hạn, GV treo bảng 2 và hỏi học sinh “thế nào là kiểuhình?” trong khi học sinh chưa được trang bị kiến thức về kiểu hìnhnên không thể trả lời Tương tự, GV không hướng dẫn HS cách tính tỷ

lệ kiểu hình F2, không hướng dẫn HS nhận xét về kiểu hình F1.F2 nênhọc sinh sẽ không biết trả lời câu hỏi của thầy cô như thế nào

- Trong nội dung I của SGK có 1 sơ đồ, 1 bảng Để tạo điều kiệncho học sinh khai thác tốt 2 phương tiện trực quan này, trước tiên giáoviên cần giới thiệu nội dung sơ đồ, bảng với các em

2 Hoạt động 2:

- Mục tiêu: Không nên dùng cụm từ “học sinh tự hiểu” Có lẽ ý tácgiả là thông qua những thông tin từ việc phân tích kết quả thí nghiệmcủa Menđen, học sinh tự hoàn thành bài tập điền cụm từ thích hợp vàochỗ trống, cũng là hoàn thành nội dung định luật

3 Hoạt động 3:

Đây là nội dung không có trong SGK Hơn nữa, học sinh lần đầutiên được làm quen với thí nghiệm lai và đang dừng ở mức quan sáthiện tượng - chưa lý giải kết quả, vì thế chắc chắn không thể hoànthành hoạt động này Hoạt động này nên bỏ, tìm cách khác để chuyển

ý sang nội dung tiếp theo

4 Hoạt động 4:

- Mục tiêu đặt ra và hoạt động triển khai không ăn khớp nhau

- Khái niệm Kiểu hình đến đây mới giới thiệu là không phù hợpvới tiến trình bài học

- Sơ đồ giải thích kết quả thí nghiệm của Menđen là một sơ đồmới và khó đối với học sinh Giáo viên bỏ qua bước giải thích nộidung sơ đồ mà yêu cầu học sinh khai thác ngay là chưa phù hợp vớilogic nhận thức, vì thế kết quả thu được chắc rằng sẽ không được nhưmong đợi

- Hai nội dung kết luận sau của tác giả là chưa chính xác:

“+ Kiểu gen chứa cặp gen tương ứng giống nhau gọi là thể đồng

hợp (thuần chủng)

+ Kiểu gen chứa cặp gen tương ứng khác nhau gọi là thể dị hợp

(không thuần chủng)”

IV KẾT LUẬN:

“Giáo viên hướng dẫn học sinh trả lời các câu hỏi sau và hướng

tới ghi nhớ”: Lặp ý vì hoạt động 4, giáo viên đã tổ chức cho học sinhtìm hiểu các khái niệm này, rút ra kết luận

nhất phải áp dụng phương pháp tích cực ở tất cả các nội dung mới làđổi mới Cũng không có nghĩa là làm cho nội dung bài học khó lên,hay đặt thật nhiều câu hỏi là những dấu hiệu thể hiện tính tích cực.Giáo viên cần cân nhắc xem mình cần làm gì để tạo điều kiện cho họcsinh có thể hoạt động khám phá kiến thức có hiệu quả, vừa sức Các ý

đồ đó cần được thể hiện trên giáo án

- Tất cả các hoạt động dạy - học được thiết kế không ngoài việchướng tới mục tiêu, thực hiện cho được mục tiêu bài học đã đặt ra

- Hiểu và giải thích được vì sao định luật phân li chỉ nghiệm đúng

trong những điều kiện nhất định và ý nghĩa của nó đối với sản xuất

- Hiểu và phân biệt được sự di truyền trội không hoàn toàn (Di

truyền trung gian) với di truyền trội hoàn toàn

2 Kỹ năng:

- Kĩ năng viết sơ đồ lai

- Phát triển tư duy lý luận như phân tích, so sánh

- Hoạt động hợp tác nhóm nhỏ.

II CHUẨN BỊ:

+ Tranh (hoặc bảng phụ) cho lai phân tích

+ Tranh phóng to H3.1 (trội không hoàn toàn)

III CÁC HOẠT ĐỘNG:

1 Hoạt động 1: Tìm hiểu lai phân tích

* Mục tiêu: - Trình bày được nội dung, mục đích, ứng dụng củaphép lai phân tích

* Các bước tiến hành:

+ Giáo viên yêu cầu học sinh dựa vào

H2.2 và cho biết: Sự di truyền của

tính trạng trội từ F2  F3 như thế

nào? Vì sao?

+ Giáo viên nhận xét và nêu: Điều đó

được chứng minh trong 2 sơ đồ lai

(SGK), yêu cầu học sinh quan sát sơ

đồ lai

+ Giáo viên yêu cầu học sinh viết sơ

đồ lai và nêu kết quả phép lai khi: cho

cây đậu Hà Lan ở F2 là hoa đỏ và hoa

trắng giao phấn với nhau?

+ Giáo viên theo dõi hướng dẫn

những nhóm viết chưa thành thạo

+ Giáo viên nhận xét, nêu đáp án

đúng và ghi lên bảng: có 2 sơ đồ lai:

+ 1 - 2 đại diện lên viết sơ

đồ lai

+ Nhóm khác bổ sung vàhoàn thành đáp án

+ Giáo viên yêu cầu học sinh thảo

luận nhóm tìm đáp án cho các nội

dung sau:

Phiếu học tập 1:

Làm thế nào để xác định được kiểu

gen mang tính trạng trội?

+ Giáo viên nêu: - Cho cơ thể mang

gen trội lai với cơ thể mang tính trạng

lặn - đây gọi là phép lai phân tích

+ Giáo viên yêu cầu học sinh thảo

luận, thu thập thông tin, tìm từ thích

hợp điền vào chỗ trống ở bài tập

SGK

+ Giáo viên gợi ý, nhận xét

- Giáo viên yêu cầu học sinh nêu ý

+ Học sinh thu thập, xử líthông tin qua 2 sơ đồ laiphân tích, thảo luận nhómtìm từ điền vào chỗ " "

+ 1 - 2 đại diện trình bày.+ Học sinh thảo luận lớp,hoàn thành đáp án

* Kết luận: (ghi bảng)

- Thứ tự cụm từ điền: Trội, kiểu gen, lặn, đồng hợp tử, dị hợp tử

- Ý nghĩa: Xác định kiểu gen của kiểu hình mang tính trạng trội,điều này có ý nghĩa quan trọng trong sản xuất

2 Hoạt động 2: Ý nghĩa của định luật phân li đối với sản xuất.

* Các bước tiến hành:

+ Giáo viên yêu cầu học sinh thu thập

thông tin ở SGK, thảo luận nhóm tìm

đáp án cho các câu hỏi:

chủng của giống?

- Việc xác định "thuần chủng" có ý

nghĩa gì trong sản xuất?

- Giáo viên gợi ý, nhận xét, nêu đáp án

đúng

+ 1 - 2 đại diện nhóm trìnhbày ý kiến, học sinh khác bổsung hoàn thành đáp ánđúng

*Kết luận:

(Vừa nêu vừa ghi ý chính có gạch chân vào bảng)

- Trong tự nhiên mối tương quan trội - lặn là phổ biến, tính trạngtrội thường là tính trạng tốt, tính trạng lặn thường là tính trạng xấu.Xác định tính trạng trội để tập trung nhiều gen trội quý vào 1 kiểu gen

 tạo giống có ý nghĩa kinh tế,

- Để xác định được tính trạng trội cần phân tích thế hệ lai

- Sử dụng phương pháp lai phân tích để kiểm tra độ thuần chủngcủa giống  tránh sự phân ly tính trạng, làm xuất hiện tính trạng xấuảnh hưởng tới phẩm chất và năng suất vật nuôi

3 Hoạt động 3: Trội không hoàn toàn

* Mục tiêu: Phân biệt được hiện tượng di truyền của trội không

hoàn toàn và trội hoàn toàn

* Các bước tiến hành:

+ Giáo viên treo tranh phóng to

H3.1 (SGK) và giải thích: Đây là 1

trường hợp khác với thí nghiệm của

Menđen là cơ thể lai F1 mang tính

trạng trung gian giữa bố và mẹ - gọi

là di truyền trung gian hay trội

không hoàn toàn

+ Giáo viên yêu cầu học sinh quan

sát H3 và trả lời 2 câu hỏi trong

+ Học sinh quan sát, thảo luậnnhóm theo yêu cầu của giáoviên

+ 1 - 2 đại diện nhóm trìnhbày ý kiến Học sinh khác bổsung hoàn thành đáp án đúng

SGK và tìm cụm từ thích hợp điền

vào chỗ " " trong câu cuối mục

+ Giáo viên nhận xét, nêu đáp án

đúng

* Kết luận: (ghi bảng)

- F1 có tính trạng trung gian là màu hồng vì tính trạng hoa đỏkhông trội hoàn toàn so với hoa trắng

- F2 có tỷ lệ kiểu hình 1:2:1 vì mỗi kiểu gen có 1 kiểu hình

- Cụm từ cần điền: "Tính trạng trung gian" và "là 1:2:1"

4 Hoạt động 4: Những điều kiện đúng của định luật phân ly.

+ Học sinh tìm hiểu 3 điều kiện nghiệm đúng

+ Giáo viên chốt lại: Định luật phân ly nghiệm đúng khi có đủ 3điều kiện

tránh dùng từ “hiểu” khi xác định mục tiêu Chỉ cần viết: “trình bàyđược ”, “giải thích được ”, “phân biệt được ” là đủ.

- Mục tiêu về kỹ năng: Nên có thêm mục tiêu rèn kỹ năng tách cácnội dung chính từ SGK - tư liệu

II CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:

1 Hoạt động 1:

- Về trình tự các bước trong hoạt động 1: Với mục tiêu đặt ra

“Trình bày được nội dung, mục đích, ứng dụng của phép lai phântích”, tác giả chia hoạt động thành 10 bước, với 4 sơ đồ lai là nhiềukiến thức với học sinh, đồng thời sẽ không rõ trọng tâm Nên chăngtác giả bớt đi 2 sơ đồ lai đầu và thay bằng lời giới thiệu hay đặt vấn

đề, như vậy vừa tiết kiệm thời gian, vừa bớt thao tác mà vẫn thể hiện

rõ ý đồ của người dạy

- Về nội dung:

+ Câu hỏi sau (nếu tác giả vẫn sử dụng) cần được diễn đạt rõ rànghơn: “Sự di truyền của tính trạng trội từ F2  F3 như thế nào” Nênthêm vào đầu câu cụm từ “Khi cho các cây F2 tự thụ phấn ”

+ Nội dung của phiếu học tập 1: “Làm thế nào để xác định được

kiểu gen mang tính trạng trội?”, lời giảng của giáo viên “Cho cơ thể mang gen trội lai với cơ thể mang tính trạng lặn”, phần ý nghĩa của lai phân tích “Xác định kiểu gen của kiểu hình mang tính trạng trội”

cũng cần được sửa lại cho chính xác

2 Hoạt động 2:

- Hoạt động 2 nhằm phục vụ cho việc dạy - học mục IV: Tươngquan trội - lặn Vì thế mục tiêu nêu ra “ý nghĩa của định luật phân liđối với sản xuất” là chưa đầy đủ

- Trong hoạt động này, tác giả có ý đồ tổ chức cho HS khai thácSGK Tuy nhiên, để hoạt động khai thác SGK của HS có hiệu quả, tácgiả nên tránh diễn đạt lệnh bằng cụm từ “thu thập thông tin ở SGK” vì

nó không thể hiện rõ định hướng hoạt động đối với HS Nên chăng cụthể hóa lệnh đó bằng các lệnh sau: “HS đọc mục IV - SGK, gạch chânnhững cụm từ cốt lõi, liệt kê hoặc diễn đạt lại thành các ý chínhchuyển tải nội dung đoạn viết (thảo luận trong nhóm để có cách diễnđạt tốt nhất).

3 Hoạt động 3:

- Mục tiêu: “Phân biệt được hiện tượng di truyền của trội không

hoàn toàn và trội hoàn toàn” là chưa đầy đủ vì như vậy mới phản ánh

sự khác nhau dựa trên kiểu hình

- Đây là một đoạn giáo án được thiết kế điển hình cho phươngpháp dạy học truyền thống: GV thông báo kiến thức mới, kết luận vềkiến thức Hoạt động của HS chỉ là quan sát hình trả lời câu hỏi Việcquan sát hình của HS cũng không được thể hiện rõ là quan sát cái gìtrên hình, so sánh như thế nào, gọi tên, mô tả điều quan sát được rasao Nội dung hình chưa được tận dụng khai thác phục vụ nội dungbài học Học sinh chưa được tạo điều kiện đúng mức để hoạt độngkhám phá kiến thức

4 Hoạt động 4:

- Những điều kiện nghiệm đúng của định luật phân ly là nội dungkhông được trình bày trong SGK, nhưng trong nội dung hoạt động,giáo viên có yêu cầu “học sinh tìm hiểu 3 điều kiện nghiệm đúng” Vìthế để học sinh hoạt động được, giáo viên cần chỉ rõ học sinh dựa trênnhững căn cứ nào

IV KẾT LUẬN:

Nội dung “Hướng dẫn bài tập 3” nên chăng chuyển lên cuối hoạtđộng 3 Các thầy cô hãy cho biết ý kiến về hiệu quả của 2 cách dạysau: Chia bài học thành nhiều đơn vị kiến thức nhỏ, vừa dạy vừa củng

cố và cách dạy liền một loạt kiến thức, sau đó mới quay lại củng cốtoàn bộ

Bài 4

LAI HAI CẶP TÍNH TRẠNG PHẦN A GIỚI THIỆU GIÁO ÁN

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Mô tả được thí nghiệm lai hai cặp tính trạng của Menđen

- Biết phân tích kết quả thí nghiệm lai hai cặp tính trạng củaMenđen

- Hiểu và phát biểu được nội dung của định luật phân ly độc lập củaMenđen

- Giải thích được khái niệm biến dị tổ hợp

2 Kỹ năng:

- Phân tích kết quả thí nghiệm

- Viết sơ đồ lai

- Hoạt động hợp tác nhóm nhỏ

II CHUẨN BỊ:

- Tranh vẽ phóng to H4 (tranh màu)

- Bảng phụ: Bảng 4: Phân tích kết quả thí nghiệm của Menđen

III CÁC HOẠT ĐỘNG:

1 Hoạt động 1: Mô tả thí nghiệm lai 2 cặp tính trạng.

* Mục tiêu: Học sinh mô tả được thí nghiệm lai 2 cặp tính trạngcủa Menđen

+ Giáo viên treo tranh vẽ H4 + Học sinh quan sát, thảo luận

+ Yêu cầu học sinh thu thập

thông tin SGK, quan sát tranh vẽ

+ Mô tả lại thí nghiệm của

Menđen trên tranh vẽ (bằng lời)

+ Giáo viên nhận xét, nêu lại

chính xác

nhóm theo yêu cầu của giáo viên

1 - 2 đại diện nhóm trình bày thínghiệm của Menđen trên sơ đồ

2 Hoạt động 2: Phân tích kết quả thí nghiệm của Menđen.

* Mục tiêu: Học sinh biết phân tích kết quả lai 2 cặp tính trạng củaMenđen

* Các bước tiến hành:

+ Yêu cầu học sinh quan sát kết

quả thí nghiệm và điền vào bảng và

+ Nhóm khác bổ sung và hoànthành đáp án

* Kết luận:

Kiểu hình F2 Số hạt Tỷ lệ kiểu hình F2 tính trạng ở F2 Tỷ lệ từng cặp

Vàng trơn 315 hạt 9 = 9/16

Vàng nhăn 108 hạt 3 = 3/16

Vµng 9+3 3 Xanh 3+1 1 Tr¬n 9+3 3 Nh¨n 3+1 1

Xanh trơn 101 hạt 3 = 3/16

Xanh nhăn 32 hạt 1 = 1/16

+ Giáo viên yêu cầu học sinh tiếp tục thu

thập phần thông tin sau bảng

+ Giáo viên dựa vào tỷ lệ các cặp tính

trạng đều là 3:1  Tuân theo định luật

phân ly  Chứng tỏ sự di truyền các cặp

tính trạng độc lập nhau

+ Học sinh tự thu thập,

xử lý thông tin

3 Hoạt động 3: Tìm hiểu nội dung định luật phân ly độc lập.

* Mục tiêu: - Học sinh chọn đúng cụm từ "tích các tỉ lệ" điền vàochỗ “ ” để hoàn thành nội dung định luật

+ Giáo viên yêu cầu học sinh chọn

1 - 2 đại diện nhóm trình bày ýkiến, học sinh khác bổ sunghoàn thành đáp án đúng

*Kết luận: Cụm từ " Tích các tỉ lệ"

4 Hoạt động 4: Biến dị tổ hợp

* Mục tiêu: - Học sinh giải thích được khái niệm biến dị tổ hợp

* Các bước tiến hành:

+ Giáo viên yêu cầu học sinh tìm + Học sinh tự thu thập, xử lí

hiểu thông tin ở SGK và nêu khái

niệm về biến dị tổ hợp? Nêu ví

- Những kiểu hình khác P gọi là biến dị tổ hợp

- Sự phân li độc lập của các cặp tính trạng đã đưa đến sự tổ hợp lạicác tính trạng của P làm xuất hiện biến dị tổ hợp

IV KẾT LUẬN:

Giáo viên hướng dẫn học sinh trả lời câu hỏi cuối bài và hướng tớighi nhớ

V HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:

+ Học bài, trả lời câu hỏi cuối bài

+ Chuẩn bị bài sau: Xem lại phần giải thích kết quả thí nghiệm lai

- Lệnh của giáo viên “yêu cầu học sinh tiếp tục thu thập phầnthông tin sau bảng” cũng chưa rõ

- Đoạn kiến thức trang 15 chứng minh mối tương quan giữa tỉ lệcủa các tính trạng với tỉ lệ các kiểu hình ở F2 chưa được khai thác,phát hiện lại, điều này có thể sẽ làm hạn chế hiệu quả của hoạt độngtiếp theo

3 Hoạt động 3:

- Nếu chưa được phân tích mối tương quan giữa tỉ lệ của các tínhtrạng với tỉ lệ các kiểu hình ở F2, học sinh sẽ gặp khó khăn trong việcchọn cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống

- Trong phần hoạt động của học sinh, tác giả viết “Học sinh quansát, thảo luận nhóm theo yêu cầu của giáo viên”, đồng nghiệp sẽ khóhình dung, không biết học sinh cần quan sát điều gì, cái đó nằm ở đâu

4 Hoạt động 4:

Tiến trình hoạt động bao gồm: Học sinh tìm hiểu thông tin ở SGK

và nêu khái niệm về biến dị tổ hợp? Nêu ví dụ?  Giáo viên nhận xét,rút ra kết luận Trong phần kết luận có nội dung thứ 2 hoàn toàn dogiáo viên cung cấp Đây là tiến trình theo phương pháp truyền thống.Kiến thức mà học sinh có được là kết quả của việc công nhận, ghi nhớmáy móc Có lẽ hiệu quả dạy học sẽ tốt hơn nếu học sinh được trảiqua các hoạt động như: Quan sát hình 4 để phát hiện các kiểu hìnhkhác P; đọc SGK, tìm ý để trả lời câu hỏi như: Những kiểu hình khác

P đó được gọi là gì? Vì sao có sự xuất hiện biến dị tổ hợp? Biến dị tổhợp xuất hiện nhiều ở những loài sinh vật có hình thức sinh sản nào?

Từ đó, học sinh tự rút ra những kết luận về kiến thức

Bài 5

LAI HAI CẶP TÍNH TRẠNG (Tiếp theo) PHẦN A GIỚI THIỆU GIÁO ÁN

- Giải thích hiện tượng đa dạng của sinh vật trong thực tế.

II CHUẨN BỊ: Tranh phóng to H5 SGK.

III CÁC HOẠT ĐỘNG:

1 Kiểm tra:

- Em hãy phát biểu nội dung định luật phân ly độc lập? (học sinhtrả lời - giáo viên chuyển tiếp  Menđen giải thích kết quả này nhưthế nào?)

2 Hoạt động 1: Menđen giải thích kết quả thí nghiệm.

* Mục tiêu: - Hiểu và giải thích được kết quả thí nghiệm củaMenđen

* Các bước tiến hành:

+ Giáo viên treo tranh vẽ phóng to

H5 SGK

+ Yêu cầu học sinh thu thập thông

tin trên tranh vẽ và thông tin SGK,

trả lời câu hỏi: Tại sao ở F2 lại có 16

+ Học sinh quan sát, thảo luậnnhóm theo yêu cầu của giáoviên

1 - 2 đại diện nhóm trình bày

ý kiến, học sinh khác bổ sung

Chú ý: 1 cặp gen dị hợp tử (Aa) có 2 loại giao tử: 21 giao tử

2 cặp gen dị hợp tử AaBb có 2 loại giao tử: 22 giao tử

n cặp gen dị hợp tử có loại giao tử: 2n giao tử

+ Giáo viên yêu cầu học sinh thu

thập phần thông tin tiếp theo, quan

+ 1 - 2 đại diện trình bày

+ Học sinh khác bổ sung, hoànthành đáp án

Kết luận:

Kiểu hình

F2

Hạt vàng trơn

Hạt vàng nhăn

Hạt xanh trơn

Hạt xanh nhăn

3 hạt vàngnhăn

3 hạt xanhtrơn

1 hạt xanhnhăn+ Ghi chú: (1/4 AB + 1/4 Ab + 1/4 aB + 1/4 ab)(1/4AB + 1/4Ab +

1/4aB + 1/4ab) = 1/16AABB + 2/16 AABb + 1AAbb + 2/16 AaBB +4/16 AaBb + 2/16Aabb + 1/16 aaBB + 2/16aaBb + 1/16aabb =(1/4AA + 2/4 Aa + 1/4aa)(1/4BB + 2/4 Bb + 1/4bb)

Như vậy n cặp gen dị hợp tử:

3 Hoạt động 3: Ý nghĩa của định luật phân ly độc lập.

* Mục tiêu: học sinh phân tích được ý nghĩa của định luật phân lyđộc lập đối với chọn giống và tiến hoá

* Các bước tiến hành:

+ Giáo viên yêu cầu học sinh thu

thập thông tin SGK và phân tích

ý nghĩa của định luật?

+ Giáo viên nhận xét, nêu ý kiến

+ Học sinh quan sát, thảo luậnnhóm và nêu ý nghĩa của địnhluật

1 - 2 đại diện nhóm trình bày ýkiến, học sinh khác bổ sung hoànthành đáp án đúng

* Kết luận:

- Định luật phân ly độc lập đã giải thích một trong những nguyênnhân làm xuất hiện những biến dị tổ hợp phong phú ở sinh vật giaophối

- Loại biến dị tổ hợp là nguồn nguyên liệu quan trọng đối vớichọn giống và tiến hóa.

IV KẾT LUẬN: Giáo viên hướng dẫn học sinh làm bài tập 3, 4 ở

SGK

V HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ: Học bài, trả lời câu hỏi cuối bài.

PHẦN B MỘT SỐ Ý KIẾN TRAO ĐỔI

II CÁC HOẠT ĐỘNG:

1 Kiểm tra: Câu hỏi kiểm tra bài cũ và lời dẫn vào bài mới chưa

thật ăn khớp với nhau Cụm từ tác giả dùng: “kết quả này ” chưa đạt

độ sáng sủa về mặt nội dung

2 Hoạt động 1:

- Tranh phóng to H5 là một tranh có nội dung nhiều và khó Trướckhi tổ chức cho học sinh khai thác các kiến thức từ tranh, giáo viênnên có thêm nội dung giới thiệu tranh

- Lệnh: “Yêu cầu học sinh thu thập thông tin trên tranh vẽ vàthông tin SGK, trả lời câu hỏi ” nên chi tiết hơn, chẳng hạn như lấythông tin gì, từ phần nào của tranh, đọc đoạn nào trong sách giáokhoa Lệnh chi tiết sẽ biến các hoạt động khai thác tranh, sách giáokhoa của học sinh trở nên dễ dàng hơn, đối tượng học sinh nào cũng

có cơ hội khám phá kiến thức

- Trong lệnh tiếp theo của giáo viên “yêu cầu học sinh thu thập phần thông tin tiếp theo, quan sát hình 5 và điền vào bảng 5”, để tiện

cho việc thống kê các kiểu gen ứng với mỗi kiểu hình ở F2 giáo viên

có thể giới thiệu trên khung Pennet 3 tam giác ứng với các kiểu hình:Vàng trơn, vàng nhăn, xanh trơn

- Nội dung phần kết luận nên tinh giản bớt kiến thức học sinh ghichép Điều này tác giả cũng cần chú ý: Dù đề cập tới khía cạnh nàocủa kiến thức, ở mức nông hay sâu, ở mức giới thiệu hay đi vào chitiết thì cũng cần đảm bảo sự chính xác về nội dung Chẳng hạn: ở nộidung thứ 2 trong phần kết luận, tác giả không nên viết quá tắt: “Nhưvậy n cặp gen dị hợp tử ”, cần được diễn đạt rõ các công thức ấy chỉ

áp dụng trong trường hợp bố mẹ đều dị hợp tử về n cặp gen và các cặpgen đó phân ly độc lập với nhau Trong 6 gạch đầu dòng tiếp theo,thầy cô cũng cần chỉ rõ ý đầu là công thức tính số loại giao tử đượcsinh ra ở mỗi bên bố mẹ, các ý sau là công thức áp dụng cho đời con.Đây là kiến thức khó với đại trà học sinh lớp 9, việc cung cấp màkhông kèm theo giải thích, vận dụng sẽ làm cho tiết học nặng nề,không hiệu quả

3 Hoạt động 3:

- Lệnh của giáo viên “yêu cầu học sinh thu thập thông tin SGK vàphân tích ý nghĩa của định luật” cần được diễn đạt cụ thể hơn Có lẽ ýtác giả muốn học sinh đọc đoạn thông tin được trình bày trong mục IVtách ra nội dung chính, bản chất Để hoạt động này của học sinh diễn rathuận lợi hơn, giáo viên có thể cung cấp thêm các câu hỏi định hướngquá trình đọc sách và lấy thông tin Thông tin trong sách được viết khá

rõ ràng, vì thế giáo viên nên nhường phần kết luận về kiến thức cho họcsinh Những gì giáo viên cần giảng giải, cung cấp là những thông tin bổsung, nếu điều kiện thời gian cho phép

Lời bàn thêm:

Điều đồng nghiệp và bạn đọc quan tâm nhất khi tham khảo một

giáo án, đó chính là giá trị sử dụng của giáo án đó Một giáo án sẽ cógiá trị sử dụng nếu nó được thiết kế chi tiết, ý đồ của tác giả được thểhiện rõ ràng, dựa trên những căn cứ xác đáng Có thể đồng nghiệpchưa hẳn đã đồng ý với phương án do bạn thiết kế, nhưng họ sẽ dễdàng hơn trong việc chỉ ra: họ chưa đồng ý với bạn ở điểm nào, vì saolại thế; hoặc tại sao họ lại không thể áp dụng được ý tưởng của bạntrong quá trình dạy học của bản thân và bạn có đồng ý rằng giáo ánđược thiết kế chi tiết, các hoạt động của giáo viên và học sinh được

mô tả rõ ràng cũng giúp ích rất nhiều cho chính bản thân người thiết

kế khi lên lớp hay không?

Bài 6

THỰC HÀNH: TÍNH XÁC SUẤT XUẤT HIỆN

CÁC MẶT CỦA ĐỒNG KIM LOẠI PHẦN A GIỚI THIỆU GIÁO ÁN

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Biết cách xác định đồng thời xẩy ra của một và hai sự kiện thông

qua việc gieo các đồng kim loại,

- Biết vận dụng xác suất để hiểu được tỷ lệ các loại giao tử và cáckiểu gen trong lai một cặp tính trạng

- Học sinh nắm được cách gieo đồng kim loại, ghi chép kết quả

- Học sinh hiểu được 2 mặt của đồng xu được xem như 1 cặp tính

trạng

* Các bước tiến hành:

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

+ Giáo viên yêu cầu học sinh xác định

mặt sấp, mặt ngửa của 2 đồng kim loại,

+ Yêu cầu học sinh tiến hành 2 hoạt động

sau:

- Các nhóm học sinh tiến hành gieo 1

đồng kim loại và ghi kết quả vào bảng

6.1

- Các nhóm học sinh tiến hành gieo 2

đồng xu và ghi chép kết quả vào bảng 6.2

+ Học sinh thao tác theo

sự hướng dẫn của giáoviên

+ Các nhóm học sinhtiến hành gieo đồng xu

và ghi chép kết quả theohướng dẫn của giáo viên

2 Hoạt động 2: Thu hoạch

* Mục tiêu: Tính tỷ lệ % xuất hiện của xác suất xuất hiện của cácmặt đồng xu và liên hệ với xác suất của các loại giao tử ở lai 1 cặptính trạng và lai 2 cặp tính trạng

* Các bước tiến hành:

+ Giáo viên yêu cầu học sinh hoàn

thành bảng 6.1 và bảng 6.2

+ Nêu nhận xét về tỷ lệ xác suất xuất

hiện của các mặt đồng xu khi gieo 1

đồng xu?

+ Nêu nhận xét về tỷ lệ xác suất xuất

hiện đồng thời của 2 mặt của 2 đồng

+ Đại diện các nhóm lêntrình bày kết quả

IV KẾT LUẬN:

+ Giáo viên thu bản báo cáo

- Biết cách xác định đồng thời xẩy ra của một và hai sự kiện thông

qua việc gieo các đồng xu Cần sửa lại câu văn cho rõ nghĩa Đồngthời xảy ra cái gì thì phải có ít nhất hai sự kiện

II CHUẨN BỊ:

Mỗi nhóm học sinh cần có 2 đồng kim loại có 2 mặt khác nhau

III CÁC HOẠT ĐỘNG:

1 Hoạt động 1: Tiến hành thí nghiệm "gieo đồng kim loại"

Giáo viên nên hướng dẫn cụ thể cách gieo đồng kim loại, cầmđồng kim loại bằng ngón trỏ và ngón cái, tì tay đó lên bàn (để các lầngieo từ cùng một độ cao) rồi thả tay để đồng kim loại tự do rơi xuống,thống kê số lần xuất hiện mặt sấp hay mặt ngửa

2 Hoạt động 2: Thu hoạch

Nên hướng dẫn kĩ hơn cách tính xác suất xuất hiện mỗi mặt củađồng kim loại Khi liên hệ với phép lai một cặp tính trạng thì gợi ýhọc sinh quy ước mặt ngửa là tính trạng trội, mặt sấp là tính trạng lặn

để dễ tính toán