Gián án sinh học 8 cả năm theo chuẩn kiến thức

Mục tiêu: HS thấy rõ đợc mục đích, nhiệm vụ, ý nghĩa của môn học Xác định đợc vị trí của con ngời trong tự nhiên, dựa vào cấu tạo cơ thể cũng nh các hoạt động t duy của con ngời.. Vị tr

Ngày soạn : 22/08/2010

Tiết 1:

I Mục tiêu:

HS thấy rõ đợc mục đích, nhiệm vụ, ý nghĩa của môn học

Xác định đợc vị trí của con ngời trong tự nhiên, dựa vào cấu tạo cơ thể cũng nh các hoạt động t duy của con ngời

? Ngành động vật có vị trí tiến hoá cao nhất?

III Hoạt động dạy và học

1ổn đinh : 8A 8B 8C 2.Bài mới :

Gv giới thiệu sơ qua về bộ môn cơ thể ngời và vệ sinh trong

ch-ơng trình sinh học lớp 8

* Hoạt động 1 Vị trí của con ngời trong tự nhiên

Mục tiêu: Hs thấy đợc con ngời có vị trí cao nhất trong thế giơí sinh vật do cấu tạo cơ thể hoàn chỉnh và các hoạt động có mục

Hoạt động dạy Hoạt động học

Gv treo bảng phụ ghi nội

dung bài tập mục Hớng dẫn

Trong ngành đv có xơng sốngthì lớp thú có vị trí tiến hoácao nhất, đặc biệt là bộ khỉ

Hs tự nghiên cứu thông tin sgk

-> trao đổi nhóm, hoàn thànhbài tập

Cử đại diện lên bảng làm vàobảng phụ, các nhóm có ý kiếnkhác bổ sung

* Hoạt động 2 Nhiệm vụ của môn cơ thể ngời và vệ sinh

Mục tiêu: Hs chỉ ra đợc nhiệm vụ cơ bản của môn học cơ thể ngời và vệ sinh.

Biết đề ra biện pháp bảo vệ cơ thể.

Chỉ ra đợc mối liên quan giữa môn học với các môn khoa học khác

Gv yêu cầu học sinh nghiên

cứu thông tin sgk

Gv nhấn mạnh

Nhiệm vụ:

+ Tìm hiểu đặc điểm

cấu tạo và chức năng sinh lý

của cơ thể ngời trong mối

quan hệ với môi trờng

+ Đề ra các biện pháp rèn

luyện thân thể, bảo vệ sức

khoẻ, bảo vệ môi trờng

Gv chiếu tranh 1.1, 1.2, 1.3

yêu cầu học sinh quan sát,

Hs tự nghiên cứu thông tin Nêu

đợc nhiệm vụ của môn học

Hoạt động dạy Hoạt động học

thảo luận nhóm câu hỏi

hoạt động? Lấy đợc ví dụ

cụ thể về mối quan hệ đó?

Gv giới thiệu thành công của

các bác sĩ Việt Nam trong

Kiến thức về cơ thể ngời có liên quan tới nhiều ngành nghề trong xã hội nh y học , tâm lý giáo dục, TDTT, hội hoạ, thời trang…

Nêu 1 số ví dụ

Hs phân tích: Muốn hiểu rõ

đ-ợc chức năng của 1 cơ quan, cầnhiễu rõ cấu tạo của cơ quan

đó Mặt khác, khi đã rõ cấu tạo

và chức năng của một cơ quan

ta có thể đề ra biện pháp vệsinh cơ quan này

Yêu cầu hs lấy thêm ví dụCá nhân hs trả lời:

Học bộ môn sẽ giúp ta

* Biết cách Rèn luyện thân thể Bảo vệ sức khoẻ Bảo vệ môi trờng

Mục tiêu: Chỉ ra đợc phơng pháp đặc thù của bộ môn, đó

là học qua mô hình, tranh, thí nghiệm

IV Kiểm tra đánh giá:

Gv yêu cầu hs trả lời câu hỏi củng cố

? Vị trí phân loại của con ngời trong tự nhiên?

? Nhiệm vụ của bộ môn cơ thể ngời?

? ý nghĩa của việc học bộ môn?

Gv chỉ định 1 số hs trả lời, số khác bổ sung

V H ớng dẫn học bài

Trả lời câu hỏi sgk

Kẻ sẵn bảng 2 bài cấu tạo cơ thể ngời

Ôn tập lại hệ cơ quan ở đv thuộc lớp thú

Chứng minh đợc tính thống nhất trong hoạt động của các cơ quan trong cơ thể ngời.

H/s : Kẻ bảng 2 sgk ; ôn tập lại hệ cơ quan ở đv thuộc lớp thú

III Hoạt động dạy học :

1 ổn định lớp: 8A 8B 8C

2 Bài cũ :

?Hãy cho biết nhiệm vụ của bộ môn cơ thể ngời và vệ sinh

?Nêu những p2 cơ bản học tập bộ môn cơ thể ngời và vệ sinh

3 Bài mới

Trong chơng trình SH8 chúng ta sẽ tìm hiểu các hệ cơ quan vận

động, tuần hoàn, tiêu hoá, hô hấp……

Vì vậy bài học hôm nay sẽ tìm hiểu khái quát về cấu tạo cơ thể ngời.

* Hoạt động 1 Cấu tạo

Mục tiêu : HS chỉ rõ đợc các phần của cơ thể xác định đợc

Hs quan sát tranh, hình thảoluậnnhóm hoàn thành câu trả lời

Đại diện nhóm trình bày -> nhómkhác bổ sung góp ý

Hs nắm đợc :

=>Da bao bọc toàn bộ cơ thể Cơ thể gồm 3 phần : đầu, thân,tay chân

Cơ hoành ngăn khoang ngực vàkhoang bụng

Khoang bụng: chứa ruột ,dạdày,gan, thận, bóng đái……

Khoang ngực: Chứa tim, phổi

b, Các hệ cơ quan

Gv giới thiệu theo nội dung

thông tin sgk; tên một số hệ cơ

quan trong cơ thể ngời

Gv treo bảng phụ 2 lên bảng yêu

cầu hs hoàn thành cột 2 vào Hs nghiên cứu sgk tranh vẽ ; liên

2 theo nhóm

Đại diện các nhóm lên ghi nộidung,nhóm khác bổ sung

Các nhóm làm phiếu bài tậpMột số nhóm cử đại diện lêntrình bày đáp án

c, Có chức năng sinh đẻ bảo tồn nòi giống

d, Tiếp nhận và biến đổi thức ăn thành chất dinhdỡng cung cấp cho cơ thể

e, Giúp cơ thể vận động

g, Vận chuyển các chất dinh dỡng, O2, và hoóc môn

đến từng tế bào, các chất thải để đa ra ngoài cơthể

h, Điều khiển, điều hoà và phối hợp hoạt động củacác cơ quan trong cơ thể

* Hoạt động 2 sự phối hợp hoạt động của các cơ quan

Mục tiêu: Chỉ ra đợc vai trò điều hoà hoạt động các hệ cơ quan của hệ thần kinh và nội tiết

động+Tăng cờng cung cấp O2,chất dinh dỡng cho cơ thể

Hs phân tích sơ đồ

Vì các cơ quan trong 1 hệ,các hệ cơ quan trong cơ thể

có sự phối hợp hoạt động dới

sự điều hoà của hệ thầnkinh và hệ nội tiết

4,,4 4 Kiểm tra - đánh giá

Gv yêu cầu học sinh làm bài tập

? Trong cơ thể ngời có những hệ cơ quan nào? Nhiệm vụ cơ bản của mỗi hệ?

? Đánh dấu cộng (x) vào trớc chữ cái chỉ câu trả lời đúng nhất trong các câu sau:

A Khi chạy có những hệ cơ quan nào phối hợp hoạt động?

1 Hệ tuần hoàn 2 Hệ bài tiết 3 Hệ nội tiết

4 Hệ hô hấp 5 Hệ thần kinh 6 Hệ sinh dục 7 Hệ vận

động

a, 1, 2, 3, 4, 5, 6 b, 1, 2, , 3, 4, 6, 7

c, 1, 2, 3, 4, 5, 7 d, 1, 3, 4, 5, 6, 7

Đáp án: Câu C

B Những hệ cơ quan nào dới đây cùng có chức năng chỉ đạo hoạt

động của các hệ cơ quan khác trong cơ thể ?

1 Hệ thần kinh và hệ nội tiết

2 Hệ vận động, hệ tuần hoàn, hệ tiêu hoá và hệ hô hấp

3 Hệ bài tiết, hệ sinh dục và hệ nội tiết

4 Hệ bài tiết, hệ sinh dục và hệ thần kinh

Đáp án: 1

? Cơ thể ngời là một thể thống nhất đợc thể hiện nh thế nào?

5 H ớng dẫn học bài

Học bài, trả lời câu hỏi

Giải thích hiện tợng: Đạp xe, đá bóng

Ôn tập lại cấu tạo TB thực vật

máy gôn ghi, trung thể…), nhân (NST và nhân con)

Học sinh phân biệt đợc chức năng từng cấu trúc của TB

Chứng minh đợc TB là đơn vị chức năng của cơ thể

2, Kỹ năng:

Rèn kỹ năng quan sát kênh hình, mô hình tìm kiến thức; kỹnăng suy luận lôgíc, kỹ năng hoạt động nhóm

Hs: Ôn lại cấu tạoTBTV, soạn các lệnh ở trong bài

III Hoạt động dạy học

1 ổn định lớp: 8A 8B

8C

2 Bài cũ:

Một hs chỉ lên tranh 2.2: ?Kể tên các hệ cơ quan và chức năng của các hệ cơ quan này?

Hs khác: ? Đánh dấu (x) vào đầu câu trả lời đúng cho câu

hỏi sau đây

Căn cứ vào đặc điểm nào sau đây mà ta nói cơ thể ngời là một cơ thể thống nhất?

a, Tất cả các cơ quan trong cơ thể ngời đều đợc cấu tạo từ TB

b, Sự hoạt động của tất cả các cơ quan trong một hệ cũng nh sựhoạt động của các hệ cơ quan trong cơ thể ngời luôn liên quan với nhau nhờ sự điều hoà, phối hợp hoạt động của hệ thần kinh

3 Bài mới:

Mọi bộ phận, cơ quan của cơ thể đều đợc cấu tạo từ tế bào Vậy

TB có cấu trúc và chức năng nh thế nào? Tại sao lại nói TB là đơn

vị chức năng của cơ thể?

Hoạt động 1 Cấu tạo tế bào

Mục tiêu: Hs nắm đợc các thành phần chính của TB là

màng, chất nguyên sinh, nhân

Gv treo hình câm 3.1 yêu cầu

+ Màng+ Chất tế bào+ Nhân

Đại diện nhóm trình bày Nhómkhác bổ sung

Hs nghiên cứu bảng ghi nhớ kiếnthức

 Màng: Có lỗ màng đảm bảomối liên hệ giữa Tb với môi trờngtrong

 Chất TB : chứa các bào quan

 Nhân TB : Trong dịch nhânchứa NST và nhân con

* Hoạt động 2 Chức năng của các bộ phận trong TB

Gv treo hình 3.1

Nêu câu hỏi

? Màng sinh chất có vai trò gì ?

H/s dựa vào bảng 3 để trả lời

Hoạt động dạy Hoạt động học

hoạt động sống của TB

? Năng lợng để tổng hợp P lấy

từ đâu?

? Màng sinh chất có vai trò gì ?

? Tại sao nói nhân là trung tâm

của tế bào?(Đ/ khiển mọi hoạt

=>Màng giúp TB thực hiện trao

đổi chất với môi trờng ngoài

(lấy vào các chất thải ra các

chất ) để tổng hợp nên các chất

riêng của tế bào chất TB là nơi

thực hiện sự trao đổi chất bên

trong TB (Tổng hợp chất ,

phângiải chất để tạo ra năng

l-ợng cần cho hoạt động sống của

* Hoạt động 3 Thành phần hoá học của TB

Mục tiêu: Học sinh nắm đợc 2 thành phần hoá học chính của

TB là chất vô cơ và chất hữu cơ

? Cho biết thành phần hoá học

Hoạt động dạy Hoạt động học

a, Chất hữu cơ:

+ Prôtêin: C H O N S P

+ Gluxít: C H O

+ Lipít: C H O

+ Axít nuclếic: ADN, ARN

(prôtêin, axít nuclếic là quan

=> ăn đủ chất để xây dựngTB

* Hoạt động 4 Hoạt động sống của tế bào

Mục tiêu: Hs nêu đợc các đặc diểm sống của TB trao đổi

chất, lớn lên, phânchia, cảm ứng Chứng minh tế bào là đơn

+ Mối quan hệ giữa môi trờng, cơ thể và TB

+ Mt cung cấp O2 , nớc muối khoáng, chất hữu cơ cho TB thực hiện các hoạt động sống

Đồng thời nhận lấy các sản phẩm bài tiết, CO2 từ TB cơ thể+ Mọi hoạt động sống của cơ thể đều có cơ sở là các hoạt

động sống của TB

4 Kiểm tra- đánh giá

? Làm bài tập 1sgk

? Nêu cấu tạo chung của tế bào

? Tìm câu trả lời đúng trong các câu sau :

1, Trong TB bộ phận nào là quan trọng nhất

a, Nhân, vì nhân là trung tâm điều khiển mọi hoạt động sống của TB và có vai trò quan trọng trong di truyền

b, Màng sinh chất, vì màng sinh chất có vai trò bảo vệ tế bào và

là nơi TĐC giữa TB với môi trờng

c, Chất TB ,vì đây là nơi diễn ra mọi hoạt động sống của TB

d, Các bào quan, vì chúng góp phần quan trọng vào các hoạt độngsống của tế bào ? ( Đáp án : a )

2, Tại sao nói TB là đơn vị cấu trúc và chức năng của cơ thể ngời ?

a, Các cơ quan trong cơ thể ngời đợc cấu tạo bởi TB

b, Các hoạt động sống của tế bào là cơ sỡ cho các hoạt động sống

năng khái quát hoá , kĩ năng hoạt động nhóm

3, Thái độ : Giáo dục ý thức bảo vệ ,giữ gìn sức khoẻ

2 Bài cũ : Hãy cho biết cấu tạo và chức năng các bộ phận của tế

bào ?

: Tại sao nói TB là đơn vị cấu tạo và đơn vị chức năng của cơ thể ?

3 Bài mới Trong cơ thể có rất nhiều tế bào,tuy nhiên xét về

chức năng ngời ta có thể xếp loại thành từng nhóm TB có nhiệm vụ giống nhau các nhóm đó gọi chung là mô

Vậy mô là gì ? Trong cơ thể có những loại mô nào?

* Hoạt động 1 : Khái niệm mô

Gv treo tranh ĐV đơn bào tập

đoàn vôn vốc

? Tiến hoá về cấu tạo và chức năng

của tập đoàn vôn vốc so với động

> Đó là cơ sở để hình thành mô ở ĐV đa bào

Thảo luận nhóm ghi ra giấynội dung đáp án

Cử đại diện trình bày trớclớp các nhóm khác bổ sunggóp ý

Hoạt động dạy Hoạt động học

cơ (hình thoi)

Gv : Chính để thực hiện các chức

năng khác nhau mà ngay từ giai

đoạn phôi các tế bào (lúc đầu có

cấu tạo giống nhau) đã phân hoá

có hình dạng và kích thớc khác

nhau

? Mô là gì ?

Hs đọc tiếp thông tin đểxác định

Khái niệm mô :

Mô là 1 tập hợp các TB chuyên hoá, có cấu trúc giống nhau cùng đảm nhận chức năng nhất

định ở 1 số loại mô còn có các yếu tố không có cấu trúc

tế bào

Hoạt động 2 Các loại mô

Mục tiêu: Hs phải chỉ rõ cấu tạo và chức năng của từng loại

mô, thấy đợc cấu tạo phù hợp với chức năng của từng mô

a, Mô biểu bì

Gv treo tranh 4.1 yêu cầu hs trả

lời câu hỏi sgk

? Loại biểu bì làm nhiệm vụ

tiết có ở các cơ quan nào?

b, Mô liên kết

Gv treo tranh 4.2 giới thiệu

Mô gồm các tế bào liên kết

nằm rải rác trong chất cơ bản Quan sát tranh vẽ, xử lý ghi nhậnthông tin

Hoạt động dạy Hoạt động học

bào máu đợc tạo ra từ các TB

giống nh nguồn gốc tế bào

Gv điều khiển hoạt động

Gv cho Hs quan sát 1 nơ ron

điển hình phân biệt các phần

Hs đọc thông tin xác định đợcMô TK nằm ở não, tuỷ sống,hạchTK, các dây thần kinh vàcác cơ quan thụ cảm

Thảo luận nhóm

Đại diện trình bày đáp án

Hoạt động dạy Hoạt động học

Gv nhấn mạnh : Nơ ron là loại

TB biệt hoá rất cao, mất K/n

đệm(TBTK giao )

Hs quan sát hình 4.4 xác định

đợc :Thân nơ ron Sợi nhánhSợi trục Xi náp

Hs đọc thông tin sgk nêu đợc :

Dẫn truyền, xử lý thông tin,

điều hoà hoạt động các cơ quan đảm bảo sự phối hợp hoạt động giữa các cơ quan

4 Kiểm tra đánh giá

nhân Cơ tim tạo nên thành tim

TB cơ tim , có nhiều nhân Chức năng của là co, dãn tạo nên sự vận động

5 H ớng dẫn học bài

Học bài, trả lời câu hỏi 1,2 sgk

Chuẩn bị cho bài thực hành (theo tổ )

-

-Ngày soạn : 5/9/2010

Ngày giảng : 7/9/2010

Tiết 5: Thực hành: quan sát tế bào và mô

I Mục tiêu

Chuẩn bị đợc tiêu bản tạm thời TB mô ,cơ vân

Quan sát và vẽ các TB trong các tiêu bản đã làm sẵn : TB niêm mạc miệng (Mô biểu bì ) , mô sụn , mô xơng, mô cơ vân, mô

cơ trơn, phân bệt bộ phận chính của tế bào gồm màng sinh chất, chấtTB và nhân

Phân biệt đợc điểm khác nhau của mô biểu bì, mô cơ , mô liên kết

2 Kiểm tra :

Gv : Kiểm tra phần chuẩn bị theo nhóm của Hs

Phát dụng cụ cho nhóm trởng

Phát hộp tiêu bản mẫu

3 Bài mới

* Hoạt động 1 Làm tiêu bản và quan sát tế bào mô cơ vân

Mục tiêu : Làm đợc tiêu bản, khi quan sát nhìn thấy các TB

Gv treo bảng phụ nội dung các

xít thấm vào dới la men

Hs theo dõi->ghi nhớ kiến thức,

1 Hs nhắc lại các thao tácCác nhóm tiến hành làm tiêu bản nh đã hớng dẫn

Yêu cầu : Lấy sợi thật mảnh Không bị đứt Rạch bắp cơ phải thẳng

Các nhóm tiến hành đậy la men

Yêu cầu : Không có bọt khí Các nhóm tiếp tục thao tác nhỏ

a xít a xê tíc

Hoạt động dạy Hoạt động học

Gv điều khiển, kiểm tra công

việc của các nhóm, giúp đỡ

Cả nhóm quan sát, nhận xétYêu cầu : Thấy đợc màng, nhân, vân ngang, tế bào dài Vẽ hình ghi chú thích

* Hoạt động 2 : Quan sát tiêu bản các loại mô khác

Mục tiêu : Quan sát và vẽ lại đợc hình TB mô sụn, mô xơng, mô cơ

trơn Phân biệt đợc điểm khác nhau của các mô

Gv yêu cầu quan sát các mô ->vẽ

Thảo luận nhóm để thống nhấttrả lời

Yêu cầu : thành phần cấu tạo ,hình dáng TB ở mỗi mô

- Hoàn thành báo cáo nạp chogiáo viên :

Yêu cầu : Vẽ hình, chú thích

đầy đủ hình vẽ các loại mô đãquan sát đợc

Bố trí hình vẽ cân đối, cácchú thích nên dùng thớc kẻ mũitên vào đúng vị trí trên hình

đảm bảo hình vẽ đẹp và sạch

4 Nhận xét - Đánh giá

Gv : Khen các nhóm làm việc nghiêm túc có kết quả tốt

Phê bình nhóm cha cố gắng và kết quả thấp để rút kinh nghiệm

* Đánh giá :

? Trong khi làm tiêu bản mô cơ vân các em gặp khó khăn gì ?

? Cho biết nguyên nhân thành công của nhóm

? Lý do nào làm cho mẫu của 1 số nhóm cha đạt yêu cầu

1 Mô liên kết 2 Mô cơ 3 Mô thần kinh 4.Mô biểu bì

a, biểu bì bao phủ, biểu bì tuyến b, cơ vân, cơ trơn c, Mộ sụn , mô xơng d, các nơ ron

Hãy điền các ý 1, 2, 3, 4 vào dấu chấm (?) cột A ; các ý a, b,

c, d, vào cột c trong bảng cho phù hợp

thông tin điều hoà hoạt động các cơ quan

Đáp án: A (4; 1; 2; 3)

C (a; c; b; d)

? Hãy nêu thành phần cấu tạo của mô thần kinh?

? Gv treo tranh 6.1: Mô tả cấu tạo của 1 nơ ron điển hình?

Gọi hs nhận xét bổ sung, góp ý

3 Bài mới

ở ngời: - Sờ tay vào vật nóng -> Rụt tay

- Thấy quả chanh -> Tiết nớc bọt

=> Hiện tợng rụt tay hay tiết nớc bọt gọi là phản xạ Vậy phản xạ đợc thực hiện nhờ cơ chế nào?

Gv ghi tên bài lên bảng

Chuyển ý: Phản xạ là hoạt động của nơ ron, chúng ta sẽ tìm hiểu

xem nơ ron có cấu tạo, hoạt động nh thế nào?

* Hoạt động1 Cấu tạo và chức năng của nơ ron

Mục tiêu: Chỉ rõ cấu tạo và các chức năng của nơ ron từ đó thấy

chiều hớng lan truyền xung thần kinh trong sợi trục

Gọi 1 hs lên bảng ghi lại cấu tạo

của 1 nơ ron điển hình?

Gv giải thích: Các kích thích

của môi trờng ngoài hoặc môi

trờng trong tác động vào thân

và các sợi nhánh làm xuất hiện

xung thần kinh rồi lan truyền

theo sợi trục -> đầu mút để

chuyển qua xináp tới nơron tiếp

theo hoặc cơ quan trả lời (cơ

tuyến)

L u ý : Sự dẫn truyền xung

thần kinh theo một chiều từ

thân -> dọc theo sợi trục ->

Tua dài ( sợi trục) có bao miêlin.Nơi tiếp nối các nơ ron gọi là xi náp

Hs thu nhận thông tin

Hs nghiên cứu thông tin sgk

để xác định đợc+ Tính cảm ứng

NR trung gian (liên lạc)

Gv nêu câu hỏi hoạt động

? Có nhận xét gì về hớng dẫn

truyền xung thần kinh ở nơron

hớng tâm và nơron li tâm?

+ Tính dẫn truyềnThảo luận nhóm - hoàn thành bảng

đại diện trình bày đáp án Các nhóm bổ sung nhận xét thống nhất câu trả lời

L u ý : Ngời ta phân biệt 3 loại nơ ron này là dựa vào chức năng dẫn truyền xung thần kinh của chúng

Hs nêu đợc-> Chiều dẫn truyền của 2 nơ ron này trái ngợc nhau

* Hoạt động 2 Cung phản xạ

Mục tiêu: Hs hình thành khái niệm phản xạ, cung phản xạ, vòng

phản xạ Biết giải thích 1 số phản xạ ở ngời bằng cung phản xạ

và vòng phản xạ

a Phản xạ

Gv: Mọi hoạt động của cơ thể

đều là phản xạ

Phản xạ không chỉ trả lời các

kích thích của môi trờng ngoài

mà còn trả lời các kích thích

của môi trờng trong

Ví dụ: Nghe tiếng còi ở sau ->

Quay đầu lại

Thức ăn vào miệng -> Tiết nớc

bọt

Tăng tiết mồ hôi khi trời nóng

Khi lao động -> Tăng nhịp hô

hấp, nhịp co bóp của tim Hs thu nhận thông tin Lấy thêm 1 số ví dụ

Tay chạm vật nóng -> rụt lại Đèn chiếu vào mắt -> con ngơi

Hoạt động dạy Hoạt động học

trả lời các kích thích của môi

tr-ờng ngoài hoặc môi trtr-ờng

trongdới sự điều khiển của hệ

thần kinh

? Vậy phản xạ có ý nghĩa gì

đối với đời sống con ngời?

Gv nêu câu hỏi hoạt động 2 sau

khi cho học sinh chạm tay vào

cây xấu hổ và nhận thấy lá cây

Hs tự hòan thiện kiến thức

Hs trả lời câu hỏi => Là cơ sở hoạt động của hệ thần kinh, làmcho cơ thể luôn luôn thích nghi với những thay đổi của điều kiện sống

Thảo luận nhóm

Đại diện nhóm trình bày trớc lớp Các nhóm có ý kiến khác bổ sung

b Cung phản xạ

Gv treo tranh 5.2 phóng to lên

bảng Nêu câu hỏi hoạt động

? Các loại nơron tạo nên 1 cung

phản xạ Quan sát tranh Trả lời các câuhỏi

Nêu đợc: Gồm NR hớng tâm

 Thành phần cung phản xạ: Cơ quan thụ cảm

3 NR ( hớng tâm, trung gian, litâm)

Cơ quan phản ứng

Hs trả lời đợc:

Là con đờng mà xung thần kinhtruyền từ cơ quan thụ cảm quaTƯTK -> cơ quan phản ứng

thực hiện nhờ cung phản xạ

(1-2) Tuy nhiên nhờ có xung thần

kinh báo ngợc từ cơ quan thụ

cảm và các thụ quan trong cơ

quan phản ứng theo dây hớng

Quan sát hình vẽ trả lời câu hỏi

Hoạt động dạy Hoạt động học

Thực chất là để điều chỉnh phản xạ => Giúp phản xạ thực hiện chính xác hơn

IV Kiểm tra - đánh giá

Gv phát phiếu học tập - yêu cầu học sinh thảo luận

Ghi tên các bộ phận đợc đánh số trong hình vẽ về nơron

Tranh cấu tạo một đốt sống điển hình, hình 7.4

III Hoạt động dạy học

1,ôn định lớp : 8A 8B 8C

2 Kiểm tra bài cũ

? Nơron có cấu tạo nh thế nào? Nó có đặc tính gì?

? Hãy cho ví dụ một phản xạ và phân tích đờng đi của xung thầnkinh trong phản xạ đó?

? Phân biệt cung phản xạ và vòng phản xạ?

3 Bài mới

Sự vận động của cơ thể đợc thực hiện nhờ sự phối hợp hoạt động của hệ cơ và bộ xơng Vì vậy trong chơng II chúng ta sẽ tìm hiểu cấu tạo và chức năng của cơ và xơng Những đặc điểm của cơ

và xơng thích nghi với t thế đứng thẳng và lao động, giữ gìn vệ sinh cơ xơng

* Hoạt động 1 Các phần chính của bộ xơng

Mục tiêu: Chỉ rõ các vai trò chính của bộ xơng Nắm đợc các phần

chính và nhận biết đợc trên cơ thể mình

Gv : Yêu cầu học sinh quan sát

? Tìm những điểm giống nhau

và khác nhau giữa xơng tay và

Thảo luận nhóm – tìm câu trảlời

Đại diện trình bày đán án Cácnhóm có ý kiến khác bổ sung,hoàn chỉnh kiến thức

 Vai trò:

Tạo khung nâng đỡ cơ thể Chỗ bám vững chắc cho cácphần mềm nh gân cơ

Tạo thành các khoang bảo vệcác nội quan

Cùng với hệ cơ giúp cơ thể vận

động và lao động dễ dàng(nhiệm vụ chính)

 Xơng tay, chân có cácphần tơng đồng nhau nhngkhác nhau:

+ Về kích thớc+ Cấu tạo đai vai và đai hông+ Sự sắp xếp và đặc điểmhình thái xơng cổ tay, cổchân, bàn tay, bàn chân => Đó

là kết quả của sự phân hoá taychân trong quá trình tiến hoáthích nghi với t thế đứng thẳng

và lao động

Hoạt động dạy Hoạt động học

hoá mà bộ xơng ngời có nhiều

- Xơng chi: Tay, chân

* Hoạt động 2 Phân biệt các loại xơng

Mục tiêu: Dựa vào hình dạng, cấu tạo phân biệt đợc 3 loại xơng

Yêu cầu hs tìm hiểu thông tin

trả lời câu hỏi

? Có mấy loại xơng ? Dựa vào

đâu để phân biệt?

Đọc thông tin - Trả lời đợc

Có 3 loại xơng

- Xơng dài: Hình ống ở giữa rỗng, chứa tuỷ

- Xơng ngắn: Ngắn nhỏ

- Xơng dẹt: Hình bản dẹt,mỏng

* Hoạt động 3 Các khớp xơng

Mục tiêu Hs chỉ rõ 3 loại khớp xơng dựa trên khả năng cử động

và xác định đợc khớp đó trên cơ thể mình

Gv yêu cầu hs đọc thông tin

Nêu câu hỏi

Hoạt động dạy Hoạt động học

Khớp xơng: Là nơi tiếp giáp

Gv tiếp tục đa ra câu hỏi

? Nêu đặc điẻm của khớp bất

động?

? Trong bộ xơng ngời loại khớp

nào chiếm nhiều hơn? Điều đó

có ý nghĩa nh thế nào đối với

hoạt động sống của con ngời?

? Vì sao khi sai khớp phải chữa

ngay không để lâu đợc?

Gv bổ sung: Để lâu bao khớp

không tiết dịch nữa, sau này

Hs trình bày đợc Khớp động và khớp bán động-

> Giúp ngời vận động và lao

động

Hs trả lời

IV Kiểm tra - đánh giá

1, Hãy chọn các từ và cụm từ: Đốt sống, chức năng, các xơng sờn, các phần tơng ứng, phổi Điền vào chổ trống thay cho các số 1, 2, 3, 4, 5 để hoàn chỉnh các câu sau

Cột sống gồm nhiều (1) khớp với nhau và cong ở 4 chổ thành hình chữ S tiếp nhau, giúp cơ thể đứng thẳng.

Các (2) gắn với cột sống và gắn với xơng ức tạo thành lồng ngực bảo vệ tim và (3) Xơng tay và xơng chân có (4) với nhau nhng phân hoá khác nhau phù hợp với (5) đứng thẳng và lao động.

2, Hãy chọn các từ và cụm từ thích hợp để hoàn chỉnh các câu sau khi nói đến cấu tạo của bộ xơng ngời.

a, Bộ xơng ngời chia ra phần Các phần chính của bộ xơng là

b, Cột sống gồm đốt sống khớp với nhau và cong

ở chỗ tạo thuận lợi cho t thế

Hs trình bày đợc cấu tạo chung của 1 xơng dài từ đó giải thích

đ-ợc sự lớn lên của xơng và khả năng chịu lực của xơng

Xác định đợc thành phần hoá học của xơng để chứng minh đợctính chất đàn hồi và cứng rắn của xơng

2, Kỹ năng

Quan sát tranh hình, thí nghiệm -> Tìm ra kiến thức

Có kĩ năng lắp đặt thí nghiệm đơn giản trong giờ học líthuyết

Mẫu vật: Hai xơng đùi ếch, các đốt sống ca đôi

Dụng cụ: Panh, đèn cồn, cốc nớc lã, cốc đựng dung dịch axít HCL10%, đoạn dây đồng ( hoặc thép nhỏ) một đầu quấn chặt vàoque cầm, đầu kia buộc vào mẩu xơng ( ếch hoặc chân gà), một

tờ giấy khổ A4

Hs: Xơng đùi ếch hay xơng sờn gà

III Hoạt động dạy học

1 ôn định lớp : 8A 8B 8C

2 Kiểm tra bài cũ

? Bộ xơng ngời gồm mấy phần? Mỗi phần gồm những xơng nào?

? Nêu rõ vai trò của từng loại khớp?

? Vai trò của bộ xơng đối với đời sống con ngời?

3

Bài mới

Xơngcó chức năng: Là bộ khung nâng đỡ cơ thể bởi độ rắn chắc của xơng rất lớn (xơng ngời trởng thành có thể chịu áp lực gấp 30 lần so với loại gạch tốt) Vậy do đâu mà xơng có đợc khả năng đó?

* Hoạt động 1 Cấu tạo của xơng

Mục tiêu: Chỉ rõ đợc cấu tạo của xơng dài, xơng dẹt và chức năng

của nó

a, Cấu tạo của x ơng dài

Gv đặt vấn đề:

? Sức chịu đựng của xơng có

liên quan gì đến cấu tạo của

xơng?

Để trả lời vấn đề này

Gv yêu cầu hs quan sát xơng

Hs có thể đa ra khẳng định-> Chắc chắn xơng phải cócấu tạo đặc biệt

Hoạt động dạy Hoạt động học

đùi ếch chẻ dọc

? Xơng dài có cấu tạo nh thế

nào

Gv hớng dẫn hoạt động

Gv giảng về xơng dài theo nội

dung của bảng 8 Nhấn mạnh

Nêu câu hỏi:

? Ngời ta đã vận dụng kiểu cấu

tạo hình ống và cấu trúc hình

vòm vào kĩ thuật xây dựng có

ý nghĩa gì? Cho ví dụ?

Thảo luận nhóm

Đại diện trình bày đán án Cácnhóm có ý kiến khác bổ sung,hoàn chỉnh kiến thức

Cá nhân suy nghĩ Nêu đợc

Đảm bảo độ bền vững Tiết kiệm nguyên liệu

Ví dụ: Cột trụ cầu, vòm của, tháp Epphen

Đọc bảng hiểu rõ về cấu tạo vàchức năng của xơng dài

Quan sát hình vẽ + các đốtsống đã ca đôi => Thu thậpthông tin

.Cá nhân trình bày Các ý kiến

Hoạt động dạy Hoạt động học

khác bổ sung

Hs nêu đợc:

Không có cấu tạo hình ống Bên ngoài là mô xơng cứng Bên trong là mô xơng xốp gồm nhiều nan xơng trong chứa tuỷ đỏ

* Hoạt động 2 Sự lớn lên và dài ra của xơng

Mục tiêu: Hs chỉ ra đợc xơng dài ra do sụn tăng trởng, to ra là

Gv nêu câu hỏi sgk

? Quan sát hình 8.5 hãy cho

biết vai trò của sụn tăng trởng?

Gv đánh giá phần trao đổi của

Trong khi các TB huỷ xơng

tiêu huỷ thành trong của

Hs hoàn thành bài tập

Xơng dài ra là do sự phân chia

Xơng to ra về bề ngang là nhờ

* Hoạt động 3 Thành phần hoá học và tính chất của xơng

Mục tiêu Thông qua thí nghiệm Hs chỉ ra đợc 2 thành phần

cơ bản của xơng có liên quan đến tính chất của xơng – liên hệ thực tế

Chuẩn bị dụng cụ

Gv biểu diển thí nghiệm

? Tại sao khi ngâm xơng lại bị

dẻo và có thể kéo dài, thắt

-> Là khí Co2

1- 2 hs kiểm tra độ mềm dẻocủa xơng

Hs bóp thử phần xơng còn lại(đặt lên giấy gõ nhẹ) Sau đóthả vào Axít HCL => Quan sáthiện tợng

Thảo luận nhóm Thống nhất

Phần xơng cháy đợc có mùi khét là chất hữu cơ

Xơng mất phần rắn khi bị hoà vào HCl Chỉ còn lại phần chất hữu cơ

Hoạt động dạy Hoạt động học + ở xơng ngời lớn:

Chất cốt giao chiếm 1/3

Chất vô cơ chiếm 2/3

+ ở xơng trẻ em: Chất cốt giao

chiếm tỉ lệ cao hơn ngời già

nên xơng có tính đàn hồi cao

hơn

Liên hệ thực tế

? Tại sao xơng ngời già lại giòn

và dễ gãy hơn xơng trẻ em?

? Thức ăn có liên quan gì đến

sự phát triển của xơng?

Ghi nhớ thông tin giải thích đợc (Thông tin sgk)

IV Kiểm tra - đánh giá

Gv yêu cầu hs làm bài vào vở bài tập

* Bài tập tóm tắt và ghi nhớ kiến thức cơ bản (vở bài tập)

1, Tìm những cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống để hoàn thiện các câu sau

Cấu tạo xơng gồm , mô xơng cứng và Xơng dài có cấu

trúc , mô xơng xốp ở , trong xơng chứa tuỷ đỏ là nơi hồngcầu, khoang xơng chứa (ở trẻ em) hoặc ( ở ngời lớn)

Xơng gồm 2 thành phần chính là và Sự kết hợp của này

làm cho xơng cứng rắn và có tính đàn hồi Xơng lớn lên về bềngang là nhờ của các TB màng xơng, xơng dài ra nhờ sự phânchia của các

* Bài tập củng cố hoàn thiện kiến thức (vở bài tập)

e) Chịu lực

? Vì sao trẻ em Việt Nam thờng mắc bệnh còi xơng?

? Đi, ngồi không đúng t thế thờng gây hậu quả gì?

Hs trình bày đợc đặc điểm cấu tạo của TB cơ và bắp cơ

Giải thích đợc tính cất cơ bản của cơ là sự co cơ và nêu đợc ýnghĩa của sự co cơ

2, Kỹ năng

Quan sát tranh hình, nhận biết kiến thức

Thu thập thông tin, khái quát hoá vấn đề

Có kĩ năng hoạt động nhóm

3, Thái độ

Giáo dục ý thức bảo vệ giữ gìn vệ sinh hệ cơ

II Đồ dùng dạy học

Gv : Tranh phóng to các hình 9.1, 9.2, 9.3, 9.4, 9.5 sgk,

Tranh hệ cơ ngời, bắp cơ

Tranh câm: Cung phản xạ đầu gối

III Hoạt động dạy học

1 ôn định lớp : 8A 8B 8C

2 Kiểm tra bài cũ

? Trình bày cấu tạo và chức năng của xơng dài?

? Nêu thành phần hoá học và tính chất của xơng?

Bài mới

Gv chiếu tranh hệ cơ ngời giới thiệu các nhóm cơ chính của cơ

thể: Cơ đầu - cổ, cơ thân (ngực, bụng, lng), cơ chi trên và chi dới Chỗ bám của cơ vân (bám vào xơng) khi cơ co làm cho xơng

nh thế nào? (cử động) Vì vậy cơ vân còn đợc gọi là cơ xơng

* Hoạt động 1 Cấu tạo bắp cơ và tế bào cơ

Mục tiêu: Chỉ rõ đợc cấu tạo của xơng dài, xơng dẹt và chức năng

GV treo bảng phụ bài tập

Điền từ vào chỗ trống cho

Yêu cầu:

1 Gân 2 Bụng cơ 3 Bó cơ 4 Sợi cơ

5 Tơ cơ 6 Tơ cơ mảnh 7 Tơ cơ dày

Hoạt động dạy Hoạt động học

đầu bởi hai tấm vách ngăn

gọi là tấm Z Phần giữa là

đĩa tối, hai đầu sáng hơn

thuộc phần đĩa sáng

Học sinh thu nhận kiến thức

* Hoạt động 2 tính chất của cơ

Mục tiêu: Bản chất co cơ và dãn cơ

= Khi cơ co, tơ cơ mảnh xuyên

sâu vào vùng phân bố của tơ

cơ dày làm cho tế bào cơ

ngắn lại

Hs quan sát theo dõiThảo luận nhóm Đại diện trìnhbày trớc lớp, các nhóm có ý kiếnkhác bổ sung

2 hs làm thí nghiệm – Cả lớp

theo dõi hiện tợng xảy ra->Bàn chân tự động đá hấtlên phía trớc

Thảo luận nhóm điền chúthích và mô tả cơ chế phản xạCả lớp thực hiện, sau đó thảoluận

nhóm trả lời câu hỏi

Hoạt động dạy Hoạt động học

Gv yêu cầu học sinh

Gập cẳng tay vào sát với cánh

tay, em thấy bắp cơ ở trớc cánh

tay thay đổi nh thế nào? Vì

sao có sự thay đổi đó?

xuyên sâu vào vùng phân

bố của tơ cơ dày -> Đĩa

sáng ngắn lại, đĩa tối dày

lên (Bắp cơ ngắn lại, to về

bề ngang)

* Hoạt động 3 ý nghĩa của hoạt động co cơ

Mục tiêu Hs thấy đợc ý nghĩa của hoạt động co cơ.

Gv treo tranh 9.4 Hớng dẫn hs

quan sát

Nêu câu hỏi sgk

?Hãy cho biết sự co cơ có tác

dụng gì?

? Thử phân tích sự phối hợp

hoạt động co, dãn giữa cơ hai

đầu (cơ gấp) và cơ ba đầu

(cơ duỗi) ở cánh tay diễn ra nh

đối kháng (cơ này kéo xơng

về một phía thì cơ kia kéo về

ngợc lại)

Cơ co làm xơng cử động

dẫn tới sự vận động của cơ

thể

Hs quan sát, thu thập thông tin

Thảo luận nhóm Đại diện trả lời,các ý kiến khác bổ sung

Hs tự hoàn thiện kiến thức vào

vở bài tập

Hoạt động dạy Hoạt động học

Sự vận động của cơ thể là

sự phối hợp của nhiều nhóm

cơ (cơ này co thì cơ đối

kháng dãn và ngợc lại)

IV Kiểm tra - đánh giá

Gv yêu cầu hs làm bài vào vở bài tập

* Bài tập tóm tắt và ghi nhớ kiến thức cơ bản (vở bài tập)

Chọn các cụm từ thích hợp: môi trờng, sự co cơ, hệ thần kinh, vùng phân bố, dày, mảnh, tế bào cơ, xơng cử động, cơ thể, dãn, hai xơng, co điền vào chỗ trống để hoàn thiện các

câu sau:

Tính chất của cơ là và Cơ thờng bám vào qua khớp nên khi cơ co làm dẫn tới sự vận động của Mỗi bắp cơ gồm nhiều bó cơ, mỗi bó cơ gồm nhiều

Tế bào cơ đợc cấu tạo từ các tơ cơ gồm có các tơ và tơ Khi

tơ cơ mảnh xuyên sâu vào của tơ cơ dày làm tế bào cơ ngắn lại, đó là

Cơ co khi có kích thích của và chịu ảnh hởng của

* Bài tập củng cố hoàn thiện kiến thức (vở bài tập)

1, Hãy đánh dấu nhân (x) vào đầu câu trả lời đúng nhất

Đặc điểm cấu tạo nào của TB cơ phù hợp với chức năng co cơ?(chứng minh tính thống nhất giữa cấu tạo và chức năng của TBcơ)

a TB cơ gồm nhiều đơn vị cấu trúc nối liền với nhau làm TB cơ dài

3, Sợ co co cơ thực hiện theo cơ chế nào?

Gọi 1 hs đọc kết luận chung cuối bài

V H ớng dẫn học bài :

Hoàn thành bài tập 3* sgk

Chuẩn bị bài 10