Gián án tiet 78 ong do

Kiến thức - Sự thay đổi trong đời sống xã hội và sự tiếc nuối của nhà thơ đối với những giá trị văn hóa cổ truyền của dân tộc đang dần bị mai một.. Tiến trình tổ chức các hoạt động * Khở

Ngày soạn: 05/ 01/ 2011

Ngày giảng: 11/ 01/ 2011

Bài 20 Tiết 78 văn bản: Ông đồ

Vũ Đình Liên

I Mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức

- Sự thay đổi trong đời sống xã hội và sự tiếc nuối của nhà thơ đối với những giá trị văn hóa cổ truyền của dân tộc đang dần bị mai một

- Lối viết bình dị mà gợi cảm của nhà thơ trong bài thơ

2 Kĩ năng

- Nhận biết đợc tác phẩm thơ lãng mạn

- Đọc diễn cảm tác phẩm

- Phân tích đợc những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm

3 Thái độ

Yêu quý và trân trọng biết ơn ngời đã dìu dắt giúp đỡ mình

II Kĩ năng sống cơ bản đợc giáo dục trong bài

1.Kĩ năng giao tiếp

2.Kĩ năng t duy sáng tạo

3.Kĩ năng tự quản bản thân

4 Kĩ năng tự nhận thức

III chuẩn bị

1 Giáo viên:

2 Học sinh: đọc và trả lời các câu hỏi sgk

IV Phơng pháp và kĩ thuật dạy học

Đọc sáng tạo, phân tích và bình giảng, nêu vấn đề ( động não, nêu câu hỏi); thảo luận nhóm( chia nhóm, giao nhiệm vụ)

V Các bớc lên lớp

1 ổn định tổ chức ( 1’)

2 Kiểm tra đầu giờ ( 5’)

H đọc khổ 1+ 2 của bài thơ “ Nhớ rừng” và cho biết nội dung văn bản thể hiện?

- Học sinh đọc đúng bài thơ

- Nội dung: mợn lời con hổ ở vờn bách thú để nói lên nỗi chán ngán, u uất, nhục nhã

và khát vọng tự do của ngời dân nô lệ

3 Tiến trình tổ chức các hoạt động

* Khởi động ( 1’)

Ông đồ là ngời dạy chữ nho xa, thầy đồ mỗi dịp tết đến thờng đợc nhiều ngời thuê viết chữ và câu đố để treo trong nhà Nhng từ khi chế độ thi cử PK bị bãi bỏ, chữ nho không còn đợc trọng dụng, ngày tết không còn ai chơi chữ và sắm câu đối, ông đồ trở nên thất thế và bị gạt ra lề cuộc đời Vũ Đình Liên là một trong những nhà thơ đầu tiên của phong trào thơ mới đã viết lên bài thơ để nói lên điều ấy

Hoạt động của thầy và trò T/g Nội dung

Hoạt động 1 đọc- hiểu văn bản

* Mục tiêu

- Đọc diễn cảm văn bản

- Trình bày đợc những nét cơ bản về tác giả

và tác phẩm

- Sự thay đổi trong đời sống xã hội và sự tiếc

nuối của nhà thơ đối với những giá trị văn

hóa cổ truyền của dân tộc đang dần bị mai

một

- Lối viết bình dị mà gợi cảm của nhà thơ

trong bài thơ

GV HD học sinh đọc: nhẹ nhàng, diễn cảm,

ngắt đúng nhịp thể thơ ngũ ngôn

- GV đọc mẫu

- HS đọc, nhận xét

- GV nhận xét và uốn nắn

H Nêu những hiểu biết của em về tác giả?

H Nêu xuất xứ của tác phẩm?

H Bài thơ đợc viết theo thể thơ nào?

GV: thể thơ ngũ ngôn phù hợp với việc diễn

tả tâm tình sâu lắng, có khả năng biểu hiện

phong phú, có thể miêu tả, tự sự và triết lí

H Hãy cho biết trong văn bản chú thích nào

theo em khó và quan trọng? Vì sao?

- HS trả lời , gv chốt

H bài thơ có thể chia làm mấy phần và nội

dung từng phần?

3 phần

- Khổ 1+2: Hình ảnh ông đồ thời xa

33’

I đọc và thảo luận chú thích

1 Đọc

2 Thảo luận chú thích a.Chú thích*

- Tác giả:

+ Vũ Đình Liên (1913- 1996)

Là một trong lớp nhà thơ đầu tiên trong phong trào thơ mới + Thơ ông mang nặng lòng thơng ngời và niềm hoài cổ

- Tác phẩm + Ông đồlà bài thơ tiêu biểu nhất trong sự nghiệp sáng tác của ông

+ Thể thơ: ngũ ngôn

b Các chú thích khác

5, 7

II Bố cục

3 phần

- Khổ 3+4: Hình ảnh ông đồ thời nay

- Khổ 5: Nỗi lòng của tác giả

Hs đọc khổ 1+2

H/ Hình ảnh ông đồ xuất hiện trong hai khổ

thơ đầu nh thế nào?

- Mỗi khi tết đến, lại ông đồ cùng mực tàu,

giấy đỏ bày bên hè phố đông ngời qua lại

nh góp mặt vào cái đông vui, náo nhiệt của

phố phờng

H sự lặp lại của thời gian? “ Mỗi năm…nở

và con ngời “ lại thấy…già” với hành động “

bày …qua” có ý nghĩa gì?

- Miêu tả sự đều đặn, giữa cảnh sắc ngày tết

– mùa xuân với ông đồ viết chữ nho

H Khổ thơ 1 gợi lên một cảnh tợng nh thế

nào?

- Một cảnh tợng hài hòa giữa thiên nhiên và

con ngời, con ngời với con ngời

H ý chính của khổ thơ 2 là gì?

- Ông đồ viết chữ nho

H Tài viết chữ của ông đồ đợc diễn tả qua

những câu thơ nào?

“Hoa tay thảo những nét

Nh phợng …bay”

H Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì

trong câu thơ này? tác dụng?

- Nét chữ mang vẻ đẹp, phóng khoáng, bay

bổng cao quý sinh động

H Mọi ngời có thái độ nh thế nào trớc tài

hoa của ông?

- Quý trọng mến mộ tài năng của ông

H Qua 2 khổ thơ đầu em có suy nghĩ gì về

hình ảnh ông đồ

- Ông đồ trở thành hình ảnh không thể…

H Đằng sau những lời thơ tái hiện hình ảnh

ông đồ xa em hiểu thêm gì về cảm xúc của

ngời viết lời thơ này?

HS đọc khổ 3+4

H Hai câu thơ đầu khổ 3 cho thấy điều gì?

III Tìm hiểu văn bản

1 Hình ảnh ông đồ thời xa

- Xuất hiện vào dịp tết với sắc hoa đào nở, không khí tng bừng náo nhiệt

- Ông đồ trở thành hình ảnh không thể thiếu trong dịp tết

đến xuân về, hình ảnh ông đồ làm nên nét đẹp truyền thống dân tộc Ông đợc mọi ngời quý trọng và mến mộ

2 Hình ảnh ông đồ thời nay

- thú chơi chữ, chơI câu đố giảm dần, mọi

ngời vẫn đi lại đông đúc trên phố phờng

nh-ng chẳnh-ng mấy ai đến thuê viết, mua chữ

H.Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì

trong hai câu thơ đầu? Tác dụng?

- nghệ thuật nhân hóa diễn tả nỗi tủi sầu, của

giẩy mực, bút, nghiên, ông đồ

H Qua hai câu thơ “ ông đồ…hay” em hình

dung ra cảnh tợng nh thế nào?

- ông đồ vẫn ngồi đấy nh xa, đờng phố vẫn

đông ngời qua lại, nhng không ai biết đến sự

có mặt của ông, ông đồ bị lãng quên

H Hình ảnh “ lá vàng” “ ma bụi” giúp

chúng ta hình dung về t thế và tâm trạng của

ông đồ nh thế nào?

GV: hai câu thơ mợn cảnh ngụ tình, tả cảnh

nói cõi lòng lá vàng rơi trên những tờ giấy

dành để viết câu đố của ông nhng vì ế khách

tờ giấy đã hứng đầy lá vàng rơi ông cũng bỏ

mặc, mặc dù chỉ là ma bụi mà sao ảm đạm,

lạnh lẽo, đó là ma trong lòng ngời, cả đất trời

cũng ảm đạm buồn theo ông đồ

Đọc khổ thơ cuối

H cảnh mở đầu và kết thúc bài thơ có gì đặc

biệt?

- Kết thúc đầu cuối tơng ứng( hai cảnh tơng

phản sâu sắc, cùng miêu tả cảnh ông đồ ngồi

bên hè phố ngày tết

+ Khổ 1+ 5 đều có hình ảnh hoa đào nở

+ Khổ 5 không còn hình ảnh ông đồ

H Những ngời muôn năm cũ là ai?

- Những nhà xa

H Nghệ thuật ở câu thơ cuối và tình cảm gì

của tác giả?

Hai câu cuối là câu hỏi tu từ, lời tự vấn, là

nỗi niềm thơng tiếc khắc khoải của nhà thơ

trớc việc vắng bóng ông đồ xa, từ đó tác giả

bâng khuâng xót xa nghĩ đến những ngời

muôn năm cũ không bao giờ còn thấy nữa

Câu hỏi tu từ gieo vào lòng ngời đọc nỗi

buồn day dứt, nhớ tiếc khôn nguôi lòng

th-ơng cảm cho những nhà nho danh giá một

Vẫn bằng nghệ thuật miêu tả, kể và biểu cảm tác giả cho thấy thời gian tuần hoàn, mùa xuân trở lại hoa đào vẫn nở, phố phờng vẫn đông vui nhng cuộc đời đã thay đổi ông đồ

đã bị lãng quên, cô đơn, lạc lõng

3 Nỗi lòng của tác giả

thời nay bị lãng quên

Hoạt động 2 Rút ra ghi nhớ

* Mục tiêu

- Trình bày đợc những đặc sắc nghệ thuật và

giá trị nội dung của văn bản

H Qua tìm hiểu văn bản em có nhận xét gì

về nghệ thuật của bài thơ?

- Viết theo thể thơ ngũ ngôn

- Xây dựng hình ảnh đối lập

- Kết hợp miêu tả, biểu cảm và kể

- Lời thơ tràn đầy cảm xúc

H Em hiểu gì về nội dung mà văn bản thể

hiện?

- HS trả lời

- HS đọc ghi nhớ sgk

H Theo em văn bản có ý nghĩa gì?

- Khắc họa hình ảnh ông đồ thể hiện niềm

tiếc nuối cho những giá trị văn hóa đang bị

tàn phai

4’

Bằng việc xây dựng những hình ảnh đối lập, tác giả đồng cảm với nỗi lòng tê tái của

ông đồ, tiếc thơng cho một thời đại văn hóa đã đi qua Sự mai một những giá trị truyền thống đợc phản ánh trong những lời thơ tự nhiên và đầy cảm xúc

IV ghi nhớ

- NT

- ND

4 Củng cố ( 1’)

H Qua tìm hiểu văn bản em có suy nghĩ gì trong việc duy trì và bảo vệ vốn văn hóa truyền thống dân tộc ở địa phơng?

- HS trả lời , GV chốt kiến thức

5 Hớng dẫn học tập( 1’)

- Về nhà học thuộc lòng bài thơ

- Chuẩn bị bài: Nhớ rừng