Gián án Tiet 51: Đọc văn Chí Phèo- Nam Cao

Tìm hiểu nhan đề- Cái lò gạch cũ => Vòng đời luẩn quẩn, bế tắc và là biểu tượng về sự xuất hiện tất yếu của hiện tượng Chí Phèo, qui luật nghiệt ngã của xã hội.. Hình tượng nhân vật Chí

Nam Cao

1 Đ tài, xu t x ề ấ ứ

* Đ tài: ề

“Nông dân” - đây là đ tài mà các nhà văn hi n ề ệ

th c giai đo n 30 - 45 th ự ạ ườ ng khai thác: Nguy n ễ

Công Hoan (B ướ c đ ườ ng cùng ), Ngô T t T ( ấ ố T t ắ đèn)…

* Xu t x : ấ ứ

Đ ượ c vi t 1940, xu t b n năm 1941, in trong t p ế ấ ả ậ

“Lu ng cày” ố

2 K t c u ế ấ

K t c u: ế ấ Theo l i đ u cu i t ố ầ ố ươ ng ng ( k t c u vòng ứ ế ấ tròn ) M đ u là hình nh cái lò g ch, k t thúc ở ầ ả ạ ế

cũng là hình nh cái lò g ch b không ả ạ ỏ

=> L i k t c u cho th y đ ố ế ấ ấ ượ c cu c s ng qu n quanh, ộ ố ẩ

b t c c a nh ng ng ế ắ ủ ữ ườ i nông dân tr ướ c Cách m ng ạ Tháng Tám.

3 Tìm hiểu nhan đề

- Cái lò gạch cũ

=> Vòng đời luẩn quẩn, bế tắc và là biểu tượng về sự xuất hiện tất yếu của hiện tượng Chí Phèo, qui luật nghiệt ngã của xã hội

- Đôi lứa xứng đôi ( NXB Đời Mới, Hà Nội, 1941)

=> Hướng vào mối tình “người – ngợm” giữa Chí Phèo và Thị Nở, tạo ra nhan đề giật gân, gây tò mò, phù hợp với thị hiếu lúc bấy giờ

-Chí Phèo (Luống cày, 1946)

⇒Nhan đề khái quát, súc tích và đầy đủ nhất, nhấn mạnh vào vị trí trung tâm và chủ đề tác phẩm

Cao.

_ Chí: chí hướng _ Phèo: bất, không

=> Chí Phèo: Không chí hướng Từ đầu đến cuối là con số không.

1 B c tranh làng Vũ Đ i ngày y ứ ạ ấ

* Làng Vũ Đ iạ : là b c tranh thu nh c a làng Đ i Hoàng, ứ ỏ ủ ạquê hương Nam Cao.

- Là làng đi n hình cho nông thôn Vi t Nam trể ệ ước Cách

m ng Tháng Tám v i nh ng mâu thu n đi n hình:ạ ớ ữ ẫ ể

+ Lo i vai v ạ ế : Bá Ki n, Đ i T o, Bát Tùng, Cánh T ế ộ ả ư Đam

=> Nhi u bè cánh, hi n t ề ệ ượ ng ph bi n nông thôn ổ ế ở

2 Hình tượng nhân vật Chí Phèo

2.1 Sự xuất hiện độc đáo của hình tượng Chí Phèo

Chửi trờiChửi đờiChửi tất cả làng Vũ ĐạiChửi đứa nào không chửi nhau với hắnChửi đứa nào đẻ ra Chí Phèo

 Không ai lên tiếng, không ai ra điều

Cách vào truyện của Nam Cao có gì đặc biệt? Chí Phèo chửi những ai?

Thái độ của mọi người thế nào?

 Gây ấn tượng sâu sắc về nhân vật chính - một kẻ say rượu vừa quen vừa lạ Nĩ quen như bao gã đang ngập chìm trong hơi men, nhưng nĩ lại khác người bởi cái sự chửi lạ lùng.

 Đằng sau những tiếng chửi là sự vật vã, tuyệt vọng của một tâm hồn đau khổ, khao khát giao tiếp với đồng loại

 Ngơn ngữ kể chuyện đa giọng điệu: vừa trần thuật nửa trực tiếp, vừa tả một cách khách quan, vừa nhập vào nhân vật để kể và nghĩ

Cảm nhận của em về ý nghĩa của tiếng chửi đó?

2.2 Quá trình tha hóa c a Chí Phèo ủ

T ng ừ ườ i nông dân hi n lành, l ề ươ ng thi n tr thành th ng l u manh ệ ở ằ ư

Chí vốn là một đứa trẻ tội nghiệp bị bỏ rơi, là một anh canh điền hiền lành, chất phác, lương thiện, giàu lòng tự trọng

=> Cuộc đời Chí là một con số không to tướng: không cha, không mẹ, không người thân, không tình thương, không một tấc đất cắm dùi.không là đá, nhưng cũng “Hai mươi tuổi, người ta

không hoàn toàn là xác thịt

Người ta không thích cái gì

người ta khinh”

Bá Kiến vì ghen tuông  âm mưu hãm

hại, vu cáo

Người nông

dân lương

thiện

Tên lưu manh

2.2 Quá trình tha hóa của Chí Phèo

Nhà tù thực dân

Tr v lở ề àng sau 7,8 năm ở nhà tù thực dân, Chí đã trở thành Chí Phèo:

+ Về nhân hình:

đặc như thằng săng đá, cái đầu thì trọc lốc, cái răng cạo trắng hớn, cái mặt thì đen mà rất cơng cơng, hai mắt gườm gườm trơng gớm chết, mình đầy vết xăm…

 Hình dáng của một thằng lưu manh, một tên cơn đồ

+ Về nhân tính:

Rạch mặt ăn vạ, kêu làng, triền miên say, tiếng chửi thách thức

 Dễ bị mua chuộc, lợi dụng.

 Con quỉ dữ của làng Vũ Đại

 Là sản phẩm, phương tiện của bọn thống trị

 Bị tàn phá tâm hồn, bị hủy hoại từ nhân hình đến nhân tính

Nam Cao đã miêu tả ngoại hình Chí Phèo

sau khi ra tù như thế nào?

Phá tan bao nhiêu cơ nghiệp, đập nát bao nhiêu cảnh yên vui, làm chảy máu và nước mắt bao nhiêu người

lương thiện.

2.3 Quá trình hồi sinh của Chí Phèo

Em hãy thuật lại diễn biến tâm lí và hành động

của Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở?

Tiếng chim hót vui vẻ, tiếng anh thuyền chài

gõ mái chèo đuổi cá, tiếng cười nói, trò

chuyện của người đi chợ Thấy bâng khâng, lòng mơ hồ buồn

- Nhớ lại quá khứ

- Liên tưởng đến hiện tại

- Lo sợ cho tương lai

Đ ượ c quan tâm, chăm sóc: bát cháo hành

 L n đ u tiên đ c cho, đ c chăm sóc ầ ầ ượ ượ

 Khóc

 Tính ng i th c s tr v - Chí Phèo khát khao: ườ ự ự ở ề

+ Đ c làm ng i l ng thi n ượ ườ ươ ệ

+ Có đ c h nh phúc bình d ượ ạ ị

 S c m nh t tình yêu m c m c, chân thành c a ứ ạ ừ ộ ạ ủ

Th N đã ch a lành tâm h n t ng băng ho i, đánh ị ở ữ ồ ừ ạ

th c b n ch t l ứ ả ấ ươ ng thi n c a Chí ệ ủ

Ở bên cạnh Thị Nở, Chí Phèo cảm nhận thế nào?

Tình cảm của Thị Nở có ý nghĩa như thế nào

đối với cuộc đời Chí?

Trời ơi! Hắn thèm lương thiện, hắn muốn làm hòa với mọi người biết bao!

- Giá cứ thế này mãi thì thích nhỉ?

- Hay là mình sang đây ở với tớ một

nhà cho vui.

- Bà cô Thị Nở - đại diện cho định kiến khắt khe,

cổ hủ của xã hội.

 Chí Phèo rơi vào bi kịch tâm hồn đau đớn:

Bị cự tuyệt quyền làm người

Khát vọng làm người lương thiện của Chí

có thành hiện thực không? Vì sao?

2.4 Bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người

Chạy theo,

Uống rượu, càng uống càng tỉnh

Hơi rượu không sặc sụa, hắn

cứ thoảng thoảng ngửi thấy

mùi cháo hành

Dù bị vùi dập nhưng khát vọng lương thiện

không bao giờ tắt

- Khơng rẽ vào nhà Thị Nở:

 Xách dao đến nhà Bá Kiến: nhận ra kẻ thù đích thực.

- Địi được làm người lương thiện:

 thái độ kiên quyết, ý thức nhân phẩm trở về.

Khi bị từ chối, Chí Phèo đã hành động thế nào?

Ý nghĩa những hành động sau cùng của Chí Phèo?

2.4 Bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người“những thằng điên và những thằng

say rượu khơng bao giờ làm những cái mà lúc ra đi chúng định làm”

-“Ai cho tao lương thiện? Làm thế nào cho

mất được những vết mảnh chai trên mặt

này?”

Năm Thọ Binh Chức Chí Phèo

Nhà văn đã phát hi n, miêu t ph m ch t t t ệ ả ẩ ấ ố

đ p c a ng ẹ ủ ườ i lao đ ng ngay khi t ộ ưở ng nh h đã ư ọ

b xã h i c ị ộ ướ p m t c linh h n và di n m o con ấ ả ồ ệ ạ

ng ườ i.

Tư tưởng nhân đạo mới mẻ

và sâu sắc của Nam Cao:

Tư tưởng nhân đạo mà Nam Cao gửi gắm

qua hình tượng Chí Phèo?

2 Hình tượng nhân vật Chí Phèo

3 Nhân vật Bá Kiến

* Xuất thân và chức vụ:

- Xuất thân: Địa chủ, có bốn đời làm tổng lí

- Chức vụ: Lí trưởng, Chánh tổng, Bá hộ, Tiên chỉ làng Vũ Đại, Bắc kì nhân dân đại biểu…

=> Khét tiếng ở trong hàng huyện

* Đặc điểm con người:

- Giọng quát rất sang

- Nói chuyện ngọt nhạt

- Cái cười Tào Tháo

- Phương châm, thủ đoạn:

 Bản chất gian xảo, nham hiểm, thâm độc, tàn ác, tiêu biểu cho giai cấp thống trị ở làng xã Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám

- Mềm nắn rắn buông -Thứ nhất sợ kẻ anh hùng, thứ nhì sợ kẻ cố cùng liều thân

-Bám thằng có tóc, ai lại bám thằng trọc đầu…

III Ghi nhớ

- Chí Phèo là một kiệt tác của nền văn xuôi Viêt Nam

hiện đại Qua truyện ngắn này, Nam Cao khái quát

một hiện tượng xã hội ở nông thôn Việt Nam trước

Cách mạng: một bộ phận nông dân lao động lương

thiện bị đẩy vào con đường tha hóa, lưu manh hóa

Nhà văn đã kết án đanh thép cái xã hội tàn bạo đã tàn phá cả thể xác và tâm hồn người nông dân lao động, đồng thời khẳng định bản chất lương thiện của họ,

ngay cả khi họ bị vùi dập mất nhân hình và nhân tính

Chí Phèo là một tác phẩm có giá trị hiện thực và giá trị

nhân đạo sâu sắc, mới mẻ.

III Ghi nhớ

- Chí Phèo thể hiện tài năng truyện ngắn

bậc thầy của Nam Cao: xây dựng thành công những nhân vật điển hình bất hủ; nghệ thuật trần thuật linh hoạt, tự nhiên mà vẫn nhất

quán, chặt chẽ; ngôn ngữ nghệ thuật đặc sắc.