giáo án dạy thêm ngữ văn 7 (phần tập làm văn)

Tài liệu giáo án dạy thêm môn Ngữ văn 7 phần tập làm văn được biên soạn chi tiết,công phu, các kiến thức chuẩn xác. Tài liệu dùng để tham khảo cho các thày cô khi dạy thêm ở nhà hoặc ở trường rất hữu ích, giảm bớt thời gian tìm tài liệu, soạn giáo án để dạy.........

PHẦN: TẬP LÀM VĂN Tài liệu gồm 2 phần (Phần I, Lý thuyết Phần II là các đề và dàn ý chi tiết) I) LÍ THUYẾT

A – Để làm tốt bài văn nghị luận

I – Đặc điểm và yêu cầu của văn nghị luận

Trong đời sống, người ta luôn phải bày tỏ ý kiến của mình về các hiện tượng

tự nhiên về các hiện tượng tự nhiên, xã hội xảy ra xung quanh Một cuộc thảo luận tổ, một cuộc họp, một vấn đề trong cuộc sống, một chính sách mới, một tác phẩm nghệ thuật, đều đòi hỏi mọi người bày tỏ thái độ của mình Khác với lốibày tỏ bằng cảm xúc trong văn biểu cảm, việc bày tỏ ý kiến trong văn nghị luận nhằm giải thích, chứng minh, thuyết phục người nghe, người đọc một tư tưởng, một quan điểm nào đó

Muốn cho người đọc người nghe cũng hiểu như mình, đồng tình và ủng hộ quan điểm của mình, người viết văn nghị luận phải có những luận điểm rõ ràng, có lí

lẽ đúng đắn, chặt chẽ rút từ sách vở, từ đời sống và có những dẫn chứng đáng tincậy, thuyết phục

Mỗi bài văn nghị luận đều phải có luận điểm, luận cứ và lập luận để dẫn đến luận điểm

Luận điểm là ý kiến thể hiện tư tưởng, quan điểm của bài văn được nêu ra dưới hình thức khẳng định (hay phủ định), được diễn đạt sáng tỏ, dễ hiểu, nhất quán Luận điểm là linh hồn của bài viết Luận điểm đúng đắn, chân thật, đáp ứng nhu cầu thực tế thì mới có sức thuyết thục Ví dụ trong bài “Chống nạn thất học”, luận điểm của chủ tịch Hồ Chí Minh là: Phải nâng cao dân trí, muốn nâng cao dân trí thì phải chống nạn thất học, cụ thể là mỗi người Việt Nam phải biết đọc, biết viết Trong bài Sự giàu đẹp của Tiếng Việt, luận điểm chính là: Tiếng Việt của chúng ta là một thứ tiếng vừa giàu, vừa đẹp Đó là quan niệm, là cách đánh giá của nhà nghiên cứu Đặng Thai Mai

Luận điểm mà người viết nêu ra có tính thuyết phục phải có hai yếu tố quan trọng Đó là phải được đảm bảo bẳng luận cứ chắc chắn và lập luận chặt chẽ

Luận cứ là lí lẽ, dẫn chứng đưa ra làm cở sở cho luận điểm Trong bài “Tinh thần yêu nước” của nhân dân ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu luận điểm: “Dân ta

có một long nồng nàn yêu nước” Luận điểm này được đảm bảo bằng luận cứ rút

từ sự thực lịch sử từ các thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung, được đảm bảo bởi lận cứ lấy từ cuộc kháng chiến chống Pháp ở mọi miền, mọi lứa tuổi, mọi tầng lớp

Lập luận là cách đưa ra lí lẽ, cách xếp đặt các luận cứ để dẫn đến kết luận nêu trong luận điểm Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng trong bài “Đức tính giản dị của Bác Hồ” đã nêu lên luận điểm: “Bác là nhà cách mạng có sự nhất quán giữa đời hoạt động chính trị lay chuyển trời đất với đời sống vô cùng giản dị và khiêm tốn” Để chứng minh cho luận điểm này, tác giả đã nêu các luận cứ và trình bày theo trình tự: Bác giản dị trong bữa cơm, đồ dùng, cái nhà, lối sống Mỗi luận cứđều có các dẫn chứng cụ thể có thể kiểm chứng được dễ dàng

II – Cách làm bài văn nghị luận

1, Quy trình làm bài văn nghị luận

Bài văn nghị luận cũng được làm theo quy trình chung của một bài tập làm văn gồm bốn bước: tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn ý, tạo lập văn bản (viết bài và sửa bài) Muốn viết được bài văn nghị luận thành công thì phải tìm hiểu đề và tìm được các ý cho đề bài đó Sau khi tìm được ý (theo cách lập ý thường gặp dưới đây) sẽ lập dàn ý và viết bài Trong khi viết có thể bổ sung, thêm bớt ý cho dàn bài hoàn chỉnh Bước cuối cùng là sửa lại bài viết, nhất là sửa các lỗi chính tả, lỗi ngữ pháp

2, Cách lập ý cho bài văn nghị luận

Muốn lập ý cho bài văn nghị luận, đầu tiên cần phải đọc kĩ đề bài để xác định luận điểm Người viết cần xác định đúng vấn đề, phạm vi, tính chất của nó Luậnđiểm chính đòi hỏi cần bàn bạc, cho ý kiến là gì? Tùy theo đề bài thuộc loại nào (giải thích, ca ngợi, khuyên bảo, nhắn nhủ, suy nghĩ, bàn luận, tranh luận, phản bác, ) mà xác định luận điểm chính cho phù hợp

Tiếp theo là tìm luận cứ cho luận điểm Thông thường muốn tìm luận cứ phải đưa ra câu hỏi: Vấn đề cần bàn bạc là gì? Định nghĩa như thế nào? Vì sao có

nhận xét như vậy? Điều đó có lợi hay có hại, lợi hại cụ thể như thế nào? Các lí lẽ

và dẫn chứng nào có thể phục vụ cho việc thuyết phục mọi người?

Sau khi tìm các luận cứ, phải xây dựng lập luận, tức là phải tổ chức, sắp xếp các

lí lẽ, luận cứ theo một trình tự nhất định để luận điểm của người viết có sức thuyết phục

B – Những kiểu bài thường gặp

Thật ra, đây là các thao tác lập luận chính khi làm bài văn nghị luận Một bài vănnghị luận có tính thuyết phục thì người viết bao giờ cũng kết hợp các thao tác như giải thích, chứng minh, bình luận, Tuy nhiên để phù hợp với việc rèn luyện các thao tác, chúng ta tạm quy ước thành các kiểu bài làm văn nghị luận Trong chương trình Ngữ văn lớp 7 có ba kiểu bài phối hợp hai hình thức là lập luận giải thích kết hợp chứng minh

I – Kiểu bài thứ nhất: Lập luận chứng minh

1, Lưu ý chung

a, Chứng minh trong văn nghị luận là phép lập luận dùng các lí lẽ, chứng cứ xác thực, đáng tin cậy, được mọi người thừa nhận để chứng tỏ một luận điểm nào đó(một ý kiến, một nhận định, một đánh giá, ) là đúng hay sai, có lợi hay có hại, đáng tin hay không đáng tin

Các lí lẽ trong khi chứng minh được sắp xếp, trình bày theo một hệ thống nhất định Có thể từ xưa đến nay , từ xa đến gần, từ rộng đến hẹp, từ khái quát đến cụthể (và ngược lại, tùy theo dụng ý của người nói hoặc viết) Trong bài Đừng sợ vấp ngã (Ngữ văn 7, tập hai, trang 41), để thuyết phục người đọc không sợ vấp ngã, tác giả đã lập luận rằng ai cũng từng vấp ngã, vấp ngã nhiều lần đến nỗi không nhớ nữa Nhưng có sao đâu Để tăng tính thuyết phục về không sợ vấp ngã, người viết đã đưa ra năm dẫn chứng cụ thể về những người thành công, nổi tiếng ở các châu lục khác nhau, thuộc các lĩnh vực khoa học, nghệ thuật khác nhau Vấp ngã không chỉ một lần, mà có khi còn “nhiều lần” (Oan Đi – xnay), tới năm lần (Hen – ri Pho) Thế nhưng không vì vấp ngã mà những đó chùn bước, trái lại họ đạt đến thành công rực rỡ Kết luận và cũng là luận điểm chính của bài là: Không sợ vấp ngã, không sợ thất bại

Các dẫn chứng đưa ra trong phép chứng minh (số liệu, sự kiện, hiện tượng, danhngôn, thơ văn, ) cần phải có độ tin cậy, có tính chính xác, có tính chất tiêu biểu, tính chất toàn diện Tác giả Phạm Văn Đồng chứng minh Tiếng Việt giàu trên cơ sở đời sống tư tưởng và tình cảm của ta giàu, trên cơ sở kinh nghiệm đấutranh lâu đời và phong phú của dân tộc, trên cơ sở kinh nghiệm sống giàu có củanhân dân ta trong bốn ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước.

b, Muốn làm bài văn nghị luận chứng minh phải nắm vững vấn đề cần chứng minh Đó là vấn đề gì? Phạm vi của nó đến đâu? Các dẫn chứng có thể tìm ở nguồn nào? Vấn đề và yêu cầu chứng minh nằm ngay trong đề bài Bởi vậy khâu tìm hiểu đề bài rất quan trọng, quyết định phương hướng đúng đắn cho bài viết hay nói

Sau khi tìm hiểu, xác định vấn đề chứng minh, cần tìm các dẫn chứng, lí lẽ Có thể lấy từ trong đời sống, trong lịch sử, trong sách vở Làm bài chứng minh một vấn đề đạo đức, một vấn đề đạo đức, một vấn đề xã hội chủ yếu cần tìm dẫn chứng trong đời sống Làm bài chứng minh một nhận định về vấn đề văn học hay tác phẩm văn học chủ yếu lấy dẫn chứng trong tác phẩm Và cũng có vấn đềđòi hỏi lấy dẫn chứng kết hợp từ nhiều nguồn ấy với nhau

Dẫn chứng phải đảm bảo tính đúng đắn, phải chính xác, căn cứ trên sách vở và những nguồn thông tin đáng tin cậy

Vấn đề quan trọng khác là cách lập luận, trình bày dẫn chứng sao cho tập trung, chặt chẽ Điều này đòi hỏi nghệ thuật lập luận của người viết Cách sắp xếp dẫn chứng mạch lạc, lớp lang sẽ đạt hiểu quả chứng minh cao Ngược lại, nếu không biết sắp xếp, các dẫn chứng sẽ lộn xộn, rời rạc, không thể tập trung làm rõ vấn

Người ta thường giải thích bằng cách: nêu định nghĩa, kể ra các biểu hiện, so sánh, đối chiếu với các hiện tượng khác, chỉ ra các mặt lợi, hại, nguyên nhân, hậu quả của hiện tượng, vấn đề được giải thích Ví dụ giải thích về lòng khiêm tốn có thể được coi là một bản tính căn bản cho con người; liệt kê các biểu hiện của khiêm tốn; Chỉ ra cái lợi của khiêm tốn, cái hại của không khiêm tốn; Nêu rõ lí do cần phải khiêm tốn

Khi giải thích, lí lẽ phải rõ ràng, dẽ hiểu và chặt chẽ thì mới có sức thuyết phục Tất nhiên, trong một chừng mực, để đảm bảo cho lí lẽ có sức thuyết phục, người giải thích cũng cần nêu dẫn chứng, nhưng phần chứng minh này chỉ có mục đích làm sáng tỏ lí lẽ mà thôi.

b) Giải thích một quan niệm, một câu danh ngôn, một nhận định, nội dung một câu ca dao, tục ngữ đòi hỏi phải hiểu rõ vấn đề cần giải thích chứa đựng trong đó

Người viết không chỉ đưa ra cách hiểu của riêng mình mà cần phải đưa ra cách hiểu chung nhất, phổ biến nhất về vấn đề đó

Để làm rõ vấn đề, người viết căn cứ vào yêu cầu của đề để tập hợp lí lẽ, sắp xếp lí lẽ Vận dụng các phương pháp giải thích một cách thích hợp( định nghĩa, diễn giải, liệt kê, nêu ví dụ, đối sánh, ) để làm sáng tỏ vấn đề một cáchtoàn diện

Trong quá trình giải thích, có khi cần lấy một vài dẫn chứng để chứng minh cho lập luận, dẫn giải Nhưng cần chú ý không lấy dẫn chứng tràn lan và không biến việc giải thích thành việc chứng minh

Với những vấn đề khó nên đưa ra nhận định ở mức cần thiết không to tát, cứng nhắc và có thể giới thiệu còn có những cách hiểu khác nữa, nhưng cần tập trung vào cách hiểu được trình bày

2, Hướng dẫn tìm hiểu đề, lập dàn ý, tạo lập văn bản.

- Lí lẽ của người giải thích

- Nội dung của những vấn đề cần giải thích( định nghĩa, nghĩa đen, nghĩa bóng, phạm vi tác động )

- Cách hiểu đúng đắn, toàn diện đối với vấn đề, căn cứ vào điều kiện lịch sử,

cụ thể

c) Kết bài

- Nhấn mạnh cách hiểu đúng, không thể bác bỏ hay xuyên tạc

- Cũng có thể liên hệ với thực tế hay rút ra bài học cho bản thân

III- Kiểu bài thứ 3- Lập luận giải thích, kết hợp với chứng minh

* Lưu ý chung

Đây là kiểu bài nghị luận hỗn hợp, yêu cầu kết hợp cả hai phương thức lập luận giải thích và chứng minh Yêu cầu kĩ năng của loại bài này cao hơn loại giải thích và chứng minh biệt lập

Cách làm như là đối với việc chứng minh và giải thích đã nêu bên trên Điểm khác biệt là kiểu bài này phải sử dụng giải thích để làm sáng tỏ vấn đề, sau đóchứng minh tính chất của vấn đề hoặc ngược lại lần lượt giải thích hoặc chứng minh Tỉ lệ vận dụng cả hai kiểu lập luận tùy theo mức độ yêu cầu của

thiết, thống nhất trong một bài viết, chứ không phải là ghép hai phần đó vào nhau tạo ra văn bản rời rạc.

Chùm đề 9: Viết đoạn văn

D) DÀN Ý, BÀI VIẾT THAM KHẢO CÁC CHÙM ĐỀ CƠ BẢN :

Chùm đề 1: Tình yêu thương

ĐỀ 1: Nhiễu điểu phủ lấy giá gương

Người trong một nước phải thương nhau cùng

Lập dàn ý:

1) Mở bài

- Yêu thương con người là truyền thống quí báu của cha ông ta từ xưa đến nay

- Truyền thống ấy đã được đúc kết trong câu ca dao:

Nhiễu điểu phủ lấy giá gương

Người trong một nước phải thương nhau cùng

2 Thân bài

* Trước hết, ta đi tìm hiểu nội dung, ý nghĩa câu ca dao:

- Nhiễu điều là tấm vải lụa màu đỏ, phủ lên giá gương, giúp gương không bị bụi bám bẩn, màu đỏ được sáng trong

- “Giá gương” là giá đỡ trước gương

-> Con người phải biết yêu thương, đùm bọc lẫn nhau

* Vì sao vậy?

- Vì yêu thương con người là truyền thống tốt đẹp của con người Việt Nam Nhờ

có tình yêu thương mà mối quan hệ giữa người với người trở nên tốt đẹp hơn Con người có nghị lực vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống

- Trong trường lớp( quyên góp sách vở giúp đỡ những bạn học sinh nghèo)

- Một câu tục ngữ có nội dung tương tự: “ Lá lành đùm lá rách”

* Là một học sinh em phải yêu thương gia đình, giúp đỡ những người gặp khó khăn, hoạn nạn, chia sẻ giúp đỡ những bạn học sinh trong trường, lớp có hoàn cảnh khó khăn

3, Kết bài

Yêu thương con người là truyền thống quí báu của ông cha ta Mỗi chúng ta cần duy trì điều đó

** Bài viết tham khảo:

Yêu thương con người là truyền thống tốt đẹp ngàn đời của dân tộc ta từ xưa đến nay Truyền thống ấy đã đi vào những cau ca dao, tục ngữ ngắn gọn, nhưng đầy ý nghĩa Một trong số đó là:

Nhiễu điểu phủ lấy giá gương

Người trong một nước phải thương nhau cùng

Trước hết, ta đi tìm hiểu ý nghĩa câu ca dao “ Nhiễu điều” là tấm lụa đỏ quý phủ lên giá gương, khỏi bị bụi bẩn, giúp gương luôn trắng sáng mãi “ Giá

gương” là giá đỡ chiếc gương nói chung, vật này nâng đỡ, che chở cho nhau Đó

là nghĩa đen Từ hai hình ảnh ẩn dụ trên, câu ca dao muốn đề cập đến ý nghãi sâu xa hơn Cũng giống như tấm lụa quý, biết chịu thiệt thòi bảo vệ cho tấm gương, con người phải biết yêu thương, đùm bọc, giúp đỡ lẫn nhau

Vì sao vậy? Bởi đây là truyền thống, phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam.Nhờ có tình thương mà quan hệ giữa người với người trở nên tốt đẹp hơn, xã hộitrở nên văn minh hơn, con người có nghị lực để vượt qua mọi khó khăn thử thách

Thật vậy, thực tế đã chứng minh khá rõ nét về điều đó Trong mỗi gia đình, ta không chỉ yêu bản thân chúng ta mà còn kính yêu ông bà, cha mẹ, anh chị em Đến trường, ta phải kính thầy yêu bạn, giúp đỡ bạn mỗi khi bạn gặp gặp khó khăn trong học tập Ở mỗi xóm giềng, bà con lối xóm luôn quan tâm, chia sẻ niềm vui, nỗi buồn Nhà ai có chuyện vui, bà con đến chúc mừng, gặp chuyện buồn bà con đến thăm hỏi, động viên Nhìn rộng ra ngoài xã hội, ta thấy nghìn năm nay, dân tộc Việt Nam- những người con Lạc cháu Hồng yêu thương, gắn

bó với nhau, cùng nhau đánh giặc ngoại xâm Hằng năm, trên các phương tiện truyền thông, cứ ở đâu có thiên tai, lũ lụt, lập tức ở đó có hàng triệu tấm lòng chia sẻ, giúp đỡ Phong trào quyên góp, ủng hộ dấy lên trong cả nước Có những

cụ già bớt những đồng tiền lương ít ỏi, những em bé cẩn thận gấp những bộ quần áo cũ, tiết kiệm từng cái bút, quyển sách để ủng hộ đồng bào gặp khó khăn,góp phần động viên họ vượt qua cơn hoạn nạn Rồi chiến dịch “ Mùa hè xanh”,

có hàng ngàn thanh niên tình nguyện sẵn lòng xông pha đến những nơi xa xôi, hẻo lánh giúp bà con dựng lại mái nhà, mảnh vườn Phong trào “ Trái tim cho em”, “ Ánh sáng cho người mù” mang niềm vui, ánh sáng cho những người bất hạnh và còn rất nhiều người có lòng yêu thương khác nữa

Bên cạnh đó, còn rất nhiều câu ca dao, tụ ngữ khác cũng gợi lòng yêu thương,

đó là “ Lá lành đùm lá rách”

Trái lại, có những người lại bàng quang, lạnh lùng với nỗi đau của đồng bào, những kẻ đó thật đáng lên án

Hiểu được tính đúng đắn của câu ca dao, mỗi chúng ta phải rèn luyện lòng yêu thương Với bản thân, em kính yêu ông bà, cha mẹ, anh chị em, em thấy mình phải yêu thương, giúp đỡ bạn bè, tích cực tham gia phong trào từ thiện do nhà trường phát động để mang tình yêu đến mọi người.

Câu ca dao ngắn gọn nhưng rất sâu sắc, là lời khuyên, bài học quí giá đối với mỗi chúng ta Em mong mọi người hãy yêu thương lẫn nhau để xã hội mãi văn minh, lịch sự và hạnh phúc

Đề 2 : Em hãy giải thích câu tục ngữ: “ Thương người như thể thương thân”

** Bài viết tham khảo:

Dân tộc Việt Nam vốn có truyền thống yêu thương đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau Tình cảm yêu thương con người ấy đã trở thành máu thịt trong mỗi chúng

ta Từ đó hình thành nên lòng nhân ái, tình người bao la Ông bà ta xưa có dạy:

“ Thương người như thể thương thân”

Đây là một lời khuyên chí tình, chí nghĩa nhằm nhắc nhở con cháu phải biết yêu thương giúp đỡ người khác như yêu thương chính bản thân mình: Như một lời nói tự nhiên chân thành ngắn gọn, mà lại chứa chan bao điều giáo huấn Câu tục ngữ được tách thành hai vế: Một bên là người “ nhân loại”, một bên là bản thân bởi cách so sánh “như thể” Lời dạy trên muốn nhấn mạnh: Nếu ta thương thân ta như thế nào thì phải thương người chung quanh ta như thế ấy Thân thể của ta thì phải quí trong, phải chăm sóc Chỉ một vết trầy xước nhỏ, một chứng đau nhẹ cũng khiến cho ta phải quan tâm lo sợ…cho tấm thân ta Thấm được cái đau khi mình mắc phải sẽ giúp ta thông cảm với nỗi đau của người khác Nếu như người chung quanh ta không may gặp khó khăn, hoạn nạn thì ta nên giúp đỡ, quan tâm, chăm sóc họ như yêu thương chăm sóc chính bản thân mình

Chúng ta ai cũng hiểu rằng : Là người sống sống trong xã hội, không ai sống lẻ loi, đơn độc được mà phải tập hợp thành đoàn thể, cộng đồng Trong gia đình ta

có mối quan hệ anh em, những người cùng huyết thống, cùng có những kỉ niệm vui buồn bên nhau Họ chẳng khác nào như chân với tay trong cùng một cơ thể

Do đó khi có ai gặp hoạn nạn khó khăn, mọi người đâu nỡ quay mặt làm ngơ cho được, bởi “ máu chảy ruột mềm”

Xa hơn nữa là bạn bè, bà con hàng xóm, những người đã cùng ta “ tối lửa tắt đèn” có nhau Tuy không cùng máu mủ nhưng họ lại là người có tình có nghĩa sâu nặng với ta Những lúc “trái gió trở trời”, những khi cùng đường bí lối, họ đến với ta bằng những tấm lòng chân thành để “chia ngọt sẻ bùi” Tình nghĩa ấy sâu đậm chẳng khác gì anh em một nhà Vì vậy khi họ không may rơi vào hoàn cảnh khó khăn, lẽ nào ta lại ngoảnh mặt thờ ơ cho đành Lúc này thái độ

“nhường cơm se áo”, “ chị ngã em nâng” là một việc làm mà ta phải thực hiện tốt Ngay đến cộng đồng xã hội mà ta đang sống, những người dù ở miền ngược hay miền xuôi, dù nơi miền núi hay đồng bằng cũng đều là anh em, bởi lẽ họ với ta cùng một dân tộc, có chung một mẹ Âu Cơ Chính mối quan hệ gắn bó này tạo nên tình cảm tương thân, tương ái giữa con người với con người trong xãhội Tình cảm ấy đã bao đời nay trở thành truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta Trải qua những năm tháng kháng chiến gian khổ, gay go cả nước đều chung lòng đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau để đi đến thắng lợi vẻ vang Và cũng đã biết bao lần toàn dân ta đã hưởng ứng tích cực lời kêu gọi “ một miếng khi đói bằng mộtgói khi no” của Đảng và nhà nước ta để chung góp từ tiền bạc đến thuốc men vậtdụng hầu chia sẻ nỗi đau với các nạn nhân của thiên tai lũ lụt Những việc làm

ấy đã thể hiện rất rõ tấm lòng “ thương người như thể thương thân” mà ông cha

ta đã truyền dạy tình cảm cao đẹp ấy là một đạo lí, là một net đẹp của con

người, là nền tảng để xây dựng một xã hội văn minh, hạnh phúc

Cho nên, mỗi chúng ta cần hiểu rằng yêu thương người khác như yêu thương chính bản thân mình là một việc làm tốt đáng để cho mọi người noi theo Ngày nay, câu tục ngữ không còn mang ý nghĩa hẹp của cá nhân mà nó mang nội dụngrộng lớn, nó trơt thành tình cảm chung, nếp sống chung của toàn xã hội Và tình cảm nhân đạo ấy được phát triển lan rộng qua mối quan hệ với cả cộng đồng nhân loại Thấm nhuần lời dạy ấy, bản thân mỗi chúng ta cần phải có ý thức rèn luyện đạo đức Ngay từ nhỏ phải biết sống đoàn kết yêu thương nhau từ trong gia đình, lớp học đến mọi người xung quanh “ tuổi nhỏ làm việc nhỏ”, không có

gì lớn lao, chỉ cần biết giúp đỡ bạn trong lớp, tham gia quyên góp giúp đỡ đồng bào thiên tai, giúp đỡ gia đình neo đơn, người già, người tàn tật Đó chính là biểu hiện tốt đẹp giữa người với người trong xã hội mà mỗi chúng ta cần phải thực hiện trong cuộc sống hằng ngày

Tóm lại, câu tục ngữ đã cho ta một bài học về đạo lí làm người Lời dạy

ấy mãi vang bên tai ta nhắc nhở ta phải có lòng nhân ái, phải biết yêu thương

mọi người chung quanh như thương yêu chính bản thân mình Phát huy được truyền thống tốt đẹp của ông cha là chúng ta vừa thể hiệ nhân cách làm người vừa góp phần xây dựng một đất nước văn minh tiến bộ.

Đề bài 3: Ca dao Việt Nam có những câu quen thuộc :

Bầu ơi thương lấy bí cùng Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn.

Em hãy chứng minh vấn đề nêu trong câu ca dao trên.

Bài văn chứng minh cần đảm bảo các ý cơ bản sau :

- Mở bài:

+ Dẫn vào đề : kho tàng ca dao Việt Nam rất phong phú, có những câu hay

cả về tư tưởng và hình thức nghệ thuật, đặc biệt là về tư tưởng

+ Định hướng và phạm vi chứng minh : tư tưởng đoàn kết dân tộc thể hiệntrong câu ca dao đã được thực tế đời sống của nhân dân Việt Nam từ xưađến nay chứng minh là hùng hồn

- Thân bài:

+ Giải thích ý nghĩa và bản chất của vấn đề : hình ảnh bầu - bí khác giốngnhưng chung một giàn Cần yêu thương là cách nói ẩn dụ tượng trưngnhằm thể hiện một cách kín đáo và sâu sắc tình yêu thương đoàn kết, đùmbọc nhau của các dân tộc Việt Nam trong lịch sử dựng nước và giữ nước.+ Luận chứng chứng minh theo ba luận điểm :

♦ Thương yêu giúp đỡ nhau trong đời sống nghèo túng vấn vả : Chị ngã em nâng, Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ,

♦ Đùm bọc nhau trong hoạn nạn thiên tai, lá lành đùm lá rách, cả nước giúp

đỡ đồng bào lũ lụt, nhường cơm sẻ áo,

 Đoàn kết thương yêu nhau trong hai cuộc kháng chiến

- Kết bài:

+ Đoàn kết thương yêu nhau đã trở thành sức mạnh giúp ta thành công

+ Rút ra bài học cho bản thân : khắc phục tính đố kị, cá nhân, ích kỉ;

thực sự đoàn kết, hoà nhập và yêu thương các bạn trong lớp, làng

xóm

***Bài làm tham khảo:

Nhân dân Việt Nam ta vốn có truyền thống yêu thương đùm bọc, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau Điều đấy đã được ông cha ta nhắc nhở qua câu ca dao:

Bầu ơi thương lấy bí cùng

Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn

Câu ca dao đưa ra hai hình ảnh so sánh giáu sức biểu cảm là “ bầu” và “ bí” Bầu và bí dù có khác nhau về tên gọi, về cay trái nhưng đều thuộc loại dây leo cùng phát triển trưởng thành trên cái giàn, ngôi nhà quê hương của loài ấy Chúng thương có chung một điều kiện sống, chính vì vậy chúng càng gần gũi thân thiết với nhau Bầu thân mềm, bí cũng thân mềm Bầu phải tựa vào giàn mới phát triển được Bí cũng như thế Chung giàn còn có nghĩa là bầu và bí tựa vào nhau, tựa vào giàn Giàn đổ thì bầu gặp tai nạn, bí cũng gặp tai nạn Bầu và

bí cùng chung một phận Vì sao bầu bí khác giống mà vẫn phải yêu thương nhau? Nhân dân đưa ra lí do “ chung giàn” Chung một giàn là chung nhau địa điểm, chung nhau không gian Bầu và bí chịu mưa, chịu nắng, cùng sống chung bằng những tấc đất bạc màu hay trù phú, cùng được tưới những dòng nước mát hay cùng chịu những ngày hạn hán Như vậy, cảnh ngộ của chúng không khác gìnhau Lẽ nào một mình bầu có thể tươi xanh khi bí thì khô héo Bầu thương bí cũng chính là thương mình Bí có sống thì bầu mới sống Nếu bí cỗi cằn thì bầu cũng chẳng thể tươi xanh

Câu ca dao nói về bầu và bí nhưng dân gian không chỉ nói chuyện cỏ cấy Hình ảnh bầu và bí là hình ảnh ẩn dụ để khuyên nhủ người đời Con người cũng như cây bầu cây bí tuy khác giống nhưng lại sống chung một làng, một xã trên một mảnh đất cùng dân tộc Vì vậy phải biết yêu thương giúp đỡ lẫn nhau

Tại sao chúng ta phải yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau? Là người Việt Nam cùng một mẹ Âu Cơ mang chùng dòng máu Rồng Tiên dù ở bất cứ nơi đâu, miền ngược hay miền xuôi, đồng bằng hay rừng núi cũng đều là ruột thịt, đều là anh em Thực tế đã chứng minh sự đoàn kết, gắn bó của dân ta mỗi khi có giặc ngoại xâm Tình yêu thương trong những trận chiến đấu ấy đã làm cho dân tộc ta

có sức mạnh để chiến thắng từ miền ngược đến miền xuôi, từ Bắc xuống Nam,

từ người già đến trẻ em, ai cũng đồng lòng bởi vì họ đều là dân của VN, cùng chịu chung ách nô lệ, cùng chịu chung nỗi khổ đất nước Chính vì vậy, nhân dân ta đã đoàn kết, yêu thương nhau cùng nhau chiến thắng kẻ thù Sống trong

xã hội, không ai sống lẻ loi mà cần có sự giúp đỡ lẫn nhau nhất là khi gặp hoạn

nạn khó khăn, “ lá lành đùm lá rách” đó là tình người Những lúc gặp thiên tai lũlụt: “ Một miếng khi đói bằng một gói khi no” nên kẻ giàu người nghèo quyên góp lại tiếp ứng cho những nạn nhân không may mắn chia sẻ phần nào nỗi mất mát đau thương của họ, đó là truyền thống quí báu từ ngàn xưa.

Yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau là một nghĩa cử, một việc làm tốt không những thể hiện đạo đức của con người mà nó còn là cơ sở của tình yêu quê hương Bởi lẽ, giúp đỡ cho những người bị thiên tai, dịch hoạn tức là góp phần trong việc “xóa đói giảm nghèo”, góp phần ổn định cuộc sống của người dân

Tóm lại, đoàn kết thương yêu nhau đã trở thành sức mạnh giúp ta thànhcông Để lời dạy của người xưa còn nguyên giá trị thì bản thân mỗi học sinh cầnphải khắc phục tính đố kị, cá nhân, ích kỉ; thực sự đoàn kết, hoà nhập và yêuthương các bạn trong lớp, làng xóm

Đề 4: Hãy giải thích ý nghĩa của câu tục ngữ : “Lá lành đùm lá rách”

- Vì sao hai loại lá này cần che chở cho nhau, bảo vệ nhau?

+ Vì sự tồn tại và phát triển của bản thân chúng nói riêng và của cái cây nói chung

+ Vì vẻ đẹp và sự bền chắc khi người ta dùng lá để gói (bánh, giò, nem…)

- Nghĩa bóng của lá lành, lá rách: người giàu, người nghèo; người bình an, ngườigặp nạn; người tốt, người chưa tốt,…Con nguwoif cần yêu thương, đùm bọc, che chở nhau

- Vì sao con người phải yêu thương đùm bọc nhau?

+ Thế nào là yêu thương, giúp đỡ nhau?

+ Vì sao phải yêu thương nhau( trong gia đình, bạn bè, xã hội).

+ Tình yêu thương biểu hiện như thế nào trong đời sống xã hội ( trong lao động sản xuất, chiến đấu, trong nhà trường và đời sống hiện đại,…)?

+ Tính tích cực của lòng yêu thương ( Sống không có tình yêu thương sẽ có tác hại như thế nào?)

+ Khẳng định tình cảm đó chính là đạo lí tốt đẹp, là truyền thống quý báu của dân tộc, xã hội ta

*** Bài viết tham khảo:

Từ ngàn xưa, dân tộc Việt Nam vốn có truyền thống yêu thương đỡ đần, giúp đỡ lẫn nhau Lòng yêu thương, tinh thần nhân đạo đó càng ngời sáng

là những lúc gặp khó khăn, gian khổ Truyền thống ấy đã thấm nhuần vào máu thịt của con người và nó được đúc kết lại thành những bài học, những câu tục ngữ mà ông cha ta thường nhắc nhở:

“Lá lành đùm lá rách”

Không phải ngẫu nhiên mà ông cha ta mượn hình ảnh chiếc lá để làm bài học giáo dục cho con người Câu tục ngữ gợi lên những hình ảnh quen thuộc, gần gũi với những sự việc bình thường trong cuộc sống

“Lá lành” là những chiếc lá còn nguyên vẹn, còn giữ nguyên dáng hình của chiếc lá “Lá lách” là chiếc bị sâu rầy đục khoét hoặc gió làm tơi đi nên không còn nguyên vẹn như trước Ta thử nhìn lên một thân cây với nhiều cành cây xanh um tươi tốt, nếu nhìn kĩ ta sẽ thấy những chiếc lá lành đan cài, bao trùm che lấp một vài chiếc lá sâu rách ở phía sau Cũng như chiếc bánh chưng, bánh úđược gói bằng nhiều lớp lá: Bên ngoài là lớp lá tốt, lành lặn, bên trong là những lớp lá nhỏ, xấu xí, không nguyên vẹn Chính nhờ nhiều lớp lá, nhất là những

chiếc lá tốt bọc bên ngoài nên nhìn vào ta không thấy được những chiếc lá xấu ởtrong Nhờ những chiếc lá tốt ấy mà chiếc bánh gọn gàng, khéo léo hơn

Từ hình ảnh trên ta liên tưởng đến con người Chiếc lá lành tượng trưng cho người có cuộc sống đầy đủ, ấm no Còn chiếc lá rách là hình ảnh của người không may mắn, có cuộc sống thếu thốn Nếu chiếc lá lành biết đùm bọc, che chở cho chiếc lá rách không may mắn, có cuộc sống thiếu thốn thì lẽ nào ta là con người mà không biết giúp đỡ, yêu thương những kẻ gặp hoạn nạn sao? Là người sống trong xã hội, ai cũng muốn có cuộc sống sung túc và đầy đủ nhưng mấy ai được như ý muốn của mình Có người gặp những điều không may này nối tiếp những điều không may khác Trước hoàn cảnh đó, cũng là một anh em sống trong cùng một đất nước ta phải hết lòng giúp đỡ họ

Sự giúp đỡ từ những tấm lòng của người may mắn sẽ an ủi được phần nào

những mất mát đau thương của kẻ gặp khó khăn Đùm bọc, yêu thương giúp đỡ lẫn nhau là tình cảm thiêng liêng quí báu, là đạo lí làm người Sống trên một lãnh thổ, cùng nói một thứ tiếng, cùng một tổ tiên, một lịch sử, như vậy là anh

em trong một nhà Lá lành hay lá rách cũng là lá, cũng như nghèo hay giàu, sanghay hèn đều là con người, thì ta đối xử với nhau cho ra cái đạo lí làm người.Bởi lẽ đó mà dân tộc ta trải qua biết bao gian nan khổ sở mà vẫn đứng vững, vẫntrường tồn Những trận thiên tai, lũ lụt giáng xuống các miền đồng bằng Nam

Bộ cũng như các vùng cao nguyên gây biết bao nhiêu thiệt hại về tài sản sinh mạng của con người Thế nhưng nhờ “Lá lành đùm lá rách”, “của ít lòng nhiều” của bà con, của nhân dân đóng góp nên cũng an ủi và giả quyết được phần nào những mất mát, đau thương ấy Tình yêu đồng bào, đồng loại đã làm ấm lại, làmlành lại những nỗi đau, những vết thương vì hoàn cảnh Sự đùm bọc, giúp đỡ lẫnnhau đã tạo nên tình thân ái trong nhân dân và nó là truyền thống rất tốt đẹp của dân tộc ta

Lời dạy trên là một bài học sâu sắc về đạo lí làm người mà mỗi người chúng ta cần thực hiện tốt Có được như thế thì mọi người sẽ yêu thương nhau, đùm bọc lẫn nhau trong cơn hoạn nạn, khó khăn trong xã hội sẽ tốt đẹp biết đường nào Lời nhắc nhở của cha ông sẽ là phương châm cho hành động của chúng ta khi sống trong cõi đời này

Chùm đề 2: Lòng biết ơn

Đề bài 1: Chứng minh rằng nhân dân ta luôn sống theo đạo lí: “Ăn quả nhớ

kẻ trồng cây; Uống nước nhớ nguồn”

Dàn ý tham khảo:

1, Mở bài: Khẳng định lòng biết ơn là truyền thống quí báu của dân tộc ta từ

xưa đến nay Truyền thống đó đã được ông cha ta đúc kết trong hai câu tụ ngữ:

“Ăn quả nhớ kẻ trồng cây; Uống nước nhớ nguồn”

2, Thân bài

* Xét về lí lẽ( Trả lời câu hỏi là gì? Là sao?): Giải thích

- Đúng vậy( khẳng đinh)

+ Giải thích: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây là gì? Uống nước nhớ nguồn là gì?

+ Dùng lí lẽ để lập luận( Vì sao vậy)

Vì mọi thành quả chúng ta đang sử dụng ( mọi thứ chúng ta đang dùng) không phải tự nhiên mà có, tất cả đều do công sức lao động của con người mà ra

Vì vậy, chúng ta phải biết quí trọng những thành quả lao động đó

* Xét về thực tế( Trả lời câu hỏi như thế nào? Làm gì?) Chứng minh:

- Thật vậy, thực tế đã chứng minh: có rất nhiều việc làm thể hiện lòng biết ơn( đưa ra một số dẫn chứng)

+ Ngày giỗ tổ Hùng Vương 10-3

+ Ngày thương binh liệt sĩ 27-7

+ Ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11

* Bản thân em đã làm gì để thể hiện lòng biết ơn đó?

3, Kết bài: Khẳng định lòng biết ơn là truyền thống quí báu của dân tộc ta từ

xưa đến nay

** Bài viết tham khảo:

“Ăn quả nhớ kẻ trồng cây; Uống nước nhớ nguồn” là những câu tục ngữ cho thấy lối sống biết ơn người đi trước, biết ơn cội nguồn Đó chính là đạo lí tốtđẹp và bền vững của nhân dân ta từ xưa đến nay

Trước hết, ta đi tìm hiểu đạo lí tốt đẹp này qua hai câu tục ngữ Đầu tiên, “

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” là mỗi khi thưởng thức một loại hoa thơm, traí ngọt, taphải nhớ ơn người đã vun trồng, chăm sóc cây cho quả đó Còn “ Uống nước nhớ nguồn” nghĩa là khi uống một ngụm nước mát, trong lành, ta phải nhớ đến nơi khởi điểm, bắt đầu của nguồn nước đó Hai câu tục ngữ trên hoàn toàn đúng đắn

Từ các hình ảnh ẩn dụ trên hai câu tục ngữ đã nêu lên đạo lí: Mỗi khi hưởng thụ thành quả tôt đẹp nào cả về vật chất lẫn tinh thần, ta phải biết ơn những người làm ra nó, tạo ra nó, biết ơn tổ tiên cội nguồn… Và vì vậy, chúng ta phải nhớ đến những người tạo ra thành quả đó với tất cả sự biết ơn, bởi họ đã mất bao công sức vất vả để làm ra thành tựu ấy Đó cũng như cha mẹ đã một nắng hai sương vất vả biết bao để làm ra hoặc mua về những hạt gạo, mớ ra Con cá…Hay người công nhân đã cần cù, chăm chỉ, biết mấy để làm ra những mảnh vải, những bộ quần áo Và cô lao công cũng đã cực nhọc, lao lực để có được con đường sạch sẽ, thoáng đãng

Vậy chúng ta cần thể hiện đạo lí “ Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “ Uống nước nhớ nguồn” như thế nào? Thật vậy, thực tế trong cuộc sống đã chứng minh khá rõ nét về điều đó Trong mỗi gia đình, dù giàu sang hay nghèo khó đều có bàn thờ gia tiên Dẫu chỉ là nén nhang, chén nước hay một vài bông hoa trong

bình nhưng những người con cháu đã gửi gắm vào đó tấm lòng biết ơn vô hạn Hằng năm Nước ta long trọng tổ chức các lễ hội: Ngày 20-11 là ngày tôn vinh các thầy cô giáo Ngày 27-7 là ngày biết ơn những anh hùng liệt sĩ dân tộc Rồi những chính sách đã ngợi ca, phụng dưỡng đối với những người có công, những người mẹ Việt Nam anh hùng Ngày nay, mỗi bát cơm chúng ta ăn, mỗi tấm áo chúng ta mặc hay tất cả bất kì là đồ vật nào ta đang sử dụng đều nhờ vào bàn taylao động của con người Có nhiều bài thơ, bài hát ca ngợi Đảng Bác kính yêu

Và cũng có nhiều câu ca dao, tục ngữ cũng ca ngợi lòng biết ơn như:

“Con người có tổ có tông

Như cây có cội như sông có nguồn”

Câu tục ngữ “ Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “| Uống nước nhớ nguồn”

là biết ơn những người đi trước, biết ơn cội nguồn Cần làm gì để đạo lí tốt đẹp

đó ngày càng một phát triển và bền vững? Đó là câu hỏi được đặt ra cho chúng

ta, trong đó có bạn và tôi

Đề 2: Tục ngữ có câu “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” Em hiểu thế nào về câu tục ngữ trên?

***Bài làm tham khảo:

Lòng biết ơn đối với người khác từ xưa đến nay vốn là truyền thống của dân tộc

ta Ông cha ta luôn nhắc nhở, dạy bảo con cháu phải sống ân nghĩa thủy chung,

đã nhận ơn của ai thì không bao giờ quên Truyền thống đạo đức đó được thể hiện rõ nét qua câu tục ngữ “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”

Đây là một lời giáo huấn vô cùng sâu sắc Khi ăn những trái cây chín mọng với hương vị ngọt ngào ta phải nhớ tới công lao vun xới, chăm bón của người trồng nên cây ấy Từ hình ảnh ấy, người xưa luôn nhắc nhở chúng ta một vấn đề đạo đức sâu xa hơn: người được hưởng thành quả lao động thì phải biết ơn người tạo

ra nó Hay nói cách khác: Ta phải biết ơn những người mang lại cho ta một cuộcsống ấm no hạnh phúc như hôm nay

Tại sao như vậy? Bởi vì tất cả những thành quả lao động từ của cải vật chất đến của cải tinh thần mà chúng ta đang hưởng thụ không tự nhiên mà có được

Những thành quả đó là mồ hôi, nước mắt và cả xương máu của biết bao lớp người đã đổ xuống để tạo nên Bát cơm ta ăn là do công lao khó nhọc vât vả

“một nắng hai sương” của người nông dân trên đồng ruộng Tấm áo ta mặc, ngôinhà ta ở, cả những vật dụng ta tiêu dùng hàng ngày là do sức lao động cần cù, miệt mài của những người thợ, những chú công nhân Cũng như những thành tựu van hóa nghệ thuật, những di sản của dân tộc còn để lại cho đời sau hôm nay là do công sức, bàn tay, khối óc của những nghệ nhân lao động sáng tạo không ngừng Còn rất nhiều, nhiều nữa những công trình vĩ đại ,,, mà ông cha

ta làm nên nhằm phục vụ cho con người Chúng ta là lớp người đi sau, thừa hưởng những thành quả ấy, lẽ nào chúng ta lại lãng quên, vô tâm không cần biết đến người đã tạo ra chúng ư? Một thời gian đằng đẵng sống trong những đêm dài nô lệ, chúng ta phải hiểu rằng đã có biết bao lớp người đã ngã xuống lớp

khác đứng lên quyết tâm đánh đuổi kẻ thù để cho ta có được cuộc sống độc lập, tự do như ngày hôm nay Vì vậy, ta không thể nào quên được những hi sinh

Tóm lại, câu tục ngữ trên giúp ta hiểu hơn về đạo lý làm người Lòng biết ơn

là tình cảm cao quý và cần phải có trong mỗi con người Vì vậy, chúng ta cần phải luôn trau dồi phẩm chất cao quý đó, nhất là đối với cha mẹ, thầy cô với những ai đã tạo ra thành quả cho ta hưởng thụ Lòng biết ơn mãi mãi là bài học quý báu và câu tục ngữ “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” có giá trị và tác dụng vô cùng

to lớn trong cuộc sống của chúng ta

Đề 3: Giải thích câu tục ngữ : “Lá lành đùm lá rách”

*** Bài làm tham khảo:

Từ ngàn xưa, dân tộc Việt Nam vốn có truyền thống yêu thương đỡ đần, giúp đỡ lẫn nhau Lòng yêu thương, tinh thần nhân đạo đó càng ngời sáng

là những lúc gặp khó khăn, gian khổ Truyền thống ấy đã thấm nhuần vào máu thịt của con người và nó được đúc kết lại thành những bài học, những câu tục ngữ mà ông cha ta thường nhắc nhở:

“Lá lành đùm lá rách”

Không phải ngẫu nhiên mà ông cha ta mượn hình ảnh chiếc lá để làm bài học giáo dục cho con người Câu tục ngữ gợi lên những hình ảnh quen thuộc, gần gũi với những sự việc bình thường trong cuộc sống

“Lá lành” là những chiếc lá còn nguyên vẹn, còn giữ nguyên dáng hình của chiếc lá “Lá lách” là chiếc bị sâu rầy đục khoét hoặc gió làm tơi đi nên không còn nguyên vẹn như trước Ta thử nhìn lên một thân cây với nhiều cành cây xanh um tươi tốt, nếu nhìn kĩ ta sẽ thấy những chiếc lá lành đan cài, bao trùm che lấp một vài chiếc lá sâu rách ở phía sau Cũng như chiếc bánh chưng, bánh úđược gói bằng nhiều lớp lá: Bên ngoài là lớp lá tốt, lành lặn, bên trong là những lớp lá nhỏ, xấu xí, không nguyên vẹn Chính nhờ nhiều lớp lá, nhất là những chiếc lá tốt bọc bên ngoài nên nhìn vào ta không thấy được những chiếc lá xấu ởtrong Nhờ những chiếc lá tốt ấy mà chiếc bánh gọn gàng, khéo léo hơn

Từ hình ảnh trên ta liên tưởng đến con người Chiếc lá lành tượng trưng cho người có cuộc sống đầy đủ, ấm no Còn chiếc lá rách là hình ảnh của người không may mắn, có cuộc sống thếu thốn Nếu chiếc lá lành biết đùm bọc, che chở cho chiếc lá rách không may mắn, có cuộc sống thiếu thốn thì lẽ nào ta là con người mà không biết giúp đỡ, yêu thương những kẻ gặp hoạn nạn sao? Là người sống trong xã hội, ai cũng muốn có cuộc sống sung túc và đầy đủ nhưng mấy ai được như ý muốn của mình Có người gặp những điều không may này nối tiếp những điều không may khác Trước hoàn cảnh đó, cũng là một anh em sống trong cùng một đất nước ta phải hết lòng giúp đỡ họ

Sự giúp đỡ từ những tấm lòng của người may mắn sẽ an ủi được phần nào

những mất mát đau thương của kẻ gặp khó khăn Đùm bọc, yêu thương giúp đỡ lẫn nhau là tình cảm thiêng liêng quí báu, là đạo lí làm người Sống trên một lãnh thổ, cùng nói một thứ tiếng, cùng một tổ tiên, một lịch sử, như vậy là anh

em trong một nhà Lá lành hay lá rách cũng là lá, cũng như nghèo hay giàu, sanghay hèn đều là con người, thì ta đối xử với nhau cho ra cái đạo lí làm người

Bởi lẽ đó mà dân tộc ta trải qua biết bao gian nan khổ sở mà vẫn đứng vững, vẫntrường tồn Những trận thiên tai, lũ lụt giáng xuống các miền đồng bằng Nam

Bộ cũng như các vùng cao nguyên gây biết bao nhiêu thiệt hại về tài sản sinh mạng của con người Thế nhưng nhờ “Lá lành đùm lá rách”, “của ít lòng nhiều” của bà con, của nhân dân đóng góp nên cũng an ủi và giả quyết được phần nào những mất mát, đau thương ấy Tình yêu đồng bào, đồng loại đã làm ấm lại, làmlành lại những nỗi đau, những vết thương vì hoàn cảnh Sự đùm bọc, giúp đỡ lẫnnhau đã tạo nên tình thân ái trong nhân dân và nó là truyền thống rất tốt đẹp của dân tộc ta

Lời dạy trên là một bài học sâu sắc về đạo lí làm người mà mỗi người chúng ta cần thực hiện tốt Có được như thế thì mọi người sẽ yêu thương nhau, đùm bọc lẫn nhau trong cơn hoạn nạn, khó khăn trong xã hội sẽ tốt đẹp biết đường nào Lời nhắc nhở của cha ông sẽ là phương châm cho hành động của chúng ta khi sống trong cõi đời này

* Trước hết, ta đi tìm hiểu nội dung, ý nghãi của câu tục ngữ:

- “ Chí” là gì” Chí là ý chí, nghị lực, là hoài bão, ước mơ, là lòng quyết tâm của mỗi con người

- Ai có chí, sẽ vượt qua mọi khó khăn, sẽ có được thành công trong công việc vàtrong cuộc sống

-> Không có chí sẽ chẳng làm được việc gì?

* Vì sao vậy?

- Vì chí là điều kiện cần thiết giúp con người thành công

+ Bất cứ việc gì dù nhỏ và đơn giản nhưng không chuyên tâm, không có chí thì liệu có thành công được hay không?

+ Nếu gặp khó khăn mà bỏ dở thì sẽ chẳng làm được việc gì

+ Có nhiều câu tục ngữ cùng nội dung: “ Có công mài sắt, có ngày nên kim”

* Làm gì?

- Trong học tập: nhiều người nhờ có chí nên đã thành công( thi đỗ đại học)

- Là học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường, em phải xác định cho mình mục tiêu phấn đấu: chăm chỉ học tập, kiên trì học ở thầy cô, bạn bè, cố gắng vượt quanhững thất bại vì “ Thất bại là mẹ thành công”

3 Kết bài: Khẳng định: Ý chí, nghị lực, hoài bão và ước mơ có vai trò quan

trọng trong cuộc sống của con người

** Bài viết tham khảo:

Sống tức là khắc phục khó khăn, không có ý chí, niềm tin, nghị lực thì không thể thành đạt được Do đó, từ xưa nhân dân ta đã dạy: “ Có chí thì nên” Câu tục ngữ trên hoàn toàn đúng đắn Trước hết, ta đi tìm hiểu ý nghĩa củacâu tục ngữ “ Chí” có nghĩa là hoài bão, lí tưởng tốt đẹp, là ý chí, nghị lực Ai

có những điều kiện đó thì sẽ thành công trong công việc và sự nghiệp

Vì sao vậy? Bởi lẽ bất cứ việc gì dù xem là có vẻ giản đơn như chơi thể thao, học ngoại ngữ…nhưng không có ý chí quyết tâm, kiên trì thì liệu có làm được

không khi gặp việc gì cuãng thấy khó khăn? Nếu thấy khó khắn mà bỏ dở thì sẽ chẳng làm được việc gì.

Thực tế cuộc sống đã chứng minh khá rõ nét về điều đó: Xưa nay, đã có biết baotấm gương nêu cao ý chí, nhờ có chí mà thành công Để hoàn thnahf chương trình học phổ thông đối với người bình thường đã khó, huống chi là đối với người bị khuyết tật thì việc đó lại vô cùng là khó khăn Anh Nguyễn Ngọc Kí bị liệt cả hai tay phải tập viết bằng chân Nhờ có sự kiên trì, quyết tâm, anh đã đỗ đại học và trở thành một thầy giáo giỏi Còn Pa- đu-la người Anh bị mù nhưng

đã phấn đấu trở thành người mẫu nổi tiếng Các vận động viên khuyết tật điều khiển xe lăn bằng tay đã đem về những tấm huy chương vàng cho đất nước Haytrong lịch sử chống giặc ngoại xâm, nhân dân ta đã phải đương đầu với biết bao loại giặc hung ác, lớn mạnh Nhưng nhờ có ý chí, nghị lực, lòng quyết tâm đã chiến thắng và dành lại độc lập tự do cho đất nước Trong sản xuất cũng vậy Nhìn nhưng con đê sừng sững ngăn lũ nước và bảo vệ mùa màng, ta mới hiểu được ông cha ta có ý chí, nghị lực phi thường Ngay cả trong học tập cũng vậy Nhờ có ý chí nghị lực và lòng quyết tâm mà nhiều người đã gặt hái được thành công lớn

Bên cạnh đó, còn có những câu tục ngữ khác cũng ca ngợi ý chí, nghị lực, kiên trì: “ Có công mài sắt, có ngày nên kim”

Trái lại với những người có ý chí, nghị lực là những người luôn sống ỷ nại, luôn ngại khó, ngại khổ, chùn bước trước những khó khăn Những kẻ đó thường thất bại trong cuộc sống Hiểu được tính đúng đắn của câu tục ngữ, chúng ta phải rènluyện phẩm chất tốt đẹp đó

Câu tục ngữ tuy ngắn gọn, nhưng mang ý nghãi thật sâu sắc Đó là lời khuyên, là bài học quí báu cho tất cả chúng ta Em mong mỗi người, đặc biệt là mỗi học sinh, hãy tu dưỡng, rèn luyện ý chí để vun đắp cuốc sống ngày càng tươi đẹp Bản thân em thấy mình dần phải rèn ý chí, rèn lòng quyết tâm để vươn lên học tốt

Đề bài 2: Giải thích câu tục ngữ: “ Có công mài sắt, có ngày nên kim”

Dàn bài:

1 Mở bài

- Kiên trì, quyết tâm là truyền thống quí báu của dân tộc ta từ xưa đến nay.

- Truyền thống ấy đã đi vào những câu ca dao, tục ngữ ngắn gọn nhưng đầy ý nghĩa

- Một trong số đó là: “ Có công mài sắt, có ngày nên kim”

- Trong lao động sản xuất, nhân dân ta cũng cần có sự kiên trì

- Trong học tập, sự kiên trì lại càng cần thiết như: Anh Nguyễn Ngọc Kí mặc dù

bị liệt cả hai tay, phải tập viết bằng chân, nhưng nhờ có lòng quyết tâm, kiên trì, anh đã tốt nghiệp đại học và trở thành thầy giáo giỏi

* Có nhiều câu ca dao, tục ngữ có nội dung tương tư: “ Có chí thì nên”

* Hiểu được tính đúng đắn của câu tục ngữ, là học sinh mỗi chúng ta phải rèn luyện đức tính kiên trì, nhất là trong học tập

3, Kết bài:

- Câu tục ngữ là lời khuyên, là bài học bổ ích cho mỗi chúng ta.

\- Em mong mọi người sẽ rèn luyện và phát huy phẩm chất tốt đẹp đó

- Dù cuộc sống gặp nhiều khó khăn nhưng hãy kiên trì để vượt qua nó

** Bài viết tham khảo:

Kiên trì, quyết tâm là truyền thống quí báu của dân tộc ta từ xưa đến nay.Truyền thống ấy đã đi vào những câu ca dao, tục ngữ ngắn gọn nhưng đầy ý nghĩa Một trong số đó là: “ Có công mài sắt, có ngày nên kim”

Trước hết, ta đi tìm hiểu ý nghĩa câu tục ngữ “ Sắt”là vật cứng, “ kim” là vật nhỏ bé, sắc nhọn Để mài sắt thành một cây kim, phải đòi hỏi sự tỉ mỉ, công phu,khéo léo, nhất là khi phương tiện còn thô sơ Câu tục ngữ với hai vế: nhân- quả muốn khẳng định: nếu có công mài rũa, tu luyện sắt sẽ có ngày thành kim Từ hai hình ảnh ẩn dụ trên, câu tục ngữ muốn nói: nếu có sựu bền bỉ, kiê trì, quyết tâm thì dù việc gì khó đến đâu cũng có thể làm được Câu tục ngữ trên hoàn toànđúng đắn

Vì sao vậy? Vì đây là truyền thống tốt đẹp ngàn đời của dân tộc ta từ xưa đến nay Nhờ có sự kiên trì, quyết tâm mà con người có thể vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống để bước tới thành công

Thật vậy, thực tế cuộc sống đã chứng minh khá rõ nét về điều đo Trong lịch sử chống giặc ngoại xâm, dân tộc ta đã trường kì kháng chiến, kiên cường bền bỉ suốt hàng bao thế kỉ, đánh thaứng hàng bao loại giặc hung hãn Trong lao động sản xuất, nhân dân ta cũng kiên trì, bền bỉ thật đáng khâm phục Nhìn con đê sừng sững ven Sông Hồng, chúng ta mới hiểu được tổ tiên ta đã kiên trì, nhẫn nại đến mức nào để tạo nên bậc trường thành ngăn dòng nước lũ bảo vệ mừa màng Trong học tập, đức tính kiên trì lại càng cần thiết, để giúp ta hoàn thành chương trình học phổ thông cúng đã là một quá trình khó đối với những người bình thường, ấy vậy mà đối với người chẳng may bị tật nguyền thì việc học càngkhó khăn gấp bội Anh Nguyễn Ngọc Kí, bị liệt cả hai tay, phải tập viết bằng chân, nhưng nhờ có lòng quyết tâm, kiên trì, anh đã tốt nghiệp đại học và trở thành thầy giáo giỏi Còn Pa- đu- la, người Anh tuy bị mù nhưng đã phấn đấu trở thành người mẫu nổi tiếng Rồi biết bao vận động viên khác nhờ có lòng kiêntrì đã chiến thắng được số phận, mang những huy chương vàng về cho Tổ quốc

Bên cạnh đó, còn rất nhiều câu ca dao, tục ngữ khác cũng ca ngợi lòng kiên trì, quyết tâm: “ có chí thì nên”.

Hiểu được tính đúng đắn của câu tục ngữ, khẳng định mỗi chúng ta phải rèn luyện lòng kiên trì, bền bỉ

Trái lại, trái với những người có lòng kiên trì, quyết tâm là những kẻ ỷ nại, không có hướng phấn đấu Những kẻ đó sẽ gặp khó khăn trong cuộc sống

`Câu tục ngữ là lời khuyên, bài học bổ ích để lại cho mỗi chúng ta Em mong mọi người sẽ rèn luyện và phát huy phẩm chất tốt đẹp đó Với bản thân,

em thấy điều này vô cùng quan trọng và cần thiết, đặc biệt trong học tập có rất nhiều khó khăn, em sẽ cố gắng vượt qua để đạt hiệu quả

Đề bài 3: Chứng minh tính đúng đắn trong bài thơ:

“Không có việc gì khó

Chỉ sợ lòng không bền

Đào núi và lấp biển

Quyết chí ắt làm nên.”

**Bài viết tham khảo:

Ý chí, nghị lực và lòng quyết tâm là phẩm chất tốt đẹp ngàn đời của dântộc ta từ xưa đến nay Đã có rất nhiều bài thơ, câu ca dao, tục ngữ ca ngợi phẩm chất tốt đẹp này Và Bác Hồ Chí Minh đã từng răn dạy thanh thiếu niên:

Đề bài: Chứng minh câu tục ngữ: “ Thất bại là mẹ thành công”

***Bài viết tham khảo:

Trong học tập, lao động hằng ngày ta thường gặp những khó khăn trở ngại, thậm chí có lúc bị thất bại Song chính sự thất bại ấy đã làm cho con người ta trưởng thành, giàu kinh nghiệm và vững vàng đi tới chiến thắng Vì thế, tục ngữ xưa đã có câu: “ Thất bại là mẹ thành công”

Trước hết, ta đi tìm hiểu ý nghĩa của câu tục ngữ Câu tục ngữ đã khéo léo

sử dụng cách nói so sánh: So sánh thất bại, không đạt được mục đích với thành công, thực hiện được mục đích đề ra Lời nói trên nghe như chứa một mâu thuẫn, nhưng nếu giải thích ta có một ý nghĩa rất thực tế Thất bại là kết quả xấu,

là thiệt hại, hư hỏng “ Mẹ” ở đây có nghĩa là lớn, là hiệu lực, “ thành công” là kết quả tốt đẹp Đó là một lời khuyên hoàn toàn đúng đắn để mọi người vững chí, bền lòng, kiên trì, không nản trước khó khăn, thất bại Nếu biết học tập rút kinh nghiệm thì “ thất bại” sẽ giúp cho ta cách đạt tới kết quả cao hơn

Vì sao lại nói “ thất bại là mẹ thành công”? Vì khi thất bại, người ta sẽ rút rút ra được những kinh nghiệm quí báu để ta không còn thất bại nữa Như việc thi đại học của các anh chị học lớp 12 học rất giỏi, nhưng lại không đỗ đại học ngay năm đầu mặc dù vậy, học đã không nản chí, mà còn coi đó là một bài học, là một kinh nghiệm để rèn luyện ý chí và năm sau sẽ cố gắng để có kết quả tốt hơn.Ngoài ra, thất bại còn rèn luyện ý chí vươn lên cho mỗi con người Hay như LépTôn-xtooi, là tác giả của bộ tiểu thuyết nổi tiếng “ Chiến tranh và hòa bình” đã từng bị đình chỉ học đại học vì “ vừa không có năng lực, vừa thiếu ý chí học tập” Bất cứ một kết quả nào cũng có nguyên nhân, lí do riêng Do đó, thất bại làbài học cho mình , rút kinh nghiệm cho bản thân, có như vậy chúng ta mới không vấp ngã những lần tiếp theo

Vậy tại sao ta phải kiên trì, bền bỉ trước những khó khăn, thất bại? đó là vì cuộc sống khó tránh khỏi những khó khăn cản trở Khi ta làm một việc lớn thì khó khắn lại càng lớn Khó khăn có thể là do chủ quan hoặc khách quan gây nên Khi gặp khó khăn, thất bại mà ngả lòng thì sẽ thất bại hoàn toàn, mất hết ý chí, ảnh hưởng đến công việc và cuộc đời

Hiểu được lời khuyên từ câu tục ngữ trên, mỗi người chúng ta chớ lo thất bại Điều đáng sợ hơn là chúng ta bỏ qua nhiều cơ hội chỉ vì không cố gắng hết

mình Lời khuyên đó giúp ta vững vàng trong cuộc sống Chúng ta cần rèn luyện

ý chí, sự kiên trì ngay từ khi còn nhỏ và cả những việc trong cuộc sống

Câu tục ngữ là một bài học quí với mỗi con người Là học sinh cũng có những lúc em gặp khó khăn, thất bại trong học tập Em sẽ cố gắng rút kinh nghiệm từ những thất bại đó để có kết quả tốt hơn

Đề bài 4: Chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ : "Có công mài sắt, có ngày nên kim".

Bài văn chứng minh cần đảm bảo các ý cơ bản sau :

+ Sự kiên trì, nhẫn nại giúp chúng ta thành công trong mọi lĩnh vực

+ Tìm dẫn chứng trong đời sống xung quanh, các gương sáng trong xã hội,trong các tác phẩm văn học và trong ca dao tục ngữ

Kết bài : Nêu suy nghĩ của em về câu tục ngữ ấy

***Bài văn tham khảo:

Kiên trì, quyết tâm là truyền thống quý báu của dân tộc ta từ xưa đến nay.Truyền thống ấy đã đi vào những câu ca dao, tục ngữ ngắn gọn nhưng đầy ýnghĩa một trong số đó là câu tục ngữ “ Có công mài sắt, có ngày nên kim” Trước hết, ta cần phải hiểu rõ nghĩa của câu tục ngữ này “ Sắt” là vật cứng,rắn “Kim” là vật nhỏ bé, sắc nhọn Để mài sắt thành một cây kim bé nhỏ, đòihỏi con người cần có sự kiên trì và khéo léo Câu tục ngữ khẳng định: nếu kiêntrì mài giũa tu luyện thì cuối cùng sắt sẽ thành kim Từ hai hình ảnh ẩn dụ trên,câu tục ngữ muốn nói: Nếu như kiên trì, quyết tâm thì việc dù khó đến đâu, tacũng làm được

Vì sao vậy? Vì nhờ có sự kiên trì mà con người có thể vượt qua mọi khó khăntrong cuộc sống để bước tới thành công Thực tế cuộc sống đã chứng minh điều

đó Trong lịch sử chống giặc ngoại xâm, nhờ sự kiên trì, dũng cảm, nhân dân ta

đã đánh thắng nhiều kẻ thù xâm lược Trong lao động sản xuất, nhân dân ta cũngcần có sự kiên trì Trong học tập, sự kiên trì lại càng cần thiết như anh NguyễnNgọc Kí, mặc dù bị liệt cả hai tay, phải tập luyện viết bằng chân nhưng nhờ cólòng quyết tâm, kiên trì anh đã đã tốt nghiệp đại học và trở thành thầy giáo giỏi.Ngoài câu tục ngữ trên thì cha ông ta còn có nhiều câu tục ngữ có nội dungtương tự như “ Có chí thì nên” …

Hiểu được tính đúng đắn của câu tục ngữ, là học sinh mỗi chúng ta phải rènluyện đức tính kiên trì nhất là trong học tập Trong trường học sẽ có rất nhiềubạn học giỏi, đạt kết quả cao trong các kì thi Bên cạnh sự thông minh, thì cácbạn cũng luôn tự giác phấn đấu, kiên trì học tập Nếu không chăm chỉ học bài thì

dù có thông minh đến mấy cũng rất khó để các bạn có thể tiếp thu trọn vẹnnhững kiến thức các thầy cô truyền đạt trên lớp

Câu tục ngữ là lời khuyên là bài học bổ ích cho mỗi chúng ta, nó không chỉ

có ý nghĩa cho hôm nay mà còn là bài học cho mai sau Em mong mọi người sẽrèn luyện và phát huy phẩm chất tốt đẹp đó Dù cuộc sống gặp nhiều khó khănnhưng hãy kiên trì để vượt qua nó

Đề 5: Suy nghĩ của em về câu : "Có chí thì nên".

Lần lượt làm các bước cơ bản sau :

* Tìm hiểu đề:

- Đề nêu lèn vấn đề : vai trò quan trọng của lí tưởng, ý chí và nghị lực

- Đối tượng và phạm vi nghị luận : ý chí, nghị lực

- Khuynh hướng : khẳng định có ý chí nghị lực thì sẽ thành công

- Người viết phải chứng minh vấn đề

♦ Dùng hình ảnh "sắt, kim" để nêu lên một số vấn đề về sự kiên trì

♦ Kiên trì là điều rất cần thiết để con người vượt qua mọi trở ngại trongcuộc sống

♦ Không có kiên trì thì không làm được gì

+ Luận chứng :

♦ Những người có đức kiên trì đều thành công (dẫn chứng)

♦ Kiên trì giúp người ta vượt qua khó khăn tưởng chừng không thể vượt quađược (dẫn chứng)

- Kết bài: Mọi người nên rèn luyện tính kiên trì

**Bài viết tham khảo:

Kho tàng ca dao tục ngữ của chúng ta vô cùng phong phú nó đúc kết biếtbao nhiêu kinh nghiệm, bao nhiêu bài học quý báu mà cha ông ta đã truyền lạicho con cháu đời sau Trong đó có câu tục ngữ được rất nhiều người biết đến vàlấy nó làm bài học nhắc nhở mình đó là câu “Có chí thì nên”

Vậy chí là gì? Chí là ý chí phấn đấu sự quyết tâm vượt bậc để giành lấy mộtthành quả gì đó cho bản thân, nó chính là nguồn gốc của mọi thành công trongcuộc sống Đây là thứ mà bất cứ ai bất cứ con người nào cũng cần phải có Và ýchí thường đi liền với sự kiên trì Thế nhưng có chí không thì vẫn chưa đủ đượctrong một xã hội phát triển từng ngày với công nghệ kĩ thuật thì việc chắt chiunền tảng tri thức cũng là điều vô cùng cần thiết Vậy thì “nên” là gì? Nên trongcâu tục ngữ này thể hiện sự thành công, trái ngọt của những ngày cần mẫn laođộng miệt mài nghiên cứu ấy sẽ cho ra một thành quả vô cùng viên mãn

Một bài học về sự thành công vô cùng quý giá nó được đúc kết từ ngàn đờinay để truyền cho con cháu Không có một thành công nào mang dấu chân của

kẻ lười biếng và cũng không có một trái ngọt nào đến từ sự nhàn dỗi cả Mọithành tựu đều được gặt hái từ chính bàn tay lao động cần mẫn và ý chí nghị lựcphi phàm của con người

Trên thực tế chứng minh có rất nhiều tấm gương đã lao động cần mẫn nuôinấng ý chí tuyệt vời để chinh phục quãng đường đầy gian nan Đó là tấm gươngcủa chủ tịch Hồ Chí Minh một vị cha già của dân tộc Suốt hơn 30 năm bôn bakhắp năm châu bốn biển Người đã làm nên điều tưởng chừng như không tưởng

đó là giành độc lập dân tộc, mở ra một kỉ nguyên mới cho mọi kiếp người Đây

là điều tưởng chừng như không bao giờ có khi mà biết bao nhiêu sĩ phu yêunước trước đã thử, thế nhưng bằng ý chí mãnh liệt bằng sự kiên nhẫn suốt baonhiêu năm Người đã viết nên khúc khải hoàn ca cho dân tộc Việt Nam Sự cầnmẫn của người chính là đại biểu mãnh liệt cho câu tục ngữ “có chí thì nên”

Cũng chẳng đâu xa đó là hình ảnh của danh hài nổi tiếng Hoài Linh – mộtngười con sinh ra trong gia đình nghèo khó đông anh em Với ước mơ cháybỏng với nghệ thuật thứ bảy, để nuôi nấng ước mơ đó thời còn trẻ danh hài đãtrải qua biết bao nhiêu gian truân vất vả Khi thì lặn lội đi khuân vác, khi lạinhọc nhằn với nghề giao rau thuê cho các cửa hàng… Và cũng phải biết baonhiêu khổ cực vươn lên từ nhọc nhằn đó, anh đã tìm được ánh hào quang chóilọi của cuộc đời.

Hay một tấm gương vô cùng quen thuộc đó chính là hình ảnh của người thầykhuyết tật Nguyễn Ngọc Kí Không được may mắn như người thường sinh rathầy đã mất đi hai cánh tay Cuộc đời ngỡ đâu chỉ chìm trong bóng tối của sựtăm tối, bi thương thì không thầy đã vượt lên trên hoàn cảnh nuôi nấng niềm tincủa mình gửi gắm nên đôi chân Và chính đôi bàn chân không lành lặn đó đãmang cuộc đời thầy sang một trang khác Nét chữ thầy, tinh thần ý chí của thầytrở thành tấm gương sáng ngời cho biết bao nhiêu mảnh đời bất hạnh

Thế nhưng bên cạnh những tấm gương vượt khó vĩ đại đó thì cũng có biết baonhiêu con người đang hàng ngày “đánh mất” đi ý chí của chính mình Trong một

xã hội phát triển, sự đi lên như vũ bão của công nghệ… Đã khiến cho giới trẻ bịmất đi chí tiến thủ thay vào đó là sự ỉ lại, dựa dẫm…Sự quyết tâm đã bị mất đigiữa sự đầy đủ sa hoa về vật chất Đây là một điều vô cùng lo ngại và bất cậptrong xã hội hiện đại

Con người có nền tảng thôi chưa đủ quan trọng nhất đó là chúng ta cần phải

ý chí quyết tâm Bởi chỉ có ý chí mới khiến con người trụ vững trước những taibiến của cuộc đời Con đường đi đến thành công không bao giờ là bằng phẳng

nó gập ghềnh chông gai và đầy biến cố, và con người để đạt được thành côngđôi khi phải trả giá bằng thất bại Và không bao giờ được gục ngã trước nhữngthất bại, phải cố gắng bước tiếp đến đỉnh vinh quang

Chúng ta những người trẻ đang sống trong sự đầy đủ vật chất hãy ý thứcđược chính mình Hãy sống và làm việc bằng một quyết tâm cao độ, sự kiên trìbền bỉ Có chí thì nên mãi mãi sẽ là một điểm sáng trong kho tàng ca dao tụcngữ trở thành một bài học sâu sắc để các con cháu đời đời noi theo và học tập

Đề bài 6: Chứng minh tính đúng đắn trong bài thơ:

Không có việc gì khó

Chỉ sợ lòng không bền

Đào núi và lấp biển

Quyết chí ắt làm nên

** Bài viết tham khảo:

Ý chí, nghị lực lòng quyết tâm là phẩm chất tốt đẹp ngàn đời của dân tộc

ta từ xưa đến nay Đã có rất nhiều bài thơ, câu ca dao, tục ngữ ca ngợi phẩm chấttốt đẹp này Bác Hồ của chúng ta đã từng răn dạy thanh thiếu niên:

Vì sao vậy? Bởi đây là phẩm chất dáng quí của dân tộc Nhờ có ý chí nghị lực, lòng quyết tâm, thì con người sẽ có động lực để vượt qua mọi khó khăn, thử thách để đi đến thành công

Thật vây, thực tế cuộc sống đã chứng minh khá rõ nét về điều đó Xưa nay, đã

có biết bao tấm gương nêu cao ý chí, nhờ có ý chí mà thành công Để hoàn thànhchương trình học phổ thông đối với người bình thường đã rất khó khăn, huống chi đối với người bị khuyết tật thì việc đó càng khó khăn vô cùng Điển hình là anh Nguyễn Ngọc Kí bị liệt cả hai tay, phải tập viết bằng chân Nhờ có lòng kiêntrì, ý chí nghị lực mà anh đã tốt nghiệp đại học và trở thành thầy giáo giỏi Còn Pa-đu-la người Anh, tuy bị mù nhưng đã phấn đấu trở thành người mẫu nổi

tiếng Rồi biết bao vận động viên khuyết tật điều khiển xe lăn bằng tay đã mang

về cho đất nước huy chương vàng

Không thể không nói đến: trong lịch sử chống giặc ngoại xâm, dân tộc ta đã trường kì kháng chiến, kiên cường bền bỉ suốt hàng bao thế kỉ, đánh bao loại giặc hung hãn Trong lao động sản xuất cũng vậy, nhân dân ta cũng vẫn kiên trì, bền bỉ Thật đáng khâm phục! Nhìn những con đê sừng sững ven sông Hồng, chúng ta mới hiểu được tổ tiên ta đã kiên trì, nhẫn nại đến mức nào để tạo nên bậc trường thành ngăn dòng nước lũ, bảo vệ mùa màng

Bên canh đó, còn có rất nhiều câu ca dao, tục ngữ khác cũng ca ngợi lòng quyết tâm như: “ Có chí thì nên.” Hiểu được tính đúng đắn của câu tục ngữ, mỗi chúng

ta phải cố gắng rèn luyện được lòng kiên trì, bền bỉ

Trái lại với những người có lòng kiên trì, quyết tâm, là những kẻ ỷ lại, không có chí hướng phấn đấu Những kẻ đó sẽ gặp khó khăn trong cuộc sống

Bài thơ tuy ngắn gọn, nhưng đầy ý nghiã, thật sâu sắc Bài thơ chính là lời khuyên và là bài học cho tất cả chúng ta Với bản thân em, em thấy mình phải phấn đấu, rèn luyện phẩm chất này trong bất kì việc gì, đặc biệt là trong họctập

Đề 7: Hãy giải thích câu tục ngữ: “Thất bại là mẹ thành công”

***Lập dàn ý

Mở bài:

- Dẫn dắt vào vấn đề nêu trong câu tục ngữ

- Giới thiệu câu tục ngữ: Thất bại là mẹ thành công

Thân bài:

Giải thích ý nghĩa câu tục ngữ

- So sánh thất bại – không đạt được mục đích, với thành công – thực hiện được mục đích đề ra

- Hình ảnh “mẹ” mang đến cho sự so sánh đó ý nghĩa sâu sắc – Khẳng định

từ thất bại có thể tạo ra thành công, thất bại sinh ra thành công

- Đó là lời khuyên để mọi người vững chí bền lòng, kiên trì không nản trước khó khăn, thất bại

Có nhiều lời khuyên cùng ý nghĩa với câu trên

- Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo

- Có công mài sắt có ngày nên kim

- Hoặc: Ai ơi giữ chí cho bền – Dù ai xoay hướng đổi nền mặc ai

- Bài thơ nghe tiếng giã gạo của Bác Hồ

Vì sao phải vững vàng trước khó khăn?

- Trong cuộc sống khó tránh khỏi khó khăn

+ Việc lớn, khó khăn càng lớn

+ Khó khăn do chủ quan – khách quan gây nên

- Khi gặp khó khăn, thất bại mà ngã lòng thì sẽ thất bại hoàn toàn, mất hết ýchí, ảnh hưởng đến công việc, cuộc đời

- Ngược lại, nếu vững vàng, lấy thất bại làm bài học để rút kinh nghiệm thì

ý chí vững vàng, kinh nghiệm dày dặn hơn, tiếp tục vươn lên và đạt được thành công

- Thực tế cuộc sống đã thể hiện điều đó (Tìm một số dẫn chứng minh họa)Nói: Thất bại là mẹ thành công chỉ đúng với những người biết nghiêm khắc đánh giá mình, không bảo thủ

Kết bài:

- Lời khuyên giúp ta vững vàng trong cuộc sống

- Cần phải rèn luyện ý chí, sự kiên trì ngay từ khi còn nhỏ, cả những việc bình thường trong cuộc sống

*** Bài viết tham khảo:

Sống trong xã hội ngày nay nếu không có sựu kiên trì, nhẫn nại, bền lòng quyết chí chắc chắn sẽ không thành công Có thất bại ta mới có thành công Vì vậy cha ông ta đã nhắc nhở con cháu bằng câu tục ngữ: “ Thất bại là mẹ thành công”

Trước hết, ta đi giải thích ý nghĩa câu tục ngữ Câu tục ngữ ngắn gọn và

đưa ra bằng phép so sánh qua từ so sánh “là” “ Thất bại” là gì? Thất bại là một ýtưởng mất nhiều công sức mà ta không đạt được sau một quá trình phấn đấu lâu dài “Thành công” là gì? Là kết quả đạt được theo sự mơ ước, mong muốn của mình sau một quá trình khổ công rèn luyện phấn đấu So sánh thất bại – không đạt được mục đích, với thành công – thực hiện được mục đích đề ra Hình ảnh

“mẹ” mang đến cho sự so sánh đó ý nghĩa sâu sắc – Khẳng định từ thất bại có thể tạo ra thành công, thất bại sinh ra thành công Đó là lời khuyên để mọi ngườivững chí bền lòng, kiên trì không nản trước khó khăn, thất bại

Để đi đến thành công ta phải trải qua biết bao chông gai, không phải cuộc đời dải chiếu hoa cho ta đi mà chúng ta phải gặp thất bại, gặp khó khăn Bởi con đường phấn đấu là cả một quá trình lâu dài nên thấy thất bại thì đừng nản chí màphải nhìn, phải phân tích, phải đánh giá nguyên nhân thất bại để rút ra bài học cho mình Phát huy những điểm mạnh, khắc phục điểm yếu thì ta mới dẫn đến thành công

Sau những thất bại giúp ta nhìn nhận, bình tĩnh soi xét để ta hiểu rõ mình hơn

và làm bài học cho ta phấn đấu Chính vì thế có nhà thơ đã viết:

Ai chiến thắng mà không hề chiến bại

Ai nên khôn mà chẳng dại một đôi lần

Thua keo này ta bày keo khác

Sau can tri miễn được cuộc sau cùng

Bên cạnh câu tục ngữ trên cha ông ta còn có nhiều lời khuyên cùng ý nghĩa:

“Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo”, “Có công mài sắt có ngày nên kim”, hoặc

“Ai ơi giữ chí cho bền – Dù ai xoay hướng đổi nền mặc ai”, Bài thơ nghe tiếng giã gạo của Bác Hồ

Vậy vì sao phải vững vàng trước khó khăn? Vì trong cuộc sống khó tránh khỏi khó khăn Việc lớn, khó khăn càng lớn Khó khăn do chủ quan – khách quan gâynên Khi gặp khó khăn, thất bại mà ngã lòng thì sẽ thất bại hoàn toàn, mất hết ý chí, ảnh hưởng đến công việc, cuộc đời Ngược lại, nếu vững vàng, lấy thất bại làm bài học để rút kinh nghiệm thì ý chí vững vàng, kinh nghiệm dày dặn hơn, tiếp tục vươn lên và đạt được thành công

Thực tế cuộc sống đã thể hiện điều đó Cũng chẳng đâu xa đó là hình ảnh củadanh hài nổi tiếng Hoài Linh – một người con sinh ra trong gia đình nghèo khóđông anh em Với ước mơ cháy bỏng với nghệ thuật thứ bảy, để nuôi nấng ước

mơ đó thời còn trẻ danh hài đã trải qua biết bao nhiêu gian truân vất vả Khi thìlặn lội đi khuân vác, khi lại nhọc nhằn với nghề giao rau thuê cho các cửahàng… Và cũng phải biết bao nhiêu khổ cực vươn lên từ nhọc nhằn đó, anh đãtìm được ánh hào quang chói lọi của cuộc đời Hay một tấm gương vô cùngquen thuộc đó chính là hình ảnh của người thầy khuyết tật Nguyễn Ngọc Kí.Không được may mắn như người thường sinh ra thầy đã mất đi hai cánh tay.Cuộc đời ngỡ đâu chỉ chìm trong bóng tối của sự tăm tối, bi thương thì khôngthầy đã vượt lên trên hoàn cảnh nuôi nấng niềm tin của mình gửi gắm nên đôichân Và chính đôi bàn chân không lành lặn đó đã mang cuộc đời thầy sang mộttrang khác Nét chữ thầy, tinh thần ý chí của thầy trở thành tấm gương sáng ngờicho biết bao nhiêu mảnh đời bất hạnh

Trong cuộc sống nhiều người gặp thất bại một lần đã buồn chán, nản lòng mấthết ý chí phấn đấu không tìm ra được những nguyên nhân buông xuôi trước sựthất bại đó là sự tiêu cực của một con người không có ý chí vươn lên phấn đấu.Như vậy, nói “Thất bại là mẹ thành công” chỉ đúng với những người biếtnghiêm khắc đánh giá mình, không bảo thủ

Câu tục ngữ là lời khuyên giúp ta vững vàng trong cuộc sống Cần phải rènluyện ý chí, sự kiên trì ngay từ khi còn nhỏ, cả những việc bình thường trongcuộc sống

Chùm đề 4: Học tập, sách

Đề bài 1: Có người nói : Khi còn trẻ nếu không chịu khó học tập, lớn lên sẽ chẳng làm được việc gì có ích Em hãy chứng minh.

Bài chứng minh cần đảm bảỏ các ý cơ bản sau :

- Mở bài : học hành có tầm quan trọng lớn đối với cuộc đời mỗi

con người, nhưng không phải ai cũng nhận thức được điều đó, vì thế

người xưa đã từng nhắc nhở : Khi còn trẻ có ích

- Thân bài:

+ Giải thích học là gì ?

♦ Học là quá trình tiếp thu tri thức của nhân loại qua việc học ở

trường và ngoài xã hội

♦ Học để nâng cao trình độ nhằm phục vụ cho công việc đạt hiệu quả cao.+ Chứng minh học thực sự mới trở thành người có ích :

♦ Kiến thức của nhân loại là vô cùng rộng lớn muốn tiếp thu thì cần phảihọc

♦ Học thì mới đáp ứng được nhu cầu của xã hội và làm việc có hiệu

quả : có kiến thức thì làm việc nhanh hơn, hiệu quả hơn, ngược lại

thiếu kiến thức làm việc khó khăn, hay bị sai sót

♦ Hiện nay một số học sinh bỏ học, không chịu học tập, bị bạn xấu

lôi kéo, dần trở thành người vô ích, là gánh nặng cho gia đình, xã

hội

- Kết bài:

Tri thức là vô tận nên phải học suốt đời Nếu còn trẻ mà không coi

trọng việc học thì lớn lên sẽ không làm được việc có ích, không theo kịp

sự phát triển của xã hội

***Bài làm tham khảo:

Học hành có tầm quan trọng lớn đối với cuộc đời mỗi con người,

nhưng không phải ai cũng nhận thức được điều đó, vì thế người xưa đã

từng nhắc nhở : Khi còn trẻ nếu không chịu khó học tập, lớn lên sẽ

chẳng làm được việc gì có ích

Vậy ta hiểu học là gì ? Học là quá trình tiếp thu tri thức của nhân loại quaviệc học ở trường và ngoài xã hội Học để nâng cao trình độ nhằm phục vụ chocông việc đạt hiệu quả cao

Tại sao “ nếu khi còn trẻ, ta không chịu khó học tập tì lớn lên sẽ chẳng làmđược gì có ích”? Khi còn trẻ không học hành đến nơi đến chốn thì sẽ không đủkiến thức để bước vào đời Trình độ học vấn thấp dẫn đến trình độ suy nghĩ tiếpthu kém do đó không có khả năng làm tốt mọi việc Trong thời đại khoa học kĩthuật phát triển nhanh chúng như hiện nay nếu không học chúng ta không thểđáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội Khi còn trẻ ta sẽ có rất nhiều điềukiện để học tập Đầu óc còn thông minh, còn đang phát triển có thể tiếp thu đượcnhiều kiến thức học nhanh, nhớ nhanh Khi còn trẻ được gia đình, xã hội tạođiều kiện về thời gian, tiền bạc tinh thần để học tập Khi tuổi trẻ đã qua đi chúng

ta phải lo đến chuyện gia đình, lo đến cơm áo gạo tiền chẳng còn thời gian đểhọc tập Như vậy, khi còn trẻ ta không học tập thì khi đến tuổi trưởng thành ta sẽ

không còn điều kiện học tập Đặc biệt, trong giai đoạn khoa học kĩ thuật pháttriển với tốc độ nhanh như hiện nay nếu không học sẽ không thể đáp ứng đượcnhu cầu ngày càng cao của xã hội ta sẽ trở thành con người lạc hậu

Hiện nay trong lớp e có một số bạn bỏ học, không chịu học tập, bị bạn xấulôi kéo, dần trở thành người vô ích, là gánh nặng cho gia đình, xã hội Nếu đếnmột lúc nào đó có tỉnh ngộ thì đã quá muộn

Tri thức loài người mênh mông như biển cả, khi trẻ ta chịu khó học tập, khónhọc bao nhiêu thì lại giúp ích cho cuộc đời, bản thân, đất nước bấy nhiêu Bảnthân em sẽ cố gắng học tập thật giỏi để mai sau mang lại những vinh quang vĩđaị cho xã hội

Đề bài 2: Một nhà văn có nói: “ Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người” Em hãy giải thích nội dung câu nói đó.

Dàn bài:

1, Mở bài

- Sách có vai trò to lớn đối với cuộc đời mỗi con người./

- Nói về vai trò của sách, một nhà văn có nói: “ Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người”

2, Thân bài

a) Trước hết ta đi tìm hiểu nội dung câu nói:

- “Sách” là tích lũy kho tàng tri thức của nhân loại

- “ ngọn đèn” là nguồn sáng chiếu rọi, soi tỏ

- “ bất diệt” là không bao giờ tắt

-“ trí tuệ” là sự hiểu biết

-> Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người nghĩa là sách không chỉ giúp ích cho con người mà còn soi tỏ tâm hồn con người

b) Vì sao vậy?