Bài soạn Giáo án dạy thêm Ngữ văn 7

Tơng tự hãy tìm lại trong văn bản những câu văn miêu tả tâm trạng của ngời mẹ?. Mẹ còn nhớ sự nôn nao, hốt hoảng … * Kể các sự kiện rõ ràng theo trình tự trớc sau, trong đó nên xen miêu

Giúp HS: - Thấy đợc mối quan hệ giữa tự sự và miêu tả trong văn bản.

- Biết viết một bài vân tự sự có yếu tố miêu tả

+ Đều diễn đạt một ý nghĩa nào đó.

- Có 2 cách kể:kể chuyện đời thờng.

? Đoạn văn này là đoạn văn tự sự hay

miêu tả ? Miêu tả có vai trò gì? (Thử

thay hai câu miêu tả bằng một câu tự sự

có nghĩa tơng đơng và nhậ xét)

? Nh vậy trong văn bản tự sự có cần

yếu tố miêu tả không?

? Tơng tự hãy tìm lại trong văn bản

những câu văn miêu tả tâm trạng của

ngời mẹ ?

? Nh vậy trong văn bản tự sự ta cần chú

ý kết hợp giữa kể và tả những đối tợng

nào?

? Đọc đoạn văn sau? Và cho biết yếu tố

miêu tả có vai trò gì trong tác phẩm?

? Đoạn văn tả gì? Cảnh đó diễn ra nh

thế nào?

? So sánh cảnh vật xung quanh với tâm

trạng nhân vật?

? Hãy học cách kể xen với tả trên thử

viết một đoạn văn ngắn kể về ngày đầu

tiên đi học của em?

con ngủ rất dễ dàng và đáng yêu

- Đoạn văn tự sự vừa rõ ràng vừa sinh

động hấp dẫn nhờ những câu văn miêu tả.

* Muốn có một câu chuyện hấp dẫn không chỉ có yếu tố tự sự mà cần xen vào đó yếu tố mô tả.

- Miêu tả tâm trạng : Mẹ lên giờng và trằn trọc Mẹ còn nhớ sự nôn nao, hốt hoảng …

* Kể các sự kiện rõ ràng theo trình tự trớc sau, trong đó nên xen miêu tả cảnh, tả ngời, tả tâm tạng nhân vật.

4 Luyên tập Bài 1.

Chúng tôi cứ ngồi im nh vậy … giáng xuống đầu anh em tôi nặng nề thế này

H ớng dẫn :

- Đoạn văn tả cảnh thiên nhiên và cuộc sống Tất cả đều diễn ra bình thờng

- Nhịp sống sôi động , vui tơi, hối hả hoàn toàn đối lập với tâm trạng buồn

đau của hai anh em Thành,Thuỷ Sự

t-ơng phản làm rõ cảnh ngộ đáng tht-ơng của hai đứa trẻ

Bài 2.

- Sáng sớm thức dậy nh thế nào?

-Cảnh vật sáng hôm ấy ra sao? Có khác mọi ngày không? ( Tiếng chim,tiếng mọi ngời đi đờng; hình ảnh các bạn nhỏqua nhà…)

- Cảm giác của em lúc đó thế nào? ( Bâng khuâng,rạo rực,hồi hộp…)

- Em đã làm những gì để đén trờng ngay cùng các bạn?

4 Củng cố:

- Nhắc lại vai trò của yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự

5 H ớng dẫn về nhà.

Giúp hs: - Rèn lại những kĩ năng cơ bản khi xây dựng một doạn văn tự sự.

- Biết viết một đoạn văn tự sự có xen miêu tả phù hợp

? Trong những chi tiết trên

em lựa chọn chi tiết nào để

Đề văn: Ngời mẹ của em.

ăn sáng cho cả nhà và để riêng ra cho em một bát canh thật ngon Em biết đợc ý mẹ nhng cố tình vờ không biết và cắp cặp đi học từ rất sớm Thấy vậy

mẹ lo lắng hỏi: Sao con không ăn sáng? Hay tại món ăn không hợp với con? Để mẹ nấu món khác nhé! Không để mẹ nói hết câu, em cau mặt trừng mắt: ăn uống gì, muộn rồi, không ăn Mắt mẹ bỗng dng tối sầm lại,hai tay run lên, hình nh mẹ định nói

điêù gì nhng không thể nói đợc Mẹ đứng bất động nhìn theo bóng em khuất dần ra phía cổng

4 Kiểm tra và sửa lại:

- Thực hiện tốt các bớc xây dựng một bài văn tự sự có yếu tố miêu tả

- Chuẩn bị tốt cho bài viết số 1

C.Tiến trình bài học:

1 ổ n định tổ chức.

2 Kiểm tra:

? Nhắc lại các bớc tạo lập một văn bản tự sự?

3 Bài mới. ? Với các ý tìm đợc ở giờ trớc em dự định kể theo trình tự nào? ? Với trình tự ấy em sẽ lựa chọn những phơng tiện nào để liên kết các đoạn? ? Em sẽ trình bày bài viết thế nào cho khoa học? Đề văn: Ngời mẹ của em. 1 Tìm hiểu đề 2 Tìm ý và lập dàn ý 3 Viết bài. * Trình tự kể: - Trình tự thời gian: trớc- sau - Trình tự sự việc : đơn giản- phức tạp * Ph ơng tiện liên kết - Các từ chỉ quan hệ đối lập: nhng, tuy nhiên, mặc dù vậy, thế mà… - Các từ chỉ mối quan hệ nối tiếp: khi ấy, từ hôm đó, rồi… - Dùng phép lặp từ: em, mẹ, cảm ơn… * Trình bày: -3 phần biệt lập (3đoạn văn) - Phần thân bài có thể tách thành từng đoạn văn nhỏ,mỗi đoạn kể về một sự việc khác nhau 4 Kiểm tra.- Đọc lại và sửa 4 Củng cố: - Đọc lại bài văn trớc lớp - Các nhóm nhận xét và cho điểm - GV nhận xét chung và sửa, cho điểm với những bài làm tốt 5 H ớng dẫn về nhà: - áp dụng làm với các đề bài trong sgk - áp dụng viết bài số một ở nhà: : Một chuyện lí thú em đã gặp ở trờng Hết tuần 3: ………

………

………

………

………

………

………

………

………

- Giúp HS:+ Tiếp tục củng cố kĩ năng làm bài văn tự sự hoàn chỉnh.

+ Biết lựa chọn yếu tố miêu tả phù hợp

+ Biết lựa chọn từ ngữ kể và tả phù hợp và giàu hình ảnh

? Ta phải viết về điều gì?

? Nh vậy truyện phải kể ở ngôi thứ

2.Tìm ý và lập dàn ý:

- Hoàn cảnh thời gian, không gian diễn ra sựviệc(khi em vừa đến trờng hoặc vào giờ ra chơi…)

- Những nhân vật tham gia vào câu chuyện (em, các bạn…)

- Dấu hiệu bất ngờ báo hiệu chuyện lí thú sắp diễn ra (tiếng vỗ tay,tiếng cời vang dội của các bạn, tiếng hát hò…)

- Không khí xung quanh nơi diễn ra câu chuyện( náo nhiệt, ồn ào, sôi động…)

- Thái độ của những ngời chứng kiến và những ngời trực tiếp tham gia câu

? Để làm nổi bật tính chất độc đáo

của chuyện cuối cùng em phải nói

ấy thôi em đã thấy đỏ cả mặt

Hôm ấy em đến lớp rất sớm Sau khi

đã quét lớp sạch sẽ và kê lại bàn ghế ngay ngắn theo quy định của lớp em hớn hở mangkhăn lau bảng đi giặt Lúc này em mới có dịp ngắm nhìn toàn cảnh ngôi trờng trong tĩnh lặng Cây bàng to xù xì đứng yên nh

đang suy ngẫm điều gì Mấy vừng hoa mời giờ buồn ủ rũ vì nhớ các bạn Hàng ghế đá cũng lặng thinh Xung quanh chỉ có tiếng hót của vài chú chim sâu Em nghĩ thế này

mà nghỉ hè thì buồn lắm! Đang mải mê với những suy nghĩ bỗng em nghe thấy một tiếng hô rất lớn Em co cẳng chạy miệng la

ói om sòm:

- Ma, có ma, mẹ ơi ma! Mặt em tái mét, hai mắt long lên sợ hãi, miệng run cầm cập nói không lên lời Em cha hoàn hồn thì từ trong hành lang một tràng cời phá lên

- Trời ơi! Lũ quỷ! Sao bọn cậu ác thế? Biết

tớ sợ ma rồi còn đùa!- Em trách yêu mấy ngời bạn, giọng vẫn cha hết run

Tân, Hoàng ôm bụng cời không nói lên câu Còn Hải thì hổn hển:

- Chúng tớ sẽ đa chuyện này lên trang nhất

số báo tờng chào mừng ngày 20.11 năm nay của lớp, chắc chắn thầy cô sẽ bất ngờ cho

mà xem! …

4 Đọc lại và sửa

- Gọi 3 hs đọc trớc lớp

- Tập viết thành bài văn hoàn chỉnh.

- Đọc và sửa lại cho hoàn chỉnh trớc khi nộp bài

_ Tháng 11: Tuần 1:

Thơ ca trung đại.

A Mục tiêu cần đạt:

Giúp HS: - Có cái nhìn toàn diện và đầy đủ hơn về thơ ca trung đại và những thành

tựu của văn học Việt Nam giai đoạn này

- Biết và nhớ đợc những tác giả, tác phẩm tiêu biểu trong giai đoạn này

B Chuẩn bi:

- GV: Su tầm tài liệu, tổng hợp những đặc điểm cơ bản

Su tầm một số tác phẩm tiêu biểu để giới thiệu cho HS

- HS: Su tầm các bài thơ của các tác giả trong thời kì này

+ Thất ngôn tứ tuyệt: Thể thơ gồm 4 câu mỗi câu 7 chữ, ngắt nhịp 2/2/3, tiếng

cuối câu 1, 2, 4 hoặc 2, 4 có sự hiệp vần ( Nam Quốc Sơn Hà ).

+ Thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt: Bài thơ gồm 4 câu mỗi câu 5 chữ, ngắt nhịp 2/3,

tiếng cuối câu 1, 2, 4 hoặc 2, 4 hiệp vần ( Tụng giá hoàn kinh s ).

+ Thể thơ thất ngôn bát cú ( Đờng Luật ): Là thể thơ có từ đời Đờng sau đó du nhập vào nớc ta qua con đờng Hán học Đây là thể thơ tiêu biểu nhất của thơ Đờng luật, nhng cũng có niêm luật chặt chẽ nhất Bài thơ thất ngôn bát cú gồm 8 câu, mỗi

câu 7 chữ, tuân theo vần B – Trần, một số sáng tác của T, luật niêm và đối nghiêm ngặt, các tiếng cuốicâu 1,

2, 4 , 6, 8 phải có sự hiệp vần ( Qua Đèo Ngang ).

+ Thể thơ song thất lục bát: Thể thơ biến thể của thất ngôn bát cú và lục bát Bài thơ không hạn định số câu nhng chia thành nhiều đoạn nhỏ, mỗi đoạn gồm 2

câu 7 chữ và 2 câu lục bát ( Sau phút chia li ).

+ Thể thơ lục bát: Thể thơ xuất phát từ ca dao dân ca Bài thơ gồm nhiều cặp câu, mõi cặp câu gồm 1 câu 6 và 1 câu 8, thờng ngắt nhịp 2/2/2, các tiếng chẵn th-

ờng gieo vần B, tiếng cuối câu 6 hiệp vần tiếng 6 câu 8 ( Bài ca Côn Sơn ).

- Nghệ thuật:

+ Thờng sử dụng điển tích điển cố: vua Thục mất nớc biến thành chim cuốc

+ Thờng sử dụng những hình ảnh lớn lao mang tầm vóc thời đại, tầm vóc vũ

trụ: sơng khói, giang sơn, thiên th…

+ Thờng có phép đối, phép ẩn dụ, phép so sánh phép đảo cấu trúc câu

+ Nghệ thuật lấy động tả tĩnh, lấy nhiều tả ít

2 Đặc điểm nội dung:

- Thờng biểu đạt những tình cảm lớn lao nh : yêu nớc, căm thù giặc, nhớ nhà, hoài niệm về quá khứ vàng son đã một đi không trở lại, yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống tự

do tự tại…

- Cảm xúc thờng giấu kín trong tình cảm thời đại hoặc tình cảm giai cấp, cha giám

bộc lộ trực tiếp : Bánh Trôi Nớc, Sau Phút Chia Ly…

- Một số sáng tác thể hiện nỗi buồn thời thế, tấm lòng thanh bạch của các nhà Nho:

sáng tác của Nguễn Trãi, Nguyễn Khuyến khi về ở ẩn.

Tuần 1:

Tinh thần yêu nớc trong:

Sông núi nớc Nam và Tụng giá hoàn kinh s

A Mục tiêu cần đạt:

Giúp HS :- C ảm nhận một cách sâu sắc tinh thần dân tộc qua 2 bài thơ đợc viết

trong hoàn cảnh đất nớc bị xâm lăng

- Các em thấm nhuần chủ nghĩa yêu nớc, chủ nghĩa anh hùng từ đótự hào

về truyền thống của cha ông

Câu 2: Tìm những từ ghép Hán Việt khác nhau của yếu tố : gia.

Câu 3: Chép lại bài thơ Sông núi nớc Nam ( Phần phiên âm ) và giải thích nghĩa của các yếu tố : quốc, đế, c, thiên.

3 Bài mới:

1 Tinh thần yêu n ớc trong Sông Núi N ớc Nam

a Tinh thần yêu n ớc tr ớc hết ở ý thức chủ quyền dân tộc.

* ý thức chủ quyền dân tộc đợc biểu thị rõ ràng trong từng ý thơ:

- Chủ quyền dân tộc đợc khẳng định ở đơn vị hành chính Hai chữ Nam quốc mở

đầu bài thơ đã khẳng định non sông Đại Việt là một đất nớc, một quốc gia chứ không phải một châu, một quận, huyện của Trung Hoa.

- Chủ quyền dân tộc đợc khẳng định ở vị thế của ngời đứng đầu đất nớc Đó là đế

chứ không phải vơng, tức là ngời có vị thế ngang hàng với vua Trung Quốc chứ không phải vua ch hầu của Trung Quốc

- Chủ quyền dân tộc đợc khẳng định ở địa giới hành chính: nớc Nam là của ngời

Nam, là quyền cai trị của vua Nam ( Nam đế c ).

- Chủ quyền dân tộc đợc khẳng định ở chân lí tất yếu tự nhiên và bất diệt- Nớc

Nam của ngời Nam, điều đó đã đợc ghi ở sách trời- quy luật thiêng liêng và bất di bất dịch.

b Tinh thần yêu n ớc thể hiện ở ý chí quết tâm diệt thù, giữ vững độc lập chủ quyền dân tộc.

* Tinh thần yêu nớc và ý chí quyết tâm vừa đợc biểu đạt rõ trong từng ý thơ vừa ẩn trong cảm xúc Cảm xúc ẩn trong ý, ý hoà quyện trong cảm xúc:

- Cuộc chiến tranh của ta là chiến tranh chính nghĩa bởi kẻ thù là lũ xâm lăng

tham tàn làm trái quy luật tự nhiên đã đợc ghi trong sách trời

- Lập luận chặt chẽ, dẫn chứng xác thực, hợp ý trời và lòng ngời, bài thơ là lời tuyên chiến đanh thép với kẻ thù xâm lợc.

- Giọng điệu ở 2 câu cuối hào hùng, quyết liệt, dứt khoát thể hiện ý chí quết tâm diệt sạch lũ xâm lăng, giữ vững nền độc lập cho non sông đất nớc.

2 Tinh thần yêu n ớc trong Tụng giá hoàn kinh s

a Niềm vui phấn chấn, tự hào tr ớc những chiến công vang dội.

- Từ chiến thắng vang dội của hiện tại mà nhớ về những chiến công đã qua

- Nhịp thơ ngắn, tiết tấu nhanh, khoẻ, không kể diễn biến từng trận đánh mà chỉ

điểm tên từng chiến công

- Bài thơ là niềm phấn khởi khi nghĩ tới những thắng lợi của ta và thoải mái, hả hê khi nghĩ tới những thất bại thảm hại của kẻ thù Đó là kết quả tất yếu chúng phải nhận: bị tớc vũ khí, bị bắt sống b Niềm tin vào t ơng lai bền vững của đất n ớc

- Sử dụng các từ ngữ lớn lao, mang tầm vóc thời đại, tầm vóc vũ trụ trờng tồn và bất diệt: thái bình, vạn cổ, giang san - Khuyến khích, động viên mọi ngời cùng nhau hợp sức xây dựng lại đất nớc - Tin tởng vào sự lớn mạnh và trờng tồn của nớc nhà Đó chính là hào khí Đông A - hào khí nhà Trần. ………

4 Củng cố: - Đọc diễn cảm 2 bài thơ, nói suy nghĩ của em về tinh thần yêu nớc trong từng bài - Cảm nghĩ của em về lịch sử dựng nớc và giữ nớc của cha ông 5 H ớng dẫn về nhà: - Dựa trên những nội dung chính về tình yêu nớc ở mỗi bài hãy viết bài phát biểu cảm nghĩ về tinh thần yêu nớccủa nhân dân ta - Soạn và tìm hiểu tinh thần yêu nớc trong 2 bài thơ : Côn sơn ca và Thiên trờng vãn vọng. Hết tuần 6: ………

………

………

………

………

Tuần 3 Ngày dạy:

Tự chọn- Tiết 7:

Biểu cảm về một loài cây.

A Mục tiêu cần đạt:

Giúp hs: - Rèn lại các kĩ năng cơ bản trong việc xây dựng văn bản biểu cảm.

- Biết cách bộc lộ cảm xúc về một cây trồng quen thuộc, và có thái độ

đúng đắn về những sinh vật xung quanh

- Chuẩn bị cho bài viết số 1

B Chuẩn bị:

- GV: Đề bài

? Ta phải tìm hiểu những vấn đề

gì xung quanh đề bài?

- Hàng phợng vĩ vào giờ ra chơi, vào giờ học

- Hàng phợng vĩ với tất cả thành viên trong ờng

b Lập dàn ý:

Mở bài:

- Giới thiệu hàng phợng vĩ trờng em

- Lí do em yêu thích ( đẹp, nhiều bóng mát,gắn với một kỉ niệm…)

Thân bài:

- Cảm xúc chung:

+ Hàng phợng vĩ đã gắn bó với nhiều thế hệ

hs của mái trờng này

+ Ngời còn ở lại và ngời đã đi xa ai cũng nhớ

về ngôi trờng thân yêu với hàng phợng vĩ giàtrải bóng dọc sân trờng

- Đặc điểm nổi bật:

+ Vào những ngày hè hàng phợng vĩ nhnhững chiếu lửa thắp sáng một vùng trời.+ Ngày đông phợng ủ mình tránh rét để ngày

? Nếu là đoạn văn miêu tả hàng

phợng vào mùa hè em sẽ viết ntn?

xuân vơn trồi thức dậy chuẩn bị cho một mùalửa mới

- Tác dụng:

+ Vào những giờ giải lao phợng vui vẻ cời

đùa, vào giờ học phợng lặng lẽ xoè bóng mát

và khẽ hát theo tiếng giảng bài của cô giáo.+ Hàng phợng lúc trầm t nh một ngời bạn lớn,lúc đáng yêu nh một đứa trẻ

Kết bài:

- Em luôn nhớ về hàng phợng vĩ đáng yêu ấy

- Em ao ớc hàng phợng vĩ ấy mãi là ngời bạngắn bó với ngôi trờng thân yêu này

* B ớc 3: Viết bài.

Mở bài:

- Trực tiếp:

Ai đã từng đến trờng em một lần hẳn sẽ không thể quên hàng phợng vĩ già sừng sững giữa sân trờng nh một minh chứng cho bề dày lịch sử của ngôi trờng Chúng em rất yêu quý hàng phợng ấy và luôn tự hào khi nhắc đến chúng.

Ví nh hàng phợng vĩ trờng tôi chẳng hạn Không hiểu sao tôi luôn tìm thấy sự bình yên trong tâm hồn mỗi khi nghĩ về hàng cây học trò ấy.

Thân bài:

…Còn nhớ những tra hè oi ả, đi qua trờng, ngớc mắt nhìn lên bắt gặp sắc thắm của những chùm phợng, trong lòng lại rộn ràng những cảm giác thân thơng Thầy cô, bạn bè, những bài toán, câu văn, tiếng hát … biết bao vui buồn, nhung nhớ! Hè phợng thay lũ hs chúng tôi thắp sáng ngôi trờng, bầu bạn với t-

ờng vôi Phợng mang về đây cả một trờ ớc mơ hi vọng! Phợng ủ thắm những trái tim và nuôi lớn những ớc mơ của thầy và trò nơi đây. * B ớc 4: Đọc và sửa lại 4 Củng cố: - Gọi 1hs đọc bài viết trớc lớp - Nhận xét giờ luyện tập 5 H ớng dẫn về nhà: - Viết bài hoàn chỉnh - Chuẩn bị viết bài văn biểu cảm tại lớp Hết tuần 3: ………

………

………

………

………

Tuần 4

Phong cảnh thiên nhiên trong:

Bài ca Côn Sơn, Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trờng trông ra và Qua

Đèo Ngang

A Mục tiêu cần đạt:

Giúp HS: - Có cái nhìn toàn diện về phong cảnh quê hơng đất nớc trong thơ,

đặcbiệt là thơ ca cổ

- Hình thành tình yêu quê hơng đất nớc, yêu phong cảnh thiên nhiên và tạo tiền đề cho bài văn cảm nghĩ về một tác phẩm văn học

B Chuẩn bị:

- GV: Tổng hợp kiến thức

- HS: Tìm những điểm chung của các văn bản

C Tiến trình bài học:

1 ổ n định tổ chức:

2 Kiểm tra:

? Đọc thuộc lòng bài thơ: Buổi chiều… hãy nêu những nét đẹp của thiên nhiên đợc miêu tả trong bài?

? Đọc thuộc lòng bài thơ: Qua Đèo Ngang hãy tìm những câu thơ miêu tả thiên nhiên?

3 Bài mới:

a Thiên nhiên hoang sơ và nguyên thủy:

- Không gian tĩnh lặng đến mức chỉ cần một tiếng động nhỏ cũng có thể nghe rấtthấu, rất rõ: tiếng suối rì rầm

- Không gian vắng lặng, ít ngời qua lại, nếu có thì đó chỉ là lác đác, la tha: chợ mấynhà, tiều vài chú Cảnh vật thì đầy sức sống nhng lại ít dấu chân của con ngời: cỏcây chen đá, lá chen hoa; đá rêu phơi; thông mọc nh nêm…

- Không gian rộng lớn bao la với sơn thuỷ hữu tình: trời, non, nớc; màu xanh mátcủa cây cối

- Đó là thiên nhiên của núi rừng heo hút vắng vẻ nhng trong lành và thơ mộng Đócũng là nét đẹp của quê hơng đất nớc

b Thiên nhiên đầy sức sống:

- Núi rừng dù hoang sơ heo hút nhng vẫn thấy một sức sống mãnh liệt của cảnh vật

- Thiên nhiên không tĩnh lặng hoang vu hoàn toàn mà ở đó vẫn có sự sống của conngời, đó là sự sống tiềm tàng và bí ẩn

- Trong cái tĩnh lặng vẫn vang lên những giai điệu ngọt ngào sâu lắng của tiếng suối

- tiếng đàn cầm du dơng

- Đặc biệt là bức tranh quê sống động với cảnh sinh hoạt về chiều: tiếng mục đồngthổi sáo gọi trâu về, cánh cò trắng trao liệng xuống đồng, màu đỏ tía của ánh mặttrời…

- Thiên nhiên thanh bình, ấm áp dới làn khói chiều mờ mờ ảo ảo, dới bóng chiều đỏtía của hoàng hôn, trong cuộc sống đoàn viên của mỗi gia đình từ thôn trớc đến xómsau

- Không gian vừa rộng lớn bao la vừa gần gũi thân thơng, nó đợc mở ra ở cả chiềurộng và chiều sâu

4 Củng cố:

- Đọc diễn cảm lại 3 bài thơ

- Nêu cảm nghĩ của em về quê hơng đất nớc trong 3 bài thơ ấy

5 H ớng dẫn về nhà:

- Viết bài văn pbcn về qhđn qua 3 bài thơ

- Xem trớc bài văn biểu cảm về con ngời, sự vật

Tháng12 :Tuần 1.

Hình ảnh ngời phụ nữ

trong ca dao dân ca và thơ ca trung đại.

A Mục tiêu cần đạt:

Giúp HS: - Thấy đợc một cách toàn diện vẻ đẹp tâm hồn và nét đẹp nội tâm của

ng-ời phụ nữ trong xã hội cũ

câu ca dao nào có hình ảnh ngời phụ

nữ ? Hãy đọc những câu ca dao ấy?

? Kể tên và đọc những bài thơ trong

phần thơ ca trung đại có hình ảnh

ng-ời phụ nữ?

? Tìm những nét chung trong vẻ đẹp

hình thể của những ngời phụ nữ ấy?

? Trong câu ca dao: Thân em nh

chẽn lúa… em thấy ngời phụ nữ hiện

lên ntn?

? Trong câu ca dao: Thân em nh trái

bần trôi… em lại thấy họ hiện lên

ntn?

? Ngời phụ nữ trong thơ HXH đợc

miêu tả thông qua hình ảnh nào? Qua

đó ngời phụ nữ hiện lên ntn?

- Thơ ca trung đại: Bánh trôi nớc, Sauphút chia li, Qua đèo Ngang

ơng cha mẹ từng giờ, đau đớn vì thơngcha mẹ tuổi già không có ai chăm sóc:

đời sống tình cảm của họ có đợc mọi

ngời biết đến và cùng chia sẻ?

? Theo em vì sao họ lại có số phận

đận, sớm khuya vất vả kiếm ăn mà không

hề kêu than trách móc: Nớc non…

- Ngời phụ nữ chung thuỷ, sắt son, mộtlòng một dạ cho dù hoàn cảnh có thay đổithế nào: Bánh trôi nớc

- Ngời phụ nữ bản lĩnh, kiên định và đầycá tính mặc dù đó mới chỉ thể hiện tronglời nói: Bánh trôi nớc

- Ngời phụ nữ trong xã hội cũ dù yêu nớctha thiết nhng không đợc bộc lộ tình cảm

ấy mà phải dấu kín trong lòng vì thế họluôn cô đơn lạc lõng giữa cuộc đời

- Có thể nói cuộc đời của họ thật đáng

th-ơng bởi họ đã không đợc coi trọng trongcái xã hội nam quyền đầy bất công

- Nhng họ cũng đáng trách bởi họ đãkhông giám đấu tranh Chính sự cam chịucủa họ đã làm cho XH càng coi thờng họ

- GV soạn bài, lựa chọn câu hỏi ôn.

- HS xem lại kiến thức đã học

C/ Tiến trình lên lớp.

1 ổ n định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ.

GV kiểm tra sự chuẩn bị của HS: vở, bút

3 Bài mới.

* Văn bản: Cổng tr ờng mở ra (Lý Lan)

Bài 1: Sau khi đọc, em hãy tóm tắt nội dung của văn bản: "Cổng trờng mở ra"

bằng một vài câu văn (tác giả viết về cái gì, việc gì?)

HS: Bài văn viết về tâm trạng của ngời mẹ trong đêm không ngủ trớc ngày khaitrờng đầu tiên của con

Bài 2: Em hãy nhận xét chỗ khác nhau của tâm trạng ngời mẹ và đứa con trong

đêm trớc ngày khai trờng?

HS: - Trong đêm trớc ngày khai trờng, tâm trạng của ngời mẹ và đa con khácnhau:

+ Tâm trạng của đứa con thì háo hức, tâm trạng của ngời mẹ thì bâng khuâng,xao xuyến Tâm trạng ấy đã thể hiện rất rõ qua các hành động và cử chỉ:

Ngời con nh cảm nhận đợc sự quan trọng của ngày khai trờng, nh thấy mình đã

lớn, hành động nh một đứa trẻ "lớn rồi": giúp mẹ dọn dẹp phòng và thu đồ chơi

Nh-ng rồi, Nh-ngay sau đó "giấc Nh-ngủ đến với con dễ dàNh-ng … ".

Trong khi đó ngời mẹ nằm thao thức không ngủ: "Con điều gì để lo lắng nữa

đâu! Mẹ không lo, nhng vẫn không ngủ đợc" "Mẹ lên giờng và trằn trọc", suy nghĩ

miên man hết điều này đến điều khác vì mai đã là ngày khai trờng đầu tiên của con.Bài 3: Theo em, tại sao ngời mẹ lại không ngủ đợc?

A Vì ngời mẹ lo sợ cho con

B Vì ngời mẹ bâng khuâng, xao xuyến khi nhớ về ngày khai trờng của mình

tr-ớc đây

C Vì ngời mẹ bận dọn dẹp nhà cửa cho gọn gàng

(D) Vì ngời mẹ trăn trở suy nghĩ về ngời con, vừa bâng khuâng nhớ về ngàykhai trờng năm xa

- Các chi tiết trong bài cho ta thấy tấm lòng tận tụy của ngời mẹ Trớc ngàykhai trờng, mẹ đã chuẩn bị quần áo mới, giày, nón mới… Lúc con ngủ, mẹ đắp mềncho con, buông mùng ém góc cẩn thận và sau đó tranh thủ dọn dẹp nhà cửa và làmviệc riêng của mình Riêng đêm nay mẹ không làm việc riêng, mẹ tự nhủ phải đingủ sơm, nhng lên giờng mà vẫn trằn trọc và suy nghĩ hồi hộp về ngày khai trờngcủa con.

- Sở dĩ bố có thái độ ấy chỉ về ông "để ý là sáng nay, lúc cô giáo đến thăm, ri-cô nhỡ thốt ra lời thiếu lễ độ với mẹ".

En-Bài 3: Ngời mẹ của En-ri-cô là ngời nh thế nào?

A Rất chiều con (C) Yêu thơng và hy sinh vì con

B Rất nghiêm khắc với con D Không tha thứ cho lỗi lầm của con

Bài 4: Theo em điều gì khiến cho En-ri-cô "xúc động vô cùng" khi đọc th của

bố?

A Vì bố gợi lại những kỷ niệm giữa mẹ và En-ri-cô

B Vì En-ri-cô sợ bố

C Vì thái độ kiên quyết và nghiêm khắc của bố

(D) Vì những lời nói rất chân tình và sâu sắc của bố

E Vì En-ri-cô thấy xấu hổ

b, Chủ đề nâng cao:

Bài 1: Trong văn bản "Cổng trờng mở ra" có phải ngời mẹ đang nói trực tiếp

với con không? Theo em, ngời mẹ đang tâm sự với ai? Cách viết đó có tác dụng gì?

- Bài văn là lời tâm sự của ngời mẹ giống nh những dòng nhật ký Mới đọc ởng nh ngời mẹ tâm sự với con nhng thực chất ngời mẹ đang nói với chính mình

t Cách viết này giúp tác giả đi sâu vào thế giới nội tâm, miêu tả một cách tinh

tế tâm trạng hồi hộp, xao xuyến, bâng khuâng, trăn trở của ngời mẹ Đó là những

điều không nói trực tiếp

Bài 2: Ngời mẹ nói: " … ớc qua cánh cổng trờng là một thế giới kỳ diệu sẽ mở b ra" Đã bảy năm bớc qua cánh cổng trờng, bây giờ em hiểu "thế giới kỳ diệu" đó là

gì?

- Đó là thế giới của những điều hay lẽ phải, của tình thơng và đạo lý làm ngời

- Đó là thế giới của ánh sáng tri thức, của những hiểu biết lý thú và kỳ diệu mànhân loại hàng vạn năm đã tích luỹ đợc

- Đó là thế giới của tình bạn, tình nghĩa thầy - trò cao đẹp

- Đó là thế giới của những ớc mơ và khát vọng bay bổng

- Đó là thế giới của niềm vui, niềm hy vọng, của tuổi thơ mỗi ngời

Bài 3: Hãy nhớ lại và viết thành đoạn văn về một kỷ niệm đáng nhớ nhất trongngày khai trờng đầu tiên của mình

- HS tự làm một đoạn văn từ 10 - 20 dòng

Bài 4: Văn bản là một bức th của ngời bố gửi cho con, nhng tại sao tác giả lại

lấy nhan đề là "Mẹ tôi"?

- Văn bản là một bức th của ngời cha gửi cho con nhng tác giả lấy nhan đề:

"Mẹ tôi", bởi nguyên nhân dẫn đến việc ngời cha phải biết th này là do đa con có lời

nói vô lễ với mẹ lúc cô giáo đến thăm Mục đích của bức th là để cảnh báo đa conxúc phạm đến tình mẫu tử thiêng liêng và cao cả

- Cũng qua bức th, ngời đọc hiểu đợc ngời mẹ là một ngời rất mực thơng con,

"có thể hy sinh cả tính mạng để cứu sống con" và hiểu đợc hậu quả của hành vi vô lễ

đó Đây là nhan đề văn bản

Bài 5: Tại sao ngời bố không trực tiếp nói với En-ri-cô mà lại viết th?

- Ngời bố không trực tiếp nói với En-ri-cô mà lại viết th vì viết th là nói riêngcho ngời mắc lỗi biết, vừa kín đáo tế nhị, vừa không làm ngời mắc lỗi mất đi lòng tựtrọng

- Hơn nữa, bằng việc viết th, ngời bố có thể đủ bình tĩnh đế kiềm chế sự nóng

nảy, có thời gian cân nhắc, sắp xếp ý nghĩ Hơn nữa "lời nói gió bay", nhng là một

bức th thì có thể lu giữ cho ngời con đọc đi đọc lại để thía lẽ sống

Bài 6: Hãy chọn một đoạn trong th của bố En-ri-cô có nội dung thực hiện ýnghĩa vô cùng lớn lao của ngời mẹ đối với ngời con, học thuộc

4 Củng cố:

- HS nêu lại 2 ghi nhớ (SGK trang 9, 12)

5 H ớng dẫn về nhà :

- Học bài cũ, xem trớc bài: "Cuộc chia tay của những con búp bê"

*****************************************

Tiết 3 Văn bản: Cuộc chia tay của những con búp bê

A/ Mục tiêu cần đạt: (Tiếp tiết 1).

c/ Tiến trình lên lớp:

1 ổ n định tổ chức

Kiểm tra sỹ số

2 Kiểm tra bài cũ.

GV kết hợp trong dạy bài mới

3 Bài mới.

a, Chủ đề bám sát:

Bài 1: Em hiểu thế nào là nhân vật trong tác phẩm văn học, nhân vật chính là

nhân vật nh thế nào? Trong văn bản "Cuộc chia tay của những con búp bê" có

những nhân vật nào? Ai là nhân vật chính trong truyện?

- Truyện đợc kể theo ngôi thứ nhất, nhân vật xng "tôi" trong truyện là Thành,

ngời trong cuộc, ngời chứng kiến các việc xảy ra, ngời cùng chịu nỗi đau nh em gáicủa mình Việc lựa chọn ngôi kể này đã giúp tác giả thể hiện đợc một cách sâu sắcnhững suy nghĩ, tình cảm và tâm trạng của nhân vật Mặt khác, kể theo ngôi nàycũng làm tăng thêm tính chân thực của truyện, và do vậy sức thuyết phục của truyệncũng cao hơn

Bài 3: Trong truyện ngắn này có bao nhiêu cuộc chia tay? Vì sao tên truyện lại

là "Cuộc chia tay của những con búp bê" trong khi thực tế búp bê không hề xa

nhau?

- Truyện này có rất nhiều cuộc chia tay Khởi đầy là cuộc chia tay của bố mẹThành, Thuỷ Tiếp đến là cuộc chia tay của Thuỷ với cô Tâm, với các bạn cùng lớp,với trờng học Cuộc chia tay của hai anh em dẫn đến cuộc chia tay của búp bê Cuốicùng búp bê không phải chia tay Chỉ có cuộc chia tay của con ngời

- Đặt tên truyện là: "Cuộc chia tay của những con búp bê" tác giả muốn làm

một ẩn dụ về cuộc chia tay của các em bé khi gia đình tan vỡ Búp bê thơ ngây,trong trắng, búp bê không có lỗi, hãy để cho búp bê mãi mãi bên nhau đó chính làthông điệp mà ngời viết muốn gửi đến các bạn đọc và những ngời cha, ngời mẹ

b, Chủ đề nâng cao:

Bài 4: Nếu đặt tên truyện là: "Búp bê không chia tay" hoặc "Cuộc chia tay của Thành và Thuỷ" thì ý nghĩa của truyện có khác đi không so với tên truyện: "Cuộc chia tay của những con búp bê".

- ý nghĩa của truyện sẽ phần nào khác đi Nếu đặt tên: "Cuộc chia tay của Thành và Thuỷ" thì quá cụ thể, giảm mất ý nghĩa khái quát, tợng trng Nếu đặt tên truyện: "Búp bê không chia tay" thì lộ rõ t tởng của tác giả, không gây đợc bất ngờ ở

đoạn kết Đặt tên truyện: "Cuộc chia tay của những con búp bê" vừa có ý nghĩa ẩn

dụ tợng trng, vừa gây sự bất giờ Tên truyện góp phần thể hiện t tởng mà ngời viếtmuốn gửi gắm: đừng để búp bê phải chia tay, đừng để em gái phải chia tay búp bê,

đừng để các em bé ngây thơ phải chịu cảnh chia lìa

Bài 5: Có ngời nói rằng: "Cuộc chia tay của những con búp bê" là cuộc chia

tay đầy nớc mắt của các nhân vật Em hãy tìm các chi tiết trong truyện để chứngminh điều đó?

- Mở đầu câu chuyện, ngời đọc bắt gặp các chi tiết: "Cặp mắt đen … hai bờ mi sng mọng lên vì khóc nhiều", rồi "tiếng nức nở, tức tởi của Thuỷ mà Thành nghe thấy sự nén khóc của Thành, nhng mớc mắt cứ tuôn ra … tay áo".

- Khi chia đồ chơi, Thuỷ sụt sịt, có lúc "nấc lên khe khẽ", Thành cố vui vẻ theo

"nhng nớc mắt cứ vã ra".

- Lúc ở trờng Thuỷ: Thuỷ khóc, các bạn khác, cô Tâm…

- Khi chia tay cuối cùng Thuỷ "khóc nức lên", Thành "khóc nức lên", Thành

"mếu máo".

* Đúng là câu chuyện thấm đẫm nớc mắt của nhân vật Nguyên nhân của nỗi

đau xót lớn lao đó chính là sự đổ vỡ của gia đình

Những câu hát than thân, châm biếm A/ Mục tiêu cần đạt:

- HS hiểu đợc những vấn đề cơ bản về nội dung - nghệ thuật của các kiểu dạngvăn bản trữ tình (Ca dao, văn bản trữ tình trung đại của Việt Nam và Trung Quốc)

- Qua đó hiểu đợc những tâm t, suy nghĩ của tác giả muốn gửi gắm trong cácsáng tác của mình

2 Kiểm tra bài cũ.

- GV kết hợp trong quá trình dạy bài mới

3 Bài mới:

a, Chủ đề bám sát:

Bài 1: Giải nghĩa của các từ ngữ: "Công cha", "Nghĩa mẹ", "Cù lao chín chữ"?

Su tầm những bài ca dao so sánh "Công cha", "Nghĩa mẹ" với những hình ảnh cao,

lớn, sâu, rộng vô hạn (nh: núi, trời, biển, nớc trong nguồn…) Giải thích vì sao cadao thờng so sánh nh vậy?

- Dựa vào phần chú thích SGK trang 35 để giải thích từ

- Su tầm những câu ca dao, dân ca có sử dụng hình ảnh này so sánh

* Đây là những hình ảnh chỉ các sự vật, hiện tợng to lớn, mênh mông vô hạn vàvĩnh hằng Phải dùng những hình ảnh đó mới có thể diễn tả hết công lao, tình nghĩa

của cha mẹ đối với con cái Hơn nữa, "núi ngất trời", "núi Thái Sơn"… là những sự

vt, hiện tợng khó có thể đo đợc, cũng nh công lao, tình nghĩa của cha mẹ

* Văn hoá Việt Nam và Trung Hoa thờng so sánh ngời cha với trời, ngời mẹvới đất hoặc với biển Nói công cha sánh với nghĩa mẹ là cách nói diễn đạt truyềnthống

Bài 2: ở bài 2 (SGK tr.35), các từ "chiều chiều" và "chín chiều" có đồng nghĩa

không? Vì sao? Cảnh trong bài này góp phần thể hiện tâm trạng con ngời nh thếnào?

- "Chín chiều" và "chiều chiều" là hai từ đồng âm khác nghĩa Trong đó, "chín chiều" có nghĩa là "nhiều bề".

- Tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài là tâm trạng của ngời con gái lấychồng xa quê Đó là tâm trạng nhớ thơng, buồn âm thầm, sâu lắng, không biết chia

sẻ cùng ai Cảnh trong bài ca góp phần thể hiện tâm trạng đó

+ Thời gian buổi chiều gợi lòng ngời nỗi buồn, nhớ…

+ "Ngõ sâu" là nơi vắng lặng, heo hút, nhất là vào lúc chiều hôm…

+ "Quê mẹ" gợi hình ảnh quê nhà với hình ảnh ngời cha, ngời mẹ và những kỷ

niệm ấm cúng của một thời đã qua

Bài 3: ở bài 1, văn bản: "Những câu hát … con ng ời", em có nhận xét gì về lời

hỏi - đáp của chàng trai - cô gái?

A Chàng trai - cô gái hỏi - đáp về các địa dánh với những đặc điểm địa lý tựnhiên đặc biệt

B Các địa danh mà chàng trai - cô gái hỏi - đáp không chỉ có những đặc điểm

địa lý tự nhiên độc đáo, mà có cả những dấu tích lịch sử - văn hoá đặc biệt

(C) Chàng trai - cô gái hỏi - đáp để thừ tài và còn để thể hiện, chia sẻ tình yêu,niềm tự hào đối với quê hơng, đất nớc và bày tỏ tình cảm với nhau

D Chàng trai - cô gái hỏi - đáp để thử tài nhau về kiến thức

Bài 4: Em có nhận xét gì về cách tả trong các bài 1, 2, 3?

* GV gợi ý HS tự trả lời:

- Cảnh trong các bài ca dao này là cảnh gì?

- Cảnh có đợc miêu tả chi tiết cụ thể không?

- Cảnh gắn bó với địa danh nh thế nào?

- Có phải ca dao gợi nhiều hơn tả?

- Cảnh gắn với tình cảm nào của con ngời?

Bài 5: Em hãy nêu những điểm chung về nội dung và nghệ thuật của ba bài cadao đã học? (SGK tr.48)

- Về nội dung: Các bài đều nói lên thân phận của con ngời trong xã hội cũ, đềunói về nỗi khổ, sự đáng thơng của những con ngời nhỏ bé, bơn chải, vất vả nhiều bề + Từ những nỗi khổ cực đó, các bài ca dao đều có giá trị tố cáo xã hội phongkiến

- Về nghệ thuật: Ba bài đều dùng thể thơ lục bát quen thuộc Các hình ảnh sosánh, ẩn dụ đều lấy từ những con vật nhỏ bé, những cây trái gần gũi để diễn tả (con

cò, con tằm, cái kiến, trái bần)

+ Những cụm từ quen thuộc mang tính đặc trng của ca dao (nớc lớn, lên thácxuống ghềnh, ai làm, thơng thay thân em) đều đợc sử dụng

Bài 6: Những câu hát châm biếm trong bài họ có gì giống với truyện dân giàn?

- Đều có nội dung châm biếm, đối tợng châm biếm Những nhân vật, đối tợng

bị châm biếm đều là những hạng ngời đáng chê cời với tính cách, bản chất

- Đều sử dụng một số hình thức gây cời

- Đều tạo ra tiếng cời cho ngời nghe, ngời đọc

b, Chủ đề nâng cao:

* Phát biểu cảm nghĩ về bài ca dao:

"Công cha … Rách lành đùm bọc, khó khăn đỡ đần"

- Câu ca dao sử dụng hình ảnh quen thuộc để so sánh: "Anh em nh tay với chân", nhờ vậy dễ hiểu, dễ đi vào lòng ngời.

- Anh em cùng cha mẹ sinh ra, gắn bó chặt chẽ nh chân với tay trên cùng mộtcơ thể

- Quan hệ anh em là quan hệ máu thịt thiêng liêng

* Vậy anh em phải c xử nh thế nào cho đúng?

- Ngời xa khuyên: "Rách lành đùm bọc, khó khăn đỡ đần" Hình ảnh "rách, lành" tợng trng cho hoàn cảnh sống nghèo khổ hay sung sớng, lớn lênh anh em phải

cu mang, đùm bọc, giúp đỡ nhau vì tình nghĩa nhng không vụ lợi

- Anh em là giọt máu sẻ đôi nên việc đùm bọc, đỡ đần nhau lúc khó khăn là

đúng với quy luật tình cảm và tự nhiên

Tiết 1: sông núi nớc nam (lý thờng kiệt)

2 phò giá về kinh (trần quang khải)

3 côn sơn ca (nguyễn trãi) A/ Mục tiêu cần đạt: (ở tiết 4 tháng 12)

Bài 1: Ví thử có bạn cha hiểu gì về thơ thất ngôn tứ tuyệt, em hãy nói lại sự

hiểu biết của mình và dùng hai bài thơ "Nam quốc sơn hà" và "Phò giá về kinh" để

giúp bạn sơ bộ hiểu về thể thơ đó?

- HS tự giải thích dựa trên đặc điểm số câu, số chữ, gieo vần để gọi tên thể thơ

Bài 2: Ví thử có ngời nói rằng: "Sông núi nớc Nam" và "Phò giá về kinh" cha

phải là thơ, vì chỉ có ý này ý khác mà không có cảm xúc, em sẽ nói lại nh thế nàovới ngời ấy?

- Ngợc lại với ý kiến cho rằng bài: "Sông núi nớc Nam" và "Phò giá về kinh"

không phải là thơ, vì chỉ có ý này ý khác mà không có cảm xúc, là quan niệm của

em vể thơ nh sau:

+ Đã là thơ dĩ nhiên phải có sự biểu cảm Nhng trong trạng thái biểu cảm đadạng, nhìn trung có dạng lộ ra ở lời, có dạng lại ẩn ý "Sông núi nớc Nam" và "Phò