- Có ý thức chon nghề từ nhỏ để xác định mục tiêu học tập cho đúng đắn - Phải cố gắng học tập, phải có nhiều kiến thức để nâng cao sự hiểu biết
giúp cho việc tiếp cận với ngành nghề được dễ dàng
- Không nên “đứng núi này trông núi nọ”, nay chọn nghề này, mai chọn nghề khác thì chẳng có nghề nào làm giỏi cả.
- Phải biết quí trọng, biết yêu nghề, tận tụy với nghề thì dễ dàng thành đạt trong nghề nghiệp của mình
III, Kết luận:
Câu tục ngữ nhắc nhở ta khi đã chọn một nghề cho mình thì phải rèn luyện nghề ấy cho được tinh thông và phải biết yêu quí nghề ấy. Có “yêu nghề” thì ta mới hi sinh và có trách nhiệm đối với nghề nghiệp. Đó là phẩm chất của con người mới hôm nay.
Đề bài: Dân gian có câu: “ Lời nói gói vàng”. Đồng thời lại có câu: “ Lời nói chẳng mất tiền mua; Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”
Qua hai câu nói trên, em hãy cho biết dân gian đã hiểu như thế nào về giá trị, ý nghĩa của lời nói trong cuộc sống.
a) Yêu cầu:
- Lập luận giải thích kết hợp với chứng minh
- Nội dung: giải thích giá trị, ý nghĩa của lời nói trong cuộc sống, chứng minh giá trị của lời nói và việc lựa lời.
b) Gợi ý
- Dựa vào hiểu biết thực tế mà tìm ra những luận điểm, luận cứ giải thích vấn đề trên.
- Trong thực tế có rất nhiều ca dao, tục ngữ, danh ngôn về lời nói, có thể nhớ, dưạ vào đó mà tìm ý.
- Nhớ lại cách lập luận giải thích và áp dụng.
- Vấn đề có thể phát triển rất rộng trong bài viết. Với thời gian làm bài qui định và để tập trung vào giới hạn nêu ở đề bài, nên lựa chọn nội dung cho cô đọng.
c) Lập dàn ý MỞ BÀI
Nêu vấn đề bằng việc giải thích tầm quan trọng của tiếng nói và dẫn hai câu của người xưa.
THÂN BÀI
* Hiểu nghĩa hai câu đó như thế nào?
- Câu “ Lời nói gói vàng”: so sánh để tôn vinh, đề cao giá trị của lời nói. Lời nói là thứ của cải quý giá.
- Câu “ Lời nói chẳng mất tiền mua” lại khẳng định được sự tự nhiên, vốn có của lời nói đối với con người. Từ đó khuyên “ Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”.
- Hai câu không đối lập mà bổ sung ý nghĩa nhằm khuyên ta phải “ lựa lời mà nói”, giữ gìn lời ăn tiếng nói.
* Qua hai câu, hiểu giá trị của lời nói ra sao?
- Lời nói rất quan trọng trong đời sống.
+ Là công cụ giao tiếp giúp mọi người hiểu nhau, phối hợp trong công việc để cuộc sống phát triển tốt đẹp.
+ Xã hội càng phát triển, lời nói càng quan trọng.
- Lời nói thể hiện nhân cách, trình độ văn hóa của mỗi người.
- Người Việt Nam từ xưa vốn đã coi trọng lời nói - Những lời khuyên:
+ Lời chào cao hơn mâm cỗ + Đất xấu trồng cây khẳng khiu
Những người thô tục nói điều phàm phu.
- Ngôn ngữ tiếng Việt rất tinh tế- những phép tắc giao tiếp được qui ước rất rõ ràng.
* Làm thế nào để thực hiện lời khuyên trên?
- Phải biết “lựa lời mà nói” nghĩa là lựa chọn cách nói sao cho chính xác, tế nhị, phù hợp với đối tượng và hoàn cảnh giao tiếp để “vừa lòng nhau”- người nghe dễ tiếp thu điều mình nói và tôn trọng mình.
- Phải biết giữ gìn, bảo vệ và phát triển tiếng việt cho trong sáng phong phú.
Bác Hồ đã day: “ Tiếng nói là thứ của cải quý của dân tộc, chúng ta phải giữu gìn và bảo vệ nó”
KẾT BÀI
- Lời nói là thứ của cải quý mà “ không mất tiền mua” nhưng không vì thế mà phung phí tùy tiện.
- Cần tu dưỡng đạo đức, văn hóa để tạo cơ sở cho cách nói năng văn minh, lịch sự.
***Bài viết tham khảo:
Trong cuộc sống, lời nói là phương tiện để con người trao đổi tư tưởng, tình cảm, kinh nghiệm với nhau. Để việc giao tiếp của con người có hiệu quả, nên ông cha ta có câu tục ngữ để khuyên răn chúng ta nói năng đúng chỗ, đúng nơi và nói dịu dàng dễ nghe. “ Lời nói gói vàng”. Đồng thời lại có câu:
“ Lời nói chẳng mất tiền mua; Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”.
Trước hết, ta đi giải thích câu “ Lời nói gói vàng”. Người xưa đã dùng hình ảnh so sánh để đề cao giá trị của lời nói, lời nói là thứ của cải quí giá.
Câu: “ Lời nói chẳng mất tiền mua; Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau” nghĩa là khi trao đổi, giao tiếp với nhau, ta nên dùng lời lẽ ôn hòa, lịch sự để cho người nghe được hài lòng vừa ý.Từ đó người xưa muốn nhắn nhủ nói năng lễ độ, hòa nhã để tạo tình đoàn kết, thân ái khi giao tiếp. Như vậy, hai câu không đối lập nhau mà bổ sung ý nghĩa cho nhau nhằm khuyên ta phải “ lựa lời mà nói” để giữ gìn lời ăn tiếng nói hằng ngày.
Qua hai câu trên , ta thấy giá trị của lời nói ra sao? Lời nói rất quan trọng trong đời sống. Nó là công cụ giao tiếp để giúp cho mọi người hiểu nhau, có sự đồng cảm chia sẻ, phối hợp trong công việc để cuộc sống phát triển tốt đẹp. Xã hội càng phát triển thì lời nói càng trở nên quan trọng vô cùng. Lời nói thể hiện nhân cách, trình độ văn hóa của mỗi người. Người Việt Nam ta từ xưa vốn đã rất coi trọng lời nói. Người xưa đã có những lời khuyên: “ Lời
chào cao hơn mâm cỗ”; “ Đất xấu trồng cây khẳng khiu, Những người thô tục nói điều phàm phu”. Ngôn ngữ Việt Nam rất tinh tế, những phép tắc giao tiếp được qui ước rất rõ ràng.
Vậy làm thế nào để thực hiện lời khuyên trên? Ta phải biết “lựa lời mà nói”
nghĩa là lựa chọn cách nói sao cho chính xác, tế nhị, phù hợp với đối tượng và hoàn cảnh giao tiếp để “vừa lòng nhau”- người nghe dễ tiếp thu điều mình nói và tôn trọng mình. Bạn bè thật tình khuyên bảo sửa sai cho nhau bằng những lời lẽ ôn hòa dịu dàng. Tuy nhiên, không phải để “ cho vừa lòng nhau”
mà ta nói những lời xu nịnh, a dua. Cách xử thế như vậy không tốt cần phải tránh. Nhưng phải biết giữ gìn, bảo vệ và phát triển tiếng việt cho trong sáng phong phú. Bác Hồ đã day: “ Tiếng nói là thứ của cải quý của dân tộc, chúng ta phải giữu gìn và bảo vệ nó”
Lời của người xưa là một bí quyết giúp ta thành công trong cuộc sống.
Nó trở nên có ý nghĩa hơn với học sinh chúng ta. Học tập và rèn luyện bằng sức lực trí tuệ và lời nói để làm giàu đẹp hơn nữa cuộc sống chung quanh ta.
Đề: Bác Hồ dạy chúng ta:
“Điều gì phải thì cố làm cho kì được, dù là việc nhỏ. Điều gì trái thì hết sức tránh, dù là một điều trái nhỏ”.
(Bài nói chuyện tại buổi lễ khai mạc trường Đại học Nhân dân ngày 19 – 5 – 1955)
Em hiểu lời dạy trên đây của Bác như thế nào?
*** Bài làm tham khảo
Bác Hồ vừa là vị lãnh tụ, vừa là vị cha già của dân tộc. Bác luôn quan tâm chăm sóc đến mọi tầng lớp nhân dân trong cả nước. Đối với thanh thiếu niên, Bác ân cần chỉ bảo, dìu dắt với thái độ bao dung, trìu mến ...Không những Bác dậy những điều lớn như hướng dẫn ta tiến tới lý tưởng cao đẹp mà Bác còn dạy cả những điều nhỏ như cách cư xử hàng ngày nữa. Vì vậy, tại buổi lễ khai mạc trường Đại học nhân dân ngày 19 – 5 – 1955, Bác đã dạy rằng:
“Điều gì phải thì cố làm cho kì được, dù là việc nhỏ. Điều gì trái thì hết sức tránh, dù là một điều trái nhỏ”Chúng ta hiểu lời dạy ấy ra sao?
Điều phải là gì? Điều phải nhỏ là thế nào? Điều phải là những điều đúng, điều tốt, đúng với lẽ phải, đúng với pháp luật .... Có những điều phải lớn, to tát như sự hi sinh xả thân vì việc nghĩa, vì lí tưởng. Lại có những điều phải nhỏ, tầm thường ít ai quan tâm như làm vừa lòng người xung quanh, giữ gìn vệ sinh nơi công cộng, dẫn dắt người già hoặc trẻ em qua đường ...
Điều trái là gì? Điều trái nhỏ là thế nào? Điều trái là những điều xấu, không đúng với chân lí, có thể làm hại cho người khác ... có những điều sai trái lớn, trầm trọng như việc phản bội lại tổ quốc, làm hại cuộc sống người dân. Nhưng cũng có những điều trái nhỏ thường bị mọi người bỏ qua như gây rối trật tự, ồn ồn trong khu phố, xả rác bừa bãi, trong giờ học ta hay nói chuyện ...
Bác đã dạy rất rõ: đối với điều phải dù nhỏ chúng ta phải cố làm cho kì được, nghĩa là chúng ta phải đem toàn bộ sức lực để hoàn thành cho bằng được không nên coi thường những việc nhỏ nhất ấy. Và bác cũng đã bảo: Đối với những điều sai trái dù nhỏ, ta phải hết sức tránh, nghĩa là không được làm, đừng bao giờ làm.
Tại sao ta phải làm cho bằng được dù đó là việc phải nhỏ? Đã là điều phải thì dù lớn hay nhỏ gì cũng đều đáng làm và nên làm.Khi ta làm một việc pải đều có mục đích tốt. Lại nữa, nhiều việc phải nhỏ tầm thường sẽ góp thành một một việc phải lớn. Trong đời sống hằng ngày, việc phải nhỏ có mặt thường xuyên và ai ai cũng có thể làm được như Bác Hồ dạy:
Tuổi nhỏ làm việc nhỏ Tùy theo sức của mình
Hưởng ứng lười kêu gọi của nhà trường và trên tinh thần giúp đỡ đồng bào bị thiên tai lũ lụt, mỗi học sinh nhịn phần ăn sáng của mình để đóng góp thành món quà có giá trị gửi đến đồng bào nạn nhân hầu chia sẻ phần nào những mất mát, đau buồn đó. Đây là một việc làm phải nhỏ đáng được tuyên dương.
Và tại sao đối với điều trái ta phải hết sức tránh dù điều trái nhỏ?Là điều trái tất nhiên là có hại,hại cho bản thân và hại cho người khác. Luật pháp và lương tâm con người không dung thứ khi ta cố tình làm điều sai trái,dù nhỏ. Nếu ta làm
điều trái nhỏ lâu ngày trở thành thói quen và nó sẽ tích lũy dần thành điều trái lớn. Cũng như một học sinh lúc đầu dối trá với bạn rồi đến thầy cô... dần dần trở thành kẻ gian dối ở ngoài xã hội. Như vậy, ta không nên nhúng tay vào bất kì điều trái nào, dù nhỏ là như thế.
Thầm nhuần lời dạy của Bác, trước hết, ta phải quan tâm đến những điều nhỏ nhất, dù đó là điều phải lẫn điều trái. Kế đến, ta phải thận trọng trong cách ứng xử, trong việc làm hàng ngày, phải biết suy nghĩ và hành động khi biết đó là điều tốt. Sau cùng, ta nên mạnh dạn từ bỏ những thói quen xấu, dù đó là điều xấu nhỏ.
Lời dạy của Bác vô cùng quí báu và sâu sắc. Qua lời dạy, ta thấy Bác đã quan tâm đến thanh thiếu niên biết dường nào. Để làm được nhiều điều tốt,tránh những điều xấu, chúng ta phải cố gắng phấn đấu khắc phục bản thân để luôn luôn xứng đáng là cháu ngoan của Bác.
Đề: Em hiểu thế nào về lời dạy sau đây của Hồ Chủ Tịch:
“Có tài mà không có đức là người vô dụng
Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”
*** Bài viết tham khảo:
“Đức” và “tài” là hai tiêu chuẩn cơ bản để đánh giá một con người đồng thời có trở thành mục tiêu phấn đấu rèn luyện tu dưỡng của thanh niên. Chính vì vậy, khi bàn về mối quan hệ giữa đức và tài, trong một cuộc trò chuyện với học sinh. Bác Hồ đã phát biểu “Có tài mà không có đức là người vô dụng. Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”. Lời giáo huấn của Bác giúp ta hiểu rõ hơn việc cần thiết phải rèn luyện tài năng và đức độ cho bản thân mình
Trước hết, ta cần hiểu tài là gì? Đức là gì? Thế nào là người có tài?
Người có đức là người ra sao?
“Tài” là năng khiếu của con người được biểu hiện qua công việc, là sự hiểu biết, trí tuệ, khả năng về chuyên môn. Người có tài là người có trình độ, nhạy bén, linh hoạt trong công tác, có thể “đứng mũi chịu sào” trước những công việc khó
khăn. Ngoài ra, họ còn biết tìm tòi sáng tạo những phương pháp tốt để có năng suất cao, hiệu quả to lớn.
Còn “đức” là đạo đức, là phẩm chất, nhân cách tốt đẹp của con người. Người có đức là người luôn có tình cảm tốt, biết yêu thương và giúp đỡ mọi người, biết hi sinh cái riêng của mình cho cái chung tập thể .... Người có đạo đức lúc nào cũng khiêm tốn, nhún nhường xem hạnh phúc của người khác như hạnh phúc của chính mình. Họ luôn sống chung thực, sống có lí tưởng không vì lợi ích cá nhân mà bán rẻ lương tâm. Cả hai mặt tài và đức có mối quan hệ rất mật thiết. Do vậy, Bác cho rằng nếu thiếu một trong hai mặt thì không thể làm việc gì cả
Bác nói “có tài mà không có đức là người vô dụng”. Tại sao? Rõ ràng tài năng rất cần thiết. Nếu xây dựng xã hội thiếu người tài giỏi thì làm sao cải tiến, thay đổi được bộ mặt xã hội để đất nước đi lên. Nhưng nếu có tài mà không có đức thì sẽ như thế nào? Xã hội có cần những người vị kỉ, chỉ biết vun quén lợi ích cá nhân, đem tài năng ra làm những điều phi pháp không? Những kẻ tài năng ấy có cần thiết gì cho đất nước đâu. Chất xám quí giá vô ngần. Thế nhưng nếu những con người trí tuệ hơn người ấy không biết sử dụng tài năng của mình vào mục đích cao cả mà vì động cơ thấp hèn, vu lợi tì thật là tác hại vô cùng – Và loài người có nguy cơ diệt vong vì các chất hóa học. Cho nên Bác Hồ mới nói: Cái
“tài” đó là vô dụng
Ngược lại, một người có đức độ mà thiếu tài năng thì cũng làm không được việc.
Bác cũng nói “có đức không có tài thì làm việc gì cũng khó’. Thật vậy, dẫu ta có nhiệt tình năng nổ đến đâu mà trình độ, khả năng chuyên môn hạn chế thì không thể giải quyết, thực hiện công việc tốt, trôi chảy. Nhất là trong quá tình xây dựng xã hội với nền văn hóa khao học kĩ thuật tiên tiến, hiện đại thì đất nước cần những người có năng lực, trí tuệ mới đảm đương được những công việc lớn lao này. Nếu chỉ có đức thiếu năng lực thì không thể làm được việc, đôi khi còn gây trở ngại hoặc làm hỏng việc nữa. Lê nin đã từng viết ra công thức: Nhiệt tình cộng với ngu dốt ra phá hoại – là như vậy
Hiệu được tầm quan trọng của hai mặt tài và đức, chúng ta cần phải có ý thức rèn luyện cả hai mặt, không nên coi nhẹ mặt nào. Bởi vì chỉ có những con người vừa “hồng” vừa “chuyên” nghĩa là đủ cả tài lẫn đức mới là người đất nước đang cần. Như vậy, song song với việc trau dồi kiến thức, học hỏi tiếp thu những điều
mới lạ, ta cũng cần tu dưỡng đạo đức, rèn luyện bản thân để thật sự là người có ích cho xã hội
Bác Hồ kính yêu không những là vị lãnh tụ thiên tài của đất nước mà còn là nhà tư tưởng lớn, Bác luôn nêu cao lí tưởng sống cao đẹp, luôn cho ta nhiều bào học quí. Người đã nhắc nhở cho chúng ta tầm quan trọng của việc rèn luyện cả tài lẫn đức. Để xứng đáng với long mong mỏi và sự tin yêu của Bác, mỗi chúng ta sẽ từng bước tu dưỡng phấn đấu để trở thành những công dân vừa
“hồng thắm” vừa “chuyên sâu”.
Đề bài:
Công cha như núi Thái Sơn, Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.
Một lòng thờ mẹ kính cha, Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.
a) Yêu cầu
- Kiểu bài lập luận giải thích kết hợp với chứng minh.
- Nội dung: Ca ngợi công lao cha mẹ, khuyên con cái phải có trách nhiệm phụng dưỡng cha mẹ.
b) Gợi ý
- Dựa vào nội dung bài ca dao mà tìm ra luận điểm, luận cứ giải thích vấn đề trên.
- Nhớ lại cách lập luận giải thích và áp dụng.
- Vấn đề có thể phát triển rất rộng trong bài viết. Với thời gian làm bài qui định và để tập trung vào giới hạn nêu ở đề bài, nên lựa chọn nội dung cho cô đọng.
c) Lập dàn ý