Bài soạn TIET 98

- Thể hiện nhận định tình cảm, thái độ của người nói với sự việc được nói đến trong câu.. - Không tham gia vào việc diễn đạt nòng cốt câu - Các từ chắc, “có lẽ thể hiện cách nhìn của

Giáo viên: Nguyễn Thị Anh Thân

HỌC SINH LỚP 9A,B

Kiểm tra bài cũ

? Thế nào là khởi ngữ? Hãy nêu dấu hiệu xác

định khởi ngữ? Viết lại câu sau bằng cách

chuyển phần được in đậm thành khởi ngữ.

Bức tranh đẹp, nhưng cũ”.

Đáp án:

- Khởi ngữ: Là thành phần đứng trước chủ ngữ để nêu đề tài được nói đến trong câu.

- Dấu hiệu xác định khởi ngữ:

+ Đứng trước chủ ngữ.

+ Có thể kết hợp với các quan hệ từ: về, đối với

Thành ph?n bi?t l?p: là thành ph?n khụng tham gia vào di?n d?t nghia trong cõu:

+ Cõu cú nghia di?n d?t( n?i dung thụng bỏo)

+ Nghia bi?u c?m.

Cỏc thành ph?n bi?t l?p;

+ Thành ph?n tỡnh thỏi

+ Thành ph?n c?m thỏn

+Thành ph?n g?i- dỏp

+ Thành ph?n ph? chỳ

Các thành phần biệt lập

I. Thành phần tình thái:

a.Với lòng mong nhớ của anh, chắc anh nghĩ rằng con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh.

b Anh quay lại nhìn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa cười Có lẽ vì khổ tâm đến nỗi không khóc được, nên anh phải cười vậy thôi.

1 Ví dụ:

2 Nhận xét:

+ Chắc: Thể hiện thái độ

tin cậy cao

+ Có lẽ: Thể hiện thái độ

tin cậy thấp

- Thể hiện nhận định (tình cảm, thái độ) của người nói với sự việc được nói đến trong câu

- Không tham gia vào việc diễn đạt ( nòng cốt câu)

- Các từ chắc, “có lẽ thể

hiện cách nhìn của người

nói đối với sự việc được nói

đến trong câu

3 Ghi nhớ: SGK

Tiết 98:

EM hãy tìm thành phần tình thái trong các câu sau:

1- Suơng chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về.

( Sang thu- Hữu Thỉnh)

2- L?n đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và có lẽ

cả thế giới, có một vị Chủ tịch nước lấy chiếc nhà

sàn nhỏ bằng gỗ bên cạnh chiếc ao làm cung điện của mình.”

( Phong cách Hồ Chí Minh- Lê Anh Trà)

Thành phần tình thái trong câu chia thành các loại:

+ Những yếu tố tình thái gắn với độ tin cậy của sự việc được nói đến ( VD: Hình như, dường như, có lẽ )

+ Những yếu tố tình thái gắn với ý kiến của người nói ( VD: theo tôi, ý ông ấy )

+ Những yếu tố tình thái chỉ thái độ của người nói đối với người nghe ( VD: à, ạ, nhỉ, nhé đứng cuối câu)

EM hãy đặt một câu có thành phần tình thái ?

Các thành phần biệt lập

I. Thành phần tình thái:

1 Ví dụ:

2 Nhận xét:

3 Ghi nhớ: SGK

II. Thành phần cảm thán:

- ồ, sao mà độ ấy vui thế.

- Trời ơi, chỉ còn có năm phút!

- ồ, trời ơi: Không chỉ sự

vật, sự việc, chỉ thể hiện

tâm trạng, cảm xúc của

người nói.

+ ồ : tâm trạng ngạc nhiên, vui sướng

khi nghĩ đến thời gian đã qua: độ ấy vui

+ Trời ơi : tâm trạng, cảm xúc tiếc rẻ

của anh thành niên ( thời gian còn lại quá ít: còn 5 phút).

-Là thành phần của câu được

dùng để bộc lộ tâm lý của người nói (vui, buồn , mừng , giận ).

Tiết 98:

EM hãy tìm những câu thơ, câu văn có sử dụng thành

phần cảm thán?

Phân biệt sự giống và khác nhau giữa thành phần tình thái và thành phần cảm thán?

Kh c ỏ

Gi?ng

Thành ph?n c?m th n ỏ

Thành ph?n t nh th i ỡ ỏ

TPBL

- Đều là thành phần biệt lập.

- Không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự việc của câu.

ĐƯỢc dùng để thể hiện cách nhìn của người nói đối với sự việc được nói tới trong câu.

ĐƯỢc dùng để bộc lộ tâm lý của người nói

(vui, buồn, mừng, giận ).

Các thành phần biệt lập

I. Thành phần tình thái:

III. Luyện tập:

II. Thành phần cảm thán:

Bài tập 1:

Tìm các thành phần tình thái, cảm thán:

Tiết 98:

a Nhưng còn cái này nữa mà ông sợ, có lẽ còn ghê rợn

hơn cả những tiếng kia nhiều.

b Chao ôi , bắt gặp một con người như anh ta là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác , nhưng hoàn thành sáng tác là

cả mọt chặng đường dài.

c Trong giờ phút cuối cùng , không còn đủ sức trăng trối lại điều gì, hình như chỉ có tình cha con là không thể chết được,anh đưa tay vào túi , móc cây lược , đưa cho tôi và nhìn tôi một hồi lâu.

d Ông lão bỗng ngừng lại , ngờ ngợ như lời mình không

Các thành phần biệt lập

I Thành phần tình thái:

III Luyện tập:

II Thành phần cảm thán:

Bài tập 1: Tìm các thành phần tình thái, cảm thán :

c Hình như : Thành phần tình thái.

d Chả nhẽ: Thành phần tình thái.

Tiết 98:

Các thành phần biệt lập

I. Thành phần tình thái:

III. Luyện tập:

II. Thành phần cảm thán:

Bài tập 1:

Tìm các thành phần tình thái, cảm thán:

Bài tập 2: Sắp xếp các từ ngữ theo trình tự tăng độ tin cậy (hay độ chắc chắn): Chắc là, dường như, chắc chắn, có lẽ, chắc hẳn, hình như, có vẻ như.

- Dường hình như / có vẻ như - có lẽ - chắc là -

Tiết 98:

Các thành phần biệt lập

I. Thành phần tình thái:

III. Luyện tập:

II. Thành phần cảm thán:

Bài tập 3: Hãy cho biết, trong số những từ có thể thay thế cho nhau trong câu sau đây, với từ nào người nói phải chịu trách nhiệm cao nhất về độ tin cậy của sự việc do mình nói ra, với từ nào trách nhiệm đó thấp nhất Tại sao tác giả (Nguyễn Quang Sáng) lại chọn từ

chắc?

ANH nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt

(1) chắc

(2) hình như

Với lòng mong

nhớ của anh,

Tiết 98:

III. Luyện tập:

ANH nghĩ rằng, con anh

sẽ chạy xô vào lòng anh,

sẽ ôm chặt lấy cổ anh.

(1) chắc (2) hình như (3) chắc chắn

Với lòng mong

nhớ của anh,

ĐÁP án:

chắc chắn :

hình như:

Tác giả dùng từ chắc vì niềm tin vào sự việc sẽ có thể diễn ra theo hai khả năng:

- Thứ nhất : theo tính chất huyết thống thì sự việc sẽ phải diễn ra như vậy.

Bài tập 3:

có độ tin cậy cao nhất.

có độ tin cậy thấp.

Các thành phần biệt lập

I. Thành phần tình thái:

III. Luyện tập:

II. Thành phần cảm thán:

Bài tập 1:

Tìm các thành phần tình thái, cảm thán:

Bài tập 2: Sắp xếp các từ ngữ theo trình tự tăng độ tin

cậy (hay độ chắc chắn): Chắc là, dường như, chắc

chắn, có lẽ, chắc hẳn, hình như, có vẻ như.

Bài tập 4: Viết một đoạn văn ngắn nói về cảm xúc của

em khi thưởng thức một tác phẩm văn nghệ (truyện, thơ, phim, ảnh, tượng ), trong đoạn văn đó có câu Bài tập 3: Những từ có thể thay thế

Tiết 98:

Câu hỏi củng cố

Nội dung bài học cần khắc sâu?

Các thành phần biệt lập

Thành phần tình thái

(ĐƯỢc dùng để thể hiện cách

nhìn của người nói đối với sự

việc được nói đến trong câu)

Thành phần cảm thán

(ĐƯỢc dùng để bộc lộ tâm lý của người nói: vui, buồn, mừng, giận )

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI CHUẨN BỊ BÀI MỚI: + Học thuộc lòng ghi nhớ và hoàn chỉnh các bài tập + Chuẩn bị bài: Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống.