Tài liệu giảng dạy bóng đá

Trận thi đấu đầu tiên được thi đấu với quả bóng đá và một người lao công ngồi trên 1 cái thang để lấy lại quả bóng ở trong rổ khi một đấu thủ ném bóng vào rổ.. Để đạt được kết quả tốt nh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG

Tài liệu giảng dạy “ BÓNG RỔ”, do tác giả Văng Công Danh, công tác tại

Bộ môn Giáo dục thể chất thực hiện Tác giả đã báo cáo nội dung và được Hội đồng Khoa học và Đào tạo Bộ môn thông qua ngày 28/4/2016, và được Hội đồng Khoa học và Đào tạo Trường Đại học An Giang thống nhất

Tác giả biên soạn

ThS Văng Công Danh

Trưởng Đơn vị

Trần Kỳ Nam

Hiệu trưởng

AN GIANG, THÁNG 05 NĂM 2016

LỜI CẢM TẠ

Tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy (Cô) đang công tác tại Bộ môn giáo dục thể chất, Ban giám hiệu, Phòng QLKH-HTQT, Phòng KH-TV đã giúp đỡ, đóng góp ý kiến để tôi hoàn thành tài liệu này

An Giang, ngày 15 tháng 05 năm 2016

Người thực hiện

ThS Văng Công Danh

LỜI CAM KẾT

Tôi xin cam đoan đây là tài liệu giảng dạy của riêng tôi Nội dung tài liệu

có xuất xứ rõ ràng

An Giang, ngày 15 tháng 05 năm 2016

Người biên soạn

ThS Văng Công Danh

1.3 Sự phát triển bóng rổ ở Việt Nam 4

1.4 Ý nghĩa tác dụng môn bóng rổ trong hệ thống GDTC 8

Chương 2: KỸ THUẬT CƠ BẢN TRONG BÓNG RỔ 10

Chương 4: PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY BÓNG RỔ 81

4.1 Nguyên tắc và phương pháp giảng dạy chung 81

4.1.1 Đặc điểm chung 81

4.1.2 Các nguyên tắc giảng dạy 82

4.1.3 Các phương pháp giảng dạy bóng rổ 85

4.2 Phương pháp giảng dạy kỹ thuật bóng rổ: 86

4.2.1 Phương pháp giảng dạy kỹ thuật di chuyển 86

4.2.2 Phương pháp giảng dạy kỹ thuật chuyền và bắt bóng 78

4.2.3 Phương pháp giảng dạy kỹ thuật dẫn bóng 98

4.2.4 Phương pháp giảng dạy kỹ thuật ném rổ 102

4.2.5 GD kỹ thuật đột phá qua người 107

4.3 Phương pháp giảng dạy chiến thuật bóng rổ 107

4.3.1 Phương phap GD-HL chiến thuật tấn công nhanh 108

4.3.2 Phương phap GD CT tấn công qua trung phong 108

4.3.3 Phương phap GD chiến thuật phòng thủ khu vực 109

4.3.4 Phương phap GD chiến thuật phòng thủ kèm người 109

4.4 Giảng dạy bóng rổ cho học sinh phổ thông 110

4.4.1 Nhiệm vụ cơ bản khi GDBR cho học sinh phổ thông 110

4.4.2 Phương pháp GDBR cho HSPT 112

4.4.3 Kế hoạch giảng dạy bóng rổ cho HSPT 114

Chương 5: PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC THI ĐẤU và PHƯƠNG PHÁP TRỌNG TÀI BÓNG RỔ 123

5.1 Phương pháp tổ chức thi đấu 123

5.1.1 Tổ chức một giải Bóng rô 123

5.2 Phương pháp trọng tài br 130

5.2.1 Công tác trọng tài 130

5.2.2 Thành phần TT 131

5.2.3 Quyền hạn và trách nhiệm 131

v

5.2.4 Những điều cần biết của TT điều khiển trận đấu 132

5.2.5 Sự phân công và phối hợp 133

5.2.6 Các ký hiệu TT 137

Chương 6: CHẤN THƯƠNG TRONG TẬP LUYỆN BÓNG RỔ VÀ PHƯƠNG PHÁP PHÒNG TRÁNH 150

6.1 Các chấn thương chủ yếu TLTT 151

6.1.1 Cấu trúc chấn thương 151

6.1.2 Chấn thương tiếp xúc bên ngoài 151

6.2 Các loại chấn thương trong tập luyện và thi đấu bóng rổ 152

6.3 Nguyên nhân dẫn đến chấn thương trong BR 153

6.3.1 Nhận thức 152

6.3.2 Điều kiện sân bãi, dụng cụ 154

6.3.3 Khởi động 154

6.3.4 Trình độ thể lực 155

6.3.5 Không nắm vững cơ bản của KT động tác 155

6.4 Một số phương pháp đề phòng chấn thương trong BR 156

TÀI LIỆU THAM KHẢO 158

CÁC KÝ HIỆU HÌNH VẼ

DANH MỤC BẢNG

35 H35: KT phá bóng khi đối phương DB 59

72 H72: BT di chuyển chân 88

109 H109: Dấu hiệu số áo 140

LỜI GIỚI THIỆU

Bóng rổ là môn học tự chọn Giáo Dục Thể Chất trong nhà trường, nhằm đáp ứng ứng mục tiêu về giáo dục, đào tạo học sinh, sinh viên phát triển toàn diện Bóng rổ là một môn thể thao mang lại hiệu quả cao trong nhiệm vụ tăng cường sức khỏe, phát triển thể chất cho thế hệ trẻ Đây là phương tiện giáo dục thể chất và giải trí có giá trị rất lớn trong môi trường hoạt động của lứa tuổi học sinh, sinh viên

Tài liệu giảng dạy này dành cho đối tượng là sinh viên trường Đại học An Giang Tài liệu cung cấp hệ thống kiến thức cơ bản về hoạt động bóng rổ Từ những khái niệm chung về giảng dạy và kỹ năng vận động chuyên môn tới các dạng bài tập theo hướng chuyên môn cao Tài liệu được biên soạn với mục đích trang bị cho sinh viên vốn kiến thức để họ có thể tham gia hoạt động tập luyện bóng rổ ở trình độ phổ cập và bước đầu đi vào lĩnh vực đào tạo vận động viên bóng rổ năng khiếu

Tài liệu được tổng hợp biên soạn qua tham khảo nhiều tác giả, tài liệu của chương trình đào tạo huấn luyện viên của FIBA cùng với kinh nghiệm thi đấu của bản thân qua nhiều năm, nội dung sẽ phù hợp với yêu cầu về giảng dạy, đào tạo bóng rổ trong nhà trường

CHƯƠNG 1 LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN MÔN BÓNG RỔ

Bóng rổ là môn thể thao tập thể thi đấu đối kháng trực tiếp giữa hai đội ( mỗi đội 5 người ) trong thời gian 4 hiệp, mỗi hiệp 10 phút, được tổ chức trên sân có kích thước 28 m x 15 m

Mục đích của mỗi đội là ném bóng vào rổ đối phương và ngăn cản không cho đối phương ném bóng vào rổ của mình theo qui định của luật thi đấu

Kết quả cuối cùng của thi đấu bóng rổ:

-Điểm số rất cao, trung bình từ 80-85 điểm/trận

-Tần số thay đổi tỷ số nhanh, trung bình cứ 24 giây thay đổi tỷ số 1 lần

-Không có tỷ số hòa ( không có tính chất thỏa hiệp )

1.1 NGUỒN GỐC MÔN BÓNG RỔ: Đỗ Mạnh Hưng & Phạm Ngọc Tú (2013) cho rằng:

Bóng rổ được hình thành từ tháng 12 năm 1891 ở thành phố Springfield bang Massachusetts ( Mỹ ) Khi đó Jame Naismith ( 6/11/1861 - 28/11/1939 ) là 1 giáo viên dạy thể dục của trường Christian Workers ( Hiện nay là trường cao đẳng Springfield ) Ông là huấn luyện viên bóng bầu dục của trường, ông được giao nhiệm vụ soạn ra một trò chơi thú vị ở trong nhà nhằm mục đích giữ các sinh viên trong những tháng mùa đông Trong thời gian khoảng 2 tuần , ông đã đưa ra những điều luật cơ bản cho trò chơi mới Jame Naismith đã đề ra 5 nguyên tắc cơ bản khi làm những điều luật

Trò chơi được chơi với quả bóng tròn và chơi bằng tay

a.Đấu thủ không được cầm bóng chạy

b.Bất kỳ một đấu thủ nào cũng có thể chiếm một vị trí bất kỳ trên sân thi

đấu ở mọi thời điểm

c.Không có va chạm cơ thể giữa hai đấu thủ

d.Gôn là hai cái rổ được đặt nằm ngang cao hơn mặt sân

Ông đã chọn 2 cái thùng làm bằng gổ hồng đào và treo bên cạnh ban công của gian đại sảnh để làm rổ Chiều cao của rổ bằng chiều cao của ban công Đây là chiều Cao ( 10 feet = 3,05 m ) lý tưởng được chọn vì vậy không bao giờ được thay đổi

Trận thi đấu đầu tiên được thi đấu với quả bóng đá và một người lao công ngồi trên 1 cái thang để lấy lại quả bóng ở trong rổ khi một đấu thủ ném bóng vào rổ Lúc đầu thi đấu 9 người/ đội, sau đó rút xuống còn 7 và cuối cùng còn 5 người/ đội Trò chơi mới đã thành công lớn 13 điều luật đầu tiên của Naismith đã dựa trên nguyên tắc : Dùng sự khéo léo để ghi điểm thì tốt hơn là dùng sức mạnh Những điều luật này đã được xuất bản trong tạp chí Triangle ngày 15 tháng 01 năm 1892 dưới tiêu

đề “ Một trò chơi mới ”, có tên là “ Basketball ” –“ Bóng rổ ” Năm 1895, các bảng rổ được gắn bổ sung, làm cho khung rổ thêm chắc chắn hơn

Năm 1911,trường Cao Đẳng Springphild đã phong tặng ông G.Nây Smit danh hiệu kiện tượng Giáo Dục Thể Chất

1.2 SỰ PHÁT TRIỂN MÔN BÓNG RỔ TRÊN THẾ GIỚI:

Sự phát triển môn bóng rổ theo thời gian dẫn đến sự thay đổi luật thi đấu, trang

thiết bị, dụng cụ, trang phục thi đấu của VĐV

- Năm 1893, lần đầu tiên xuất hiện vành bóng rổ bằng sắt và có lưới

- Năm 1894, chu vi của bóng đã tang lên từ 72,2 – 81,3 cm

- Năm 1895, các quả ném phạt được thực hiện ở cự ly 4,572 m

- Năm 1896, người chơi được dẫn bóng trong mọi trường hợp

Có 4 giai đoạn phát triển bóng rổ trên thế giới:

1.2.1 Giai đoạn thứ nhất: Đỗ Mạnh Hưng & Phạm Ngọc Tú (2013)

Năm 1891, môn bóng rổ ra đời, đây là môn thể thao mới, làm sinh động hơn đối với các giờ thể dục

Năm 1894, sau khi luật bóng rổ ban hành và áp dụng trong thi đấu thì kỹ thuật

và chiến thuật của bóng rổ không ngừng phát triển Đặc biệt, xuất hiện chiến thuật phòng ngự và chiến thuật tấn công, hình thành chức năng, vị trí của từng cầu thủ

Giai đoạn này, bóng rổ được phát triển sang các nước phương đông như: Nhật Bản, Trung Quốc, Philippin rồi sang Châu Âu và Nam Mỹ Tại Thế vận hội lần thứ 3 năm 1904, Bóng rổ được tổ chức thi đấu biểu diễn

Năm 1913, giải bóng rổ Châu Á được tổ chức tại Manila Philippin

1.2.2 Giai đoạn thứ hai:

Từ năm 1919-1931: Các hiệp hội bóng rổ quốc gia của các nước được thành lập và bắt đầu có các cuộc thi đấu giao hữu quốc tế

Năm 1923, Giải bóng rổ quốc tế đầu tiên của nữ được tổ chức ở Pháp có các đội: Ý, Pháp, Tiệp Khắc…

1.2.3 Giai đoạn thứ ba:

Từ năm 1932- 1947 đây là giai đoạn bóng rổ phát triển mạnh trên thế giới Sự kiện đáng ghi nhớ trong lịch sử Bóng rổ là việc thành lập Liên đoàn bóng rổ quốc tế, gọi tắt là FIBA ( Federation Internationnal Basketball Amateur ) vào ngày 18/6/1932, vào ngày này, lãnh đạo của liên đoàn 8 nước gồm: Ý, Achentina, Hy Lạp, Latvia,Bồ Đào Nha, Rumani, Thụy Sỹ và Tiệp Khắc đã tham dự cuộc họp lần đầu tiên, đưa ra ý kiến thống nhất những điều luật thi đấu

Năm 1935,Ủy ban Olympic quốc tế đã đưa ra quyết định công nhận môn bóng

rổ là môn thể thao có trong chương trình thi đấu của Thế vận hội

Năm 1936 Bóng rổ lần đầu tiên đưa vào Thế vận hội lần thứ 11, được tổ chức tại TPBeclin với 21 đội tham dự và đội bóng rổ Mỹ đoạt chức vô địch

Năm 1938, giải bóng rổ Nữ Châu Âu đầu tiên được tổ chức tại Roma, đội Ý đoạt chức vô địch

Sau chiến tranh tế giới lần thứ hai, từ năm 1947, các đội bóng rổ của các nước khối XHCN bắt đầu tham dự Thế vận hội Olympic

1.2.4 Giai đoạn thứ tƣ:

Từ năm 1948-1965: Giai đoạn này lien đoàn bóng rổ thế giới có 50 nước thành viên, nhiều giải bóng rổ thế giới được tổ chức với qui mô lớn Trong chuyên môn, những năm này, kỹ thuật và chiến thuật bóng rổ phát triển rất mạnh và nhảy vọt, nâng cao độ khó, VĐV ném rổ từ 2 tay sang 1 tay, điều này gây khó khăn cho phòng thủ của đối phương Trước đây trung bình mỗi trận đấu có tỷ số khoảng 20-30 điểm, thì lúc này trung bình mỗi trận đấu đạt từ 50-60 điểm

Năm 1950, giải bóng rổ nam vô địch thế giới đầu tiên tổ chức tại Achentina và đội chủ nhà đoạt chức vô địch

Năm 1953, giải bong rổ nữ vô địch thế giới được tổ chức tại Chi lê và đội bóng

rổ nữ của Mỹ đoạt chức vô địch

Giải bóng rổ vô địch thế giới cho cả Nam và Nữ luân phiên 4 năm tổ chức một lần

Từ những năm 1950, chiến thuật bóng rổ tấn công mạnh hơn chiến thuật phòng thủ, trong các đội xuất hiện nhiều cầu thủ cao to để chiếm ưu thế Ngoài ra, luật 30 giây và 3 giây cũng được ban hành, luật này ra đời nhằm giảm bớt các đội đã dẫn điểm dùng kỹ thuật dẫn bóng hoặc giữ bóng, kéo dài thời gian tấn công ( câu giờ ) Đồng thời điều luật này cũng nhằm tăng nhịp độ thi đấu, khuyến khích tấn công tạo sự gay cấn và hấp dẫn cho trận đấu và sự say mê của khán giả

Năm 1965, liên đoàn bóng rổ thế giới FIBA có 122 thành viên

Năm 1972, Bóng rổ Nữ được chính thức đưa vào thế vận hội Olympic

Năm 1983, FIBA có 157 thành viên trên khắp các Châu lục: Châu Âu 31, Châu Á 38, Châu Phi 40, Châu Mỹ 38, Châu Úc và Châu Đại Dương 10

Năm 1987, FIBA có 168 nước thành viên

Về thành tích đối với Nam Bóng rổ tập trung ở một số nước như: Mỹ, Liên Xô cũ, Nam Tư, Ý, Hy Lạp, Tiệp Khắc, Brazin Ở giải Nữ: chu yếu Mỹ, Liên Xô cũ, Bungari, Trung Quốc, Hàn Quốc

1.3 SỰ PHÁT TRIỂN CỦA BÓNG RỔ VIỆT NAM: Đỗ Mạnh Hưng & Phạm Ngọc

Tú (2013) cho rằng:

Bóng rổ du nhập vào Việt Nam vào đầu thế kỷ XX, cùng với sự xâm lược của thực dân Pháp Thời kỳ đầu, Bóng rổ chỉ phát triển ở phạm vi hẹp trong một số trường học, công sở và trong hàng ngũ của binh lính Pháp

Bóng rổ lúc bấy giờ chỉ tập trung ở các thành phố lớn như: Hà Nội, Hải Phòng, Sài Gòn, Huế…Các môn thể thao nói chung, môn bóng rổ nói riêng, nhìn chung chủ yếu phục vụ cho riêng cho giai cấp thống trị Lúc đó những trận đấu do người ngoại quốc (người Hoa, người Pháp là chủ yếu) tổ chức chơi với nhau Những đội bóng rổ chính quy đầu tiên khi đó tất cả điều là của người Pháp thành lập Cùng lúc này ở miền Bắc cũng có một đội bóng rổ tồn tại rất ngắn thuộc quản lý của quân đội Mặc dù được cho tập huấn tại Liên Xô, nhưng không có thành tích và sau đó cũng giải thể Năm 1936 chính thức có đội bóng rổ đầu tiên có người Việt, nhưng chỉ là một đội nghiệp dư rất nhỏ bé ở Gia Định ( nay là thành phố Hồ Chí Minh ) Sau năm 1954, bóng rổ miền Nam có một giai đoạn khá hưng thịnh Ngoài phong trào bóng rổ ở Sài Gòn, còn có các đội ở Sóc Trăng, Cần Thơ, Đà Nẵng và Đà Lạt xuất hiện Tuy nhiên đa phần những đội này cũng chỉ là nghiệp dư, do những binh lính người Việt tự tổ chức Họ thi đấu trong những trận đấu biểu diễn do các quan chức chính quyền hay những người giàu có tổ chức ra và mục đích các trận đấu đơn thuần là

để giải trí

Hình 1:Tấm ảnh hiếm hoi về phong trào bóng rổ trước năm 1975

Nói ngắn gọn, bóng rổ lúc này tạm nổi lên do những người miền Nam bắt đầu biết đến bóng rổ Hoa Kỳ Do tò mò nên họ hay tổ chức những trận đấu để tự tiêu khiển

Hình 2:Trận đấu bóng rổ trong hoàng hôn của binh sĩ Mỹ tại Việt Nam

Bóng rổ miền Nam bắt đầu sống trở lại và xảy ra cạnh tranh nội địa – ngoại quốc Quân đội Mỹ có rất nhiều binh lính thi đấu bóng rổ và ở hầu hết các căn cứ không quân hay hải cảng, luôn có ít nhất mội đội bóng rổ

Thanh niên thời đó nếu chơi thể thao giỏi đều được tuyển vào đội thể thao của quân đội Những thành viên trong đội thể thao của quân đội không phải xung quân và

đi chiến đấu Cho nên một số người ra sức luyên tập để khỏi phải chết trận Các CLB bóng rổ khi đó đều nằm trong một đơn vị quân sự nào đó nhưng đội tuyển quốc gia tiệt nhiên không được thành lập Khoảng một thời gian khá lâu sau đó đội tuyển bóng rổ quốc gia nam mới được thành lập tại miền Nam – Việt Nam và từng

2 lần tham dự giải bóng rổ châu Á ở các năm1963 và1965 1963 ABC Championship for men (Giải bóng rổ vô địch châu Á 1963 nội dung nam)

Ở giải này có tổng cộng 10 đội và chia làm 2 bảng, VN nằm ở bảng A và xếp ở

vị trí 4/5 chỉ với 1trận thắng trước Singapore

Có lẽ do thất bại thảm hại ở 2 giải châu Á liên tiếp nên chính quyền khi đó quyết định không cử đội nam thi đấu nữa mà đầu tư mạnh mẽ hơn ở bóng rổ nữ và đã cho tham gia vào giải châu Á nội dung nữ vào các năm 1970 và 1974 Năm 1970 ABC Championship for women (Giải bóng rổ vô địch châu Á 1963 nội dung nữ)

Còn về miền Bắc sau năm 1954 hòa bình lập lại ở miền bắc, phong trào bóng rổ được phát triển rộng ở các trung tâm như: Hà Nội, Quảng Ninh, Cao Bằng, Lạng Sơn, các ngành và lực lượng vũ trang Hàng năm, đều có tổ chức giải vô địch bóng rổ toàn miền bắc: Giải hạng A, giải hạng B cho cả Nam và Nữ, giải vô địch các đội mạnh, giải thanh thiếu niên Tuy nhiên những người tập luyện cho đội bóng rổ khi đó chủ yếu là các VĐV điền kinh bình thường, có thể chất nhưng chiều cao hạn chế để chơi môn này

Năm 1975 sau khi đất nước được giải phóng, phong trào tập luyện Bóng rổ ngày càng phát triển mạnh mẽ và có sức thu hút đông đảo tầng lớp xã hội tập luyện nhất là học sinh, sinh viên Mặc dù, còn gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, nhưng hàng năm Uỷ ban TDTT phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo đều tổ chức giải Bóng rổ học sinh, sinh viên toàn quốc, các giải vô địch quốc gia và các giải trẻ thanh thiếu niên trên phạm vi toàn quốc Bóng rổ là môn thể thao tập thể mang tính đối kháng, đòi hỏi kỹ, chiến thuật nhuần nhuyễn Đây cũng là môn thể thao có sức hấp dẫn và lôi cuốn mạnh

mẽ, nhất là đối với lứa tuổi học sinh, sinh viên Trận đấu giữa Việt Nam và Lào tại Giải bóng rổ Sinh Viên ĐNA 2006

Hiện nay, trên cả nước môn Bóng rổ đã phát triển rất mạnh, các địa phương, trung tâm có phong trào Bóng rổ đứng đầu là Thành phố HCM, Hà Nội, Quân Đội, Yên Bái, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Sóc Trăng Minh chứng cho sự phát triển mạnh mẽ của Bóng rổ Việt Nam Năm 1992 Liên đoàn Bóng rổ Việt Nam, viết tắt là VBF ( Vietnam Basketball Federation ) là thành viên chính thức của Liên đoàn Bóng rổ thế giới đưa Bóng rổ Việt Nam bước sang một thời kỳ mới.Bóng rổ là môn thể thao phát triển rộng khắp trên thế giới và có mặt tại các kỳ Thế vận hội Olympic, Châu lục và khu vực Bóng rổ là môn thể thao đòi hỏi các VĐV phải có thể lực, chiều cao, sức bật tốt đồng thời phải có sự phối hợp thống nhất giữa các thành viên trong đội Trong thi đấu Bóng rổ, ngoài việc tăng khả năng tranh đua về mọi mặt, còn giúp VĐV hoàn thiện mình trong lối chơi và năng động trong cuộc sống

1.4 Ý NGHĨA TÁC DỤNG MÔN BÓNG RỔ TRONG HỆ THỐNG GIÁO DỤC THỂ CHẤT: Đỗ Mạnh Hưng & Phạm Ngọc Tú (2013) cho rằng:

Tập luyện và thi đấu Bóng rổ có tác dụng thúc đẩy sự phát triển toàn diện các tố chất vận động cho người tập như: Sức nhanh, sức mạnh, sức bền, mềm dẻo, khéo léo

và khả năng phối hợp vận động

Bóng rổ với nhiều động tác tự nhiên đa dạng khác nhau như: đi bộ, chạy, dừng, quay người, nhảy, bắt, ném và dẫn bóng, được thực hiện trong điều kiện thi đấu đối kháng Bóng rổ có tác động cũng cố hệ thần kinh, cơ quan vận động, thúc đẩy nhanh sự trao đổi chất và tăng cường khả năng hoạt động của các hệ thống cơ quan trong cơ thể

Bóng rổ là môn đối kháng tập thể trực tiếp, nên ngoài sự phát triển toàn diện các

tố chất vận động, nó còn phát triển tính dũng cảm, tính đoàn kết, tính kỷ luật, quyết đoán trong các tình huống thi đấu và phát triển khả năng tư duy chiến thuật Do Bóng

rổ có đặc điểm là phạm vi thi đấu sân nhỏ, 10 cầu thủ phải thi đấu liên tục trong 40 phút, đòi hỏi cầu thủ phải vận động với cường độ cao, xu hướng bóng rổ hiện đại đòi hỏi cầu thủ phải nhanh và chuẩn xác, phải thuần thục nhiều động tác cơ bản Từ đó,

người chơi bóng rổ luôn có một tư duy chiến thuật nhạy bén, linh hoạt sáng tạo, sự phối hợp đồng đội thật chặt chẽ, có hệ thống và liên hoàn

Bóng rổ còn là một phương tiện rất hữu hiệu, phù hợp với các bài tập bổ trợ nhằm phát triển tổng hợp các tố chất thể lực cho vận động viên của các môn thể thao khác

Ngoài ra, Bóng rổ do đặc điểm là sử dụng tất cả cá bộ phận tứ chi, thân người , nên tầm vóc và dáng người phát triển luôn cân đối và hài hòa hay nói đúng hơn là có thân hình săn chắc và đẹp, là môn có thể phát triển chiều cao cho lứa tuổi thanh thiếu niên nói riêng và VĐV nói chung, Bóng rổ còn là điều kiện tốt để sinh viên giải trí, thư giản sau giờ học, đây cũng là nhân tố thu hút người chơi

Vì vậy môn bóng rổ đã được đưa vào chương trình Giáo Dục Thể Chất cho các lứa tuổi từ các trường phổ thông cho đến các trường Đại học, Cao đẳng, Trung học chuyên nghiệp và dạy nghề

Kỹ thuật của VĐV ở mỗi giai đoạn phát triển của mình, chính là phương pháp

có hiệu quả nhất đã được kiểm nghiệm qua thực tế để tạo cho VĐV đó khả năng ( trong phạm vi luật cho phép ) hoạt động một cách có hiệu quả trong các tình huống thi đấu phức tạp Để đạt được kết quả tốt nhất trong các tình huống thi đấu vừa hình thành tức thì, VĐV bóng rổ cần phải biết sử dụng thành thạo các động tác và các phương pháp kỹ thuật khác nhau, biết cách lựa chọn động tác thích hợp nhất hay phối hợp các động tác

và thực hiện chúng một cách nhanh chóng và chính xác

Việc thực hiện các động tác kỹ thuật bóng rổ, có thể chia làm 2 loại: thực hiện với tốc độ nhanh ( biên độ nhỏ ) và thực hiện với tốc độ chậm ( biên độ lớn ), hai loại này có sự khác nhau rất cơ bản theo khả năng co cơ, sức mạnh phản lực và thụ động, tình trạng cảm xúc, sự hoạt động tích cực của VĐV

Trong các giai đoạn phát triển bóng rổ khác nhau, số lượng các động tác, các phương pháp thực hiện động tác, phân tích đánh giá thực hiện đã được thay đổi và hoàn thiện Việc thay đổi luật thi đấu, việc làm phong phú hơn các chiến thuật thi đấu cùng với tốc độ huấn luyện thể lực của VĐV ngày một nâng cao đã ảnh hưởng nhiều tới sự cải tiến các động tác kỹ thuật

2.2 PHÂN LOẠI KỸ THUẬT TRONG BÓNG RỔ: Đinh Can (1978) cho thấy rằng:

Kỹ thuật bóng rổ được chia làm 2 phần chính: kỹ thuật tấn công và kỹ thuật phòng thủ Trong mỗi phần lại chia thành 2 nhóm Kỹ thuật tấn công gồm: kỹ thuật di chuyển và kỹ thuật khống chế bóng, kỹ thuật phòng thủ gồm kỹ thuật di chuyển và kỹ thuật khống chế bóng và cản phá

(Bảng 1: Sơ đồ phân loại kỹ thuật )

2.2.1 Kỹ thuật tấn công: Đinh Can (1978) cho rằng:

2.2.1.1 Các kỹ thuật di chuyển không bóng:

Để di chuyển trên sân, VĐV sử dụng các động tác: đi, chạy, nhảy, dừng và quay người Nhờ có những động tác này VĐV có thể chọn vị trí đúng, thoát khỏi sự kèm bám của đối phương để bắt, chuyền, dẫn bóng, đồng thời lôi kéo đối phương theo mình

để tạo khoảng trống cho đồng đội thực hiện mục đích tấn công của đội

a Đi:

Trong thi đấu bóng rổ, động tác đi chỉ để sử dụng khi thay đổi vị trí trong thời gian ngắn hoặc giảm cường độ thi đấu, khác với đi bộ bình thường, trong bóng rổ đi gối hơi co, giúp cho VĐV luôn có khả năng tang tốc bất ngờ

b Chạy:

b1 Chạy tự nhiên:

Đặc điểm khi di chuyển là mắt luôn quan sát tình hình trên sân để điều khiển sự

di chuyển của mình Khi chạy hai chân đặt trên mặt đất bằng nữa trên của bàn chân hoặc cả bàn chân, người hơi ngã về phía trước, hai đầu gối khuỵu tự nhiên, hai tay co

và đánh tự nhiên ở hai bên thân mình

Những sai lầm thường mắc và phương pháp sửa chữa

Những sai lầm thường mắc Phương pháp sửa chữa

1.Vai và tay bị gò bó, không thả lỏng

nên chóng mệt mỏi

2.Khi di chuyển không quan sát tình

hình trên sân, chỉ tập trung vào một vị

trí nên dễ xảy ra va chạm

1.Không so vai khi chạy, hai tay nắm

hờ, thả lỏng cẳng tay, cổ tay 2.Mắt không nhìn xuống đất mà quan sát nhìn các hướng

Những sai lầm thường mắc và phương pháp sửa chữa

Những sai lầm thường mắc Phương pháp sửa chữa

1.Trong di chuyển thay đổi tốc độ

không tự nhiên

2.Độ ngả của thân người không phù

hợp với tốc độ chạy

1.Kẻ trên sân bóng rổ những vạch cách nhau khoảng 10m, chạy chậm đến vạch này và chạy nhanh đến vạch kia

2.Mắt không nhìn xuống đất mà quan sát nhìn các hướng

b3 Chạy lùi:

Trong bóng rổ khi cần quan sát ngược với hướng di chuyển thì người ta sử dụng

kỹ thuật chạy lùi Chạy lùi là phương pháp tốt nhất để nhận những quả bóng từ dưới lên, hoặc trong phòng thủ để quan sát tình hình tấn công của đối phương trên sân

Khi chạy đầu gối hai chân hơi gấp, thân trên hơi ngả về trước, lưng quay về hướng định di chuyển

Những sai lầm thường mắc và phương pháp sửa chữa

1.Trong di chuyển thực hiện động tác

2.Tập cảm giác cơ thể như: mắt, thân, chân, tay….khi có người phía sau

b4 Chạy nghiêng:

Trong thi đấu bóng rổ để dễ quan sát được tình hình trên sân, VĐV thường sử dụng động tác chạy nghiêng Khi chạy nghiêng động tác chạy như chạy tự nhiên, hai mủi chân luôn hướng về phía di chuyển, song thân trên và mặt vẫn quay về phía có bóng để quan sát

Những sai lầm thường mắc và phương pháp sửa chữa

Những sai lầm thường mắc Phương pháp sửa chữa

1.Khi chạy thường xuyên cả thân và

b5 Chạy biến hướng:

Đang chạy VĐV đột ngột thay đổi hướng di chuyển, nhằm mục đích thoát khỏi người kèm

Khi chạy muốn đổi hướng cần sử dụng chân nghịch với hướng muốn di chuyển đạp xuống đất nghịch hướng với đường di chuyển, thân người và các bước tiếp theo xoay về hướng đó để di chuyển Muốn chạy chuyển hướng có kết quả khi có người phòng thủ thì phải dấu được ý định trước khi làm động tác, tốc độ trước khi chuyển bóng chậm, sau đó chuyển hướng phải nhanh

( Hình 3: chạy biến hướng)

Những sai lầm thường mắc và phương pháp sửa chữa

Những sai lầm thường mắc Phương pháp sửa chữa

1.Động tác chuyển hướng không nhịp

nhàng

1.Tập phối hợp di chuyển với tốc độ từ chậm tới nhanh

2.Không đạt hiệu quả khi chuyển

hướng 2.Trước khi đổi hướng phải dấu được ý định, bước thứ nhất khi chuyển hướng

phải nhanh, ngắn

c Nhảy:

Trong bóng rổ nhảy được sử dụng như những động tác độc lập là một phần quan trọng của nhiều động tác kỹ thuật khác Trong thi đấu các động tác tranh bóng, chuyền bắt bóng, ném rổ và cướp bóng dưới rổ…đều yêu cầu VĐV cần có kỹ thuật bật nhảy tốt Có 2 cách thực hiện kỹ thuật nhảy, nhảy bằng hai chân và nhảy bằng một chân

c1 Nhảy bằng hai chân:

Động tác này thường được thực hiện khi đứng tại chỗ và được dùng nhiều trong nhảy tranh bóng, ném rổ và cướp bóng dưới rổ

Trong khi nhảy, hai chân khuỵu gối, hạ thấp trọng tâm, sau đó dùng sức mạnh đạp 2 chân từ gót chuyển lên mũi bàn chân, vươn mạnh thân, đồng thời hai tay vươn từ dưới đưa ra trước-lên trên để thực hiện tranh bóng

c2 Nhảy bằng một chân:

Thường được thực hiện khi có chạy đà Để thực hiện tối đa quán tính chạy đà, bước cuối cùng trước khi giậm nhảy cần dài hơn trước đó và đặt gót chân chạm đất Tiếp đó khuỵu gối để hạ thấp trọng tâm và khi bật lên thì đạp mạnh chân từ gót lên mũi, đồng thời hai tay vung từ thấp lên cao, chân lăng đánh mạnh từ sau ra trước, lên trên để góp phần đẩy cơ thể lên cao Sau khi bật nhảy lên cao, để thực hiện các động tác kỹ thuật VĐV cần chuẩn bị để có thể tiếp đất nhẹ nhàng bằng việc gập chân để giảm chấn động

( Hình 4: Dừng bằng 2 bước.)

d2 Nhảy dừng:

Thường áp dụng khi bước di chuyển vừa phải, khi đang chạy muốn dừng lại thì dùng 1 chân đạp đất để nhảy trên không, thân trên hơi ngả ra sau, khi rơi xuống hai chân cùng một lúc hoặc lần lượt chạm đất Khi chạm đất người hơi ngả về phía sau, hai chân khuỵu dùng mép bàn chân miết xuống đất ( hình 5 )

( Hình 5: Nhảy dừng.)

Những sai lầm thường mắc và phương pháp sửa chữa

Những sai lầm thường mắc Phương pháp sửa chữa

1.Khi dừng 2 chân thường di chuyển

nên phạm luật chạy bước

1.Tại chỗ tập miết bàn chân xuống đất, khi làm tốt mới sử dụng tốc độ nhanh

2.Không giữ được thăng bằng khi dừng 2.Trọng tâm cơ thể phải hạ thấp, luôn

ngả người về phía sau, kết hợp với hai tay đánh mạnh để giữ cho thân người thăng bằng

e Kỹ thuật quay người:

Quay người thường dùng để thoát khỏi người phòng thủ, tránh được hành động phá cướp bóng của đối phương Có 2 cách quay người là quay trước và quay sau Nếu chân di chuyển quay ra trước và quay sau Nếu chân di chuyển quay ra trước mũi chân trụ gọi là quay trước, nếu chân di chuyển quay ra sau gót chân trụ thì gọi là quay sau

Khi quay người, hai gối trùng, trọng tâm thấp, hai chân rộng bằng vai, trọng tâm dồn vào chân trụ Dùng nửa bàn chân trên của bàn chân trụ thực hiện động tác quay, khi quay thì đạp mạnh kết hợp với động tác xoay thân trên về trước hoặc sau, trọng tâm giữ nguyên, chân sau khi đạp đất phải chủ động bước về hướng quay

Những sai lầm thường mắc và phương pháp sửa chữa

1.Khi quay thường phạm luật chạy

bước do di chuyển bàn chân trụ

2.Quay người không hết và mất thăng

2.Khi quay thân người không di chuyển nhấp nhô, chân sau khi đạp đất phải chủ động bước về hướng quay

3.Phải chủ động kết hợp cả vai, hông và tay đánh chéo về hướng sau cùng với sức của chân quay đạp đất

2.2.1.2 Kỹ thuật khống chế bóng:

a Kỹ thuật bắt bóng:

* Tầm quan trọng của kỹ thuật bắt bóng:

Bắt bóng là một động tác mà nhờ nó mà VĐV có thể kiểm soát bóng một cách chắc chắn và áp dụng những động tác tấn công có bóng tiếp theo

Bắt bóng cũng là tư thế ban đầu để tiến hành tiếp theo các động tác chuyền bóng, dẫn bóng, ném rổ Vì vậy cấu trúc của động tác bắt bóng phải đảm bảo để có thể thực hiện các động tác tiếp theo một cách hợp lý Nếu bắt bóng không tốt thì sẽ mất cơ hội tấn công và đối phương bắt được bóng thì sẽ bị phản công ngược lại

* Phân loại kỹ thuật bắt bóng:NXB TDTT (2006) cho thấy:

( Bảng 2: Phân loại KT bắt bóng )

a1 Kỹ thuật bắt bóng bằng 2 tay:

 Đặc điểm sử dụng:

Bắt bóng bằng hai tay là động tác được sử dụng nhiều trong thi đấu, có thể bắt bóng từ mọi hướng đến, bắt dễ dàng, bảo vệ bóng tốt, thuận tiện cho động tác tiếp theo, song phạm vi bắt bóng hẹp

 Phân tích kỹ thuật:

+ TTCB: Hai chân đứng song song hoặc trước sau, khoảng cách rộng bằng vai,

gối khuỵu, thân trên quay về hướng bóng đến

+ Bắt bóng: hai tay mở thành hình túi, các ngón tay mở thả lỏng tự nhiên, hình

chiếc phễu, khoảng cách giữa 2 tay nhỏ hơn đường kính của bóng, hai ngón cái tạo thành hình chữ A ( hình.6.), chủ động đưa ra đón bóng theo hướng bóng đến

( Hình 6: Bắt bóng bằng 2 tay.)

Bộ phận tiếp xúc đầu tiên với bóng là các ngón tay, sau đó nhanh chóng hoãn xung đưa bóng nằm gọn vào 2 lòng bàn tay, đồng thời khép cổ tay gần vào nhau và 2 tay hơi gập lại ở khớp khuỷu và kéo về trước ngực để bảo vệ bóng, chuẩn bị làm các động tác tiếp theo

( Hình 6b: Bắt bóng bằng 2 tay.)

Những sai lầm thường mắc và phương pháp sửa chữa

Những sai lầm thường mắc Phương pháp sửa chữa

1.Hình tay bắt bóng không đúng nên

không bắt được bóng

1.Tập mô phỏng hình tay bắt bóng -Tập cách cầm bóng đúng hình tay -Tập tại chỗ tự tung bóng lên và bắt bóng hoặc chuyền vào tường và bắt bóng đúng hình tay

2.Khi bắt bóng, bóng bị bật khỏi tay

hoặc bóng bị lọt ra phía sau

2.Chủ động đưa tay đón bóng và hoãn xung

a2 Bắt bóng bằng 1 tay:

 Đặc điểm sử dụng:

Động tác được sử dụng nhiều trong thi đấu, để bắt những quả bóng xa thân người mà 2 tay không bắt được Phạm vi không chế của động tác này rộng hơn so với bắt bóng bằng 2 tay, song khó và không chắc chắn

 Phân tích kỹ thuật:

+ TTCB: đứng chân trước chân sau, khoảng cách rộng bằng vai, gối khuỵu,

thân trên quay về hướng bóng đến

+ Khi thực hiện động tác: cần chủ động đưa tay ra đón bóng, bàn tay và ngón

tay không giữ căng, hướng về phía bóng tới Khi bóng vừa chạm các ngón tay, thì đưa tay ra sau xuống thấp dùng lực hoãn xung của cổ tay và các ngón tay giữ bóng lại ( tay tiếp tục chuyển động theo đường bay của bóng ) đồng thời quay người một chút về phía tay bắt bóng để hỗ trợ cho động tác này

+ Kết thúc: giữ bóng bằng 1 tay, sau đó giữ chặt bóng bằng 2 tay để sẵn sàng

thực hiện động tác tiếp theo

( Hình 7: Bắt bóng bằng 1 tay.)

Những sai lầm thường mắc và phương pháp sửa chữa

Những sai lầm thường mắc Phương pháp sửa chữa

1.Khi bắt bóng bị rơi xuống đất hoặc

bật khỏi tay

1.Chủ động đưa tay đón bóng -Dùng lực hoãn xung kéo bóng về

2.Khi kéo bóng về thường bị rơi mất

bóng ảnh hưởng đến động tác tiếp theo

nhanh và chủ động giữ lấy bóng 2.Khi bắt bóng phải kết hợp giữa xoay

cổ tay, cánh tay cùng với cẳng tay cho tới khi kéo bóng tới vị trí trước ngực

b Kỹ thuật chuyền bóng:

* Tầm quan trọng của kỹ thuật chuyền bóng:

Trong thi đấu bóng rổ, chuyền bóng tốt là cơ sở cho sự phối hợp chính xác giữa các cầu thủ trên sân thi đấu Nếu chuyền bóng không tốt thì không có điều kiện ném rổ được Trong tấn công, nếu chuyền bóng không chính xác dễ bị đối phương cắt bóng hoặc đồng đội nhận được bóng trong điều kiện khó khăn thì hiệu quả tấn công không tốt, khả năng giành thắng lợi sẽ không cao

* Phân loại kỹ thuật chuyền bóng:

( Bảng 3: phân loại KT chuyền bóng.)

* Yêu cầu chung về chuyền bóng:

Trong thi đấu bóng rổ có thể vận dụng các kỹ thuật chuyền bóng khác nhau, muốn chuyền bóng tốt cần phải chú ý những điểm sau:

+ Sau khi bắt bóng phải làm động tác chuẩn bị chuyền bóng ngay để tranh thủ thời cơ tấn công

+ Khi chuyền bóng cần dùng sức của cổ tay và các ngón tay là chủ yếu, sức cánh tay và thân người là động tác hỗ trợ

+ Phải dựa vào tốc độ của đồng đội mà chuyền cho phù hợp

+ Phải tùy vào vị trí của đồng đội ở trên sân mà chuyền xa hay gần, mạnh hay nhẹ để đồng đội bắt được một cách dễ dàng

b1 Kỹ thuật chuyền bóng hai tay trước ngực:

* Đặc điểm sử dụng:

Đây là phương pháp cơ bản cho phép chuyền bóng nhanh và chính xác cho đồng đội ở khoảng cách gần hay trung bình Kỹ thuật này dùng nhiều khi đối phương không kèm chặt

* Phân tích kỹ thuật:

+ TTCB: Đứng chân trước, chân sau, khoảng cách 2 chân rộng bằng vai, gối

khuỵu, mắt quan sát hướng chuyền

Hai tay cầm bóng ở hai bên lùi về nữa sau của bóng, các ngón tay xòe tự nhiên, bóng tiếp xúc vào phần chai tay và các ngón tay, lòng bàn tay không chạm bóng Cánh tay thả lỏng tự nhiên, bóng để ở trước bụng trên ( Hình 8 )

( Hình 8: Hình tay chuyền bóng.)

+ Khi chuyền: người ngả nhanh về trước, chân sau đạp đất, hai tay đưa từ dưới

lên, tạo thành một đường vòng cung nhỏ, cổ tay hơi bẻ và duỗi cánh tay về hướng chuyền Khi tay gần thẳng hết dùng lực cổ tay, các ngón tay ( trỏ, giũa và cái ) đẩy bóng đi, bóng rời tay cuối cùng ở ngón trỏ và ngón giữa Để tạo lên đường bóng đi mạnh, các ngón tay phải miết đều vào bóng và khi bóng rời tay, lòng bàn tay hơi xoay

ra ngoài Sau khi bóng rời khỏi tay, hai tay duỗi thẳng, trọng tâm dồn về hướng chuyền

+ Kết thúc: Hai lưng bàn tay hướng vào nhau

( Hình 8B: chuyền bóng 2 tay trước ngực.)

Những sai lầm thường mắc và phương pháp sửa chữa

Những sai lầm thường mắc Phương pháp sửa chữa

1.Chuyền bóng không đúng, không sử

dụng được lực của cổ tay khi chuyền

2.Phối hợp động tác không nhịp nhàng

giữa tay, chân và thân

1.Tập cầm bóng đúng vị trí khi chuyền -Tập mô phỏng động tác chuyền không bóng

-Tập chuyền bóng với tốc độ chậm sau

đó nhanh dần 2.Cầm bóng cố định, tập chuyền sức từ chân tới tay

-Tập miết đều hai tay vào bóng -Tập chuyền ở cự li gần sau đó kéo dài

* Phân tích kỹ thuật:

+TTCB: Đứng chân trước chân sau, khoảng cách 2 chân rộng bằng vai, gối

khuỵu, trọng tâm thấp, hai tay cầm bóng để ở trước bụng trên, cánh tay thả lỏng tự

nhiên

+ Khi chuyền:

Hai tay đưa từ dưới lên trên ra trước tạo thành một đường vòng cung nhỏ, khi đưa tay đến ngang ngực thì xoay 2 cổ tay và lòng bàn tay hướng xuống mặt sân nơi chuyền, duỗi cánh tay về phía hướng chuyền, khi tay gần thẳng hết dùng lực cổ tay, các ngón tay đẩy bóng đi, các ngón tay phải miết đều vào bóng Điểm chạm bóng của động tác chuyền bóng bật đất ở 1/3 khoảng cách giữa người bắt và người chuyền ( điểm chạm nền 2/3 khoảng cách tới người chuyền, 1/3 khoảng cách tới người bắt ) Nếu người phòng thủ cách xa người chuyền bóng thì điểm chạm nền ở ngay chân người phòng thủ

+ Kết thúc động tác:

Hai tay duỗi thẳng, lòng bàn tay hơi xoay ra ngoài, trọng tâm dồn về hướng chuyền

( Hình 9: chuyền bóng bằng 2 tay bật đất.)

Những sai lầm thường mắc và phương pháp sửa chữa

Những sai lầm thường mắc Phương pháp sửa chữa

1.Chuyền bóng dễ bị đối phương đoán

được ý định chuyền

2.Khi kéo bóng về thường bị rơi mất

bóng, ảnh hưởng đến động tác tiếp theo

1.Căn cứ vào vị trí đứng của người phòng thủ, để chọn điểm chạm nền nảy lên thích hợp

-Động tác thực hiện phải tự nhiên, khi chuyền nên kết hợp với động tác giả -Tập chuyền bóng nhanh và kín 2.Tập chuyền với 2 tay dùng lực đều, xoay cổ tay, miết các ngón tay đều vào bóng

-Dùng lực của các ngón tay ( trỏ, cái, giữa )kết hợp duỗi tay và sức mạnh của chân, hông, thân người đẩy bóng đi

b3 Kỹ thuật chuyền bóng hai tay trên đầu:

* Đặc điểm sử dụng:

Kỹ thuật này thường được sử dụng để chuyền bóng ở khoảng cách trung bình khi đối phương phòng thủ chặt hoặc khi bắt bóng ở trên cao và muốn chuyển bóng ngay Vị trí bóng ở trên đầu tạo ra khả năng ném bóng chính xác cho đồng đội vượt qua tay của người phòng thủ

* Phân tích kỹ thuật:

+TTCB: Đứng chân trước sau, hoặc 2 chân song song Hai tay cầm bóng ở

phía nửa sau của quả bóng, để cách trán khoảng 5cm, hai cánh tay co tự nhiên khép sát nách, thân trên thẳng

+ Khi chuyền: người ngả nhanh về phía trước kết hợp với 2 cẳng tay duỗi

thẳng Khi tay gần thẳng dùng sức cổ tay và các ngón tay chuyền bóng đi Bóng rời tay người vươn về trước

( Hình 10: chuyền bóng bằng 2 tay trên đầu.)

Những sai lầm thường mắc và phương pháp sửa chữa

Những sai lầm thường mắc Phương pháp sửa chữa

1.Chuyền bóng không đi được xa

2.Phối hợp tay chân không nhịp nhàng

1.Tập dùng sức vút của cánh tay và các ngón tay miết vào bóng

2.Thân ngả về sau rồi nhanh chóng gập

về trước và 2 tay cầm bóng đồng thời vút ngay