Tài liệu giảng dạy bóng chuyền

Tập luyện, thi đấu bóng chuyền có tác động tích cực tới sự phát triển, hoàn thiện khả năng thích ứng và định hướng nhanh cho người tập, xử lý nhanh những tình huống thường xuyên thay đổi

Trần Kỳ Nam, công tác tại Bộ môn Giáo dụ thể chất thực hiện Tác giả đã báo cáo nội dung và được Hội đồng Khoa học và Đào tạo Bộ môn thông qua ngày 08/11/2014, và được Hội đồng Khoa học và Đào tạo Trường Đại học An Giang thông qua

Tác giả biên soạn

LỜI CẢM TẠ

Tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy (Cô) đang công tác tại Bộ môn giáo dục thể chất, Ban giám hiệu, Phòng QLKH-HTQT, Phòng KH-TV đã giúp đỡ, đóng góp ý kiến để tôi hoàn thành tài liệu này

An Giang, ngày 12 tháng 01 năm 2015

Người thực hiện

ThS Đào Chánh Thức

ii

LỜI CAM KẾT

Tôi xin cam đoan đây là tài liệu giảng dạy của riêng tôi Nội dung tài liệu

có xuất xứ rõ ràng

An Giang, ngày 12 tháng 01 năm 2015

Người biên soạn

ThS Đào Chánh Thức

iii

MỤC LỤC

Trang

Chương 1: LÝ THUYẾT BÓNG CHUYỀN 1

1.1 SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN MÔN BÓNG CHUYỀN TRÊN THẾ GIỚI 1

1.2 LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN MÔN BÓNG CHUYỀN Ở VIỆT NAM 1

1.3 ĐẶC ĐIỂM, TÁC DỤNG CỦA VIỆC TẬP LUYỆN MÔN BÓNG CHUYỀN 4

1.3.1 Đặc điểm môn bóng chuyền 4

1.3.2 Tác dụng của tập luyện bóng chuyền 5

1.4 PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY KỸ THUẬT BÓNG CHUYỀN 6

1.4.1.Giai đoạn giảng dạy ban đầu: 7

1.4.2.Giai đoạn giảng dạy đi sâu: 8

1.4.3 Giai đoạn củng cố - hoàn thiện kỹ năng – kỹ xảo vận động: 9

Chương 2: KỸ THUẬT CƠ BẢN TRONG BÓNG CHUYỀN 11

2.1 KHÁI NIỆM 11

2.2 PHÂN LOẠI KỸ THUẬT TRONG BÓNG CHUYỀN 11

2.2.1 Tư thế đứng và di động 11

2.2.2 Kỹ thuật chuyền bóng 11

2.2.3 Kỹ thuật phát bóng 11

2.2.4 Đập bóng 11

2.2.5 Chắn bóng 11

2.3 TƯ THẾ ĐỨNG VÀ DI ĐỘNG 11

2.3.1 Tư thế chuẩn bị 11

2.3.2 Các bước di chuyển 13

2.4 CHUYỀN BÓNG CAO TAY 14

2.4.1 Tính năng tác dụng 14

2.4.2 Nguyên lý kỹ thuật 15

2.4.3 Những điểm cần chú ý 16

2.5 CHUYỀN BÓNG LẬT SAU ĐẦU 17

2.5.1 Tính năng tác dụng 17

2.5.2 Nguyên lý kỹ thuật 18

2.6 KỸ THUẬT CHUYỀN BÓNG THẤP TAY 18

2.6.1 Tính năng tác dụng 18

2.6.2 Nguyên lý của kỹ thuật chuyền bóng thấp tay cơ bản 19

iv

2.7 KỸ THUẬT PHÁT BÓNG 21

2.7.1 Tính năng tác dụng 21

2.7.2 Phân loại phát bóng 22

2.7.3 Phát bóng thấp tay trước mặt 22

2.7.3.1 Tính năng tác dụng 22

2.7.3.2 Nguyên lý kỹ thuật 23

2.7.4 Phát bóng cao tay trước mặt 24

2.7.4.1 Tính năng tác dụng 24

2.7.4.2 Nguyên lý kỹ thuật 24

2.7.5 Phát bóng cao tay trước mặt bay 25

2.7.6 Phát bóng thấp tay nghiêng mình: 25

2.7.7 Phát bóng cao tay nghiêng mình: 26

2.8 KỸ THUẬT ĐẬP BÓNG 27

2.8.1 Tính năng tác dụng 27

2.8.2 Phân loại kỹ thuật đập bóng 28

2.8.3 Kỹ thuật đập bóng theo phương lấy đà: (đập bóng cơ bản) 28

2.9 KỸ THUẬT CHẮN BÓNG 31

2.9.1 Mục đích 31

2.9.2 Chắn bóng được chia thành hai loại 31

2.9.3 Nguyên lý kỹ thuật 32

2.9.4 Kỹ thuật chắn bóng tập thể 33

2.9.5 Đặc điểm của người chắn bóng 33

Chương 3: CHIẾN THUẬT CƠ BẢN 35

3.1 KHÁI NIỆM CHIẾN THUẬT 35

3.2 CHIẾN THUẬT TẤN CÔNG CƠ BẢN 35

3.2.1 Khi chuyền hai ở hàng trên 35

3.2.2 Khi chuyền hai ở hàng sau đan lên 36

3.3.CHIẾN THUẬT PHÒNG THỦ CƠ BẢN 37

3.3.1 Chiến thuật cá nhân trong phòng thủ 38

3.3.2 Chiến thuật nhóm trong phòng thủ 39

3.3.3 Hệ thống chiến thuật phòng thủ chắn bóng: 39

Chương 4: PHƯƠNG PHÁP TRỌNG TÀI VÀ TỔ CHỨC THI ĐẤU 42

4.1 CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH TỔ CHỨC MỘT GIẢI BÓNG CHUYỀN 42

v

4.1.1 Giai đoạn trước khi thi đấu 42

4.1.2 Giai đoạn thi đấu 43

4.1.3 Giai đoạn sau thi đấu 43

4.2 CÁC HÌNH THỨC TIẾN HÀNH THI ĐẤU: 43

4.2.1 Thi đấu loại trực tiếp một lần thua 43

4.2.2 Thi đấu loại trực tiếp hai lần thua 44

4.2.3 Hệ thống thi đấu vòng tròn tính điểm 45

4.3 LUẬT THI ĐẤU 47

Chương 1: LÝ THUYẾT BÓNG CHUYỀN 1.1 SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN MÔN BÓNG CHUYỀN TRÊN THẾ GIỚI

Vào ngày 9 tháng 2 năm 1895 ở Holyoke, Massachusetts, Hoa Kỳ, William G.Morgan, một giảng viên giáo dục thể chấtYoung Men Christian Association (YMCA), đã tạo nên một môn thể thao mới gọi

là "Mintonette" Môn này được xem là một trò giải trí được khuyên chơi trong nhà và với số lượng người chơi không bị hạn chế Mintonette đã lấy một số đặc trưng của nó từ môn tennis và bóng ném Mintonette đã được thiết kế để trở thành một môn thể thao trong nhà ít thô bạo hơn so với bóng rổ và dành cho các thành viên cũ của YMCA, trong khi vẫn cần một chút nỗ lực thể thao Những luật đầu tiên, được viết bởi William G Morgan, đòi hỏi một cái lưới cao 6 ft 6 in (1.98 m), một sân 25×50 ft (7.62×15.24 m), và không giới hạn người chơi Trận đấu bao gồm 9 lượt với 3 lượt giao bóng cho mỗi đội ở mỗi lượt, và không giới hạn số lần chạm bóng cho mỗi đội trước khi đưa bóng qua phần sân đối phương Khi phát bóng lỗi, đội sẽ còn thêm một lần phát bóng Đánh bóng không qua lưới được xem là phạm lỗi (tương tự với phát ra ngoài), trừ lần phát bóng đầu tiên

Sau một lần quan sát, Alfred Halstead, chú ý tính "volleying nature" của trò chơi trong trận thể thao biểu diễn đầu tiên vào năm 1896, tại trường quốc tế đào tạo YMCA (hiện giờ gọi là Springfield College), trò chơi nhanh chóng được biết đến với tên “volleyball” (bóng chuyền) (ban đầu được phát âm thành hai tiếng: “volley ball”) Luật của bóng chuyền được xây dựng sơ lược bởi trường quốc tế đào tạo YMCA và trò chơi phát triển rộng ra ở nhiều YMCA khác

1.2 LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN MÔN BÓNG CHUYỀN Ở VIỆT NAM

Môn bóng chuyền xuất hiện ở Việt Nam khoảng năm 1920 - 1922 ở các thành phố lớn như Hà Nội, TPHCM, Hải Phòng

Từ khi xuất hiện cho đến nay, bóng chuyền Việt Nam đã tồn tại và phát triển qua các thời kỳ:

Vào khoảng năm 1920 - 1922 bóng chuyền xất hiện và phổ biến trong học sinh người Hoa ở Hà Nội, Hải Phòng và một số thành phố khác với luật chơi gần giống như bóng chuyền hiện đại:

- Kích thước sân là 9 m x 18 m

- Khu phát bóng là 1,2 m

- Lưới nam cao 2,40 m; lưới nữ cao 2,20 m

- Số điểm thi đấu mỗi hiệp là 21

- Các cầu thủ trong đội được đánh 4 chuyền

- Nếu phát bóng rơi vào khu phát bóng của đối phương thì được 2 điểm Năm 1927 trận thi đấu bóng chuyền đầu tiên được tổ chức giữa người Hoa ở

Hải Phòng và Hà Nội

Năm 1928 Giải bóng chuyền đầu tiên được tổ chức ở Bắc kỳ giữa 2 đội: Một đội người Việt Nam và một đội người Pháp

Sau Cách mạng tháng 8 thành công, chính quyền nhân dân ra đời Bác Hồ ra

"Lời kêu gọi tập thể dục" và được toàn dân nhiệt liệt hưởng ứng Một số môn thể thao được hình thành Bóng chuyền đã phát triển ở các vùng nông thôn và được nhân dân tham gia tập luyện đông đảo Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, bóng chuyền trở thành môn thể thao chủ yếu trong các cơ quan kháng chiến

ở Việt Bắc, ở Khu 5 và trong các đơn vị bộ đội

Trong thời kỳ này đã tổ chức 2 giải bóng chuyền:

+ Giải vô địch Liên khu 3 cho 3 tỉnh: Thái Bình - Hải Dương - Hưng Yên

+ Giải vô địch Liên khu 5 cho 2 tỉnh : Quảng Nam - Quảng Ngải

Năm 1955 Uỷ ban Thể dục thể thao Trung ương được thành lập Tháng 3 năm 1957 Hội bóng chuyền Việt Nam ra đời Năm 1956 - 1957 tổ chức các giải Hoà bình - Thống nhất, giải Mùa Xuân 1957 để động viên cổ vũ phong trào Tháng 10 năm 1957 Đội tuyển bóng chuyền Việt Nam được thành lập dự giải 4 nước: Việt Nam - Trung Quốc - Triều Tiên - Mông Cổ tại Bình Nhưỡng (Triều Tiên) Tuy thành tích không cao nhưng qua thi đấu và tham quan phong trào các nước bạn, các cán bộ và vận động viên nước ta đã tiếp thu được một số

kỹ thuật mới, phương pháp huấn luyện mới cũng như những kinh nghiệm về xây dựng lực lượng, xây dựng và phát triển phong trào bóng chuyền

Năm 1959 trình độ kỹ chiến thuật của các đội trong nước ta tiến bộ khá nhanh nhưng nhìn chung còn yếu

Năm 1960 lần đầu tiên tổ chức Giải bóng chuyền hạng A toàn miền Bắc gồm 8 đội nam và 8 đội nữ

Ngày 10 tháng 6 năm 1961: Hiệp hội bóng chuyền Việt Nam được thành lập

Năm 1962 - 1964 phong trào bóng chuyền phát triển mạnh và vững chắc về chiều sâu và chiều rộng Hội bóng chuyền Việt Nam và bộ môn Bóng chuyền của

Uỷ ban Thể dục thể thao Trung ương đã liên tiếp tổ chức những hội nghị chuyên

đề nhằm mở rộng phong trào và chỉ đạo nâng cao

Tháng 7 năm 1963 Hội nghị về phương hướng huấn luyện của bóng chuyền Việt Nam được tổ chức tại Thái Bình với phương châm huấn luyện là: " nhanh, chuẩn, biến hoá trên cơ sở không ngừng nâng cao sức mạnh"

Đội tuyển bóng chuyền nam, nữ nước ta tham gia đại hội Ganefo lần I

Năm 1969, Giải bóng chuyền đại biểu các nghành lần thứ nhất được tổ chức tại Hà Nội, đồng thời các giải bóng chuyền hạng A và B vẫn được duy trì nhằm củng cố và khôi phục phong trào

Năm 1973, Giải bóng chuyền hạng A với sự tham gia của 24 đội nam, nữ Năm 1974, Giải bóng chuyền hạng B được tổ chức từ cơ sở đã thu hút đông đảo quần chúng tham gia Giải hạng A được tổ chức theo định kỳ và chọn được

12 đội A1 (nam, nữ) và 12 đội A2 (nam, nữ)

Từ năm 1975 đến nay, đất nước hòa bình, thống nhất, môn bóng chuyền được phát triển mạnh mẽ Hằng năm từ cơ sở đến Trung ương đều tổ chức các giải bóng chuyền cho các đối tượng ở hầu hết các tỉnh, thành, ngành Số đội tham gia thi đấu ngày càng tăng, trình độ chuyên môn của vận động viên và các đội cũng không ngừng được nâng cao

Tháng 8 năm 1991: Tại Hà Nội, Đại hội Hiệp hội Bóng chuyền Việt Nam lần II đã quyết định đổi tên thành Liên đoàn Bóng chuyền Việt Nam (Volleyball Federatron of Vietnam - VFV) Liên đoàn Bóng chuyền Việt Nam là thành viên chính thức của FIVB và AVC (Liên đoàn Bóng chuyền Châu á) Liên đoàn Bóng chuyền Việt Nam gồm có 6 tiểu ban :

+ Tiểu ban huấn luyện - khoa học kỹ thuật

+ Tiểu ban thi đấu, trọng tài

+ Tiểu ban tài chính

+ Tiểu ban thanh - thiếu niên

+ Tiểu ban kiểm tra - khen thưởng - kỷ luật

+ Tiểu ban bảo trợ

Giải bóng chuyền cho các đối tượng khác nhau được tổ chức hằng năm: Giải vô địch các đội mạnh tòan quốc; giải A1, A2: giải bóng chuyền bãi biển Bóng chuyền là môn thi đấu chính thức của Đại hội Thể dục thể thao toàn quốc (4 năm một lần) hay trong chương trình Hội khỏe Phù Đổng (4 năm một lần)

Bóng chuyền là môn thể thao được Đảng và Nhà Nước quan tâm tạo nhiều điều kiện thuận lợi về vật chất lẫn tinh thần, do đó phong trào bóng chuyền được

phát triển rộng rãi trong mọi tầng lớp nhân dân Bóng chuyền đỉnh cao cũng được phát triển mạnh mẽ ở các tỉnh, thành, nghành: Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Quảng Ninh, Thái Bình, Long An, Quân đội, Công an, Bưu điện

Tại các giải thi đấu khu vực hay quốc tế Các đội tuyển bóng chuyền trong nhà hay bãi biển của Việt Nam đã giành được thứ hạng cao Đội tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam luôn chiếm vị trí thứ hạng cao từ Seagame 20 (Đại hội thể thao Đông nam á) cho đến nay

Trong các trường Đại học, Cao đẳng, Trung học chuyên nghiệp và Dạy nghề, bóng chuyền là môn thể thao phổ cập và nằm trong chương trình giảng dạy chính khóa ở các trường Được sự quan tâm lãnh đạo của Bộ Giáo dục - Đào tạo

và Ban giám hiệu các trường, nên phong trào phát triển mạnh Mỗi trường đều có đội đại biểu, có sân tập hoàn chỉnh và các trang thiết bị khác để tập luyện bóng chuyền

Năm 1968, đại hội bóng chuyền các trường Đại học, Cao đẳng và Trung học chuyên nghiệp lần I được tổ chức có trên 100 đội nam, nữ tham gia Năm 1969 thành lập đội đại biểu ngành tham gia giải hạng A toàn miền Bắc

Sau tháng 4 năm 1975, Bộ Đại học - Trung học chuyên nghiệp và Dạy nghề nay là Bộ Giáo dục - Đào tạo đã cùng Hội thể thao Đại học và Chuyên nghiệp Việt Nam phối hợp tổ chức định kỳ giải bóng chuyền toàn Ngành, lôi cuốn hàng trăm trường và hàng ngàn vận động viên tập luyện và thi đấu

1.3 ĐẶC ĐIỂM, TÁC DỤNG CỦA VIỆC TẬP LUYỆN MÔN BÓNG CHUYỀN

1.3.1 Đặc điểm môn bóng chuyền

Bóng chuyền là môn thể thao mang tính tập thể, tính đối kháng cao, hoạt động thi đấu bóng chuyền càng ở trình độ cao thì càng sôi nổi, hấp dẫn cho người tập lẫn người xem Tập luyện môn bóng chuyền đòi hỏi người tập có trình độ toàn diện về hình thái, thể lực cũng như về kỹ chiến thuật và tâm lý, ý chí

Các kỹ thuật bóng chuyền đều được thực hiện trong điều kiện thời gian tay chạm bóng rất ngắn Do đó, yêu cầu đặc biệt quan trọng là sự phối hợp nhuần nhuyễn giữa các động tác và sự di chuyển của vận động viên theo hướng và tốc

này có tác dụng đến việc tiếp thu kỹ năng xác định chính xác thời điểm tay tiếp xúc với bóng (trong chuyền - phát - đập bóng)

- Phát triển sức nhanh của các phản xạ phức tạp, định hướng thị giác, khả năng quan sát và phán đoán, tư duy chiến thuật và các khả năng khác đảm bảo cho những phối hợp chiến thuật

Những nét đặc thù của môn bóng chuyền cho phép ta đưa ra những yêu cầu đối với một vận động viên có trình độ chuyên môn cao Những yêu cầu này có tác dụng định hướng đối với việc đào tạo các vận động viên trong các môn thể thao thi đấu đồng đội và có thể được xếp theo các nhóm sau :

+ Cấu trúc - hình thái

+ Chức năng - thể lực

+ Kỹ chiến thuật

+ Tâm lý cá nhân

+ Tập luyện thi đấu và thi đấu

+ Có khả năng tư duy về trí tuệ

1.3.2 Tác dụng của tập luyện bóng chuyền

Giảng dạy và huấn luyện bóng chuyền có ảnh hưởng và tác dụng tốt đến người tập

Mỗi kỹ thuật bóng chuyền dù đơn giản nhất như : Chuyền bóng thấp tay, chuyền bóng cao tay, phát bóng đòi hỏi người tập vận động tay chân, toàn thân một cách hợp lý và kịp thời Khi thực hiện động tác yêu cầu phải tập trung chú ý cao và lặp lại nhiều lần giúp người tập tăng cường sức mạnh tay, chân, toàn thân, hình thành khả năng xử lý nhanh nhẹn, khéo léo, tạo điều kiện thích ứng với những hoạt động phức tạp trong lao động sản xuất, trong chiến đấu cũng như trong cuộc sống hàng ngày

Tập luyện và thi đấu bóng chuyền là quá trình rèn luyện, bồi dưỡng con người phát triển toàn diện về phẩm chất tâm lý, ý chí, tinh thần tập thể, tính kiên trì, dũng cảm

Sự đa dạng của các kỹ năng, kỹ xảo vận động và hành động thi đấu khác nhau không chỉ về cường độ dùng sức mà cả về cấu trúc phối hợp sẽ tạo điều kiện phát triển các tố chất thể lực của con người như : Sức nhanh, sức mạnh, sức bền, khả năng phối hợp vận động

Tập luyện, thi đấu bóng chuyền có tác động tích cực tới sự phát triển, hoàn thiện khả năng thích ứng và định hướng nhanh cho người tập, xử lý nhanh những tình huống thường xuyên thay đổi, biết lựa chọn kỹ thuật hợp lý nhất trong vốn

dự trữ phong phú về kỹ thuật của mình, biết nhanh chóng chuyển từ hành động

này sang hành động khác giúp họ đạt được tính linh hoạt cao của các quá trình thần kinh vận động

Sự đa dạng các kỹ năng, kỹ xảo vận động, hành động thi đấu khác nhau sẽ tạo điều kiện phát triển các tố chất thể lực: nhanh, mạnh, bền, mềm dẻo và khéo léo

Tập luyện và thi đấu bóng chuyền ảnh hưởng tích cực tới sự phát triển cho người tập lòng dũng cảm, tính kiên định, tính quyết đoán, tính sáng tạo và tính kỷ luật Người tập biết hành động tập thể, thường xuyên hợp tác và giúp đỡ lẫn nhau, điều đó sẽ góp phần giáo dục ý thức trách nhiệm tập thể, tình cảm bạn bè, tính tập thể cho người tập

Tập luyện bóng chuyền giúp cơ thể phát triển hài hòa Sự phối hợp hành động khi thực hiện các chiến thuật tạo vẻ đẹp và sức lôi cuốn cho người xem Điều đó chứng tỏ bóng chuyền là môn thể thao có sức hấp dẫn với quần chúng ở các lứa tuổi, đối tượng, ngành nghề khác nhau và đội ngũ người tập bóng chuyền ngày càng phát triển và lớn mạnh

1.4 PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY KỸ THUẬT BÓNG CHUYỀN

Giảng dạy kỹ thuật bóng chuyền nhằm hình thành kỹ năng – kỹ xảo vận động các động tác trong bóng chuyền cho người học Cần hiểu rằng kỹ năng – kỹ xảo vận động là mức độ nắm vững động tác tới mức có thể thực hiện việc điều khiển động tác đó một cách tự động và toàn bộ trình tự thực hiện thực hiện động tác được ổn định trước những nhân tố bất lợi khác nhau (mệt mỏi, thay đổi cảm xúc, thời tiếc )

Nhiệm vụ chung của giảng dạy kỹ thuật là làm cho người học nắm vững

kỹ thuật bóng chuyền và trong quá trình đó người học hiểu được các quy luật sinh – cơ học của động tác, nắm vững kỹ thuật vận động phù hợp với thực tế để hoàn thiện ở mức độ cao nhất

Việc đạt thành tích thể thao phụ thuộc chủ yếu vào trình độ chuẩn bị kỹ thuật toàn diện của VĐV bóng chuyền, bởi vì nói chung trình độ huấn luyện kỹ thuật có ảnh hưởng lớn đến sự điêu luyện chiến thuật của toàn đội

Để đạt được điều đó cần phải :

+ Nắm vững tác cả các động tác kỹ thuật và biết thực hiện các động tác kỹ thuật đó Về vấn đề này một trong các chỉ tiêu đánh giá trình độ điêu luyện kỹ thuật là trình độ huấn luyện kỹ thuật toàn diện của vận động viên

+ Hoàn thiện việc nắm vững các phương pháp, thực hiện các kỹ thuật động tác được sử dụng nhiều trong thi đấu và có liên quan đến việc thực hiện các chức năng xác định trong đội hình của đội và vận dụng chúng trong các tình huống thi

đấu cụ thể Về vấn đề này chỉ có trình độ điêu luyện kỹ thuật được thực hiện như tính hiệu quả của việc nắm vững kỹ thuật thể thao

+ Thực hiện ổn định các động tác kỹ thuật trong điều kiện đua tranh với đối thủ và sự tác động của các yếu tố khác nhau Trong trường hợp này chỉ số ổn định của kỹ thuật biểu hiện Việc nắm vững mỗi một động tác kỹ thuật và các phương pháp thực hiện động tác đó tùy thuộc vào các đặc điểm cá nhân người học, sự đa dạng trong vốn kỹ năng vận động của các VĐV và trình độ tập luyện các thành phần kỹ thuật

Quá trình hình thành kỹ năng – kỹ xảo vận động bao gồm một số giai đoạn tương ứng với các giai đoạn giảng dạy động tác (có 3 giai đoạn) :

Hình thành kỹ thuật ban đầu phù hợp với việc nắm vững khâu cơ bản kĩ thuật động tác

Làm chính xác trình tự thực hiện động tác

Củng cố và hoàn thiện kỹ thuật động tác

1.4.1.Giai đoạn giảng dạy ban đầu:

Mục tiêu của giai đoạn giảng dạy ban đầu là làm cho người học nắm vững khâu cơ bản của kỹ thuật động tác ở những nét chung và thực hiện được động tác theo yêu cầu cơ bản

Giai đoạn này có ý nghĩa rất quan trọng vì tạo ra nền móng để đạt đến trình

độ điêu luyện kỹ thuật của VĐV bóng chuyền Đây là giai đoạn hình thành kĩ năng ban đầu để thực hiện những nét chính của động tác Những nét đặc trưng của qui chế sinh lý hình thành kỹ năng là sự lan tỏa các phản xạ vận động, sự căng thẳng cơ bấp không cần thiết do sự khuyết tán của các quá trình hưng phấn ở bán cầu đại não

Nhiệm vụ của giai đoạn này là:

Giảng dạy những phần chính của động tác mà người học chưa nắm được

Bảo đảm hoàn thành khâu cơ bản của động tác nói chung

Giảng dạy nhịp điệu phối hợp chung khi thực hiện động tác

Loại bỏ những cử động không cần thiết, sự căng thẳng thừa và không nhiên (gượng) khi thực hiện động tác

Trong giai đoạn giai đoạn giảng dạy ban đầu phải học các động tác kỹ thuật cơ bản của môn bóng chuyền, hình thành kỹ năng thực hiện và vận dụng chúng trong thi đấu

Ban đầu học các động tác đơn lẻ, sau đó luân phiên kết hợp với các động tác khác Trình tự học tập các động tác kỹ thuật, các biện pháp và phương án thực

hiện kỹ thuật động tác đó được tiến hành theo nguyên tắc từ động tác chủ yếu đến động tác thứ yếu

Để giải quyết các nhiệm vụ trên, trước hết cần xây dựng cho người học có

khái niệm chung về động tác thông qua lời nói, thị giác và vận động (GV phân

tích giảng giải và làm mẫu động tác hay sử dụng các hình thức trực quan khác và cho người học thực hiện động tác) sau đó cho người học tập luyện nhiều lần động

tác có thể toàn bộ hay từng phần (tùy sự cần thiết)

Giảng dạy được bắt đầu từ kỹ thuật tư thế chuẩn bị và di chuyển (chạy, nhảy, v.v…) Sau đó chuyển sang dạy các kỹ thuật điều khiển bóng trong các điều kiện đơn giản, Lúc này phải tập trung chủ yếu vào thực hiện các thành phần sau :

- Thực hiện đúng tư thế chuẩn bị ban đầu

- Thực hiện đúng tư thế vận động (các động tác chuyển tiếp giữa động tác chuẩn bị và động tác cơ bản)

- Thực hiện đúng các cấu trúc động tác, sau đó phối hợp hoàn thành động tác một cách hoàn chỉnh

Để giúp người tập nắm vững được kỹ thuật động tác, các bài tập chuyên môn phải thực hiện phù hợp với điều kiện giảng dạy làm cho người tập hiểu được khái niệm động tác một cách rõ ràng, chú ý tập trung với việc nắm vững các chi tiết động tác một cách rõ ràng, chú ý tập trung với việc nắm vững các chi tiết động tác Điều rất quan trọng là thực hiện được sự phối hợp các bộ phận của cơ thể theo nhịp điệu cần thiết

Trong giai đoạn giảng dạy tiếp theo, điều kiện thực hiện bài tập phải có sự phức tạp hóa dần để giúp cho người tập nắm vững những động tác đã học trong điều kiện sát với thực tế thi đấu

Biện pháp tăng độ khó là :

- Thay đổi tư thế chuẩn bị ban đầu

- Thực hiện động tác kĩ thuật sau khi chuyển và mở rộng pham vi hoạt động

1.4.2.Giai đoạn giảng dạy đi sâu:

Mục tiêu giai đoạn giảng dạy đi sâu là làm chính xác trình tự thực hiện động tác với các chi tiết, đạt tới sự liên kết nhẹ nhàng và tiết kiệm

Nhiệm vụ cảu giai đoạn này là :

Làm cho người học hiểu sâu hơn về đặc điểm, yêu cầu thực hiện động tác chính xác với các chi tiết cũng như nhận thức đầy đủ các quy luật liên quan tới việc thực hiện các động tác, hình thành cho họ khả năng thực hiện các động tác chính xác trong không gian, theo thời gian và trong dùng sức mở rộng và cũng cố

kĩ năng thực hiện các biện pháp và các phương án kỹ thuật bóng chuyền, đi sâu

nguyên cứu và hoàn thiện các kỹ thuật trên cơ sở nắm vững các chi tiết động tác

Để thực hiện giai đoạn này cần phải :

- Hợp lí hóa cấu trúc động tác khi thực hiện các động tác kỹ thuật (tăng độ chuẩn xác của biên độ, nhịp điệu, nhịp điệu động tác, sự phối hợp các bộ phận của cơ thể, loại bỏ các động tác không cần thiết)

- Tăng tính chuẩn xác thực hiện động tác kĩ thuật

Việc nắm vững các động tác kỹ thuật ở giai đoạn này trong điều kiện phức tạp hơn

Có thể đạt những điều trên thông qua việc làm phức tạp chính động tác kỹ

thuật đó và nhất là làm phức tạp các điều kiện thực hiện nó (ưu tiên phương pháp

tập luyện biến đổi) hoặc bằng cách áp dụng các phương pháp phù hợp (phương pháp thi đấu)

1.4.3 Giai đoạn củng cố - hoàn thiện kỹ năng – kỹ xảo vận động:

Giai đoạn ba của việc hình thành kỹ năng – kỹ xảo vận động được đặc trưng bởi tính ổn định của trình tự thực hiện động tác được xây dựng trong quá trình tái hiện nhiều lần một động tác trong các điều kiện khác nhau Thực hiện động tác một cách tự động hóa và mang tính bền vững, khả năng biến dạng cao

Giai đoạn này phải giải quyết các nhiệm vụ sau :

Củng cố kỹ năng hoàn thành các động tác kĩ thuật đã học và thực hiện các động tác kỹ thuật đó phù hợp tối đa với các đặc cá nhân của người tập

Xác định các dạng kỹ thuật thực hiện có hiểu quả nhất (kỹ thuật sở trường)

Tăng cường số lượng các động tác kỹ thuật, biết tự biến đổi từ dạng

kỹ thuật này sang dạng kỹ thuật khác một cách linh hoạt, điêu luyện

Nắm vững các động tác kỹ thuật đặc thù để hoàn thành chức năng của mình trong đội hình chiến thuật của đội

Thực hiện kỹ thuật trong điều kiện mệt mỏi và căng thẳng tâm lí

Hoàn thành kỹ thuật động tác phải được tiến hành trong điều kiện xác thực với điều kiện thi đấu, yêu cầu người tập thực hiện động tác kỹ thuật với tốc độ nhanh nhất, chuẩn xác nhất trong điều kiện thi đấu có đối kháng kể cả ở trạng thái mệt mỏi và căng thẳng tâm lý cao

Để hoàn thiện kỹ thuật động tác, cần sử dụng các bài tập khác nhau, phối hợp các động tác và luân phiên chúng trong một trình tự nhất định ở các điều kiện thi đấu thay đổi sử dụng rộng rãi các bài tập thi đấu (trong đó có trò chơi vận động), thi đấu tập luyện, thi đấu giao hữu Cần sử dụng đa dạng, hợp lí và sáng tạo các phương pháp và biện pháp để tạo khả năng tối đa cho việc hoàn thành kĩ thuật động tác

Tất cả các động tác kỹ thuật trong bóng chuyền được thực hiện trong điều kiện tay tiếp xúc nhanh với bóng Trình độ phát triển thể lực và các khả năng cần thiết tạo nên những điều kiện thuận lợi để nắm vững các kỹ thuật động tác bóng chuyền cần đảm bảo các điều kiện sau :

Phát triển ở người học khả năng dự định tinh tế những hành động của mình khi tính toán hướng và tốc độ bay của quả bóng để di chuyển đúng lúc tới

vị trí hành động

Phát triển các nhân tố thể lực chuyên môn, chủ yếu là tốc độ co cơ

Phát triển sức nhanh của các phản ứng phức tạp, định hướng thị giác, quan sát, tư duy chiến thuật và các phẩm chất tâm lí – ý chí có ảnh hưởng đến kết quả thực hiện động tác

Chương 2: KỸ THUẬT CƠ BẢN TRONG BÓNG CHUYỀN 2.1 KHÁI NIỆM

Trong cuộc sống và trong lĩnh vực chuyên môn khác nhau, chúng ta thường gặp từ “Kỹ thuật” Theo tác giả Lê Bửu, Dương Nghiệp Chí, Nguyễn Hiệp, Nguyễn Xuân Dung, xác định khái niệm trong thể thao là “ Kỹ thuật là phương pháp thực hiện nhiệm vụ vận động, nhờ khai thác tiềm năng khả năng vận động của con người” (lý luận và phương pháp huấn luyện) năm 1983

Trong các môn bóng: kỹ thuật là liên hiệp các thủ thuật động tác và phương pháp cần thiết về chuyên môn nhằm mục đích giải quyết các nhiệm vụ phối hợp chiến thuật trong các tình huống thường xảy ra trong thi đấu Do vậy, kỹ thuật bóng chuyền chính là sự tổng hợp các kỹ năng vận động thực hiện đúng, có hiệu quả trong tập luyện và thi đấu

2.2 PHÂN LOẠI KỸ THUẬT TRONG BÓNG CHUYỀN

2.2.1 Tư thế đứng và di động

2.2.2 Kỹ thuật chuyền bóng

- Chuyền bóng cao tay cơ bản

- Chuyền bóng thấp tay cơ bản

2.3.1 Tư thế chuẩn bị

Là tư thế đứng của VĐV trong quá trình tập luyện và thi đấu Là tư thế khởi đầu của các hoạt động kỹ chiến thuật và các hoạt động di chuyển, tư thế này

còn được gọi là tư thế cơ bản:

Tư thế chuẩn bị được thực hiện như sau: hai chân mở rộng bằng vai hoặc hơn vai, chân trước chân sau, trọng tâm dồn về phía trước, đầu gối hơi gập lại khoảng từ 90 độ- 120 độ, thân trên hơi gập, hai tay co tự nhiên ở khớp khuỷu sát thân mình Cẳng tay, cổ tay và các ngón tay giữ ở tư thế tự nhiên, mắt quan sát bóng (chú ý toàn thân phải thoải mái tự nhiên.)

Căn cứ vào mức độ hạ thấp trọng tâm cơ thể (chủ yếu ở mức độ khuỵu gối)

để có các tư thế đánh bóng khác nhau Ta có:

+ Tư thế chuẩn bị thấp

+ Tư thế chuẩn bị trung bình

+ Tư thế chuẩn bị cao

- Tư thế chuẩn bị thấp:

Trong tập luyện và thi đấu bóng chuyền, tư thế chuẩn bị thấp thường được dùng khi phòng thủ ở hàng dưới hoặc lúc yểm hộ cho đồng đội hay đỡ những đường bóng ở tầm thấp

Yếu lĩnh động tác: Hai chân đứng mở rộng hơn vai, hai gối khuỵu thấp, đùi

và cẳng chân tạo góc nhỏ hơn 90o (tư thế ngồi xổm) Trọng lượng cơ thể dồn phần lớn lên chân sau (chân trụ), bụng hóp lại

- Tư thế chuẩn bị trung bình:

Tư thế này thường được vận dụng khi đỡ phát bóng và là tư thế cơ bản được vận dụng nhiều nhất trong tập luyện và thi đấu bóng chuyền vì ở tư thế này người tập có thể di chuyển nhanh nhất

Yếu lĩnh động tác: Hai chân mở rộng bằng vai Chân trước chân sau cách

nhau khoảng nữa bước (chân nào trước là tuỳ thuộc vào vị trí đứng trên sân) Đùi

và cẳng chân tạo thành góc khoảng 90o- 120o

Ví dụ: Khi ở vị trí số 1 và 2 trên sân thì đứng chân phải trước, chân trái sau

Khi ở vị trí số 4 và 5 thì đứng chân trái trước, chân phải sau , chân ở trước tiếp xúc đất cả bàn chân, còn chân sau hơi kiểng gót, hai chân hơi khuỵu gối, trọng lượng cơ thể dồn lên hai chân, bụng hơi hóp lại, thân trên hơi ngã về trước, mắt nhìn ra trước, hai tay co ở khuỷu tự nhiên, bàn tay hơi khum và để ngang trước ngực

- Tư thế chuẩn bị cao:

Tư thế này thường được áp dụng nhiều trong trường hợp người tập đứng sát lưới để chuẩn bị chuyền hoặc chắn bóng

Yếu lĩnh động tác: Giống như ở tư thế chuẩn bị trung bình nhưng có khác là

ở tư thế này hai gối ít khuỵu hơn và thân người gần như thẳng đứng, đùi và cẳng

chân tạo thành góc trong khoảng 120o - 145o

Lưu ý: Trong quá trình thi đấu để thực hiện các động tác kỹ thuật, người tập

có thể sử dụng các tư thế đứng

Khi ở tư thế chuẩn bị, người tập có thể đứng yên tại chổ, chuyển động tại chổ nhẹ nhàng hoặc di chuyển trọng tâm từ chân này sang chân kia, hoặc nhún nhảy tại chỗ bằng hai chân để sẵn sàng di chuyển theo các hướng khác nhau

Người tập ở tư thế động thì thực hiện các động tác di chuyển nhanh hơn khi ở tư thế tĩnh Không phụ thuộc vào các tư thế đứng, chuyển động sang các phía : về trước - sang trái - sang phải - ra sau Tư thế đứng hợp lý hơn cả là tư thế

cơ bản (tư thế động và tư thế tĩnh)

- Sang hai bên

Khi thực hiện di chuyển sang hai bên không khó, nhưng về phía sau thì khó hơn Do đó, trong khi tập luyện cần chú ý thực hiện động tác di chuyển về phía sau thì khó hơn (về sau khi có hiệu lệnh di chuyển ngay về trước, sang hai bên)

a Khi sử dụng bước di chuyển sang hai bên, thông thường sử dụng ở cự li ngắn Được sử dụng nhiều nhất trong thi đấu Bóng chuyền gọi là bước lướt có thể tiến về trước, lùi về sau, sang hai bên

Khi di động bằng bước lướt là: Di chuyển một chân về hướng cần di động sau đó chân sau theo đà lướt theo chân trước ngay sau khi chân trước chạm đất

b Bước chéo: Bước chéo thường được sử dụng khi di chuyển sở đoạn ngắn (Tuy nhiên có dài hơn bước lướt)

Kỹ thuật được thực hiện là: Muốn di chuyển sang phải VĐV từ tư thế chuẩn bị bước chân trái chéo qua chân phải sang bên phải Khi chân trái vừa chạm đất, chân phải bước tiếp sang phải đồng thời tiếp tục thực hiện, chu kỳ tiếp theo

c Bước thường: Được sử dụng ở khoảng cách cự li xa nhất, có thể ở đoạn

5-7-10m được thực hiện ở các tư thế xuất phát khác nhau Tùy theo tình huống để

sử dụng tốc độ nhanh chậm khác nhau “ bước chạy” những bước cuối bước dài, bước cuối cùng thực hiện kỹ thuật dừng Trong quá trình di chuyển có thể thực hiện động tác đánh bóng hoặc chuẩn bị đánh bóng

d Bước xoạc: Được thực hiện để đỡ các đường bóng ở cự li gần nhất, những đường bóng nhanh, bất ngờ, đường bóng bay ở tầm thấp Kỹ thuật thực hiện thành bước theo hướng bóng, khi chân chạm đất, đầu gối gập chuyển trọng tâm lên chân trước chân sau duỗi thẳng, chủ yếu thực hiện đỡ các đường bóng phía trước và hai bên

Ngoài ra, trong khi di chuyển còn thực hiện các động tác nhảy, có thể nhảy bằng một chân, hai chân đều được thực hiện trong tấn công và phòng thủ Các động tác lăn ngã không chỉ là phương pháp di động để đỡ bóng mà còn là biện pháp để bảo vệ thân thể tránh những chấn thương trong tập luyện và thi đấu

2.4 CHUYỀN BÓNG CAO TAY

2.4.1 Tính năng tác dụng

Chuyền bóng cao tay là kỹ thuật

cơ bản của bóng chuyền So với các kỹ

thuật khác nó là kỹ thuật rất đa dạng bao

gồm:

- Là kỹ thuật sử dụng nhiều trong

chuyền hai, là yếu tố quyết định cho các

hoạt động tổ chức thực hiện ý đồ chiến

thuật của đội

- Chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt thường được gọi là chuyền

cơ bản

- Chuyền bóng lật sau đầu

- Bật nhảy chuyền bóng (1 tay, 2 tay)

- Ngã chuyền, sự phân chia này chủ yếu dựa vào tư thế thân người khi thực hiện kỹ thuật và hướng đi của bóng sau khi thực hiện kỹ thuật

Chuyền bóng cao tay là kỹ thuật chủ yếu, là điểm tiếp xúc bóng bằng các ngón tay và dùng sức cuối cùng bằng cổ tay chuyền bóng đi Vị trí tiếp xúc của bóng khi chuyền luôn ở phía trước mặt, cùng lúc thực hiện động tác mắt có thể quan sát bóng, hình tay và vị trí chuyền bóng tới

Chuyền bóng cao tay sử dụng được các bộ phận linh hoạt nhất của cơ thể

đó là các ngón tay, cổ tay, do đó đường chuyền có độ chính xác cao Đồng thời các đường bóng rất đa dạng như: chuyền bóng nhanh, lao ngắn, lao dài, chuyền

Hình 2.1: Kỹ thuật chuyền bóng cao tay

biên, chuyền điều chỉnh

Chuyền bóng cao tay là khâu nối tiếp giữa phòng thủ và tấn công, nó là trọng tâm để điều chỉnh va tổ chức các phối hợp chiến thuật trong tấn công cũng như trong phản công Là kỹ thuật chính ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng của tấn công, ngoài ra nó còn mang tính chất tấn công như những quả bỏ nhỏ vào chỗ trống trên sân đối phương

Chuyền bóng cao tay cơ bản là kỹ thuật cơ sở, là nền tảng để phát triển và nâng cao các kỹ thuật khác cùng loại có độ khó cao hơn và đặc biệt được vận dụng để huấn luyện cho VĐV chuyền hai

Khi chuyền bóng: bóng đến và bóng chuyền đi gần như cùng một quỹ đạo chuyển động nhưng ngược chiều Tính năng đường bóng đến tương đối ổn định,

độ khó không cao Tư thế chuyền thoải mái, thuận lợi, di động với cự ly không xa nên dễ học

Khi chuyền bóng, cùng lúc có nhiều điểm tiếp xúc vào bóng do đó dễ phạm lỗi dính bóng và hai tiếng

ở tư thế trung bình, hai chân rộng bằng vai (hoặc hơn vai), chân trước chân sau

(mũi chân sau hơi hướng ra ngoài), đầu gối hơi khuỵu Thân trên thẳng, bụng hóp, mắt quan sát bóng, hai tay thả lỏng tự nhiên ở hai bên thân mình Chuẩn bị thực hiện kỹ thuật chuyền bóng, vị trí này phải đảm bảo bóng ở phía trên cao, trước mặt

b) Tiếp xúc bóng:

Khi bóng đến hai tay nhanh chóng đưa ra trước và lên trên, hai bàn tay của người chuyền bóng được đặt phía trên trước mặt, nhếch lên cao cách trán khoảng bằng đường kính của quả bóng Tay gập ở khớp khuỷu, khuỷu tay hướng về trước, hơi chếch sang hai bên, khớp cổ tay hơi ngửa về phía sau Khi chạm bóng hai chân hơi khuỵu, trọng tâm chuyển Tay hơi hạ nhẹ xuống để làm giảm tốc độ bóng bay tới Hình tay khi tiếp xúc bóng là hình túi bao quanh phía dưới, sau bóng Trong cùng bàn tay điểm tiếp xúc giữa các ngón tay với bóng không giống nhau:

- Ngón cái tiếp xúc bóng bằng bề mặt phần trong của đốt thứ hai và một phần đốt thứ nhất

- Ngón tay trỏ: tiếp xúc với bóng nhiều nhất, gần như hết bề mặt phần trong của các đốt

- Ngón giữa tiếp xúc với bóng bằng bề mặt phần trong của hai đốt và một phần của đốt thứ nhất

- Ngón nhẫn: tiếp xúc phần nhô phía trong của đốt thứ ba

c Chuyền bóng đi: (đánh bóng)

Giai đoạn này được bắt đầu ngay sau khi tiếp xúc bóng Hai chân duỗi các khớp, lực đạp đất được truyền từ dưới lên trên thông qua trọng tâm cơ thể hơi chếch về trước theo hướng chuyền bóng đi Đồng thời trọng tâm được nâng lên, duỗi các khớp bả vai, khuỷu tay cuối cùng bằng khớp cổ tay và các ngón tay nhanh chống bật đẩy bóng đi:

Trọng lượng cơ thể dồn về chân trước, quá trình chuyển động của cơ thể là

sự phối hợp nhịp nhàng của toàn thân, có tính chất kế tiếp và liên tục khi bóng rời tay là lúc toàn thân duỗi hoàn toàn

d Kết thúc:

Khi bóng rời tay, hai tay tiếp tục rướn theo bóng, sau đó nhanh chóng trở

về tư thế ban đầu để chuẩn bị thực hiện những động tác tiếp theo

- Định hướng tư thế toàn thân (tư thế thân người)

- Hình tay và vai trò của các ngón tay

- Vị trí tiếp xúc (điểm tiếp xúc)

- Sự linh hoạt của tất cả các khớp (độ mềm dẻo của khớp)

- Quỹ đạo của bóng (đỉnh cao và điểm rơi)

- Thay đổi hướng đi

Chú ý: Tùy theo trình độ và đặc điểm cá nhân, tùy tình huống cụ thể mà tầm

chuyền có thể thay đổi

2.5 CHUYỀN BÓNG LẬT SAU ĐẦU

2.5.1 Tính năng tác dụng

- Kỹ thuật chuyền bóng lật sau đầu là kỹ thuật ra đời sau kỹ thuật chuyền bóng cơ bản Nó được sử dụng nhiều trong kỹ thuật chuyền hai, có tác dụng lớn

và hiệu quả cao vì tính bất ngờ của nó

Hình 2.3: Kỹ thuật chuyền bóng lật sau đầu

- Do hướng bóng đi ngược với hướng bóng tới, do đó độ chính xác có hạn chế, khi thực hiện kỹ thuật này đòi hỏi người chuyền phải có kỹ thuật chuyền cơ

bản tốt Từ những đặc điểm trên, cấu trúc của chuyền bóng lật sau đầu so với kỹ thuật chuyền cơ bản có những điểm khác nhau sau đây:

c Chuyền bóng đi:

Chuyển động của toàn thân thông qua duỗi các khớp gối, hông, bả vai và khuỷu tay, theo thứ tự từ dưới lên trên chếch ra sau tạo lực đẩy bóng đi Hướng bóng bay là chếch lên cao hướng về phía sau

- Kết thúc động tác tay không duỗi hết còn gập nhiều ở khuỷu

2.6 KỸ THUẬT CHUYỀN BÓNG THẤP TAY

2.6.1 Tính năng tác dụng

Chuyền bóng thấp tay là kỹ thuật cơ bản của bóng chuyền Kỹ thuật này xuất hiện khi kỹ thuật tấn công đã phát triển ở mức độ tương đối cao Khi kỹ thuật phát bóng và đập bóng ngày càng uy lực, khi đó không thể sử dụng đỡ bóng bằng chuyền cao tay được Kỹ thuật chuyền bóng thấp tay phát triển và hoàn thiện nhanh chóng ở thập niên 60 Trong hoạt động thi đấu, kỹ thuật chuyền thấp tay được sử dụng trong đỡ chuyền một trong phòng thủ Đồng thời cũng yểm hộ tấn công yểm hộ chắn bóng để tổ chức tấn công hoặc phòng thủ phản công Trong nhiều trường hợp, chuyền thấp tay còn được sử dụng trong chuyền bước hai

Hình 2.4: Kỹ thuật chuyền bóng thấp tay

Chuyền bóng thấp tay bằng hai tay thường được vận dụng rất nhiều trong thi đấu Đặc biệt dùng đỡ đập, đỡ phát bóng mạnh hoặc những đường bóng thấp, tốc độ nhanh không thể thực hiện được bằng động tác chuyền cao tay Ngoài ra,

nó còn đóng vai trò quyết định trong chiến thuật phòng thủ đặc biệt những đường bóng xa người, đột ngột

- Kỹ thuật chuyền bóng thấp tay bằng hai tay là kỹ thuật cơ bản Ngoài ra, còn sử dụng các kỹ thuật chuyền thấp tay như:

- Chuyền bóng thấp tay bằng một tay

- Lăn ngã chuyền bóng

Những kỹ thuật này được áp dụng chủ yếu trong kỹ thuật phòng thủ

2.6.2 Nguyên lý của kỹ thuật chuyền bóng thấp tay cơ bản

a Tư thế chuẩn bị:

Sau khi quan sát hướng bóng đến, tốc độ bay góc bóng đến Người tập nhanh chóng di chuyển đến vị trí thích hợp chuẩn bị thực hiện động tác chuyền bóng đi Thông thường được sử dụng ở tư thế trung bình: hai chân mở rộng bằng vai hoặc hơn vai, chân trước chân sau Khớp gối hơi khuỵu chân sau đứng trên mũi bàn chân, hai tay co tự nhiên ở hai bên, thân trên hơi gập mắt quan sát bóng

b Tiếp xúc bóng: (đón bóng)

Khi chuẩn bị tiếp xúc vào bóng, hạ thấp trọng tâm hai tay đưa ra trước ở

độ cao trên đầu gối (tùy theo gốc đến và góc phản xạ để quyết định gốc độ tiếp xúc vào bóng cho thích hợp) Hai bàn tay đặt lên nhau, thông thường tay thuận để

ở dưới Các ngón tay gập tự nhiên, bàn tay thuận bao phía ngoài bàn tay kia, hai ngón tay cái đặt song song và sát vào nhau, sao cho mặt trên của hai cẳng tay ngang bằng nhau Cổ tay gập xuống phía dưới để hai cẳng tay xoay ra phía ngoài

mở rộng diện tích tiếp xúc với bóng Điểm tiếp xúc với bóng là phần dưới của cẳng tay, phía trên cổ tay Khi bóng đến tay duỗi thẳng hơi hạ tay xuống phía dưới, đồng thời hai chân hơi khuỵu làm giảm tốc độ của bóng đi tới

Hình 2.5: Tiếp xúc bóng của chuyền bóng thấp tay

c Đánh bóng: (Dùng lực đẩy bóng đi)

Sau khi tiếp xúc bóng, duỗi các khớp cổ chân, khớp gối, khớp hông tạo lực đưa trọng tâm cơ thể lên cao về phía trước Kết thúc động tác tay duỗi thẳng ở mức gần ngang vai Trong quá trình thực hiện động tác cổ tay gập thấp xuống, hai bàn tay luôn nắm chặt

d Kết thúc động tác:

Kết thúc động tác hai tay rời nhau, nhanh chóng trở về tư thế ban đầu để chuẩn bị các động tác tiếp theo

Chú ý: Kỹ thuật chuyền bóng thấp tay là một quá trình phối hợp nhịp

nhàng liên tục các giai đoạn, tránh giật cục, quá trình phân chia giai đoạn chỉ là mang tính tương đối

Những điều quan trọng cần chú ý là:

- Khoảng cách vị trí tiếp xúc đất trực tiếp của hai bàn chân (hướng của bàn chân)

- Hình tay đón bóng, khuỷu tay căng, cổ tay gập xuống

- Vị trí tiếp xúc của tay với bóng

- Qũy đạo của đường bóng trên cơ sở đỉnh cao của đường bóng và vị trí điểm rơi của bóng

- Góc dễ xảy ra và góc phản xạ (góc bóng đến và góc bóng đi)