I.Điều kiện hoàn cảnh tạo ra sáng kiến. Trong xu hướng hiện nay đất nước chúng ta đang trên con đường phát triển công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước về mọi mặt như kinh tế xã hội, văn hoá thể dục thể thao và đang bước vào nền công nghệ thông tin hiện đại, vấn đề này phải đòi hỏi ngành giáo dục cần phải đáp ứng đủ nhân lực, nhân tài có khả năng tiếp cận với những thông tin hiện đại, chính vì vậy mỗi giáo viên chúng ta phải không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tìm tòi và học hỏi sáng tạo trong giảng dạy. Giáo dục trong nhà trường là một bộ phận quan trọng không thể thiếu được của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa hiện nay. Mục tiêu giáo dục thể chất của nước ta là: “Bồi dưỡng thế hệ trẻ trở thành những con người phát triển toàn diện, có sức khoẻ dồi dào, thể chất cường tráng, có dũng khí kiên cường để kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng một cách đắc lực và sống một cuộc sống vui tươi lành mạnh”. Có nghĩa là con người chúng ta đào tạo ra phải khoẻ cả về thể chất lẫn tinh thần, có khả năng lao động trí óc, nhưng đồng thời cũng có khả năng lao động chân tay, sáng tạo trong sản xuất, học tập và mưu trí dũng cảm trong chiến đấu, để bảo vệ tổ quốc, bảo vệ sự nghiệp cách mạng của Đảng, mà trong sự nghiệp Giáo dục và Đào tạo, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến mục tiêu giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, trong đó trí dục, đức dục và thể dục được coi là những mặt quan trọng nhằm tạo cơ hội cho mỗi người có khả năng phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức.
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NAM ĐỊNH
TRƯỜNG THPT ………
BÁO CÁO SÁNG KIẾN
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢNG DẠY KỸ THUẬT NHẢY XA ƯỠN
THÂN CHO HỌC SINH LỚP 11
Tác giả: …
Trình độ chuyên môn: Cử nhân giáo dục thể chất Chức vụ: Giáo viên
Nơi công tác: Trường THPT …….
Nam Định, ngày 25 tháng 5 năm 2017
Trang 2I.Điều kiện hoàn cảnh tạo ra sáng kiến
Trong xu hướng hiện nay đất nước chúng ta đang trên con đường phát triển công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước về mọi mặt như kinh tế - xã hội, văn hoá - thể dục thể thao và đang bước vào nền công nghệ thông tin hiện đại, vấn đề này phải đòi hỏi ngành giáo dục cần phải đáp ứng đủ nhân lực, nhân tài
có khả năng tiếp cận với những thông tin hiện đại, chính vì vậy mỗi giáo viên chúng ta phải không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tìm tòi và học hỏi sáng tạo trong giảng dạy Giáo dục trong nhà trường là một bộ phận quan trọng không thể thiếu được của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa hiện nay
Mục tiêu giáo dục thể chất của nước ta là: “Bồi dưỡng thế hệ trẻ trở thành những con người phát triển toàn diện, có sức khoẻ dồi dào, thể chất cường tráng,
có dũng khí kiên cường để kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng một cách đắc lực và sống một cuộc sống vui tươi lành mạnh”
Có nghĩa là con người chúng ta đào tạo ra phải khoẻ cả về thể chất lẫn tinh thần, có khả năng lao động trí óc, nhưng đồng thời cũng có khả năng lao động chân tay, sáng tạo trong sản xuất, học tập và mưu trí dũng cảm trong chiến đấu,
để bảo vệ tổ quốc, bảo vệ sự nghiệp cách mạng của Đảng, mà trong sự nghiệp Giáo dục và Đào tạo, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến mục tiêu giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, trong đó trí dục, đức dục và thể dục được coi là những mặt quan trọng nhằm tạo cơ hội cho mỗi người có khả năng phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức Như chúng ta đã biết môn điền kinh được gọi là môn thể thao “nữ hoàng”,
là môn không thể thiếu trong các kì đại hội thể dục thể thao trên toàn thế giới ở trong khu vực cũng như trong nước Vì vậy nó là một môn chính trong công tác giảng dạy thể dục thể thao ở các trường phổ thông Kỹ thuật nhảy xa kiểu ưỡn thân là một nội dung của môn điền kinh, là một điển hình và phát triển về sức bật cũng như phát triển các tố chất khác, cụ thể về cơ bản là phát triển nhanh
Trang 3chóng các hệ vận động của các em học sinh ở lứa tuổi trung học Kỹ thuật nhảy
xa kiểu ưỡn thân là tiêu biểu cho kỹ thuật của các môn chạy, nhảy Nắm chắc
kỹ thuật nhảy xa sẽ là cơ sở thuận lợi để học tập các môn vận động khác
Năm học 2015- 2016 là năm học tiếp tục thực hiện giảng dạy chương trình theo sách giáo khoa mới Trong bối cảnh hiện nay ngành giáo dục và đào tạo đang nỗ lực đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh trong hoạt động học tập nhằm phù hợp với xu thế của thời đại Vấn đề này đã đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với giáo viên là phải đổi mới phương pháp dạy: Giáo viên chỉ là người hướng dẫn chỉ đạo điều khiển học sinh đi tìm kiến thức mới, vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn Chính vì vậy học sinh phải là người tự giác, chủ động, tìm tòi, phát hiện các kiến thức mới một cách linh hoạt, sáng tạo vào thực tiễn cuộc sống thông qua sự dẫn dắt điều khiển của giáo viên trong tiết dạy Do vậy việc lựa chọn phương pháp dạy học sao cho phù hợp với kiểu bài và phù hợp với đối tượng học sinh là một vấn
đề rất quan trọng, đó cũng là một thủ thuật sư phạm của người giáo viên Qua nhiều năm đầu tư suy nghĩa và đúc rút được kinh nghiệm đã thu được những kết quả nhất định Tôi mạnh dạn tìm hiểu và nghiên cứu sáng kiến: “Một số phương pháp giảng dạy kĩ thuật nhảy xa kiểu ưỡn thân nhằm nâng cao thành tích cho học sinh lớp 11” mà tôi đã áp dụng và theo dõi nhiều năm tại trường trung học phổ thông nơi tôi đang công tác
Xuất phát từ tầm quan trọng của việc giảng dạy kĩ thuật nhảy xa kiểu ưỡn thân ,để nâng cao thành tích môn nhảy xa này mà bản sáng kiến của tôi xin được
đề cập vào vấn đề dạy kĩ thuật nhảy xa kiểu ưỡn thân cho học sinh lớp 11, để cùng đồng nghiệp trao đổi có phương pháp đổi mới đạt hiệu quả nhất
II.Mô tả giải pháp.
1.Mục tiêu:
Giúp cho giáo viên và học sinh có phương pháp dạy, học cho phù hợp với phương pháp đổi mới dạy và học của bộ giáo dục đã ban hành thực hiện trên phạm vi cả nước
Trang 42 Nhiệm vụ của sáng kiến:
Sử dụng một số biện pháp và bài tập vào giảng dạy kỹ thuật nhảy xa kiểu ưỡn thân cho học sinh nhằm nâng cao thành tích trong tập luyện và thi đấu
3 Phương pháp thực hiện:
- Kinh nghiệm thực tiễn
- Tìm hiểu tài liệu
- Tọa đàm trao đổi với giáo viên trong tổ
- Dự giờ giáo viên khá giỏi, học tập rút kinh nghiệm
- Tổng hợp và lựa chọn viết
4.Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến
a Cơ sở lý luận
Thể dục thể thao được coi là một bộ phận của nền văn hoá xã hội, với quan niệm vận động và sức khỏe, các nhà triết học cổ đại đã đề cao cái đẹp trong
sự phát triển hài hoà giữa trong sạch về đạo đức, phong phú về tinh thần và hoàn thiện về thể chất do thể dục thể thao đem lại
Mặt khác, thể dục thể thao còn là một hệ thống giáo dục thể chất nhằm rèn luyện các tố chất thể lực, nhằm phát triển con người một các toàn diện về mọi mặt: “ Đức – trí – thể – mỹ” Nó đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao sức khoẻ toàn dân Chính vì vậy giáo dục thể chất trong các trường trung học phổ thông là một bộ phận của mục tiêu giáo dục và đào tạo, đồng thời là một mặt giáo dục cho thế hệ trẻ nhằm tạo ra lớp người: “Phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức”, đáp ứng yêu cầu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước
Ở Việt Nam môn điền kinh được quan tâm Trong trường trung học phổ thông môn điền kinh là môn học chính thức trong chương trình giáo dục thể chất trong đó nhảy xa là môn được phân phối trong các tiết học Việc luyện tập và thi đấu nhảy xa không những có tác dụng tốt tới sức khoẻ mà còn có tác dụng phát triển thể lực một cách toàn diện, đồng thời còn tạo điều kiện nâng cao thành tích
Trang 5các môn thể thao khác Chính vì vậy để nâng cao hiệu quả cho viêmà tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài này
b Thực trạng.
1 Thuận lợi:
- Lãnh đạo nhà trường luôn quan tâm chuyên môn, thường xuyên kiểm tra dự giờ để rút kinh nghiệm cho giáo viên Trường có đội ngũ giáo viên nhiệt tình, tâm huyết với nghề Ngoài ra trường còn nhận được sự quan tâm của các ban ngành địa phương cũng như của Sở Giáo Dục – Đào Tạo Tỉnh Nam Định
- Học sinh có độ tuổi đồng đều 15-18 Đa số có ý thức học tập, cần cù chăm chỉ, cần có sức khoẻ tốt
2 Khó khăn:
Học sinh chưa coi trọng môn học còn cho đó là môn phụ Một số phụ huynh học sinh ít quan tâm tới việc học tập bộ môn này của con em mình Nhà trường chưa có đủ trang thiết bị dạy học, sân bãi còn chưa tốt Một số thiết bị đã được trang bị nhưng chất lượng còn hạn chế, hiệu quả sử dụng không cao Những khó khăn chung đó thầy và trò chúng tôi đã phải khắc phục rất nhiều để đảm bảo chất lượng dạy và học
c Quá trình tiến hành thực hiện sáng kiến:
Đầu năm tôi tiến hành khảo sát chất lượng 10 em học sinh thuộc đội tuyển điền kinh năm học 2014-2015 với nội dung nhảy xa kiểu ưỡn thân, thành tích đạt được như sau:
Bảng 1: Kết quả khảo sát điều tra ban đầu
Trang 68 Lương Văn Tiền 498
Tiếp theo tôi tiến hành dạy kỹ thuật nhảy xa kiểu ưỡn thân cho tất cả học sinh các lớp do mình đảm nhiệm trong các giờ học chính khóa
1/ Yêu cầu:
Để giảng dạy đạt hiệu quả cao kĩ thuật nhảy xa kiểu ưỡn thân cần đạt các yêu cầu sau:
+ Đối với học sinh:
− Đối với học sinh đa số là thích học môn thể dục cho nên khi học thể dục đòi hỏi phải có tính kỷ luật cao, tinh thần trách nhiệm trước tập thể lớp
− Phải có ý thức, tích cực, tự giác trong quá trình luyện tập, có tác phong nhanh nhẹn hoạt bát, có sự cố gắng, kiên trì, thật thà và dũng cảm rèn luyện đức tính tốt đẹp
− Nghiêm túc luyện tập không những ở tiết học trên lớp mà còn kết hợp với
tự học, tự tập ngoài giờ
+ Đối với giáo viên:
Đối với giáo viên vận dụng một số bài tập để giảng dạy đạt hiệu quả cao kĩ thuật nhảy xa kiểu ngồi cần chú ý đến các yêu cầu sau:
− Phải chuẩn bị cho mình thật đầy đủ và vững chắc về kiến thức chuyên môn lẫn phương pháp để đảm bảo cho quá trình giảng dạy lâu dài cho từng bài tập
− Chuẩn bị kĩ giáo án trước khi lên lớp, có kiến thức chuyên môn vững vàng, thị phạm chính xác rõ ràng, linh động trong các tình huống và chủ động biết cách tạo cho không khí lớp học sinh động, thoải mái để học sinh hứng thú tập luyện, dùng ngôn ngữ phải chuẩn, đúng thuật ngữ của thể dục
− Giáo viên cần phải sắp xếp môn học theo một trình tự sao cho lượng vận động vừa và đủ, không nhiều quá và không ít quá Bài tập phải từ thấp đến cao
từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, để cho học sinh nắm bắt bài theo một trình tự có hệ thống làm cho học sinh dễ hiểu, dễ tập
Trang 7− Giáo viên phải là tấm gương sáng mẫu mực trong mọi phương diện như: tác phong, hành vi cử chỉ, thái độ hàng ngày trên sân tập cũng như trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày
− Chuẩn bị tốt sân tập và các phương tiện đồ dùng dạy học
− Giảng dạy trên lớp kết hợp chặt chẽ với hướng dẫn luyện tập ngoài giờ
+ Đối với giảng dạy kĩ thuật nhảy xa:
− Trong quá trình giảng dạy nên dạy nhảy xa sau khi đã học chạy ngắn: Vì thứ nhất nhảy xa rất cần vận tốc, thứ hai nhảy xa có một đoạn lấy đà tương đối dài (30-40m) kĩ thuật đoạn này rất giống với kĩ thuật chạy giữa quãng của chạy ngắn
− Phải tập trung giải quyết hai khâu cơ bản là chạy lấy đà và giậm nhảy Sao cho chạy lấy đà phải đạt được vận tốc cao, kết hợp được chặt chẽ với giậm và giậm nhảy phải nhanh, mạnh và chính xác
− Phải dành nhiều thời gian để học sinh luyện tập, không nên giảng giải nhiều và đi sâu uốn nắn các chi tiết quá nhiều, không cần thiết, lãng phí thời gian mà không hoàn thành được nhiệm vụ cơ bản
− Chú ý đề phòng chấn thương đảm bảo tốt an toàn trong luyện tập Hố cát phải liên tục xới cho xốp, đường chạy phải san bằng và quét sạch sỏi đá thường xuyên…
2/Quá trình giảng dạy
Trong qúa trình giảng dạy kỹ thuật nhảy xa kiểu ưỡn thân tôi đã tìm hiểu
và phân tích những yếu tố ảnh hưởng và quyết định đến độ bay xa của nhảy xa
để học sinh nắm được
2.1 Những yếu tố ảnh hưởng và quyết định đến độ bay xa của lần nhảy.
Về mặt lý thuyết, trong điều kiện không có sức cản của môi trường không khí, điểm bay ra và điểm rơi cùng trên một mặt phẳng thì độ bay xa của một vận thể được phóng ra tỷ lệ thuận với bình phương tốc độ bay ban đầu, sin2 lần góc bay và tỷ lệ nghịch với gia tốc rơi tự do
Trang 8V02sin2α
S =
g
Trong đó S là độ bay xa của quỹ đạo bay trọng tâm cơ thể
V0 là tốc độ bay ban đầu
α la góc độ bay ban đầu
g là gia tốc rơi tự do = 9,8m/giây 2
Qua phân tích công thức trên ta thấy sự ảnh hưởng của g là không đổi luôn bằng 9,8m/giây, nên V0 và α là 2 yếu tố quyết định đến độ bay xa Trong thực tế nhảy xa, chạy đà và giậm nhảy là hai giai đoạn tạo cho cơ thể có tốc độ bay ban đầu lớn, góc độ bay hợp lý nhất vì thế nó là hai giai đoạn có ảnh hưởng quyết định đến độ bay xa của lần nhảy
Nhảy xa là một kỹ thuật hoàn chỉnh, song để tiện phân tích và giảng dạy
có thể phân thành các giai đoạn: chạy đà, giậm nhảy, bay trên không và tiếp đất
2.2 Biện pháp thực hiện
Tiếp theo để giảng dạy đạt hiệu quả cao kĩ thuật nhảy xa kiểu ưỡn thân tôi
đã lựa chọn một số nội dung, các bài tập của từng giai đoạn sao cho phù hợp với từng tiết học, lớp học đó
2.2.1/ Giai đoạn chạy đà và chuẩn bị giậm nhảy
Tính từ lúc bắt đầu chạy đến khi đặt chân vào ván giậm nhảy
a.Nhiệm vụ: Tạo ra tốc độ tối đa theo phương nằm ngang trước khi giậm nhảy
và chuẩn bị tốt cho việc đặt chân giậm nhảy chính xác vào ván giậm
b.Xác định đà, cách đo đà :
- Cự ly chạy đà: Số bước chạy đà đối với nam xuất sắc từ 18 –24 bước
(khoảng 38 - 48m), đối với nữ từ 16-22 bước (khoảng 32 - 42m)
- Cách đo đà: Có 2 cách :
+ Một bước chạy đà bằng 6 bàn chân + Một bước chạy đà bằng 02 đi thường
Trang 9Người chạy đứng trên ván giậm và tiến hành đo, bằng cách đi theo một trong hai cách trên từ ván giậm đến vạch xuất phát
- Xác định đà:
+ Nếu chạy đà, số bước chẵn (12 -14 - 16 ) bước thì chân giậm nhảy đặt sát ngay sau vạch xuất phát
+ Nếu chạy đà, số bước lẻ (13 -15 - 17 ) bước thì chân lăng đặt sát ngay sau vạch xuất phát (hay chân giậm nhảy đứng phía sau)
c Nhịp điệu chạy đà:
Có hai cách để tăng tốc độ là
Cách thứ nhất : Tăng tốc độ đều trên toàn đà và đạt tới tốc độ tối đa ở các bước
cuối (phù hợp với người mới tập)
- Cách thứ hai: Chạy đà và đạt tốc độ cao ngay từ đầu, duy trì tốc độ cao trên
cự ly và lại cố gắng tăng tốc độ ở cuối cự ly, phù hợp cho những người có trình
độ tập luyện cao, tần số bước chạy nhanh, động tác thoải mái, tầm vóc người cao lớn
- Tốc độ chạy đà phải đạt:
+ 8-10m/giây đối với nữ
+ 10-12m/giây đối với nam
Nhiệm vụ của chạy đà : Tạo lực nằm ngang
d Kỹ thuật chạy đà
Cơ bản giống như kỹ thuật chạy giữa quãng của cự ly ngắn, nhưng để chuẩn bị tốt cho động tác giậm nhảy nên các bước chạy trong nhảy xa có đàn tính cao hơn, trọng tâm thân thể nhấp nhô hơn, góc độ đạp sau lớn hơn, thời gian chân chạm đất lâu hơn thân người càng về gần ván giậm càng thẳng đứng, nhằm để kéo dài bước chạy ở 4 bước cuối cùng chuẩn bị tốt cho động tác giậm nhảy
e) Chuẩn bị giậm nhảy :
Trang 10Được biểu hiện ở 4 bước nhảy cuối cùng bằng cách thân trên thẳng đứng trọng tâm cơ thể hạ thấp để tăng độ dài bước và bước chạy tạo bởi chân giậm ngắn hơn bước chạy của chân lăng ở thời kì chống tựa từ 15 – 20cm
Chú ý: Trong trường hợp chân giậm đặt không chính xác vào ván (trước hoặc
sau ván) thì xem khoảng cách đó so với ván là bao nhiêu mà xê dịch điểm xuất phát Xong chạy lại nhiều lần nhờ bạn kiểm soát bước chân của mình có giẫm đúng vào các dấu chân đã chạy ở các lần trước chưa? Đặc biệt lưu ý đến chân giậm có đặt đúng vào ván và vào vạch kiểm tra ở 6 bước cuối không? Căn cứ theo dấu chân đã chạy để ta ấn định vạch xuất phát và vạch kiểm tra ở 6 bước cuối Sau đó ta dùng thước dây, hoặc bàn chân đo lấy mức cố định
•Bài tập 1: (nhóm bài tập bổ trợ cho nhảy xa)
− Chạy bước nhỏ, chạy nâng cao đùi, chạy gót chạm mông, chạy đạp sau
− Bật nhảy tại chỗ, nhảy dây đơn
− Chạy đà 3-5 bước giậm nhảy đá lăng
− Đo đà, chạy đà và điều chỉnh đà
− Chạy đà tự do nhảy xa vào hố cát
•Cách dạy và tổ chức tập luyện: Làm mẫu, phân tích cơ bản động tác Cả lớp thực hiện theo đội hình 4 hàng ngang và theo nhóm 5 em tập
•Đối với động tác chạy đà sau khi giáo viên làm mẫu xong có thể gọi 1 vài
em lên làm Cho học sinh chạy theo nhóm 5-7 em / nhóm
•Bài tập 2 (Nhóm bài tập trò chơi)
− Chơi trò chơi “Ai nhanh hơn”, “Lò cò tiếp sức”, “Bật xa tiếp sức”
− Cách dạy và tổ chức tập luyện: Phân tích cơ bản trò chơi hướng dẫn cách chơi, chọn trọng tài, chia tổ chơi, chơi thử, có thưởng phạt rõ ràng
2.2.2/ Giai đoạn giậm nhảy
Tính từ khi đặt chân giậm đến khi chân giậm rời ván giậm
- Nhiệm vụ của giậm nhảy : Làm thay đổi phương chuyển động của trọng
tâm cơ thể và đồng thời tạo lực thẳng đứng