Câu 1: Nghệ thuật là gì? Bản chất, phạm vi, đối tượng của nghệ thuật Nghệ thuật là một hành động nhận thức của con người bằng phương tiện hình tượng. Các hình tượng nghệ thuật được sáng tác theo các loại hình loại thể nhất định. Bản chất nghệ thuật: Cái đẹp+ cái có ích + cái nhân đạo ( chânthiệnmĩ) Cái đẹp là những cái phù hợp với quan niệm của con người về sự hoàn thiện, hài hòa, câm xứng. phù hợp với ước mơ, mong muốn của con người về những cái có tính lí tưởng phù hợp với quan điểm của con người về cái chân, cái thiện. Cái nhân đạo : phê phán cái xấu, thương xót số phận, phát hiện cái tốt để tạo ra hi vọng Đối tượng phản ảnh của nghệ thuật là thiên nhiên và đời sống xã hội, lấy con người làm trung tâm. Câu 2: Những đặc điểm cơ bản của hình tượng nghệ thuật tìm ra những qui luật chung của hình tượng nghệ thuật sao cho phù hợp với cả hai loại tạo hình và biểu hiện.
Trang 1Nghệ thuật học đại cương
Câu 1: Nghệ thuật là gì? Bản chất, phạm vi, đối tượng của nghệ thuật
- Nghệ thuật là một hành động nhận thức của con người bằng phương tiện hình tượng Các hình tượng nghệ thuật được sáng tác theo các loại hình loại thể nhất định
- Bản chất nghệ thuật: Cái đẹp+ cái có ích + cái nhân đạo ( chân-thiện-mĩ) Cái đẹp là những cái phù hợp với quan niệm của con người về sự hoàn thiện, hài hòa, câm xứng phù hợp với ước mơ, mong muốn của con người về những cái có tính lí tưởng phù hợp với quan điểm của con người về cái "chân", cái "thiện"
Cái nhân đạo : phê phán cái xấu, thương xót số phận, phát hiện cái tốt để tạo ra hi vọng
- Đối tượng phản ảnh của nghệ thuật là thiên nhiên và đời sống xã hội, lấy con người làm trung tâm
Câu 2: Những đặc điểm cơ bản của hình tượng nghệ thuật
tìm ra những qui luật chung của hình tượng nghệ thuật sao cho phù hợp với cả hai
loại tạo hình và biểu hiện
Sự thống nhất sinh động giữa yếu tố chủ quan và yếu tố khách quan trong hình tượng.
Mặt chủ quan là ấn tượng, thái độ, quan niệm, lẽ sống của nguời nghệ sĩ Mặt
khách quan là tính chất, sắc thái, hiện trạng của các hiện tượng ngoài đời sống Tính
lý tưởng bao giờ cũng hòa quyện với tính hiện thực trong hình tượng nghệ thuật
thống nhất sinh động giữa mặt khái quát và mặt cụ thể trong hình tượng.
Muốn xây dựng được các hình tượng nghệ thuật vừa giàu sự sống vừa giàu sức sống, người nghệ sĩ phải tuân thủ theo những yêu cầu của điển hình hóa Điển hình hóa nghệ thuật là sự kết hợp giữa phương pháp khái quát hoá và phương pháp cá thể hóa, nhằm tạo ra cái riêng và cái chung của một hình tượng thành công Vậy là, theo ý nghĩa rộng nhất, điển hình hóa là quy luật chung của mọi hoạt động sáng tạo nghệ thuật đích thực
Trang 2Sự thống nhất sinh động giữa lý trí và cảm xúc trong hình tượng nghệ thuật
thiếu tư tưởng, hình tượng sẽ trống rỗng và hời hợt Thiếu cảm xúc, hình tượng sẽ khô cứng và cằn cỗi
Tính ước lệ của hình tượng nghệ thuật
Nghệ thuật xây dựng những nguyên tắc của chính mình Muốn cảm hiểu đúng đắn tác phẩm, công chúng phải chấp nhận những nguyên tắc đó
Câu 3: Đối tượng, phương thức phản ánh và mối quan hệ qua lại giữa các tác dụng xã hội của nghê thuật
Đối tượng phản ánh nghệ thuật :là toàn bộ đời sống xã hội, con người và thiên nhiên theo dòng lịch sử tiến hóa của xa hội loài người
Phương thức phản ánh: phản ánh chân thực cuộc sống và mong muốn hiện thực của người nghệ sĩ thông qua hình tượng nghệ thuật, văn học đã từ đối tượng miêu
tả và hình thức chiếm lĩnh đời sống để đem đến cho người đọc, trao truyền cho họ những xúc động thẩm mĩ mãnh liệt
MQH nghệ thuật và cs:Nam Cao từng nói : “Nghệ thuật chỉ có thể là tiếng đau khổ kia thoát ra từ những kiếp lầm than” để khẳng định nghệ thuật phải xuất phát từ cuộc sống và vì cuộc sống
Câu 4: Tác dụng xã hội của nghệ thuật Vai trò, MQH qua lại giữa các tác dụng xã hội của nghê thuật.
Tác dụng xh của NT: Nghệ thuật phát hiện cái đẹp trong hiện thực cuộc sống khái quát, điển hình hóa và phản ánh cái đẹp bằng các hình tượng nghệ thuật và truyền đạt cái đẹp tới tình cảm và lý trí của con người qua đó mà góp phần nâng cao nhận thức tư tưởng và tình cảm của con người
Vai trò: Nghệ thuật không chỉ bảo đảm cho sự lành mạnh của con người, của xã hội loài người mà nó còn bảo đảm tính kế thừa lâu đời, tính phổ biến ngày càng tăng của văn hóa
Trang 3Tác dụng: thúc đẩy xã hội tiến hoá bằng đặc trưng riêng của mình, nghệ thuật làm cuộc sống này, thế giới này bớt xấu xa đi và đẹp đẽ hơn
Câu 5: Những lí thuyết khác nhau về nguồn gốc nghệ thuật trong lịch sử Ưu điểm và hạn chế của những lí thuyết trên.
4 học thuyết cũ: thuyết bắt chước, thuyết du hí, thuyết ma thuật, thuyết biểu hiện THUYẾT BẮT CHƯỚC
Nghệ thuật là hành vi bắt chước, vì bản chất con ng là bắt chước
Ưu điểm: NT k phải bắt chước rập khuôn mà tái tạo hiện thực theo 1 kiểu mẫu để làm sáng tỏ sự vật hơn
THUYẾT DU HÍ
Bản chất con ng là thích vui chơi, săn bắn thu hoạch
Ưu điểm: xuất hiện chức năng giải trí là những khoái cảm do NT mag lại
THUYẾT MA THUẬT
Có thế lực siêu nhiên che chở con người và con ng cầu mog sự che chở đó
Ưu điểm: tạo ra nhiều nhà thờ đẹp, uy nghi, tạo ra môi trường và không khí truyền giáo
THUYẾT BIỂU HIỆN
NT là do nhu cầu muốn bộc lộ nỗi niềm chủ quan của nghệ sĩ
Ưu điểm: giãi bày đc nỗi đau để làm chủ dc chúng
Học thuyết mới:TỔNG LỰC SINH HỌC VÀ SINH LỰC THỪA
NT ra đời do năng lực thừa, do nhu cầu sáng tạo của bản thân
Ưu điểm: là thuyết khoa học nhất, bao gồm các thuyết đã có, hiện tượng này chỉ loài ng mới có
Trang 4Câu 6: 1 số thành tựu quan trọng nhất trong lịch sử phát triển NT phương đông và phương tây? PHân tích thấy rõ đặc điểm cơ bản của các nền NT đó
PHƯƠNG TÂY
1 NGHỆ THUẬT NGUYÊN THỦY
NT hang động: hang NiO
Đặc điểm: khả năng tượng trưng ước lệ pha trộn ma thuật, tín ngưỡng
2 NT HY LẠP-LA MÃ CỔ ĐẠI
HI LẠP CỔ ĐẠI
Người ném đĩa, kho thần thoại: dớt, Hê ra….,Iliat và Oodixe.Kịch: anh hùng
ca, bi kịch, hài kịch Am nhạc và múa: đàn,sáo…
Đặc điểm: hài hòa, đăng đối trog sáng thuần khiết
LA MÃ CỔ ĐẠI
Đền Parthenon, Tượng Venus( thần tự do và sắc đẹp): tỉ lệ giống ng thật Đặc điểm: Hoành tráng và thế tục
3 mẫu ng lí tưởng của NT HY La: người công dân anh hùng, nhà hiền triết
có tài,nhà quán quân thể thao
3 NT THỜI TRUNG CỔ (TK 4-14)
Kiến trúc nhà thờ : Bigiăngtanh (kremlanh ở moskva), Rômăng(nhà thờ Tumpan ở Ô ten), Gotich(nhà thờ đức bà ở paris)
Đặc điểm: Mỹ học duy tâm chủ nghĩa chiếm địa vị thống trị, chúa là nguồn gốc của cái đẹp và là cái đẹp cao quí nhất Tôn giáo thống trị NT Hình tượng tiêu biểu: Con ng bị đày ải khám phá thê sgiowis tâm lih của con ng
4 NT PHỤC HƯNG ( 14-16)
Thành tựu: tranh “ bữa tiệc ly biệt” leona de Vanh xi Đầu tượng David (mikenlangelo) Kịch;người lái buôn thành venice( shakespeare)
Đặc trưng: Mĩ học duy vật hát triển mạnh, dựa / duy vật cổ đại, khôi phục nền văn hóa rực rỡ hy la cổ Thay đổi cách nhìn của nhà thờ về thế giới, con
ng ( chủ nghĩa nhân văn phục hưng) Qniem cái đẹp: hài hoaftrog sáng hướng đến ngày mai “ con ng khổng lồ-con ng công nghiệp”
3 mẫu ng lí tưởng: người có đầu óc khổng lồ, nguwoif có nội tâm phong phú, nhà thương gia tài năng
5 NT CỔ ĐIỂN(17)
Trang 5Thành tựu: Lão hà tiện ( Mô li e) truyện ngụ ngôn (laphongten) cung điện vecxay
Đặc trưng: tư tưởng mĩ học: vai trò lí trí trong sáng tạo nghệ thuật ( lí trí, khuôn mẫu, công thức) Tìm chân lí đơn giản để đại đến sự xác minh tối đa Khai thác xung đột cơ bản: nghĩa vụ >< dục vọng, PK><TS nhưng vẫn lấy hài hòa mực thước làm cơ sở thẩm mĩ, pcach vhoc cầu kì
Không có hình mẫu lí tưởng
6 NT KHAI SÁNG(18)
Marat bị ám sát(tranh sơn dầu của louis david), chân dung voltaire( điêu khắc đá của houdon)
Đặc trưng: Tư tưởng mĩ học: chống lại khuynh hướng lí tưởng hóa, khuôn mẫu của CN cổ điển, ủng hộ khai hóa nd NT mag tính xh rõ rệt gắn vs vận động lịch sử, soi sáng đầu óc con ng để con ng hành động theo qui luật cm Phát hiện kiểu nvat quần chúng ( phá ngục bastille)
Mẫu ng lí tưởng: con ng ưu tú cm
7 NT LÃNG MẠN VÀ HIỆN THỰC (19)
CN LÃNG MẠN
Những người khốn khổ( Victor hugo), anna karenina(tolxtoy), tấn trò
đời( balzac), tranh sơn dầu “ thần tự do dẫn dắt nhân dân trên chiến lũy” của delacroix
Đặc trưng: ko chấp nhận thực tại ( hoài cổ, hướng về tuwong lai vô định,tìm đến miền viễn xứ) Lấy cái tối cá nhân để đạt đến sự tự do tuyệt đối, theo đuổi cái đẹp tuyệt đối.Muốn dung NT tạo ra thế giới # theo ý chủ quan ng nghệ sĩ Âm hưởng churddajo: buồn, bi quan
CN HIỆN THỰC
Xin chào ngài Cuốc bê ( cuốc bê), tranh của nhóm triển lãm lưu động nga Đặc trưng: Tư tưởng mĩ học: Cái đẹp là cuộc sông, đang vận động ở hiện tại Nhìn thẳng vào những mâu thuẫn cơ bản nhất của xh.tính khách quan để phản chiếu thế giới
8 NT HIỆN ĐẠI
Trngan Hóa thân (Kafka),tranh “La Rêve” picasso
Đặc trưng: thẩm mĩ: sự khai sáng của ca snhaan tự do Nhấn mạnh quá trình nhận thức ( nhận thức cái gì),lối viết tự sự ngôi thứ 3: thông suooys mọ sự xóa sự tách biệt giữa các cá thể.Chối bỏ mĩ học khuôn sáo tiến đến ngẫu hứng stao
Trang 69 NT HẬU HIỆN ĐẠI ( sau 1945 đến thế chiến T2)
Bọc nhà quốc hộ Đức ( c rít tô)
Đặc trưng: Phi cấu trúc, phi tâm hóa, chối từ vai trò chủ thể của con ng( cái tôi) Xóa nhòa ranh giới giữa nghệ thuật và đời sống hàng ngay, phá bỏ những giai tầng văn hóa quí phái và văn, nhấn mạnh pcach đại chúng Chối
từ tất cả đại tự sự.NT của trào tiếu
NT PHƯƠNG ĐÔNG TRUNG QUỐC CỔ ĐẠI Thành tựu: tượng Phật bà quan âm nghìn mắt, nghìn tay dát vàng( tỉnh Hà Nam).Đạp ca đồ ( tranh lụa Mã Viện)
Đặc trưng:Nền móng triết lí: vũ trụ, phong thủy, nhân sinh Hệ tư tưởng nho, phật,đạo Mỗi công trình đều hài hòa với thiên nhiên tạo thành 1 quần thể thống nhất
Quan niệm thẩm mĩ: hình tg NT có 2 mặt kết hợp: Thực và hư Chú ý
“khoảng khômg trắng” những chỗ “ trống không”
2 hướng mĩ cảm lớn: trau truốt NT đến mức cầu kì, điêu luyện ( đồ gốm Minh Thanh, trag phục Kinh kịch) và biểu hiện NT theo cái đẹp tự nhiên, chân chất, ý vị, sâu sa ( thư pháp Vương Hy Chi, đồ sứ Tống)
AI CẬP Thành tựu: Đầu Sphinx-nhân sư, đèn pha ở Alexandria
Đặc trưng:tất cả các kiến trúc điêu khắc phần lớn có ý nghĩa thờ cúng, là nền
NT tổng hợp và hoàn chỉnh Trọng đời sống vĩnh hằng có cái nhìn “ bề nghiêng” đẹp về tỉ lệ đặc trưng về mẫu ng, phần vai và ngực luôn ở tư thế nhìn đối mặt
LƯỠNG HÀ Thành tựu:vườn treo babylon Bộ luật hamurapi
Đặc trưng:bố cục trung tâm – đăng đối Khuynh huwosng hiện thực, vai trò
cá nhân vs NT đc khẳng định Thời tân đại: NT nặng về trag trí, h/a muông thú cây cỏ vừa hư vừa thực
NT HIỆN ĐẠI(CUỐI 19 ĐẦU 20) Thành tựu:tp picatxo, trg phái hiện thực, trg phái ng công dân vĩ đại
Đặc trưng:NT ko phiến diện chết cứng mà NT là đời sống khám phá những
bí ẩn bên trong con ng, biểu hiện cái chưa nhìn thấy
Trang 7Câu 7: Các quan niệm khác nhau về sự phân chia các loại hình nghê thuật Dựa vào nguyên tắc nào để phân chia các loại hình nghê thuật
Dựa trên những đặc điểm phản ánh bằng ngôn ngữ nghệ thuật chung giống nhau và cũng căn cứ tính riêng biệt của các loại hình nghệ thuật trong hoạt động sáng tạo lẫn khả năng tác động của nó đến công chúng nghệ thuât, con người phân thành các nhóm nghệ thuật khác nhau
Nguyên tắc : a Nhóm loại hình không gian và thời gian (Nghệ thuật không
gian: kiến trúc - trang trí, điêu khắc, hội họa Nghệ thuật thời gian (âm nhạc –
múa, văn chương) Nhóm nghệ thuật tổng hợp và liên kết: sân khấu, điện ảnh,
múa Nhóm nghệ thuật đơn tính và lưỡng tính
Câu 8: Tính dân tộc và tính nhân loại của tác phẩm nghê thuật Sự tiếp thu thành tựu các nền NT khác nhau
Tác phẩm có tính dân tộc, là tác phẩm chứa đựng những yếu tố đặc trưng của một nền văn hóa Trong khi tác phẩm được coi là hiện đại khi nào nó mang những nét nghệ thuật được thừa nhận là tiên tiến, là hợp với cái gu và tâm thức của thời đại KIẾN TRÚC:Kết hợp cái đẹp với cái thực dụng để sáng tạo không gian sinh tồn ĐIÊU KHẮC:Gắn với giá trị tinh thần là vẻ đẹp trong ước nguyện của con ng và vì con ng
HỘI HỌA: biểu hiện sự phong phú của cs qua màu sắc, đường nét
ÂM NHẠC:thể hiện cảm xúc tình cảm mang tính thẩm mĩ cao của các âm thanh
có ý nghĩa nhân văn
MÚA:sự chuyển động bằng cơ thể diễn tả cảm xúc , tâm hồn con ng,
KỊCH:tái hiện các tình huống cuộc đời với bối cảnh thẩm mĩ nghiêm ngặt của không gian sân khấu thông qua diễn xuất của diễn viên
ĐIỆN ẢNH: NT hình ảnh động
Trang 8Câu 9: Cấu trúc tác phẩm NT: yếu tố nội dung và hình thức trong cấu trúc tác phẩm NT, MQH giữa 2 yêu tố này trong tác phẩm NT
Nội dung NT là hiện thực khách quan đc mô tả trong tác phẩm nghê thuật ND là cái có trc, tồn tại độc lập với tp
Là phương thức thể hiện một nội dung cụ thể thông qua hình tượng nghệ thuật Hình thức NT là hình thức của nội dung
Mối quan hệ giữa ND và hình thức trong việc xây dựng lên tác phẩm nghệ thuật thống nhất biện chứng giữa ND và HT nghệ thuật, trong đó có sự xuyên thấm và chuyển hóa lẫn nhau
Nội dung là nội dung của hình thức, hình thức là sự biểu hiện của một nội dung nhất định
Hình thức luôn phù hợp với nội dung VD: kiến trúc đình làng
Nội dung quyết định hình thức, khi nội dung thay đổi hình thức cũng thay đổi theo VD: Kiến trúc Hy Lạp cổ đại sang kiến t trúc trung cổ
Hình thức có tính độc lập tương đối của nó, nó có ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực đến nội dung
VD: Tranh Vangogh
Câu 10: Mối liên hệ và tác động lẫn nhau trong quá trình sáng tác thưởng thức và phê bình 1 tp NT
Trong nghệ thuật, sự chủ quan của ta cộng với sự chủ quan của người khác đôi khi dẫn đến một sự đồng thuận về một số giá trị, mà các nhà triết học, đặc biệt là Kant, coi như là những giá trị phổ biến, mặc dầu chưa phải là những giá trị khách quan phổ biến như trong khoa học
Sự đồng thuận trong nghệ thuật thực ra cũng không khác gì sự đồng thuận ở ngoài đời : người ta thường phải thoả hiệp với nhau trên những quy ước để sống chung,
và để cùng chấp nhận một số giá trị phổ biến để làm chuẩn mực
Suy cho cùng, sự nhất quán giữa hoạt động sáng tạo và hoạt động thưởng thức chỉ
là một điều lô gích, vì sáng tạo ra cái đẹp, hay thưởng thức cái đẹp, chung quy
Trang 9cũng chỉ nhằm cùng một mục đích, xuất phát từ cùng một nhu cầu trí tuệ của con người : nhu cầu thẩm mỹ
Câu 11: Những nguyên tắc và thao tác cơ bản trong phê bình tp NT
Nguyên tắc: Phê bình mang tính thời sự, cập nhập, quan tâm đến đời sống NT Phê bình vừa tác động đến đời sống NT, vừa có khả năng tổ chức quá trình NT PB vừa mag tính khoa học, vừa mag tính NT, PB thể hiện cá tính sáng tạo độc đáo của ng
PB PB mag tính đối thoại( văn hóa PB, vh trah luận)
Câu 12: Đặc trưng của NT ngôn từ Phuương thức thể hiện và nguyên tắc phân loại NT ngôn từ
tính hình tượng tính hàm súc
chức năng như một siêu ngữ được sử dụng để miêu tả (không thể đồng nhất với một loại ngôn ngữ tự nhiên nào, vì nó sẽ được dùng để miêu tả các văn bản không phải phi lời
Phương thức thể hiện: cơ sở ở ngôn ngữ tự nhiên, nhưng nghệ thuật ngôn từ chỉ dựa vào đó để cải tạo nó thành ngôn ngữ của mình Mà bản thân ngôn ngữ nghệ thuật là một trật tự đẳng cấp phức tạp của nhiều ngôn ngữ có quan hệ tương tác với nhau, nhưng không giống nhau Nghệ thuật là phương thức lưu trữ và chuyển tải thông tin được nén chặt và tiết kiệm nhất
Phân loại: ngôn ngữ tự sự, ngôn ngữ thơ ca, ngôn ngữ kịch
Câu 13: đặc trưng của thơ, văn xuôi, tiểu thuyết Tác động và mối quan hệ giữa chúng.
Tiểu thuyết: người đọc có thể hiểu được một giai đoạn lịch sử với nhiều sự kiện, nhiều cảnh ngộ, địa điểm, tình huống mà khó có thể loại nào có thể đạt được vs dung lượng thật miêu tả cuộc sống từ góc độ đời tư
Thơ:
- Cấu trúc: trùng điệp (âm thanh, nhịp điệu, ngữ nghĩa…)
- Kiến trúc đầy âm vang
Trang 10- Nhiều khoảng trắng trên không gian in thơ.
- Chất nhạc tràn đầy…bộc lộ trực tiếp t.c của mình hoặc thoog qua nv trữ tình Văn xuôi: văn xuôi chứa trọn bộ các câu đầy đủ và cóngữ pháp chặt chẽ, tạo ra các đoạn văn và bỏ qua tính mỹ thuật của thơ ca
Câu 14: Đặc điểm thẩm mĩ của nghệ thuật tạo hinh So sánh ngôn ngữ tạo hình trong nghệ thuật hội hoa, điêu khắc và kiến trúc Khái niệm tạo hình trong nghệ thuật văn chương.
Đặc trưng của ngôn ngữ của nghệ thuật kiến trúc là phục vụ lợi ích và thẩm mỹ, phục vụ lợi ích có ý nghĩa nội dung, mang tích mục đích, tính năng thẩm mỹ mang
ý nghĩ hình thức
Điêu khắc là xây dựng nên những hình tượng cụ thể bằng hình khối và chất liệu, có thể sờ mó được trong một môi trường với những hoạt động của con người Nó và hội họa bổ sung cho nhau những khả năng tạo hình
Hội họa Hình là yếu tố quan trọng đóng vai trò chủ yếu Màu sắc giúp biểu hiện tình cảm và làm cho Hội hoạ phong phú, hấp dẫn, hội họa có tính k gian
So sánh: những loại hình nghệ thuật có quan hệ đến sự thụ cảm bằng mắt và sự tạo thành các hình tượng lấy từ thế giới vật chất bên ngoài để đưa lên mặt phẳng (gỗ, giấy, vải, trần nhà, tường ) hoặc một không gian (ngoài trời hoặc trong phòng) nào đấy Ngôn ngữ mỹ thuật bao gồm các yếu tố như: Hình-khối, Đường -nét, màu- sắc, sự sắp xếp bố cục, nhịp điệu
tạo hình là “Tạo ra các hình thể bằng đường nét, hình khối, màu sắc
câu 15: Tại sao xếp nghệ thuật kịch và điện ảnh vào nhóm nghệ thuật tổng hợp? So với nghệ thuật ngôn từ, kịch sân khấu và điện ảnh có gì khác biệt
Điện ảnh tổng hợp các tính chất của 6 nghệ thuật trên Tức là Điện ảnh vừa là nghệ thuật không gian lại vừa là nghệ thuật thời gian; vừa là nghệ thuật tĩnh lại vừa
là nghệ thuật động; vừa là nghệ thuật tạo hình lại vừa là nghệ thuật tiết tấu