Giáo án môn Lịch Sử lớp 4, kì I

II.CHUAÅN BÒ: Tìm hiểu thêm về cuộc kết hôn giữa Lý Chiêu Hoàng & Trần Cảnh; quá trình nhà Trần thaønh laäp III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU HOẠT ĐỘNG CỦA GV  Khởi động:  Baøi cuõ: Cu[r]

Trang 1

Lịch sử

CHIẾN THẮNG BẠCH ĐẰNG DO NGÔ QUYỀN LÃNH ĐẠO

I.MỤC ĐÍCH - YÊU CẦU:

Kể ngắn gọn trận Bạch Đằng năm 938:

+ Đôi nét về người lãnh đạo trận Bạch Đằng: Ngô Quyền quê ở xã Đường Lâm, con rể của Dương Đình Nghệ

+ Nguyên nhân trận Bạch Đằng: Kiều Công Tiễn giết Dương Đình Nghệ và cầu cứu nhà Nam Hán Ngô Quyền bắt giết Kiều Công Tiễn và chuan bị noun đánh quân Nam Hán

+ Những nét chính về diễn biến của trận Bạch Đằng: Ngô Quyền chỉ huy quân ta lợi dụng thủy triều lean xuống trên sông Bạch Đằng, nhử giặc vào bãi cọc và tiêu diệt địch

+ Ý nghĩa trận Bạch Đằng: Chiến thắng Bạch Đằng kết thúc thời kì nước ta bị phong kiến phương Bắc đô hộ, mở ra thời kì độc lập lâu dài cho dân tộc

II.CHUẨN BỊ:

- Hình minh họa

- Bộ tranh vẽ diễn biến trận Bạch Đằng

- Phiếu học tập

III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU

Trang 2

xảy ra?

- Ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Hai Bà

Trưng?

- GV nhận xét

 Bài mới:

 Giới thiệu:

Hoạt động1: Hoạt động cá nhân

- GV yêu cầu HS làm phiếu học tập

- GV yêu cầu một vài HS dựa vào kết quả

làm việc để giới thiệu vài nét về con người

Ngô Quyền

Hoạt động 2: Hoạt động nhóm

- GV yêu cầu HS đọc SGK, cùng thảo luận

những vấn đề sau:

+ Cửa sông Bạch Đằng nằm ở địa phương

nào?

+ Quân Ngô Quyền đã dựa vào thuỷ triều để

làm gì?

+ Trận đánh diễn ra như thế nào?

+ Kết quả trận đánh ra sao?

- GV yêu cầu HS dựa vào kết quả làm việc để

thuật lại diễn biến của trận đánh

Hoạt động 3: Hoạt động cả lớp

GV nêu vấn đề cho cả lớp thảo luận

+ Sau khi đánh tan quân Nam Hán, Ngô

Quyền đã làm gì?

+ Điều đó có ý nghĩa như thế nào?

- GV chốt: Mùa xuân năm 939, Ngô Quyền

xưng vương, đóng đô ở Cổ Loa Đất nước ta

được độc lập sau hơn một nghìn năm bị phong

kiến phương Bắc đô hộ

 Củng cố - Dặn dò:

- Chuẩn bị bài: Ôân tập

- HS nhận xét

- HS làm phiếu học tập

- HS xung phong giới thiệu về con người Ngô Quyền

- HS đọc đoạn: “Sang đánh nước ta… thất bại”để cùng thảo luận nhóm

- HS thuật lại diễn biến của trận đánh

- Mùa xuân 939, Ngô Quyền xưng vương, đóng đô ở Cổ Loa

- Đất nước được độc lập sau hơn một nghìn năm Bắc thuộc

Trang 3

Lịch sử

ÔN TẬP

- Nắm được tên các giai đoạn lịch sử đã học từ bài 1 đến bài 5:

+Khoảng năm 700 TCN đến năn 179 TCN: Buổi đầu dựng nước vàgiữ nước +Năm179 TCN đến năm938: Hơn một nghìn năm đấu tranh giành lại nền độc lập -Kể lại một số sự kiện tiêu biểu về:

+Đời sống người Lạc Việt dưới thời Văn Lang

+Hoàn cảnh,diễn biến và kết quả của cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng

+Diễn biến và ý nghĩa của chiến thắng Bạch Đằng

- Bảng & trục thời gian

- HS ôn lại các bài đã học

- Một số tranh, ảnh bản đồ phù hợp

Khởi động: Hát

Bài mới:

Giới thiệu:

Trang 4

- GV treo trục thời gian lên bảng

Hoạt động 3: Làm việc theo nhóm

GV chia lớp thành 4 nhóm:

- Nhóm 1: Vẽ tranh về đời sống của người

Lạc Việt dưới thời Văn Lang

- Nhóm 2: kể lại bằng lời về cuộc khởi

nghĩa Hai Bà Trưng: nổ ra trong hoàn cảnh

nào? Ý nghĩa & kết quả của cuộc khởi

nghĩa?

- Nhóm 3: Nêu diễn biến & ý nghĩa của

chiến thắng Bạch Đằng

- Nhóm 4: Diễn kịch Hai Bà Trưng lãnh

đạo nhân dân khởi nghĩa

GV nhận xét

Củng cố - Dặn dò:

- Chuẩn bị bài: Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12

sứ quân

- HS lên bảng ghi lại các sự kiện tương ứng

-Các nhóm thảo luận Đại diện các nhóm trình bày sản phẩm hoặc báo cáo kết quả làm việc của nhóm mình

Lịch sử

ĐINH BỘ LĨNH DẸP LOẠN 12 SỨ QUÂN

- Nắm được những nét chính về sự kiện Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân:

+ Sau khi Ngô Quyền mất, đất nước rơi vào cảnh loạn lạc, các thế lực cát cứ địa phương nổi dậy chia cắt đất nước

+ Đinh Bộ Lĩnh đã tập hợp nhân dân dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất đất nước

- Đôi nét về Đinh Bộ Lĩnh: Đinh Bộ Lĩnh quê ở vùng Hoa Lư, Ninh Bình, là một người cương nghị, mưu cao và có chí lớn, ông có công dẹp loạn 12 sứ quân

- GV: Tranh về quê hương đất nước

- HS: SGK+ tìm đọc truyện về Đinh Bộ Lĩnh

- Bảng so sánh tình hình đất nước trước & sau khi được thống nhất

 Khởi động: Hát

 Bài mới:

 Giới thiệu:

Hoạt động1: Hoạt động nhóm đôi

- GV yêu cầu HS dựa vào SGK thảo luận

vấn đề sau:

+ Tình hình đất nước sau khi Ngô Vương mất?

Hoạt động2: Hoạt động cá nhân

- HS hoạt động theo nhóm

- Các nhóm cử đại diện lên trình bày

Trang 5

- GV đặt câu hỏi:

+ Em biết gì về con người Đinh Bộ Lĩnh?

+Ông đã có công gì?

+ Sau khi thống nhất đất nước, Đinh Bộ Lĩnh

đã làm gì?

- GV giải thích các từ

+ Hoàng: là Hoàng đế, có ý nói ngang hàng

với Hoàng đế Trung Hoa

+ Đại Cồ Việt: nước Việt lớn

+ Thái Bình: yên ổn, không có loạn lạc &

chiến tranh

- GV đánh giá & chốt ý

- GV yêu cầu các nhóm lập bảng so sánh

tình hình đất nước trước & sau khi được thống

nhất

 Củng cố

- GV cho HS thi đua kể các chuyện về Đinh

Bộ Lĩnh mà các em sưu tầm được

 Dặn dò:

- Chuẩn bị bài: Cuộc kháng chiến chống

quân Tống lần thứ nhất (981)

- HS dựa vào SGK để trả lời

- Đinh Bộ Lĩnh sinh ra & lớn lên ở Hoa

Lư, Gia Viễn, Ninh Bình, truyện Cờ lau tập trận nói lên từ nhỏ Đinh Bộ Lĩnh đã có

chí lớn

- Lớn lên gặp buổi loạn lạc, Đinh Bộ Lĩnh đã xây dựng lực lượng, đem quân đi dẹp loạn 12 sứ quân Năm 968, ông đã thống nhất được giang sơn

- Lên ngôi vua lấy hiệu là Đinh Tiên Hoàng, đóng đô ở Hoa Lư, đặt tên nước là Đại Cồ Việt, niên hiệu Thái Bình

- HS làm việc theo nhóm

- Đại diện nhóm thông báo kết quả làm việc của nhóm

- HS thi đua kể chuyện

Trang 6

CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN TỐNG XÂM LƯỢC

LẦN THỨ NHẤT (NĂM 981)

- Nắm được những nét chính về cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ nhất (năm 981) do Lê Hoàn chỉ huy:

+ Lê Hoàn lên ngôi vua là phù hợp với yêu cầu của đất nước và hợp với lòng dân

+ Tường thuật (sử dụng lược đồ) ngắn gọn cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ nhất: Đầu năm 981 quân Tống theo hai đường thủy, bộ tiến vào xâm lược nước ta Quân ta chặn đánh địch ở Bạch Đằng (đường thủy) và Chi Lăng (đường bộ) Cuộc kháng chiến thắng lợi -Đôi nét về Lê Hoàn: Lê Hoàn là người chỉ huy quân đội nhà Đinh với chức Thập đạo tướng quân Khi Đinh Tiên Hoàng bị ám hại, quân Tống sang xâm lược, Thái hậu họ Dương và quân sĩ đã suy tôn ông lên ngôi Hoàng đế (nhà Tiền Lê) Ông đã chỉ huy cuộc kháng chiến chống Tống thắng lợi

Lược đồ minh họa

Khởi động:

Bài cũ: Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân

- Đinh Bộ Lĩnh đã có công gì?

- Đinh Bộ Lĩnh lấy nơi nào làm kinh đô &

đặt tên nước ta là gì?

- GV nhận xét

- HS trả lời

- HS nhận xét

Trang 7

Bài mới:

Giới thiệu:

Hoạt động1: Hoạt động cả lớp

+ Hoàn cảnh nước ta trước khi nhà Tống sang

xâm lược?

+ Trước tình hình đó, nhân dân ta đã làm gì?

- GV nêu vấn đề:

+ Lê Hoàn lên ngôi vua trong hoàn cảnh nào?

+ Việc Lê Hoàn được tôn lên làm vua có

được nhân dân ủng hộ không?

- GV kết luận: Ý kiến thứ hai đúng vì: Đinh

Toàn khi lên ngôi còn quá nhỏ; nhà Tống

đem quân sang xâm lược Lê Hoàn giữ chức

Tổng chỉ huy quân đội; khi Lê Hoàn lên ngôi

được quân sĩ tung hô “Vạn tuế”

- GV giảng về hành động cao đẹp của Dương

Vân Nga trao áo lông cổn cho Lê Hoàn: đặt

lợi ích của dân tộc lên trên lợi ích của dòng

họ, của cá nhân

-GV yêu cầu các nhóm thảo luận các câu hỏi

sau:

+ Quân Tống sang xâm lược nước ta vào năm

nào?

+ Quân Tống tiến vào nước ta theo những

đường nào?

+ Hai trận đánh lớn diễn ra ở đâu & diễn ra

như thế nào?

+ Quân Tống có thực hiện được ý đồ xâm

lược của chúng không?

- Gv nhận xét, kết luận

Hoạt động 3: Làm việc cả lớp

- Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống quân

Tống đã đem lại kết quả gì cho nhân dân ta?

Củng cố - Dặn dò:

- Chuẩn bị bài: Nhà Lý dời đô ra Thăng Long

- Vua Đinh & con trưởng là Đinh Liễn bị giết hại Con thứ là Đinh Toàn mới 6 tuổi lên ngôi vì vậy không đủ sức gánh vác việc nước Lợi dụng cơ hội đó, nhà Tống đem quân sang xâm lược nước ta

- Đặt niềm tin vào “Thập đạo tướng quân” (Tổng chỉ huy quân đội) Lê Hoàn & giao ngôi vua cho ông

- HS trao đổi & nêu ý kiến

- HS dựa vào phần chữ SGKõ & lược đồ trong SGK để thảo luận

- Đại diện nhóm lên bảng thuật lại cuộc kháng chiến chống quân Tống của nhân dân trên bản đồ

- Giữ vững nền độc lập dân tộc, đưa lại niềm tự hào & niềm tin sâu sắc ở sức mạnh

& tiền đồ của dân tộc

Trang 8

NHÀ LÝ DỜI ĐÔ RA THĂNG LONG

- Nêu được những lí do khiến Lý Công Uẩn dời đô từ Hoa Lư ra Đại La: vùng trung tâm

của đất nước, đất rộng lại bằng phẳng, nhân dân không khổ vì ngập lụt

- Vài nét về công lao của Lý Công Uẩn: Người sáng lập vương triều Lý, có công dời đô ra Đại La và đổi tên kinh đô là Thăng Long

- Tranh ảnh sưu tầm

- Bảng so sánh

 Khởi động:

 Bài cũ: Cuộc kháng chiến chống quân

Tống lần thứ nhất (981)

- Vì sao quân Tống xâm lược nước ta?

- Ý nghĩa của việc chiến thắng quân Tống?

- GV nhận xét

 Bài mới:

Giới thiệu:

Hoạt động1: Nhà Lí Tiếp nối nhà Lê

-HS đọc SGK và TLCH

+ Hoàn cảnh ra đời của triều đại nhà Lý?

- HS trả lời

- HS nhận xét

- Năm 1005, vua Lê Đại Hành mất,Lê Long Đĩnh lên ngôi, tính tình bạo ngược.Lí

Trang 9

-GV nhận xét

Hoạt động 2: Nhà Lí dời đô ra Đại La, đặt

tên kinh thành là Thăng Long

- GV chia nhóm HS thảo luận:

+ Năm 1010, vua Lí Công Uẩn quyết định

dời đô từ đâu về đâu?

+ So với Hoa Lư thì vùng đất Đại La có gì

thuận lợi hơn cho việc phát triển đất nước?

+ Vua Lí Thái Tổ nghĩ thế nào khi dời đô ra

Đại La?

-GV nhận xét, chốt ý

- GV giải thích từ:

+ Thăng Long: rồng bay lên

+ Đại Việt: nước Việt lớn mạnh.

Hoạt động 3: Kinh thành Thăng Long

dưới thời Lí.

+ Thăng Long dưới thời Lý đã được xây

dựng như thế nào?

 Củng cố

- GV đọc cho HS nghe 1 đoạn chiếu dời đô

- GV chốt: Việc chọn Thăng Long làm

kinh đô là 1 quyết định sáng suốt tạo bước

phát triển mạnh mẽ của đất nước ta trong

những thế kỉ tiếp theo.

 Dặn dò:

- Chuẩn bị: Chùa thời Lý

Công Uẩn là viên quan có tài, có đức Khi Lê Long Đĩnh mất, Lí Công Uẩn được tôn lên làm vua Nhà Lí bắt đầu từ đây (1009)

- HS hoạt động theo nhóm sau đó cử đại diện lên báo cáo

-HS lắng nghe

- Xây nhiều cung điện, lâu đài, đền chùa, hình thành một đô thị mới sầm uất, nhộn nhịp

Trang 10

CHÙA THỜI LÝ

(Tích hợp: GD BVMT)

I.MỤC TIÊU:

- Biết được những biểu hiện về sự phát triển của đạo phật thời Lý

+ Nhiều vua nhà Lý theo đạo phật

+ Thời Lý, chùa được xây dựng ở nhiều nơi

+ Nhiều nhà sư được giữ cương vị quan trọng trong triều đình

- GD BVMT: Giáo dục ý thức trân trọng hành vi giữ gìn sạch sẽ cảnh quan

mơi trường.

- Hình ảnh chùa Một Cột, chùa Bút Tháp, tượng Phật A di đà

- Phiếu học tập

 Bài cũ: Nhà Lý dời đô ra Thăng Long

 Bài mới:

Giới thiệu:

Hoạt động1: Hoạt động lớp:

- HS đọc SGK trả lời:

+ Vì sao đạo Phật lại phát triển ở nước ta?

- GV chốt: Tư tưởng của đạo Phật rất phù

- Cả lớp đọc từ đầu đến “triều đình”

- Đạo Phật dạy con người phải biết thương yêu đồng loại, phải làm điều thiện, tránh điều ác…

Trang 11

hợp với tâm lí người Việt nên được nhân

dân ta tiếp nhận

+ Vì sao đến thời Lý, đạo Phật trở nên thịnh

đạt nhất?

Hoạt động 2: Hoạt động cá nhân

- GV đưa ra một số ý kiến phản ánh vai

trò, tác dụng của chùa dưới thời nhà Lý, sau

đó yêu cầu HS làm phiếu học tập

- GV chốt: Nhà Lý chú trọng phát triển

đạo Phật vì vậy thời nhà Lý đã xây dựng rất

nhiều chùa, có những chùa có quy mô rất đồ

sộ như: chùa Giám (Bắc Ninh), có chùa quy

mô nhỏ nhưng kiến trúc độc đáo như : chùa

Một Cột (Hà Nội) Trình độ điêu khắc tinh

vi, thanh thoát

Hoạt động 3: Làm việc cả lớp

- GV cho HS xem một số tranh ảnh về các

chùa nổi tiếng, mô tả về các chùa này

- GV yêu cầu HS mô tả bằng lời hoặc bằng

tranh ngôi chùa mà em biết

 Củng cố

- Kể tên một số chùa thời Lý

- GD BVMT: Giáo dục ý thức trân

trọng hành vi giữ gìn sạch sẽ cảnh quan

mơi trường.

 Dặn dò:

- Chuẩn bị bài: Cuộc kháng chiến chống

quân Tống lần thứ hai (1075 – 1077)

- Vì nhiều vua đã từng theo đạo Phật Nhân dân ta cũng theo đạo Phật rất đông Kinh thành Thăng Long & các làng xã có rất nhiều chùa

- HS làm phiếu học tập

- HS xem tranh ảnh

- HS mô tả bằng lời hoặc tranh ảnh

- HS kể

Trang 12

CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN TỐNG XÂM LƯỢC LẦN THỨ HAI (1075 – 1077)

I.MỤC TIÊU:

- Nắm được những nét chính về cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ nhất (năm 981) do Lê Hoàn chỉ huy:

+ Lê Hoàn lean ngôi vua là phù hợp với yêu cầu của đất nước và hợp với lòng dân + Tường thuật (sử dụng lược đồ) ngắn gọn cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ nhất: Đầu năm 981 quân Tống theo hai đường thuỷ, bộ tiến vào xâm lược nước ta Quân ta chặn đánh địch ở Bạch Đằng (đường thủy) và Chi Lăng (đường bộ) Cuộc kháng chiến thắng lợi

- Đôi nét về Lê Hoàn: Lê Hoàn là người chỉ huy quân đội nhà Đinh với chức Thập đạo tướng quân Khi Đinh Tiên Hoàng bị ám hại, quân tống sang xâm lược, Thái Hậu họ Dương và quân sĩ đã suy tôn ông lean ngôi Hoàng đế (nhà Tiền Lê) Ông đã chỉ huy cuộc kháng chiến chống Tống thắng lợi

Bài thơ “Thần” của Lý Thường Kiệt

 Bài cũ: Chùa thời Lý

 Bài mới:

Giới thiệu:

Hoạt động1: Hoạt động nhóm đôi

- HS đọc SGK đoạn: “Năm 1072 … rồi rút - HS đọc SGK đoạn: “Năm 1072 … rồi rút

về”

Trang 13

về” và trả lời:

- Việc Lý Thường Kiệt cho quân sang đất

Tống có hai ý kiến khác nhau:

+ Để xâm lược nước Tống

+ Để phá âm mưu xâm lược nước ta của nhà

Tống

-Căn cứ vào đoạn vừa đọc, theo em ý kiến

nào đúng? Vì sao?

- GV chốt: Ý kiến thứ hai đúng bởi vì: Trước

đó, lợi dụng việc vua Lý mới lên ngôi còn

quá nhỏ, quân Tống đã chuẩn bị xâm lược Lý

Thường Kiệt chủ động tiến công địch, tạo bất

ngờ, ngăn chặn trước những hiểm hoạ, triệt

phá nơi tập trung quân lương của giặc rồi kéo

về nước

Hoạt động 2: Hoạt động cả lớp

- GV yêu cầu HS thuật lại diễn biến trận

đánh theo lược đồ

- Bài thơ “Thần” là một nghệ thuật quân sự

đánh vào lòng người, kích thích được niềm tự

hào của tướng sĩ, làm hoảng loạn tinh thần

của giặc Chiến thắng sông Cầu đã thể hiện

đầy đủ sức mạnh của nhân dân ta

- GV đọc cho HS nghe bài thơ “Thần”

- GV giải thích bốn câu thơ trong SGK

Hoạt động 3: Thảo luận nhóm

- GV đưa cho mỗi nhóm khung của bảng

thống kê

+ Kết quả của cuộc kháng chiến chống quân

Tống xâm lược?

-Sau chiến thắng ở phòng tuyến sông Như

Nguyệt, Lý Thường Kiệt chủ trương giảng

hoà mở đường thoát thân cho giặc, Quách

Quỳ vội vàng nhận giảng hoà

- GV chốt: Đây là đường lối ngoại giao nhân

đạo, thể hiện tinh thần yêu hoà bình của nhân

dân ta Đường lối đó đã tránh cho 2 dân tộc

thoát khỏi binh đao

 Củng cố

- HS thảo luận nhóm đôi, sau đó trình bày

ý kiến

- HS xem lược đồ & thuật lại diễn biến

- Các nhóm thảo luận rồi điền vào ô phản ánh tương quan lực lượng giữa ta & địch trước & sau khi nghe bài thơ “Thần”

- Đại diện nhóm báo cáo

- Quân Tống chết đến quá nửa, số còn lại suy sụp tinh thần Lý Thường Kiệt đã chủ động giảng hoà để mở đường cho giặc thoát thân Quách Quỳ vội vàng chấp nhận & hạ lệnh cho tàn quân kéo về nước

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	169,01 KB