Thái độ của tác giả dân muốn ca ngợi công lao của An Dương Vương, nhà vua gian đối với nhà vua như thế tìm mọi cách để xây được thành.. Sự giúp đỡ thần kì của sø Thanh Giang rïa vµng nh»[r]
Trang 1Văn bản và đặc điểm của văn bản
(Tiếp theo)
GV: Gọi HS đọc đoạn trích
GVH:
a Đoạn văn có một chủ đề thống
nhất như thế nào ?
b Các câu trong đoạn có quan
hệ với nhau như thế nào để phát
triển chủ đề chung ?
c Đặt tiêu đề cho đoạn văn
II Luyện tập
1 Học sinh đọc đoạn văn trong SGK và trả lời câu hỏi
HSPB: Đoạn văn có một chủ đề thống nhất , câu chốt
đứng ở đầu câu Câu chốt (câu chủ đề được làm rõ bằng các câu tiếp theo Giữa cơ thể và môi trường có
ảnh hưởng qua lại với nhau.
+ Môi trường có ảnh hưởng tới mọi đặc tính của cơ thể.
+ So sánh các lá mọc trong môi trường khác nhau (Một luận điểm, 2 luận cứ và 4 luận chứng)
HSPB: Hai câu: Môi trường có ảnh hưởng tới đặc
tính của cơ thể so sánh lá mọc trong môi trường khác nhau là hai câu thuộc 2 luận cứ 4 câu sau là luận chứng làm rõ luận cứ vào luận điểm (câu chủ đề).
- ý chung của đoạn (câu chốt ->câu chủ đề -> luận
điểm) đã được triển khai rất rõ ràng.
HSPB: Môi trường và cơ thể.
2 Sắp xếp các câu thành văn bản mạch lạc và đặt
cho nó một tiêu đề phù hợp Đoạn văn gồm 5 câu
đánh dấu theo a-b-c-d-e
HSPB: Sắp như sau a-c-e-b-d
Tiêu đề Bài thơ Việt Bắc (học sinh có thể đặt tiêu đề
khác nhau miễn ngắn gọn, có tính khái quát cao)
3 Viết một số câu nối tiếp câu văn cho trước sao cho có nội dung thống nhất trọn vẹn rồi đặt tiêu đề chung cho nó.
HSPB: Môi trường sống của loài người hiện nay
đang bị huỷ hoại nghiêm trọng.
+ Rừng đầu nguồn đang bị chặt phá khai thác bừa bãi
là nguyên nhân gây ra lụt, lở, hạn hán kéo dài.
+ Các sông, suối nguồn nớc ngày càng bị cạn kiệt và
bị nhiễm cho các chất thải của các khu công nghiệp, của các nhà máy.
+ Các chất thải nhất là bao ni long vứt bừa bãi trong khi ta cha có quy hoạch xử lí hàng ngày.
Trang 2GVH:
a Đơn gửi cho ai ? Người viết ở
cương vị nào ?
b Mục đích viết đơn ?
c Nội dung cơ bản của đơn là gì ?
+ Phân bón và thuốc trừ sâu, trừ cỏ sử dụng không
đúng theo quy định.
Tất cả đã đến mức báo động về môi trờng sống của loài ngời.
- Tiêu đề: Môi trờng sống kêu cứu.
4 Viết đơn xin phép nghỉ học chính là thực hiện một văn bản Hãy xác định
HSPB: Đơn gửi cho các thầy, cô giáo đặc biệt là
GVCN Người viết thư là học trò.
- Xin phép được nghỉ học.
- Nêu rõ họ tên, quê, lí do xin nghỉ, thời gian nghỉ và hứa thực hiện chép bài, làm bài như thế nào?
Truyện an dương vương và mị châu trọng thuỷ
A- Mục tiêu bài học.
Giúp HS:
1 Nắm được đặc trưng cơ bản của truyền thuyết qua tìm hiểu một câu chuyện cụ thể: Truyện kể lại sự kiện lịch sử đời trứơc và giải thích nguyên nhân theo cách nghĩ, cách cảm nhận của người đời sau.
2 Nhận thức được bài học kinh nghiệm giữ nước ẩn sau câu chuyện tình yêu, tình thần cảnh giác với kẻ thù xâm lược cách xử lí đúng đắn mối quan hệ giữa cá nhân với cộng đồng, giữa hạnh phúc tình yêu tuổi trẻ với vận mệnh của dân tộc, của đất nước.
B- phương tiện thực hiện
SGK,SGV
Thiết kế bài học
C tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ
2 Giới thiệu bài mới:
Xưa nay thắng lợi mà dựa vào vũ khí đơn thuần khiến con người sinh ra lơ là, chủ quan, mất cảnh giác Thất bại cay đắng làm nảy sinh những mưu sâu, kế độc Đấy cũng là những nguyên nhân trả lời câu hỏi vì sao An Dương Vương mất nước Để thấy
rõ, chúng ta tìm hiểu truyền thuyết An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thuỷ.
(Học sinh đọc phần tiểu
dẫn)
I Tìm hiểu chung
1 Tiểu dẫn
Trang 3GVH: Phần tiểu dẫn SGK
nêu nội dung gì ?Trình bày
cụ thể từng phần ?
GVH: Theo em truyền
thuyết này có mấy bản kể ?
(HS đọc)
GV: Giải nghĩa các từ khó
GVH: Truyền thuyết chia
làm mấy đoạn ? Nội dung
mỗi đoạn nói gì ?
HSĐ&TL:
HSPB: Phần tiểu dẫn SGK trình bày đặc trưng cơ bản
của thể loại truyền thuyết: là loại truyện dân gian kể về
sự kiện có ảnh hưởng lớn lao đến lịch sử của dân tộc, truyền thuyết không phải là lịch sử mà chỉ liên quan tới lịch sử, phản ánh lịch sử Những câu truyện trong lịch
sử được khúc xạ qua lời kể của nhiều thế hệ rồi kết tinh thành những hình tượng nghệ thuật độc đáo nhuốm màu sắc thân kỳ mà vẫn thấm đậm cảm xúc đời thường
Muốn hiểu đúng, hiểu sâu truyền thuyết An Dương Vương và Mị Châu Trọng Thuỷ trên hai lĩnh vực nội dung
và nghệ thuật cần đặt truyện trong mối quan hệ với lịch sử
đời sống.
HSPB: Nội dung thứ hai của phần tiểu dẫn là giới thiệu làng Cổ Loa - Đông Anh, Hà Nội là quần thể di tích lịch
sử văn hoá lâu đời chứng minh cho truyền thuyết An Dương Vương xây thành chế Nỏ Còn mối tình Mị Châu Trọng Thuỷ là nguyên nhân dẫn đến cơ đồ đắm biển sâu của nhà nước Âu Lạc cuối thế kỉ thứ III trước công nguyên.
2 Văn bản
a Vị trí: Trích “Rùa vàng” trong tác Phẩm “ Lĩnh nam
trích quái” - Những câu chuyện ma quái ở phương nam.
- Có ba bản kể Một là “ Rùa vàng”, hai là “Thục kì An
Dương Vương” trong “ Thiên nam ngữ lục” bằng văn vần
và ba là “Ngọc trai - nước giếng” truyền thuyết đồn đại ở vùng Cổ Loa.
b Bố cục: Truyền thuyết chia làm ba đoạn
+ Đoạn 1 từ đầu đến: “Bèn xin hoà” :An Dương Vương xây thành chế nỏ bảo vệ vững chắc đất nước
+ Đoạn 2: tiếp đó đến “Dẫn vua xuống biển” : cảnh mất nước nhà tan.
+ Đoạn 3: còn lại: Mượn hình ảnh ngọc trai nước giếng để thể hiện thái độ của tác giả dân gian đối với Mị Châu.
Trang 4GVH: Em hãy nêu chủ đề
của truyện ?
GVH: Quá trình xây thành
của An Dương Vương được
miêu tả như thế nào?
GVH: Kể về sự giúp đỡ thần
kì đó Thái độ của tác giả dân
gian đối với nhà vua như thế
nào?
GVH: Xây thành xong, An
Dương Vương nói gì với rùa
vàng ? em có suy nghĩ gì về
chi tiết này?
GVH: Nhà vua thể hiện sự
mất cảnh giác như thế nào ?
GVH: Thái độ của tác giả
dân gian thể hiện như thế
c Chủ đề: Miêu tả quá trình xây thành, chế nỏ bảo vệ
đất nước cuả An Dương Vương và bi kịch nhà tan nước mất Đồng thời thể hiện thái độ của tác giả dân gian đối với từng nhân vật
II Nội dung chính
1 An Dương Vương xây thành chế nỏ và bảo vệ đất nước HSĐ&TL:
HSPB: Quá trình xây thành, chế tạo nỏ của An Dương Vương được miêu tả:
+ Thành lắp tới đâu lại lở tới đó…lập bàn thờ, giữ mình trong sạch (trai giới) để cầu đảo bách thần…Nhờ cụ già mách bảo, sứ Thanh Giang tức Rùa vàng giúp nhà vua xây thành trong “ nủă tháng thì xong”.
HSPB: Dựng nước là một việc gian nan ,vất vả, tác giả muốn ca ngợi công lao của An Dương Vương, nhà vua tìm mọi cách để xây được thành Sự giúp đỡ thần kì của
sứ Thanh Giang (rùa vàng) nhằm:
+ Lý tưởng hoá việc xây thành.
+ Tổ tiên cha ông đời trứơc luôn ngầm giúp đỡ con cháu
đời sau Con cháu nhờ có cha ông mà trở nên hiển hách Cha ông nhờ con cháu mà rạng rỡ anh hùng Đấy cũng là nét đẹp truyền thống của dân tộc Việt Nam.
- Nhà vua cảm tạ rùa vàng Song vẫn tỏ ra băn khoăn
Điều ấy thể hiện ý thức trách nhiệm của người cầm đầu
đất nước Bởỉ lẽ dựng nước đã khó mà giữ nước càng khó khăn hơn Xưa nay dựng nước đi liền với giữ nước
2 An Dương Vương đã mất nước nhà tan và thái độ của
tác giả dân gian HSĐ&TL:
HSPB: Triệu Đà cầu hôn, vua vô tình gả con gái là Mị Châu cho con trai Triệu Đà làTrọng Thuỷ…Trọng Thuỷ mang nỏ thần về, Triệu Đà cất binh sang xâm lược, An Dương Vương vẫn điềm nhiên đánh cờ cười mà bảo rằng
“ Đà không sợ nỏ thần sao”.
- Chi tiết gả con gái cho con trai Triệu Đà Nhà thơ Tố
Trang 5nào trước bi kịch nhà tan mất
nước ?
GVH: Hành động rút gươm
chém Mị Châu của Vua thể
hiện điều gì ?
GVH: An Dương Vương
theo rùa vàng về thuỷ phủ
Em có suy nghĩ gì về chi tiết
này So sánh với hình ảnh
Thánh Gióng về trời em
thấy thế nào ?
GVH: Mị Châu đưa Trọng
Thuỷ xem nỏ thần Chi tiết
này được đánh giá như thế
nào?Theo em ý kiến nào
đúng? Hãy đưa ra ý kiến
của riêng mình.
Hữu cho đó là nguyên nhân dẫn đến tình huống Mị Châu :
“Trái tim lầm chỗ để trên đầu”, Đúng vậy! Nhà vua không phân biệt đâu là bạn đâu là thù của nhân dân Âu Lạc Sự mất cảnh giác của An Dương Vương là nguyên nhân gây ra cảnh mất nước nhà tan.
=> Rùa vàng là hiện thân của trí tuệ sáng suốt, là tiếng nói phán quyết mạnh mẽ của cha ông: “Kẻ ngồi sau ngựa chính là giặc đó”
thể hiện rõ thái độ, tình cảm của nhân dân (Người đặt truyện) đối với nhà vua, người cầm đầu đất nước đã đứng lên quyền lợi của nhân dân đã thẳng tay trừng trị kẻ có tội Cho dù kẻ đó là đứa con là ngọc cành vàng của mình
Đây là sự lựa chọn một cách quyết liệt giữa một bên là nghĩa nước một bên là tình cha con, An Dương Vương đã
để cái chung trên cái riêng.
- Người có công dựng nước và trong giờ phút quyết liệt vẫn đặt nghĩa nước trên tình nhà Vì vậy trong lòng nhân dân, An Dương Vương không chết , cầm sừng tê bảy tấc theo Rùa vàng rẽ nước về thuỷ phủ bước vào thế giới vĩnh cửu của thần linh.
- Song so với hình ảnh Thánh Gióng về trời thì An Dương Vương không rục rỡ hoành tráng bằng bởi An Dương Vương đã để mất nước Một ngưòi ta phải ngước mắt lên mới nhìn thấy, một người phải cúi xuống thăm thẳm mớii nhìn thấy Đấy cũng là thái độ của tác giả dân gian dành riêng cho mỗi nhân vật.
- Chi tiết này có hai cách đánh giá:
+ Mị Châu nặng về tình cảm vợ chồng mà bỏ quên nghĩa
vụ, trách nhiệm với tổ quốc
+ làm theo ý của chồng là hợp với đạo lí.
- ý kíên một là đúng Nỏ thần là tài sản quốc gia, bí mật
quân sự Mị Châu đã vi phạm vào nguyên tắc của bề tôi
đối với vua cha, với đất nước Nàng đã tiết lộ bí mật quốc gia Tội chém đầu là phải, không oan ức gì Đành rằng
Trang 6GVH: Chi tiết máu Mị Châu
trai sò ăn phải đều biến
thành hạt châu, xác hoá
thành ngọc thạch thể hịên
thái độ của người xưa như
thế nào đối với Mị Châu và
nhắn gửi điều gì vào thế hệ
trẻ?
GVH: Chi tiết “ Ngọc trai-
nước giếng” có phải khẳng
định tình yêu chung thuỷ ở
Trọng Thuỷ hay không? Thái
độ tác giả đối với Trọng Thuỷ ?
GVH: Từ sự phân tích trên,
em hãy cho biết đâu là cốt
lõi lịch sử ? Cốt lõi lịch sử
đó đã được dân gian thần kì
hoá như thế nào ?
tình cảm vợ chồng gắn bó, tuy hai nhưng là một cũng không thể vượt lên trên tình cảm đất nước Nước mất dẫn
đến nhà tan, không ai có thể bảo toàn hạnh phúc Việc làm của Mị Châu là một bài học đắt giá Lông ngỗng có thể rắc cùng đường, nhưng Trọng Thuỷ cũng không thể cứu được Mị Châu.
HSPB: Đây là chỉ là một chút an ủi cho Mị Châu Người con gái ngây thơ, trong trắng, vô tình mà đắc tội với non sông chứ nàng không phải là người chủ ý hại vua cha Nàng thực sự bị “Người lừa dối”.
=> Qua đây ông cha ta muốn nhắn nhủ tới thế hệ trẻ mai sau trong quan hệ tình cảm phải luôn luôn đặt quan hệ riêng chung cho đúng mực Đừng nặng về tình riêng mà quên cái chung, phải biết hy sinh tình cảm riêng để giữ cho trọn vẹn nghĩa vụ và trách nhiệm của mình
HSPB: Chi tiết “Ngọc trai - giếng nước “ không phải hình
ảnh khẳng định tình yêu chung thuỷ bởi lẽ: Trọng Thuỷ là tên gián điệp đội lốt con rể Hắn có thể có tình cảm với
Mị Châu nhưng hắn không quên nhiệm vụ Mưu đồ bành trướng xâm lược đã rõ Hắn đã gây ra cái chết của An Dương Vương và Mị Châu, hắn phải tự tìm đến cái chết
với xót thương, ân hận, dày vò Vậy “Ngọc trai - Nước giếng” là oan tình của Mị châu đã được hoá giải
HSPB: Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng có lần nói: “Truyền thuyết của ta đều bắt nguồn từ cái lõi của lịch sử” Nhân dân qua các thời đại đã gửi gắm vào đó tâm hồn thiết tha của mình.Cái lõi lịch sử của truyền thuyết này là:
+ An Dương Vương xây thành chế nỏ bảo vệ đất nước. + An Dương Vương để mất nước.
Như vậy Rùa vàng, Mị Châu, Ngọc trai - Nuớc giếng chỉ
là trí tưởng tượng của dân gian làm tăng thêm mối quan
hệ với cốt lõi lịch sử.
III Củng cố
- Ghi Nhớ ( Tham khảo SGK).