Giáo án môn Ngữ văn lớp 11 - Tuần 2

phân tích đề Đề 1: - Vấn đề cần nghị luận: Việc chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới - Nội dung: Từ ý kiến của Vũ Khoan có thể suy ra: + Người Việt Nam có nhiều điểm mạnh: thông minh, nhạy[r]

Trang 1

Tuần 2

Tiết 5

TỰ TÌNH (Bài II)

Hộ Xuân Hương

I Mục tiêu bài học

- Kiến thức: Cảm nhận được tâm trạng vừa buồn tủi vừa phẫn uất trước tình cảnh éo le

và khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc của Hồ Xuân Hương

- Thấy được tài năng nghệ thuật thơ Nơm của Hồ Xuân Hương: thơ Đường luật viết bằng tiếng Việt, cách dùng từ ngữ, hình ảnh giản dị, giàu sức biểu cảm, táo bạo mà tinh tế

- Tích hợp giáo dục mơi trường: mơi trường tác động đến diễn biến tâm lí con người

- Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng phân tích thơ trữ tình

- Thái độ: Cĩ thái độ, nhận thức đúng khi cảm nhận bức tranh thiên nhiên trong bài thơ

II Cơng việc chuẩn bị

- Thầy: Đọc sách, soạn giáo án

- Trị: Đọc sách giáo khoa, soạn bài

III Kiến thức trọng tâm

Khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc của Hồ Xuân Hương

IV Tổ chức daỵ học

1 ổn định lớp

Kiểm tra sĩ số, ổn định để vào giờ học

2 Kiểm tra bài cũ

H cảm nhận của em sau khi học xong đoạn trích” Vào phủ chúa Trịnh”.

3 Bài mới

Giởi thiệu ngắn gọn để vào bài mới

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức cơ bản

* Hoạt động 1: Vấn đáp

- GV yêu cầu học sinh đọc Tiểu dẫn và trả

lời câu hỏi sau:

H: Nêu những nội dung chính của phần tiểu

dẫn?

- HS phát biểu

- GV bổ sung làm rõ từng nội dung

* Hoạt động 2: đọc, vấn đáp

- GV gọi hs đọc diễn cảm bài thơ và yêu

cầu trả lời các câu hỏi sau:

H Em hãy xác định thời gian, khơng gian,

âm thanh trong câu thơ đầu ?

H Phân tích những tín hiệu nghệ thuật đĩ?

I Tiểu dẫn

- Hồ Xuân Hương, quê ở Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An sống, nhưng sống nhiều ở Thăng Long Cuộc đời, tình duyên nhiều éo le, ngang trái

- Sáng tác: Hiện nay cịn khoản trên dưới

40 bài thơ Nơm và tập thơ Lưu hương kí

(24 bài chữ Hán, 26 bài chữ Nơm)

- Đề tài: viết về phụ nữ, trào phúng mà trữ tình

- Nội dung: Tiếng nĩi thương cảm đối với người phụ nữ, là sự khẳng định, đề cao vẻ đẹp và khát vọng của họ

- Bài Tự tình II nằm trong chùm thơ Tự tình

II Văn bản

1 Hai câu đề

- Câu đâu giới thiêu khái quát:

+ Thời gian : Đêm khuya + Khơng gian: Trống canh dồn + Âm thanh: Văng vẳng

Trang 2

H: Phân tích ý nghĩa biểu cảm của từ trơ và

cách kết hợp từ trong cụm từ trơ cái hồng

nhan với nước non?

H: Hai câu thực đã đi vào thực cảnh và

tình của HXH như thế nào?

H.Giá trị biểu cảm của cụm từ say lại tỉnh?

H.Giữa hình tượng trăng sắp tàn (bĩng xế)

mà vẫn khuyết chưa trịn với thân phận của

nữ sĩ cĩ mối tương quan như thế nào?

H: Hình tượng thiên nhiên trong hai câu 5

và 6 diễn tả tâm trạng, thái độ của nhà thơ

trước số phận như thế nào?

H: Tác giả đã sử dụng nghệ thuật đảo ngữ

nhằm nhấn mạnh điều gì?

H: Hai câu kết nĩi lên tâm sự gì của tác

giả?

- Những từ ngữ, hình ảnh nào cho thấy tâm

trạng vừa buồn tủi, vừa phẫn uất của HXH?

- HS phát biểu

- Câu thơ: Trơ cái hồng nhan với nước non: Nhịp 1/3/3, đảo ngữ đưa từ trơ đứng đầu câu, kết hợp với từ cái đi kềm với hồng nhan –> tủi hổ, bẽ bàng, rẻ rúng, mỉa mai,

xĩt xa

2/ Hai câu thực

- Tác giả mượn rượu để khuây khỏa nỗi sầu, nhưng hết say rồi lại tỉnh, tỉnh lại thấy

cơ đơn, cay đắng

- Hình ảnh vầng trăng xế, trăng khuyết, khụng trũn –> tuổi xuân đĩ trụi qua mà nhõn duyờn khụng trọn vẹn

=> gợi sự dở dang, muộn màng của cuộc đời: tuổi xuân đã sang dốc bên kia của cuộc đời nhưng hạnh phúc vẫn chưa vẹn trũn

- Say lại tỉnh: quẩn quanh –> tỡnh duyờn trở thành trũ đùa của con tạo

3 Hai cõu luận

- Hai câu thơ tao ra hai hỡnh ảnh mạnh mẽ: “xiêng ngang mặt đất rêu từng đám

đâm toạc chõn mõy đá mấy hòn”

=> Dù đang buồn chán, cơ đơn nhưng Xuân Hưong vẫn nhìn cảnh vật bằng con mắt yêu đời, nên cảnh vật vẫn hiên lên trong sự vận động –> đã khẳng định bản lĩnh và cá tính mạnh mẽ, sự phản kháng quyết liệt của nhà thơ

4 Hai câu kết

- Xuân qua rồi xuân trở lại Sự trở lại của mùa xuân đồng nghĩa với sự ra đi của tuối xuân –> ngán ngẩm

- Bằng cách thể hiện giảm dần, câu thơ cuối thể hiện sự ngang trái trong tình cảm của tác

Mảnh tình san sẻ tí con con

4 Củng cố: GV hệ thống những kiến thức cơ bản

5 Dặn dị: Giờ tới học bài Câu cá mùa thu

Lop11.com

Trang 3

Tuần 2

Tiết 6

CÂU CÁ MÙA THU

( thu điếu)

Nguyễn Khuyến

- Kiến thức: - Cảm nhận được vẻ đẹp của cảnh thu điển hình cho mùa thu làng cảnh Việt

Nam vùng đồng bằng Bắc Bộ Tấm lịng yêu thiên nhiên, quê hương đất nước Thấy được bút pháp nghệ thuât tả cảnh, tả tình, nghệ thuật gieo vần, sử dụng từ ngữ

- Tích hợp giáo dục mơi trường: Bức tranh thiên nhiên trong đời sống con người

- Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng phân tích thơ trữ tình

- Thái độ: Cĩ thái độ, nhận thức đúng khi cảm nhận bức tranh thiên nhiên trong bài thơ

Vẻ đẹp của cảnh thu điển hình cho mùa thu làng cảnh Việt Nam vùng đồng bằng Bắc

Bộ

IV Tổ chức dạy học

1 Ổn định tổ chức lớp

H phân tích bốn cau thơ đầu bài “Tự tình”

3 Bài mới

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức cơ bản

- GV yêu cầu học sinh đọc Tiểu dẫn và trả

lời câu hỏi sau:

H: Nêu những nội dung chính của phần tiểu

dẫn?

- HS phát biểu

* Hoạt động 2: đọc, vấn đáp

- GV gọi hs đọc diễn cảm bài thơ và yêu

cầu trả lời các câu hỏi sau:

H: Điểm nhìn của tác giả cĩ gì đặc sắc? Từ

điểm nhìn ấy, nhà thơ đã bao quát cảnh thu

như thế nào?

H: Những từ ngữ, hình ảnh nào gợi lên

I Tiểu dẫn

- Nguyễn khuyến (1835 – 1909) quê Hà Nam, được gọi là Tam nguyên Yên Đổ, làm quan hơn 10 năm, là người cĩ cốt cách thanh cao, yêu nước thương dân

- Sáng tác: gồm chữ Hán và chữ nơm, hiện cịn hơn 800 bài gồm thơ, văn, câu đối bằng chữ Hán, Nơm

- Nội dung:

+ Thể hiện tình yêu quê hương đất nước, gia đình, bạn bè,

+ Phản ánh cuộc sống của những con người khổ cực, thuần hậu, chất phác,

+ Châm biếm, đả kích thực dân xâm lược, tầng lớp thống trị,

+ Bộc lộ tấm lịng ưu ái với dân với nước

- Đĩng gĩp nổi bật: thơ Nơm, thơ viết về làng quê, thơ trào phúng

- Bài thơ Câu cá mùa thu nằm trong chùm

ba bài thơ thu

Trang 4

được nét riêng của cảnh sắc mùa thu?

H: Em cĩ nhận xét gì về khơng gian trong

Câu cá mùa thu qua các chuyển động, màu

sắc, hình ảnh, âm thanh?

( bình: Điểm nhìn: từ gần (từ chiếc thuyền

câu nhìn ra mặt ao) đến cao xa (nhìn lên

bầu trời) rồi từ cao xa trở lại gần (nhìn tới

ngõ trúc rồi lại trở về với ao thu, với

thuyền câu)

H: Khi nhà thơ cảm nhận được độ trong

veo của nước, cái hơi gợn tí của sĩng, độ

rơi khe khẽ của lá, cả âm thanh tiếng cá

đớp mồi dưới chân bèo, nĩ chứng tỏ cõi

lịng nhà thơ lúc này như thế nào?

H: Khơng gian tĩnh lặng đem đến sự cảm

nhận về nỗi niềm gì trong tâm hồn nhà thơ?

Gợi: - Sự xuất hiện của nhiều gam màu

xanh gợi cảm giác gì? Cái se lạnh của cảnh

thu, của ao thu, trời thu thấm vào tâm hồn

nhà thơ hay chính cái lạnh từ tâm hồn nhà

thơ lan tỏa ra cảnh vật?

H: Qua Câu cá mùa thu, anh (chị) cĩ cảm

nhận như thế nào về tấm lịng của nhà thơ

Nguyễn Khuyến đối với thiên nhiên đất

nước?

- HS phát biểu

II Văn bản

1 Cảnh thu

- Cảnh sắc:

+ Nước trong veo

+ Sĩng biếc,dịu nhẹ,

+ Trời xanh ngắt

+ Lá vàng khẻ đưa vèo - Khơng gian,chuyển động

+ Ngõ trúc,quanh co

+ Sĩng gợn

+ Lá vàng khẽ đưa

+ Tầng mây: lơ lửng +Cá đớp mồi dưới chân bèo  Lấy động tả tĩnh

=>Đẹp nhưng tĩnh lặng và đượm buồn

2.Tình thu

- cõi lòng tỉnh lặng->được gợi lên từ âm thanh tiếng cá dớp mồi =>nhà thơ có một tâm hồn gắn bó thiết tha với thiên nhiên,đất nước đó là tâm hồn yêu nước thầm kính mà sâu sắc

III luyện tập 1/ Cái hay của nghệ thuật sử dụng từ ngữ

trong bài thơ: dùng từ ngữ để gợi cảnh và diễn tả tâm trạng

- Cảnh thanh sơ, dịu nhẹ được gợi lên qua

các tính từ: trong veo, biếc, xanh ngắt; các cụm động từ: gợn tí, khẽ đưa, lơ lửng

- Từ vèo trong câu thơ (…) nĩi lên tâm sự

thời thế của nhà thơ

- Vần eo – “tử vận” – được tác giả sử dụng rất thần tình Trong văn cảnh của bài Câu

cá mùa thu , vần eo gĩp phần diễn tả một

khơng gian vắng lặng, thu nhỏ dần, phù hợp tâm trạng đầy uẩn khúc cá nhân

5 Dặn dị: Giờ tới học bài Phân tích đề lập dàn ý bài văn nghị luận

Lop11.com

Trang 5

Tuần 2

Tiết 7

PHÂN TÍCH ĐỀ, LẬP DÀN Ý BÀI VĂN NGHỊ LUẬN

- Kiến thức: Nắm vững cách phân tích và xác định yêu cầu của đề bài, cách lập dàn ý

cho bài viết

- Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng phân tích đề lập dàn ý

- Thái độ: Cĩ ý thức và thĩi quen phân tích đề và lập dàn ý trước khi làm bài

Phân tích đề lập dàn ý

khơng

3 Bài mới

Hoạt động của giáo viên

và học sinh Nội dung kiến thức cơ bản

- GV yêu cầu học sinh trả lời câu

hỏi sau:

H Vấn đề cần nghị luận của mỗi

đề là gì?

H Phạm vi dẫn chứng, tư liệu

thuộc lĩnh vực đời sống xã hội hay

văn học?

H Như vậy, phân tích đề là gì?

Nêu những yêu cầu cơ bản khi

phân tích đề? (Đọc kĩ đề, chú ý

những từ ngữ then chốt để xác

định yêu cầu về nội dung, hình

thức và phạm vi tư liệu cần sử

dụng)

- HS phát biểu

I phân tích đề

Đề 1:

- Vấn đề cần nghị luận: Việc chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới

- Nội dung: Từ ý kiến của Vũ Khoan cĩ thể suy ra: + Người Việt Nam cĩ nhiều điểm mạnh: thơng minh, nhạy bén với cái mới

+ Người Việt Nam cũng khơng ít điểm yếu: thiếu hụt về kiến thức cơ bản, khả năng thực hành và sáng tạo hạn chế

+ Phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu là thiết thực chuẩn bị hành trang vào thế kỷ XXI

- Phương pháp: Sử dụng thao tác lập luận bình luận, giải thích, chứng minh

- Phạm vi dẫn chứng: thực tế xã hội là chủ yếu

Đề 2:

- Vấn đề cần nghị luận: Tâm sự của Hồ Xuân

Hương trong bài Tự tình II

- Nội dung: Nêu cảm nghĩ của mình về tâm sự và diễn biến tâm trạng của Hồ Xuân Hương: nỗi cơ đơn, chán chường, khát vọng được sống hạnh phúc,…

Trang 6

* Hoạt động 2: thừc hành

- GV ghi đề lên bảng

- HS phân tích tìm hiểu các đề

1,2,3 sgk

- GV chỉ định hs lên bảng trình

bày

=> GV bổ sung điều chỉnh

* Hoạt động 3: vấn đáp

- GV yêu cầu học sinh trả lời các

câu hỏi sau:

H: Thế nào là lập dàn ý?

H: dàn ý có bao nhiêu luận điểm ?

- GV: Mỗi ý lớn thường được cụ

thể hóa bằng các ý nhỏ hơn, là lý

lẽ hoặc dẫn chứng, người ta gọi đó

là luận cứ

H: luận đểm có bao nhiêu luận cứ

?

H: Cách sắp xếp các luận điểm,

luận cứ phải như thế nào thì phù

hợp?

- HS phát biểu

- Phương pháp: Sử dụng thao tác lập luận phân tích kết hợp với nêu cảm nghĩ

- Phạm vi dẫn chứng: thơ Hồ Xuân Hương là chủ yếu

Đề 3:

- Vấn đề cần nghị luận: Một vẻ đẹp của bài thơ Câu

cá mùa thu của Nguyễn Khuyến

- Nội dung: Nêu cảm nghĩ, suy nghĩ của mình về một vẻ đẹp của bài thơ: có thể chọn:

+ Bức tranh thu ở làng quê Việt Nam nhất là ở làng quê Bắc Bộ

+ Tấm lòng gắn bó với quê hương đất nước + Một nỗi buồn thầm lặng

+ Vẻ đẹp ngôn ngữ của bài thơ, …

- Phương pháp: Sử dụng thao tác lập luận phân tích, chứng minh, bình giảng, so sánh đối chiếu (với chùm thơ thu) kết hợp với nêu cảm nghĩ

- Phạm vi dẫn chứng: thơ Nguyễn Khuyến là chủ yếu

II Lập dàn ý

1 Xác lập luận điểm

Từ phân tích đề ở trên xác lập các luận điểm ở từng đề bài

2 Xác lập luận cứ

Từ phân tích đề ở trên xác lập các luận cứ cho từng luận điểm

3 Sắp xếp luận điểm, luận cứ

Sắp xếp các luận điểm, luận cứ theo một trật tự hợp lí thành dàn ý

Mở bài: Nhìn chung phần mở bài thường có nhiệm

vụ giới thiệu và định hướng triển khai vấn đề

Thân bài: Sắp xếp các luận điểm, luận cứ trong

luận điểm theo một trình tự logic (quan hệ chỉnh thể

- bộ phận, quan hệ nhân - quả , diễn biến tâm trạng…)

Kết bài: Tóm lược nội dung đã trình bày hoặc nêu

những nhân định, bình luận, nhằm khơi gợi suy nghĩ cho người đọc

5 Dặn dò: Giờ tới học bài Thao tác lập luận phân tích

Lop11.com

Trang 7

Tuần 2

Tiết 8.

THAO TÁC LẬP LUẬN PHÂN TÍCH

- Kiến thức:

- Nắm vững mục đích và yêu cầu của thao tác lập luận phân tích

- Biết cách phân tích một vấn đề chính trị, xã hội hoặc văn học

- Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng phân tích

- Thái độ: Cĩ ý thức phân tích trước một vấn đề

- Trị: Đọc sách giáo khoa, chuẩn bị bài

Thao tác phân tích

khơng

3 Bài mới

* Hoạt động 1: thảo luận

- Gv: yêu cầu học sinh thảo luận theo đơn

vị tổ làm rõ ngữ liệu 1 theo những yêu cầu

trng sgk

- HS: Đại diện các tổ phát biểu và bổ sung

ý kiến

- GV: chốt lại làm rõ các vấn đề như trong

giáo án

- GV yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi sau:

H Cho biết cách phân tích một đối tượng

I Mục đích yêu cầu 1.Thế nào là phân tích

Phân tích là chia nhỏ đối tượng thành các yếu tố, bộ phận để xem xét một cách kĩ từng nội dung, hình thức và mối quan hệ bên trong cũng như bên ngồi của chúng phân tích bao giừ củng gắn với tổng hợp

2 mục đích của phân tích

Mục đích của phân tích là làm rõ nội dung, hình thức, cấu trúc và các mối quan

hệ của đối tượng phân tích

3 yêu cầu

- Phan tích cần đi sâu vào từng yếu tố,

từng khía cạnh và các mối uan hệ của chúng trong một chỉnh thể

- Phân tích bao giờ cũng gắn liền với tổng hợp

II Cách phân tích

- Chia, tách đối tượng thành các yếu tố theo những tiêu chí, quan hệ nhất định (thành phần với tồn thể, nhân quả, liên quan )

- Phân tích từng yếu tố, từng khía cạnh

Trang 8

- HS phát biểu.

* Hoat đơng 3: Tìm hiểu ngữ liệu 1,2

1 Đoạn văn 1:

-Tác giả đã phân chia đối tượng thành từng

phần cụ thể

- Cách lập luận của Hồi Thanh là phân tích

- tổng hợp

2, Đoạn văn 2:

Tác giả đã phân tích theo quan hệ nhân-quả

–>Dân số càng gia tăng thì chất lượng cuộc

sống càng giảm

* Hoạt động 4: luyện tập

- GV yêu cầu học sinh luyện tập bài tập 1

và 2

- HS luyện tập tại lớp

- GV chỉ định hs lên bảng trình bày

=> GV bổ sung điều chỉnh

song cần làm rõ các mối quan hê của chúng

* Ghi nhí: sgk Tr 27

III Luyện tập

1 Bài 1

a/ Quan hệ nội bộ của đối tượng (diễn biến, các cung bậc tâm trạng của Thúy Kiều): đau xĩt, quẩn quanh và hồn tồn

bế tắc b/ Quan hệ giữa đối tượng này với các đối

tượng khác cĩ liên quan: Bài thơ Lời kĩ nữ của Xuân Diệu với bài Tì bà hành của Bạch

Cư Dị

2 bài 2: Phân tích vẻ đẹp của ngơn ngữ

nghệ thuật trong Tự tình II

- Nghệ thuật sử dụng từ ngữ giàu hình ảnh

và cảm xúa Chú ý phân tích các từ ngữ:

văng vẳng, trơ, cái hồng nhan, xiên ngang, đâm toạc, tí con con

- Nghệ thuật sử dụng từ ngữ trái nghĩa: say – tỉnh, khuyết – trịn, đi – lại

- Nghệ thuật sử dụng phép lặp từ ngữ

(xuân), phép tăng tiến (san sẻ - tí – con con) Chú ý: Thoạt nhìn sự thay đổi san sẻ

- tí – con con là sự giảm dần (tiệm thối)

nhưng ở đây xét về mức độ cơ đơn, sự thiệt thịi về tình cảm của tác giả thì lại là tăng tiến

- Phép đảo trật tự cú pháp trong câu 5 và 6

GV hướng dẫn, HS làm ở nhà

5 Dặn dị: Giờ tới học bài Thương vợ Kí duyệt

Ngày 29/8/2011

Châu Thị Bích Liễu

ki Ngày 30/8/ 2011

Lop11.com

Trang 9

KẾ HOẠCH CHỦ NHIỆM TUẦN 1

I ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN KẾ HOẠCH TUẦN TRƯỚC

1.Học Tập

2 Nội Qui

Học sinh chấp hành chưa tốt nội qui, còn một số sinh đầu tóc dài, cặp sách chưa đúng qui định, một số học sinh nữ không mặc áo dài.

II KẾ HOẠCH TUẦN TIẾP THEO

Thứ2: kiểm tra việc vệ sinh lớp học, kiểm tra đầu tóc, trang phục của học

sinh, nhắc nhở học sinh chuẩn bị chào cờ.

Thứ3: Ổn định tổ chức lớp, hướng dẫn ban cán sự lớp làm việc.

Thứ4: Ổn định tổ chức lớp, chỉ đạo ban cán sự lớp tập hát quốc ca.

Thứ5:Ổn định tổ chức lớp, kiểm tra việc thực hiện nội qui của học sinh thứ6: kiểm tra việc lao cửa kính và vệ sinh phòng học

Thứ 7: Ổn định lớp, tổ chức cho học sinh truy bài.

Kí duyệt Ngày 22/08/2011

Trang 10

KẾ HOẠCH CHỦ NHIỆM TUẦN 2

I ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN KẾ HOẠCH TUẦN TRƯỚC

1.Học Tập :

Nhìn chung việc học tập trong tuần 1 tương đối tốt cụ thể: điểm tốt 02 lượt,

có 28 giờ A; 0 giờ học B và 0 giờ C

2 Nội Qui:

Học sinh chấp chưa tốt nội qui có 2 hs vắng học, đi muộn 02, 04 hs vi phạm đồng phục 02, còn học sinh vi phạm mất trật tự trong giờ học, nhiều hs chưa tích cực trong việc xây dựng bài.

II KẾ HOẠCH TUẦN TIẾP THEO

1 các công việc chung phải làm hàng ngày :

Chăm sóc vườn thuốc nam, vệ sinh lớp học, kiểm tra việc thực hiện nội qui học sinh, trồng lại bồn hoa.

2 các công việc riêng từng ngày :

Thứ2: Nhắc nhở học sinh hoàn thành các khoản đóng góp cho nhà trường,

nhắc nhở học sinh chuẩn bị ghế và xếp hàng chào cờ, kiểm tra việc thực hiện vệ sinh lớp học.

Thứ3: Ổn định lớp cho học sinh truy bài tiết anh văn

Thứ4: Tổ chức cho học sinh tập hát quốc ca

Thứ5 : Ổn định lớp, tổ chức cho học sinh truy bài

Thứ6: Ổn định lớp, nhắc nhở học sinh ôn bài

Thứ 7: Ổn định lớp, tổ chức cho hs truy bài

Kí duyệt Ngày 29/8/2011

Lop11.com

Định dạng
Số trang	12
Dung lượng	196,96 KB