Vận dụng những kiến thức về các phương châm hội thoại đã học để giải thích vì sao người nói lại Bài 4?. * Trọng tâm : Văn bản thuyết minh và các phương pháp thuyết minh thường dùng; vai
Trang 1- Rèn kỹ năng nắm bắt văn bản nhật dụng thuộc chủ đề hội nhập với thế giới và bảo
vệ bản sắc văn hoá dân tộc Vận dụng các biện pháp nghệ thuật trong việc viết vănbản về vấn đề văn hoá, lối sống
* Trọng tâm:
Vẻ đẹp phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống, trong sinh hoạt.
II Chuẩn bị.
- Gv: Nghiên cứu tài liệu và sưu tầm tranh ảnh, những mẩu chuyện về Bác
- Hs: Đọc kĩ văn bản và soạn bài theo hệ thống câu hỏi SGK+ Sưu tầm tài liệu vềđời hoạt động của Bác
III Tiến trình bài dạy.
2 Kiểu loại:
Kiểu văn bản nhật dụng
Trang 2? Tìm hiểu bố cục của văn
bản?
? Phương thức biểu đạt
chính của văn bản là gì?
? Gọi hs đọc đoạn 1 và
nêu nội dung của đoạn?
? Đoạn 1 đã khái quát cho
chúng ta thấy vốn tri thức
của Bác ra sao? Đọc câu
văn thể hiện rõ nhất ý đó?
? Nhận xét về cách viết
câu văn khái quát đó? Tác
dụng của cách viết ấy?
? Bằng con đường nào mà
Người có được vốn văn
hóa ấy?
Gv nhấn mạnh: Khi nói
và viết thạo nhiều thứ
tiếng là khi người đã nắm
được phương tiện giao
tiếp bằng ngôn ngữ- một
phương tiện chủ yếu biểu
đạt văn hóa, tri thức của
và nhân dân thế giới , vănhóa thế giới sâu sắc nhưHCM”
-> Cách viết so sánh baoquát để khẳng định giá trịcủa nhận định
-> Hs trả lời theo SGK
-> Hs nghe
3 Bố cục: 3 phần
4 Phương thức biểu đạtchính
Nghị luận
II Đọc- tìm hiểu chi tiết.
1 Con đường hình thànhphong cách văn hóa HồChí Minh
- Vốn tri thức văn hóa củaBác rất sâu rộng, am hiểunhiều về các dân tộc vànhân dân, văn hóa thế giới
- Người đi nhiều nơi, tiếpxúc với nhiều nền văn hóatrên thế giới
- Nói và viết thạo nhiều thứtiếng
- Học trong công việc laođộng, có ý thức học hỏitoàn diện sâu sắc
Trang 3lúc lao động.
? Gọi hs kể một câu
chuyện liên quan đến việc
Người vừa làm, vừa lao
động vừa học?
? Điều kì lạ nhất trong
phong cách Hồ Chí Minh
là gì?
? Em hiểu thế nào là tiếp
thu có chọn lọc tinh hoa
văn hóa thế giới?
và vừa làm việc vừa học
4 Củng cố
- Gọi hs đọc lại đoạn 1?
- Vẻ đẹp văn hóa trong phong cách Hồ Chí Minh là gì?
5 Hướng dẫn về nhà
- Đọc kĩ văn bản
- Soạn tiếp phần còn lại
- Nắm chắc nội dung phần 1 của văn bản
- Tiếp tục sưu tầm tài liệu về đời hoạt động của Bác
Trang 4* Trọng tâm: Vẻ đẹp phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống, trong sinh hoạt và ý nghĩa của phong cách Hồ Chí Minh
II Chuẩn bị.
- Gv: Tài liệu giảng dạy và một số tài liệu về đời họat động của Bác
- Hs: Soạn bài và sưu tầm tài liệu về đời hoạt động của Bác
III Tiến trình bài dạy.
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ:
? Vẻ đẹp trong phong cách văn hóa Hồ Chí Minh là gì? Từ đâu mà Người có được vẻ đẹp phong cách văn hóa ấy?
Hồ Chí Minh được tác giả
kể lại và bình luận như
thế nào trên các phương
- Đồ đạc mộc mạc, đơnsơ.Vd: ra- đi-ô con, va- nicũ…
-> Trang phục hết sức giảndị: vài bộ quần áo bà banâu, đôi dép lốp, chiếc áotrấn thủ của các chiến sĩTrường Sơn
-> Đạm bạc với nhữngmón ăn dân tôc khôngchút cầu kì: cá kho, rauluộc, dưa ghém, cà muối,cháo hoa
II Đọc- tìm hiểu chi tiết.
1 Con đường hình thànhphong cách văn hóa HồChí Minh
2 Vẻ đẹp của phong cáchvăn hóa Hồ Chí Minh tronglối sống và việc làm
- Nơi ở và làm việc đơn sơ
- Trang phục giản dị
- Ăn uống đạm bạc
Trang 5? Hãy đọc những câu thơ
hay kể những mẩu chuyện
? Tại sao Bác lại sống
giản dị đến như vậy?
-> “ Chưa có vị nguyênthủ ….tiết chế như vậy.”
-> Hs đọc
-> So sánh lối sống củaBác với Nguyễn Trãi,Nguyễn Bỉnh Khiêm Họsống thanh đạm, thanh tao
-> Ở cương vị người lãnhđạo cao nhất của Đảng vàNhà nước nhưng Bác cómột lối sống vô cùng giản
dị -> Hs trả lời
Trang 6? Nêu nội dung chính của
-> Hs trả lời
-> Hs nghe
-> Kết hợp các phươngthức biểu đạt: tự sự, biểucảm và nghị luận
- Ngôn ngữ trang trọng
- Vận dụng các hình thức
so sánh, các biện phápnghệ thuật đối lập
-> Hs trả lời
-> Hs đọc ghi nhớ
- Sống giản dị, đạm bạcnhưng thanh cao, sangtrọng
-> Đây là nét đẹp của lốisống dân tộc rất Việt Nam
III Tổng kết.
* Ý nghĩa văn bản: Bằnglập luận chặt chẽ, chứng cứxác thực, tác giả đã chothấy cốt cách văn hóa HồChí Minh trong nhận thức
- Sưu tầm tài liệu: tranh, ảnh, thơ, truyện về đời hoạt động cách mạng của Bác
- Chuẩn bị bài sau: Các phương châm hội thoại
* Chú ý: Ôn tập lại những kiến thức về hội thoại đã học ở lớp 8.
Trang 7+ Hành động nói.
+ Vai giao tiếp
+ Lượt lời trong hội thoại
- Gv: Tài liệu giảng dạy+ Bảng phụ
- Hs: Nghiên cứu bài và ôn lại kiến thức về hội thoại học ở lớp 8
III Tiến trình bài dạy.
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Ở lớp 8 em đã học những kiến thức nào về hội thoại? Nhắc lại những kiến thức ấy?( Hành động nói, vai giao tiếp, lượt lời trong hội thoại)
? Cho hs thảo luận nhóm:
- Câu trả lời của Ba có
-An muốn biết địa điểm
cụ thể nơi mà Ba đã họcbơi
I Phương châm về lượng.
1 Bài tập
a Đoạn đối thoại SGK.
- Câu trả lời của Ba rất mơ
hồ, không đúng, không rõ vềnội dung
-> Khi nói, nội dung nói phải
rõ ràng, đúng với nội dung
Trang 8bài học gì về giao tiếp?
? Cho hs đọc truyện cười
lợn cưới và anh có áo mới
phải hỏi và trả lời như thế
nào?
? Vậy yếu tố gây cười ở
câu chuyện này là gì?
? Như vậy, khi giao tiếp
cần tuân thủ yêu cầu gì?
? Gọi hs đọc phần ghi
nhớ?
? Gọi hs đọc văn bản “
Quả bí khổng lồ” ?
? Truyện này phê phán
thói xấu nào?
? Vậy trong giao tiếp cần
- Để khoe của cả hai anh đã
cố tình đưa vào hai từ cưới
và áo mới khiến câu hỏi và
câu trả lời vừa thừa, vừathiếu, trở nên vô nghĩa
-> Khi giao tiếp cần nói đủ,không thừa, không thiếu
2 Ghi nhớ: SGK
Trang 9Bạn ấy nghỉ học vì ốm”
không? Nên nói như thế
nào để đảm bảo các
phương châm hội thoại?
? Gọi hs lên bảng làm bài
châm hội thoại đã học, đó
là phương châm nào?
? Gọi hs đọc truyện cười
SGK?
? Phương châm hội thoại
nào không được tuân thủ?
Vì sao?
? Gọi hs đọc bài tập 4?
? Vận dụng những kiến
thức về các phương châm
hội thoại đã học để giải
thích vì sao người nói lại
Bài 4
a Để đảm bảo phương châm
về chất, khi người ta nóinhững điều chưa có bằngchứng xác thực thì người tathường dùng những cụm từđó
b Để đảm bảo phương châm
về lượng, tránh nhắc lạinhững điều mọi người đãbiết, đã nghe người ta dùngcách nói đó
Trang 104 Củng cố.
- Trong giao tiếp cần tuân thủ điều gì?
- Điều gì cần tránh trong giao tiếp?
5 Hướng dẫn về nhà
- Học bài và học thuộc ghi nhớ
- Làm hoàn chỉnh các bài tập vào vở
- Chuẩn bị bài: Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyếtminh
* Chú ý: Ôn lại kiến thức về văn thuyết minh học ở lớp 8.
+ Khái niệm văn thuyết minh
+ Tính chất và mục đích văn thuyết minh
+ Các phương pháp thuyết minh
- Hiểu vai trò của một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
- Biết tạo lập một văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật
* Trọng tâm : Văn bản thuyết minh và các phương pháp thuyết minh thường dùng;
vai trò của một số biện pháp nghệ thuật trong bài văn thuyết minh.
II Chuẩn bị.
- Gv: Tài liệu giảng dạy + Bảng phụ
- Hs: Nghiên cứu bài + Ôn lại những kiến thức về văn thuyết minh
III Tiến trình bài dạy.
1 Ôn tập văn bản thuyếtminh
* Khái niệm: Văn thuyết
minh là loại văn bản cung
Trang 11? Văn bản này thuyết
minh đặc điểm nào của
? Qua bài thuyết minh em
nhận thấy tác giả là người
-> Có vì tác giả đã nêuchính xác những điều kìdiệu của Hạ Long do đá vànước tạo nên
2 Viết văn bản thuyếtminh có sử dụng một sốbiện pháp nghệ thuật
- Các phương pháp thuyếtminh là: Giới thiệu, liệt kê,giải thích
- Ngoài ra tác giả còn sửdụng các biện pháp nghệthuật như nhân hóa, miêu
tả, so sánh, kể chuyện, liêntưởng
-> Bài thuyết minh rất hấpdẫn và sinh dộng
Trang 12thuyết minh không? Tính
chất thuyết minh ấy được
? Gọi hs đọc đoạn văn ?
? Đoạn văn có phải là một
văn bản thuyết minh
họ, giống, loài; tập tínhsinh sản, sinh lí; đặc điểm
cơ thể
-> Mục đích: Thức tỉnh ýthức phòng bệnh, vệ sinh,diệt ruồi
- Các phương pháp thuyếtminh: giải thích, nêu sốliệu, so sánh, định nghĩa,phân loại
- Tác giả còn sử dụng cácbiện pháp nghệ thuật: kểchuyện, miêu tả, ẩn dụ,nhân hóa -> Gây hứng thúcho người đọc, người nghe
Bài 2
- Đoạn văn thuyết minh vềmột tập tính của chim cú
- Tác giả dẫn dắt vấn đềdưới dạng đưa ra một ngộnhận lúc nhỏ
4 Củng cố
Trang 13- Các biện pháp nghệ thuật có tác dụng như thế nào trong văn bản thuyết minh?
- Theo em, chúng ta nên sử dụng những yếu tố nghệ thuật trong văn bản thuyếtminh như thế nào?
5 Hướng dẫn về nhà
- Học bài, học thuôc ghi nhớ
- Nghiên cứu bài: Luyện tập sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bảnthuyết minh
- Chuẩn bị cho đề bài “ Thuyết minh một trong các đồ dùng sau: cái quạt, cáibút, cái kéo, chiếc nón”
* Gợi ý: Yêu cầu cần đạt:
+ Về nội dung: nêu được công dụng, cấu tạo, chủng loại
+ Về hình thức: Vận dụng các phương pháp thuyết minh và các biện pháp nghệthuật làm cho văn bản hấp dẫn hơn
+ Lập dàn ý chi tiết, viết hoàn chỉnh mở bài
************************************************************
Ngày dạy:
TIẾT 5.
LUYỆN TẬP SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG
VĂN BẢN THUYẾT MINH.
I Mục tiêu cần đạt.
Giúp học sinh:
- Hiểu được cách sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
- Rèn kĩ năng sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
* Trọng tâm: Cách làm bài văn thuyết minh về một thứ đồ dùng; tác dụng của một
số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
II Chuẩn bị.
- Gv: Ra đề và hướng dẫn học sinh Chuẩn bị bài
- Hs: Chuẩn bị bài:
+ Lập dàn ý chi tiết
+ Viết hoàn chỉnh phần mở bài
III Tiến trình bài dạy.
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Để bài văn thuyết minh tăng thêm sức hấp dẫn người ta thường làm như thế nào? Cho ví dụ cụ thể?
Trang 14trình bày bài văn thuyết
minh như thế nào?
? Nhắc lại bố cục một bài
văn thuyết minh?
? Phần mở bài của bài văn
cần nêu nội dung gì?
? Phần thân bài cần nêu
những nội dung nào?
-> Sử dụng các phươngpháp thuyết minh kết hợpvới các biện pháp nghệthuật
-> 3 phần: mở bài, thânbài, kết bài
-> Hs trả lời
-> Hs trả lời
-> Hs trả lời
-> Thảo luận nhóm vàtrình bày theo nhóm
Nhóm1: Dàn ý thuyếtminh về cái quạt
Nhóm 2: Dàn ý thuyếtminh về cái bút
Nhóm 3: Dàn ý thuyếtminh về cái kéo
Nhóm 4: Dàn ý thuyếtminh về chiếc nón lá
I Đề bài.
Thuyết minh một trong các
đồ dùng sau: cái quạt, cáikéo, cái bút, chiếc nón
III Học sinh trình bày.
1 Trình bày dàn ý
Trang 15? Gọi đại diện nhóm lên
Từ lâu, tôi đã gắn bó với
người phụ nữ Việt Nam,
là ai rồi phải không? Tôi
là chiếc nón lá Hôm nay
tôi sẽ giới thiệu về mình
cho các bạn hiểu tôi hơn
nhé.
-> Đại diện nhóm trìnhbày
- Viết tiếp phần thân bài cho bài thuyết minh về chiếc nón lá
- Chuẩn bị bài “ Đấu tranh cho một thế giới hòa bình”
+ Đọc kĩ văn bản, tìm hiểu chú thích
+ Tìm các luận điểm cơ bản của bài văn và cách triển khai các luận điểm đó
************************************************************Ngày dạy:
Trang 16- Nhận thức được mối nguy hại khủng khiếp của việc chạy đua vũ trang và chiếntranh hạt nhân Có nhận thức, hành động đúng để góp phần bảo vệ hoà bình
Thấy được nghệ thuật nghị luận của tác giả: chứng cứ cụ thể, xác thực, cách sosánh rõ ràng giàu sức thuyết phục, lập luận chặt chẽ
- Rèn kĩ năng đọc, tìm hiểu phân tích luận điểm, luận cứ trong văn nghị luận
- Giáo dục ý thức phản đối chiến tranh, bảo vệ hoà bình
*Trọng tâm: Một số hiểu biết về tình hình thế giới những năm 1980 liên quan đến
văn bản.
II Chuẩn bị.
- Gv: Tài liệu giảng dạy
- Hs: Đọc kĩ văn bản+ Soạn bài theo hướng dẫn
III Tiến trình bài dạy.
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Cảm nhận của em về nét đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh?
loại văn bản nào?
? Nêu bố cục của văn
I Đọc- tìm hiểu chung.
- Tác giả: Mác- két sinh
1928, là nhà văn Côlômbia
- Tác phẩm: Văn bản tríchtrong “ Thanh gươm Đa-mô- clet…”- Một tham luậncủa tác giả tại cuộc họpnguyên thủ 6 nước ở Mê- hi-cô
- Kiểu loại: Nghị luận chínhtrị- xã hội( nhóm văn bảnnhật dụng)
- Bố cục: 3 phần
Trang 17? Phương thức biểu đạt
chính của văn bản là gì?
? Em hãy tìm hiểu luận
điểm cơ bản của bài văn?
? Luận điểm đó được
3 Còn lại: Nhiệm vụ củachúng ta và đề nghị củatác giả
II Đọc- tìm hiểu chi tiết.
* Luận cứ:
- Kho vũ khí hạt nhân đangtàng trữ có khả năng làm hủydiệt Trái Đất và các hànhtinh khác quanh hệ Mặt Trời
- Cuộc chạy đua vũ tranglàm mất đi nhiều cơ hội cảithiện đời sống con người
- Chiến tranh hạt nhân là đingược lại lí trí tự nhiên, lí trícon người, phản lại sự tiếnhóa
- Nhiệm vụ của chúng ta làphải ngăn chặn chiến tranhhạt nhân và đấu tranh chomột thế giới hòa bình
-> Các luận cứ trình bày rấtmạch lạc, chặt chẽ, sâu sắc
và toàn diện
1 Nguy cơ của chiến tranhhạt nhân
Trang 18? Gọi hs đọc lại đoạn 1 và
nêu lại luận cứ 1 của văn
gây ra cho Nhật trong
chiến tranh thế giới thứ
II?
? Liên hệ với tình hình
thế giới hiện nay?
Gv: Chiến tranh hạt nhân
biến những bờ biển xinh
đẹp của cả 5 nước Nam á
cần hủy diệt mọi sự sống
trên Trái Đất này trong
vài giây.
-> Hs trả lời
-> Hs trả lời
-> Hs trả lời theo chúthích SGK
-> Mĩ đã ném 2 quả bomnguyên tử xuống haithành phố của Nhật làHi-rô-si-ma và Na-ga-sa-
ki khiến ngay lập tức 2triệu người chết và dichứng đến tận bây giờ
-> Giúp người đọc dễ hìnhdung hơn, gây ấn tượngmạnh và sâu sắc hơn vềhiểm họa hạt nhân
Trang 19- Học bài và soạn tiếp phần còn lại.
- Tìm hiểu về tình hình thế giới và cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân ở thời điểm
- Gv: Tài liệu giảng dạy+ Tình hình thời sự có liên quan đến bài dạy
- Hs: Soạn bài và đọc kĩ văn bản
III Tiến trình bài dạy.
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Nêu luận điểm cơ bản và các luận cứ liên quan đến văn bản?
? Tính chất hiện thực và nguy cơ chiến tranh hạt nhân?
? Đọc đoạn 2 và nêu nội
dung của đoạn?
? Tác giả đã so sánh chi
phí cho chạy đua vũ trang
với chi phí cho y tế, giáo
dục, xã hội như thế nào?
-> Hs đọc và nêu
-> Chi phí sản xuất 100máy bay B.1B+ 7000 tênlửa vượt đại châu xấp xỉ
100 tỉ USD có thể dùnggiải quyết những vấn đề
II Đọc- tìm hiểu chi tiết.
2 Hậu quả của chạy đua vũtrang và Chuẩn bị chiếntranh hạt nhân
- Dẫn chứng so sánh vềnhững chi phí cho chạy đua
vũ trang với những chi phícho y tế, giáo dục và cảithiện xã hội
Trang 20Không những đi ngược
lại lí trí của con người …
của nó” và nêu nội dung
đoạn này?
? Em hiểu thế nào là lí trí
của tự nhiên?
? Vì sao có thể khẳng
định chiến tranh hạt nhân
là đi ngược lại lí trí con
người và phản lại sự tiến
cấp bách cho 500 triệu trẻ
em nghèo khổ nhất thếgiới
- 10 tàu sân bay mang vũkhí hạt nhân bằng kinh phíphòng bệnh trong 14 nămcho 1 tỉ người khỏi bệnhsốt rét + 14 triệu trẻ emchâu Phi…
-> Tác giả đưa hàng loạtdẫn chứng cùng những sosánh thuyết phục trong cáclĩnh vực: y tế, xã hội, giáodục… là những lĩnh vựcthiết yếu của đời sống conngười, đặc biệt là nhữngngười nghèo
-> Hs trả lời
-> Lập luận đơn giản mà
có sức thuyết phục cao Sosánh trên nhiều lĩnh vựcbằng những con số cụ thểkhiến người đọc thấy rõnhững sự vô lí và tốn kémcủa chạy đua vũ khí hạtnhân
-> Hs đọc và nêu
-> Đây là cách nói của tácgiả, thực chất là quy luậttiến hóa tất yếu của tựnhiên
-> Nó không chỉ tiêu diệtloài người mà còn tiêu hủy
-> Dẫn chứng toàn diện, cụthể, đáng tin cậy
Chạy đua vũ trang,Chuẩn bị chiến tranh hạtnhân đã và đang cướp đinhiều điều kiện cải thiệnđời sống con người, nhất lànhững người nghèo
3 Chiến tranh hạt nhân là
đi ngược lại lí trí con người
và phản lại sự tiến hóa của
tự nhiên
- Chiến tranh hạt nhânkhông những tiêu diệt loàingười mà còn hủy diệt mọi
sự sống trên Trái Đất
Trang 21hóa của tự nhiên?
? Để làm rõ luận cứ này
tác giả đã đưa ra những
chứng cứ nào?
? Tác dụng của những
chứng cứ tác giả đưa ra?
? Trên cơ sở đó, cuối
cùng, tác giả đã kết luận
điều gì?
? Đọc đoạn cuối của văn
bản và nhắc lại nội dung
của đoạn?
? Sau khi cảnh báo về
hiểm họa của chiến tranh
hạt nhân, tác giả bày tỏ
thái độ như thế nào?
? Biểu hiện cụ thể của
-> Chứng cứ về khoa họcđịa chất, về nguồn gốc vàquá trình tiến hóa của sựsống trên Trái Đất:
- 380 triệu năm con bướmmới biết bay
- 180 triệu năm nữa bônghồng mới biết nở
- Hàng triệu năm, trải quaquá trình tiến hóa conngười mới hình thành
-> Giúp người đọc nhậnthưc sâu rộng về chiếntranh hạt nhân và hiểmhọa nó gây ra
và ngăn chặn chiến tranhhạt nhân vì một thế giớihòa bình
-> Phải xiết chặt đội ngũđấu tranh vì thế giới hòabình Phản đối, ngăn chặnchạy đua vũ trang, tàng trữ
vũ khí hạt nhân
-> Cần tạo ra nhà băng lưutrữ trí nhớ có thể tồn tại
- Chứng cứ về khoa học địachất, về nguồn gốc và quátrình tiến hóa của sự sốngtrên Trái Đất
-> Chiến tranh hạt nhân sẽđưa sự tiến hóa của tựnhiên trở về điểm xuất phátcủa nó
4 Nhiệm vụ khẩn thiết củachúng ta
- Phải đoàn kết đấu tranhngăn chặn chiến tranh hạtnhân cho một thế giới hòabình
- Lên án chạy đua vũ trang
và tàng trữ vũ khí hạt nhân
Trang 22giới hiện nay?
? Cho hs thảo luận: Tính
và biết đến tội ác củanhững kẻ sử dụng vũ khíhạt nhân
-> Kết thúc vấn đề đầy ấntượng
án, phản đối và ngăn chặn
III Tổng kết.
* Nghệ thuật:
Văn bản có hệ thống luậnđiểm, luận cứ rành mạch,
so sánh bằng những dẫnchứng toàn diện, lời vănđầy nhiệt tình
* Ý nghĩa văn bản: Văn
bản thể hiện những suynghĩ nghiêm túc và đầytrách nhiệm của Mác- két
về hòa bình nhân loại
- Nắm chắc hệ thống luận điểm và luận cứ của văn bản
- Soạn “ Tuyên bố thế giới về quyền sống còn, quyền được bảo vệ và phát triểncủa trẻ em”
+ Đọc kĩ văn bản và tìm hiểu chú thích
+ Tìm hiểu nội dung, ý nghĩa của bản tuyên bố
+ Ôn và Chuẩn bị bài các phương châm hội thoại ( tiếp)
*************************************************************Ngày dạy:
TIẾT 8.
Trang 23CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (Tiếp)
I Mục tiêu cần đạt.
Giúp học sinh:
- Nắm được những hiểu biết cốt yếu về ba phương châm hội thoại: Phương châmquan hệ; phương châm cách thức; phương châm lịch sự
- Biết vận dụng hiệu quả các phương châm hội thoại trong giao tiếp
- Giáo dục học sinh có ý thức sử dụng các phương châm hội thoại đúng với yêu cầucủa giao tiếp
* Trọng tâm :
Nội dung phương châm quan hệ, cách thức, lịch sự.
II Chuẩn bị.
- Gv: Tài liệu giảng dạy+ Bảng phụ
- Hs: Nghiên cứu bài và trả lời các câu hỏi SGK
III Tiến trình bài dạy.
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Nêu nội dung hai phương châm về lượng và về chất trong hội thoại ?
điều gì sẽ xảy ra nếu xuất
hiện tình huống hội thoại
như vậy trong xã hội?
-> Hs đọc
I Phương châm quan hệ.
1 Bài tập
Thành ngữ “ Ông nói gà, bànói vịt”
-> Tình huống mỗi người nói
về một đề tài khác nhauNgười nói và người nghekhông hiểu nhau
2 Ghi nhớ: SGK
Trang 24? Đọc 2 câu thành ngữ?
? Em hiểu ý nghĩa của 2
câu thành ngữ trên như
thế nào?
? Những cách nói đó sẽ
ảnh hưởng thế nào đến
cuộc giao tiếp?
? Trong giao tiếp em phải
? Tại sao cả cậu bé lẫn
người ăn xin đều cảm
-> Hs đọc
-> Có thể hiểu theo haicách:
- Tôi đồng ý với nhữngnhận định của ông ấy vềtruyện ngắn của ai đó
- Tôi đồng ý với nhữngnhận định của ai đó vềtruyện ngắn ông ấy viết
-> Hs nêu ý kiến
-> Hs đọc ghi nhớ
-> Hs đọc
-> Họ cảm nhận được sựchân thành, tôn trọng củangười kia dành chomình Đặc biệt là cậu bé,cậu không khinh miệt màquan tâm, tôn trọng và
II Phương châm cách thức.
1 Bài tập
a Bài tập 1.
- Thành ngữ “ Dây cà ra dâymuống”: Nói dài dòng, rườmrà
- Thành ngữ “ Lúng búngnhư ngậm hột thị”: Nói ấpúng, không thoát ý
-> Người nghe khó tiếp nhậnnội dung, khó chịu khi giaotiếp
b Bài tập 2.
Câu “ Tôi đồng ý với nhữngnhận định về truyện ngắncủa ông ấy” có thể hiểu theohai cách
Trang 25? Em rút ra bài học gì
trong giao tiếp?
? Gọi hs đọc ghi nhớ?
? Gọi hs đọc bài tập 1?
? Ông cha ta đã khuyên
dạy chúng ta điều gì qua
-> Hs đọc
-> Hs đọc
-> Hs trả lời
-> “ Chim khôn kêu
tiếng rảnh rang/ Người khôn nói tiếng dịu dàng,
dễ nghe.”
- Vàng thì thử lửa thử than/ Chuông kêu thử tiếng, người ngoan thử lời.”
- Chẳng được ăn thịt, ăn xôi/ Cũng được lời nói cho vơi tấm lòng.”
- Một lời nói quan tiền thúng thóc/ Một lời nói dùi đục, cẳng tay.”
Phép tu từ Nói giảm nói
tránh liên quan đến phương
e Nói ra đầu ra đũa
-> Liên quan đến phươngchâm lịch sự và cách thức
Trang 26? Cho hs thảo luận bài tập
-> Hs nhận xét
Bài 4
Dùng cách nói đó khi:
a Muốn hỏi một vấn đề nào
đó không thuộc đề tài đangtrao đổi
b Muốn ngầm xin lỗi ngườinghe về những điều có thểkhiến đối phương phật ýnhưng bất đắc dĩ người tavẫn phải nói ra
c Muốn nhắc người nghephải tôn trọng và lịch sự
4 Củng cố
? Đọc lại nội dung những ghi nhớ của bài?
? Nhắc lại tất cả những phương châm hội thoại đã học?
5 Hướng dẫn về nhà
- Làm nốt bài tập 5 vào vở
- Hoàn thiện các bài tập đã chữa
- Học thuộc ghi nhớ
- Chuẩn bị bài sau: Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh
+ Đọc kĩ văn bản “ Cây chuối trong đời sống Việt Nam”
+ Tìm hiểu các yếu tố miêu tả sử dụng ở văn bản
+ Tác dụng của những yếu tố miêu tả đó với văn bản thuyết minh này
- Biết vận dụng và có ý thức sử dụng tốt yếu tố miêu tả trong làm văn thuyết minh
- Giáo duc học sinh ý thức tự giác, ham học bộ môn ngữ văn
*Trọng tâm :
Tác dụng và vai trò của yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh
II Chuẩn bị.
- Gv: Tài liệu giảng dạy
- Hs: Nghiên cứu bài+ Ôn lí thuyết về văn thuyết minh
III Tiến trình bài dạy.
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Để văn bản thuyết minh tăng sức hấp dẫn người ta làm như thế nào?
Trang 27? Gọi 1-2 hs lên kiểm tra phần viết đoạn văn thuyết minh có sử dụng các yếu tố nghệ thuật?
thuyết minh về đặc điểm
tiêu biểu của cây chuối?
? Như vậy cây chuối
được thuyết minh với
những đặc điểm tiêu biểu
nào?
-> Hs đọc
-> Nhan đề:
+ Nhấn mạnh vai trò củacây chuối trong đời sốngvật chất, tinh thần của conngười Việt Nam
+ Thái độ đúng đắn củacon người trong việc nuôitrồng, chăm sóc và sửdụng có hiệu quả giá trịcủa cây chuối
-> Hs dùng bút chì đánhdấu vào những câu vănthuyết minh:
+ Hầu như ở nông thôn,nhà nào cũng trồng chuối
+ Cây chuối ưa nước bạtngàn vô tận
+ Người phụ nữ nào đếnhoa quả
+ Quả chuối là ăn ngon
+ Mỗi cây là 1 buồng
+ Nào chuối hương hấpdẫn
I Tìm hiểu yếu tố miêu
tả trong văn bản thuyết minh.
1 Bài tập Văn bản: Cây chuối trong
đời sống Việt Nam.
a Nhan đề:
+ Nhấn mạnh vai trò củacây chuối trong đời sốngvật chất, tinh thần của conngười Việt Nam
+ Thái độ của con ngườivới cây chuối
Trang 28? Chỉ ra những câu văn
có yếu tố miêu tả?
? Theo yêu cầu chung
của văn bản thuyết minh,
văn bản này có thể bổ
sung những gì?
- Về thuyết minh?
- Về miêu tả?
? Những câu văn, đoạn
văn miêu tả trong văn
bản thuyết minh có tác
dụng ntn?
? Qua phân tích bài tập,
-> Đi khắp Việt Nam núirừng
+ Thân chuối: gồm nhiều
* Hoa chuối tây làmnôm
* Củ chuối tây nấu thịtchó
* Lá chuối gói bánh
-> Miêu tả+Thân tròn mát rượi,mọng nước
+Tàu lá xanh rờn, bay xàoxạc trong gió, óng ả dướiánh trăng
+ Gốc chuối+ Công dụng
* Miêu tả:
-> Làm cho văn bản thuyếtminh thêm sinh động, hấpdẫn
2 Ghi nhớ ( SGK- 25 )
Trang 29rút ra những ghi nhớ gì?
? Hãy bổ sung yếu tố
miêu tả vào các chi tiết
thuyết minh về cây
- Thân chuối thẳng, trònnhư cái cột trụ nhẵn bónggợi cảm giác mát rượi
- Lá chuối tươi xanh rờn,cong cong dưới ánh trăngthỉnh thoảng lại phần phậtnhư mời gọi ai đó trongđêm
- Lá chuối khô lót ổ nằmvừa mềm mại lại thoangthoảng mùi thơm ngọtngào, quyến rũ
Bài tập 2 (T 26 )
- Yếu tố miêu tả:
+ Tách nó có tai
+ Chén của ta không cótai
+ Khi mời ai mà uốngrất nóng
4 Củng cố
? Nên sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh ntn?
5 Hướng dẫn về nhà:
- Học bài, làm bài tập 3 ( T.26 )
- Lập dàn ý cho đề bài : Con trâu ở làng quê Việt Nam
*Gợi ý: Tìm hiểu kĩ vấn đề cần thuyết minh : Vai trò , vị trí của con trâu trong đời
sống của người nông dân Việt Nam
**********************************************************
Ngày dạy :
TIẾT 10
LUYỆN TẬP SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
I Mục tiêu cần đạt :
- Tiếp tục ôn tập, củng cố văn bản thuyết minh có nâng cao thông qua việc kết hợpyếu tố miêu tả
- Rèn kĩ năng sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh
- Giúp học sinh có ý thức sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh
Trang 30*Trọng tâm:
Những yếu tố miêu tả và vai trò của yếu tố miêu tả trong văn bản
thuyết minh.
II Chuẩn bị.
- Gv: Tài liệu giảng dạy + Ra bài tập cho học sinh Chuẩn bị
- Hs: Chuẩn bị đề bài đã hướng dẫn ở tiết trước
III Tiến trình bài dạy.
1 Ổn định tổ chức: Hát + Sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
Kiểm tra sự Chuẩn bị bài tập của học sinh
? Nêu dàn ý chung của
bài văn thuyết minh?
- Nội dung thuyết minh:Vai trò, vị trí của con trâutrong đời sống của ngườinông dân Việt Nam
2 Tìm ý, lập dàn ý
* Tìm ý
* Lập dàn ý
a Mở bàiGiới thiệu chung về contrâu trên đồng ruộng ViệtNam
b Thân bài
- Con trâu là sức kéo chủ
Trang 31+ Phần mở bài cần nêu
những nội dung nào?
+ Phần thân bài cần có
những ý gì?
? Nội dung phần kết bài?
? Cần đưa yếu tố miêu tả
nào vào những ý nào khi
thuyết minh về con trâu
ở làng quê Việt Nam?
? Viết đoạn văn thuyết
* Gv đọc đoạn văn mẫu:
Bao đời nay, hình ảnh
con trâu lầm lũi kéo cày
trên đồng ruộng là hình
ảnh rất quen thuộc, gần
gũi với nguời nông dân
Việt Nam Vì thế con
trâu đã trở thành bạn
tâm tình của người nông
dân:
“Trâu ơi quản công”
+ Con trâu không chỉ
giúp người nông dân
trong công việc đồng
-> Hs trả lời
-> Phần thân bài ( nhữngnội dung phần tìm ý )
-> Hs trả lời
- Đưa yếu tố miêu tả vào:
+ Hình ảnh con trâu trênđồng ruộng, làng quê ViệtNam
+ Con trâu trong việc làmruộng ( Sớm hôm gắn bóvới người nông dân )+ Con trâu trong lễ hội+ Con trâu với tuổi thơ-> Hs viết đoạn văn
c Kết bàiCon trâu trong tình cảmcủa người nông dân ViệtNam
II Luyện tập
Bài tập
Viết đoạn văn có sử dụngyếu tố miêu tả
Trang 32Việt Nam mà lại không
có tuổi thơ gắn bó với
con trâu.Thủơ nhỏ, đưa
cơm cho cha đi cày, mải
mê ngắm nhìn con trâu
say sưa gặm cỏ 1 cách
ngon lành Lớn lên 1
chút nghễu nghện cưỡi
trên lưng trâu trong
những buổi chiều đi
chăn thả Lúc cưỡi trâu
ra đồng, cưỡi trâu lội
ruộng, cưỡi trâu thả
diều ở bờ đê Thú vị biết
bao! Con trâu hiền lành,
ngoan ngoãn đã để lại
trong kí ức tuổi thơ của
mỗi người bao nhiêu kỉ
- Ôn kĩ lại văn thuyết minh
- Nắm chắc dàn ý của một bài văn thuyết minh cho từng đối tượng thuyết minh
- Tập viết những đoạn văn thuyết minh có sử dụng yếu tố miêu tả
********************************************************
Ngày dạy:
TIẾT 11.
Trang 33- Thấy được đặc điểm hình thức của văn bản.
- Nâng cao một bước kĩ năng đọc- tìm hiểu một văn bản nhật dụng
- Giáo dục học sinh có lòng đồng cảm với những trẻ em có hoàn cảnh thiệt thòi
- Hs: Nghiên cứu bài + Soạn bài theo hệ thống câu hỏi SGK
III Tiến trình bài dạy.
1 Ổn định tổ chức: Hát, sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ:
? Sự gần gũi và khác biệt giữa chiến tranh hạt nhân với động đất và sóng thần như thế nào ?
? Mỗi chúng ta cần làm gì để góp phần vào cuộc đấu tranh vì 1 thế giới hoà bình ?
? Em hiểu thế nào là “tăng
trưởng”, “ vô gia cư”?
? Nêu xuất xứ của văn bản
- Vô gia cư : Không giađình, không nhà cửa
- Kiểu loại: Nghị luận,chính trị, xã hội.(Nhómvăn bản nhật dụng)
- Bố cục: 4 phần:
Trang 342 Sự thách thức: Thựctrạng của trẻ em trên thếgiới hiện nay.
3 Cơ hội: Những điềukiện thuận lợi để thựchiện nhiệm vụ quantrọng
4 Nhiệm vụ: Nhữngnhiệm vụ cụ thể
-> Hs trả lời
+ Lí do của bản tuyên bố+ Sự thách thức
+ Cơ hội+ Nhiệm vụ
- Phương thức biểu đạtchính: Nghị luận
- Mục 2: khái quát nhữngđặc điểm yêu cầu của trẻ
em, khẳng định quyềnđược sống, phát triển tronghoà bình, hạnh phúc
2 Sự thách thức ( Mục 3-7)
- Mục 3: có vai trò chuyểnđoạn, chuyển ý, giới hạnvấn đề
- Mục 7: là kết luận, cácnhà lãnh đạo nhận tráchnhiệm giải quyết nhữngvấn đề nêu ra ở phần sựthách thức
- Mục 4, 5, 6: Nêu nhữnghiện tượng, những vấn đề
về thực trạng trẻ em ởnhiều nước, nhiều vùngtrên thế giới hiện nay
Trang 35thế giới hiện nay?
? Cho h/s thảo luận: Theo
-> Thảo luận: - Đại diệntrả lời
- Định hướng: Ở nhiềunơi, trẻ em là nạn nhâncủa nạn buôn bán trẻ em,trẻ em bị bóc lột: sức laođộng; tình dục bị xâmhại, mắc HIV, sớm phạmtội
+ Là nạn nhân của chiếntranh, bạo lực, phân biệtchủng tộc và bị bóc lột.+ Bị đói nghèo, vô gia cư,dịch bệnh, ô nhiễm môitrường, mù chữ
+ Chết vì suy dinh dưỡng
- Chuẩn bị tiếp phần còn lại
- Liên hệ với thực trạng trẻ em ở địa phương em
* Chú ý: Tìm hiểu về những cơ hội và những nhiệm vụ
*********************************************************
Ngày:
TIẾT 12
TUYÊN BỐ THẾ GIỚI VỀ SỰ SỐNG CÒN QUYỀN ĐƯỢC BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ EM
- Gv : Tư liệu về cuộc sống, tài liệu về quyền trẻ em
- Hs : Đọc kĩ văn bản và soạn bài
III Tiến trình bài dạy
1 Ổn định tổ chức: Hát + Sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
Trang 36? Phần mở đầu của văn bản có ý nghĩa ntn ?
? Thực trạng của trẻ em trên thế giới hiện nay ?
vở cho h/s có hoàn cảnhkhó khăn Mở trường chotrẻ em câm, điếc Hệthống các trường Mầmnon
+ Y tế: Các bệnh viện nhi,tiêm phòng khám chữabệnh miễn phí cho trẻ emdưới 6 tuổi
+ Các vấn đề XH: Thànhlập các trung tâm bảo trợnuôi dưỡng trẻ em có hoàncảnh cơ nhỡ, thiệt thòi
+ Các công viên, nhà hát,nhà xuất bản dành cho trẻem
-> Hs đọc
II Đọc – Tìm hiểu chi tiết.
3.Những cơ hội( Mục 8,9)
* Mục 8:
+ Sự đoàn kết, liên kếtchặt chẽ của các quốc gia
để cùng nhau giải quyếtnhững vấn đề về quyền
và phúc lợi của trẻ em.+ Công ước quốc tế vềquyền trẻ em
* Mục 9: Những cảithiện của bầu chính trịthế giới
4 Những nhiệm vụ
Trang 37phần 4 nêu ra nội dung gì?
xếp các ý và lời văn trong
đoạn văn này?
? Em có nhận thức gì về
-> Mục 10- 15
-> Hs dựa vào SGK trảlời
-> Được xác định dựa trên
cơ sở: Tình trạng thực tếcuộc sống của trẻ em trênthế giới hiện nay và những
-> Vấn đề quan trọng hàng
* Mục 10- 15: Nêu cácnhiệm vụ:
+ Tăng cường sức khoẻ
và chế độ dinh dưỡng,giảm tỉ lệ tử vong của trẻ
em và trẻ sơ sinh
+ Quan tâm đến trẻ emtàn tật và trẻ em có hoàncảnh đặc biệt
+ Đảm bảo quyền bìnhđẳng nam – nữ trong trẻ
em
+ Xoá nạn mù chữ, giáodục văn hoá cơ bản toàndiện cho trẻ em
+ Bảo vệ bà mẹ mangthai, sinh đẻ, kế hoạchhoá gia đình
+ Giáo dục tính tự lập, tự
do và tinh thần tráchnhiệm cho trẻ
* Mục 16, 17: Phươnghướng thực hiện cácnhiệm vụ:
+ Nền kinh tế đảm bảotăng trưởng và ổn định.+ Các nước cần nỗ lựcliên tục và phối hợp vớinhau trong từng nước vàcác nước trên thế giới
Trang 38tầm quan trọng của việc
bảo vệ, chăm sóc trẻ em?
? Khái quát nội dung và
nghệ thuật của văn bản?
? Ý nghĩa của văn bản?
? Qua tìm hiểu văn bản,
em rút ra những ghi nhớ
gì?
đầu thể hiện trình độ vănminh và được cộng đồngquốc tế quan tâm
( Ghi nhớ - Tr 35 )
4 Củng cố
? Nội dung, ý nghĩa của bản tuyên bố?
5 Hướng dẫn về nhà
- Học bài, nắm chắc nội dung và nghệ thuật lập luận của văn bản
- Tìm hiểu thêm những tài liệu bổ sung cho nội dung bài học
- Chuẩn bị bài sau: “ Các phương châm hội thoại”
+ Đọc và trả lời các câu hỏi ở các mục I, II, III
+ Xem trước phần bài tập
* Chú ý: Tìm hiểu những tình huống giao tiếp
- Rèn kĩ năng vận dụng có hiệu quả các phương châm hội thoại vào thực tế giao tiếp
xã hội
* Trọng tâm: Mối quan hệ giữa phương châm hội thoại với tình huống giao tiếp
và những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại.
II Chuẩn bị.
- Gv: Tài liệu giảng dạy + Bảng phụ
- Hs: Nghiên cứu bài
III Tiến trình bài dạy.
1 Ổn định tổ chức : Hát + Sĩ số
Trang 392 Kiểm tra bài cũ :
? Em hiểu thế nào là phương châm quan hệ, cách thức, lịch sự?
học gì trong giao tiếp?
? Nêu các phương châm
hội thoại đã học? Nhắc lai
nội dung các phương
châm hội thoại đó?
? Trong các ví dụ ở những
phương châm hội thoại,
hãy cho biết những tình
huống nào, phương châm
hội thoại nào được tuân
thủ?
? Nguyên nhân nào khiến
các nhân vật tham gia giao
tiếp lại vi phạm phương
châm giao tiếp ?
-> Hs đọc
-> Có vì nó thể hiện sựquan tâm đến người khác
-> Không vì người đượchỏi dang ở trên cành câycao nên phải vất vả trèoxuống để trả lời
-> Khi giao tiếp cần nắmvững được các tình huônggiao tiếp: nói với ai, khinào, ở đâu, nhằm mụcđích gì?
-> Phương châm về lượng,chất, quan hệ, cách thức,lịch sự
-> Hs trả lời
-> Do họ không có nhữngkiến thức giao tiếp đúngmực, vụng về, thiếu vănhóa giao tiếp
I Quan hệ giữa phương châm hội thoại với tình huống giao tiếp.
1 Bài tập
Văn bản: “Chào hỏi”
- Câu hỏi của chàng rể
có tuân thủ phương châmlịch sự
-> Câu hỏi ấy sử dụngkhông đúng lúc đúngchỗ
2 Ghi nhớ(SGk – 36 )
II Những tình huống không tuân thủ phương châm hội thoại.
1 Bài tập
a Các tình huống trongcác phương châm hộithoại:
- Hai tình huống trongphương châm lịch sự làtuân thủ phương châmhội thoại
- Còn lại là không tuânthủ
Trang 40? Gv treo bảng phụ và gọi
hs đọc đoạn đối thoại
( SGK – 37 )
? Câu trả lời của Ba có
đáp ứng được yêu cầu của
An không? Vì sao?
? Trong tình huống này
phương châm hội thoại
nào không được tuân thủ?
? Tại sao phương châm về
lượng lại không được tuân
phương châm hội thoại
nào không được tuân thủ?
Vì sao lại có sự không
tuân thủ đó?
? Hãy tìm những tình
huống giao tiếp khác mà
phương châm đó không
được tuân thủ?
? Gọi hs đọc bài tập 4
( SGK – T.37 )?
? Theo hiển ngôn thì câu
nói này có ý nghĩa không?
Nó đã vi phạm phương
châm hội thoại nào?
-> Hs đọc
-> Không Vì Ba muốnbiết chiếc máy bay đầutiên được chế tạo nămnào.Câu trả lời của Ba rấtchung chung
-> Phương châm về lượngkhông được tuân thủ( Không cung cấp đủthông tin mà An muốn biết)
+ Khi nhận xét về hìnhthức, tuổi tác của ngườiđối thoại
-> Không tuân thủphương châm về lượng
do Ba đã ưu tiên chophương châm về chất bởichính Ba cũng khôngbiết chính xác thời gianchế tạo ra máy bay
c Tình huống: Bác sĩ nói
với người bệnh nan y.
- Không tuân thủ phươngchâm về chất.Vì bác sĩphải thực hiện yêu cầunghệ nghiệp, nếu nói thật
về tình trạng bệnh củabệnh nhân sẽ làm chongười bệnh bi quan,tuyệt vọng
d Bài tập 4 ( 37 )
- Theo nghĩa hiển ngôncách nói này không tuânthủ phương châm về