Mục tiêu: HS phải chỉ rõ cấu tạo và chức năng của từng loại mô, thấy được cấu tạo phù hợp với chức năng của từng mô Hoạt động của GV Hoạt động của HS - GV: cho biết cấu tạo và chức năng [r]
Trang 1Bài 1 BÀI MỞ ĐẦU
I Mục Tiêu:
1 Kiến Thức:
- HS thấy được mục đích ý nghĩa của môn học
- Xác định được vị trí của con người trong tự nhiên
- Nắm được phương pháp học tập đặc thù của môn học
2 Kỹ Năng:
- Rèn kỹ năng hoạt động nhóm
- Kỹ năng tư duy độc lập và làm việc với SGK
3 Thái Độ:
Có ý thức bảo vệ, giữ gìn vệ sinh cơ thể
II Đồ Dùng Dạy Học
GV: Giới thiệu tài liệu liên quan đến bộ môn
HS: Sách vở học bài
III Hoạt Động Dạy Học
1 Mở đầu : Sơ lược lại Sinh học 7
2 Hoạt động 1: Vị Trí Của Con Người Trong Tự Nhiên
a Mục tiêu: HS thấy được con người có vị trí cao nhất trong thế giới sinh vật
do cấu tạo cơ thể hoàn chỉnh và các hoạt động có mục đích
b Tiến hành:
- GV: Em hãy kể tên các ngành động
vật đã học ?
- GV: Ngành động vật nào có cấu tạo
hoàn chỉnh ?
- GV: Con người có những đặc điểm
nào khác biệt so với động vật nói
chung và bộ khỉ nói riêng
- GV: ghi lại ý kiến của nhiều nhóm để
- HS: Trao đổi nhóm, vận dụng kiến thức đã học ở lớp dưới trả lời câu hỏi Yêu cầu:
+ Kể đủ sắp xếp các ngành theo sự tiến hoá
+ Lớp thú là lớp động vật tiến hoá nhất, đặc biệt bộ khỉ
- HS tự nghiên cứu thông tin trong SGK
trao đổi nhóm hoàn thành nhiệm
bài tập mục
Yêu cầu: Ô đúng 1,2,3,5,6,7 đại diện
các nhóm trình bày, nhóm khác bổ sung
Trang 2đánh giá được kiến thức của HS
- GV: Yêu cầu HS rút ra KL về vị trí
phân loại của con người
- GV: Bổ sung KL
Các nhóm khác trình bày và bổ sung
c Tiểu kết:
- Loài người thuộc lớp thú
làm chủ thiên nhiên
3.Hoạt động 2: Nhiệm Vụ Của Môn Cơ Thể Người Và vệ Sinh
a Mục tiêu: - HS chỉ ra được nhiệm vụ cơ bản của môn học cơ thể người và vệ sinh
- Biết đề ra biện pháp bảo vệ cơ thể
- Chỉ ra được mối liên quan giữa môn học với các bộ môn khoa học
b Tiến hành:
- GV: Bộ môn cơ thể người và vệ sinh
cho chúng ta hiểu biết điều gì ?
- GV: Cho VD về mối liên quan giữa bộ
môn cơ thể người và vệ sinh với các
môn khoa học khác
- GV: Bổ sung và rút ra KL
- HS: Nghiên cứu thông tin SGK tr.5
trao đổi nhóm Yêu Cầu:
+ Nhiệm vụ bộ môn + Biện pháp bảo vệ cơ thể
- HS: Một vài đại diện trình bày
nhóm khác bổ sung cho hoàn chỉnh
-HS: Chỉ rõ mối liên quan giữa bộ môn với môn TDTT mà các em đang học
c Tiểu Kết: Nhiêm vụ của môn học là:
+ Cung cấp những kiến thức về cấu tạo và chức năng sinh lý của các cơ quan trong cơ thể
+ Mối quan hệ giữa cơ thể với môi trường để đề ra biện pháp bảo vệ cơ thể + Thấy rõ mối liên quan giữa môn học với các môn khoa học khác như: Y học, TDTT, Điêu khắc, Hội hoạ…
4 Phương Pháp Học Tập Bộ Môn Cơ Thể Người Và Vệ Sinh
a Mục Tiêu : Chỉ ra được phương pháp đặc thù của bộ môn, đó là học qua mô hình, tranh, thí nghiệm
Trang 3b Tiến hành
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
- Nêu các phương pháp cơ bản để học
tập bộ môn ?
- GV: Lấy VD cụ thể minh hoạ cho các
phương pháp mà HS nêu ra
- GV: Nhận xét KL
- HS: Nghiên cứu SGK trao đổi
nhóm thống nhất câu trả lời
- Đại diện một vài nhóm trả lời
nhóm khác bổ sung
c Tiểu kết:
+ Quan sát tranh ảnh, mô hình, tiêu bản, mẫu sống để hiểu rõ hình thái cấu tạo + Bằng thí nghiệm tìm ra chức năng sinh lý các cơ quan hệ cơ quan
+ Vận dụng liến thức giải thích các hiện tượng thực tế, có biện pháp vệ sinh rèn luyện cơ thể
IV Cũng Cố
- Cho HS đọc và học thuộc ghi nhớ SGK
- Ra một vài bài tập nâng cao có liên quan đến bài học
V Dặn dò:
- Học bài và làm bài tập trong SGK tr.7
- Đọc trước bài 2 SGK tr.8
Trang 4BÀI 2 CẤU TẠO CƠ THỂ NGƯỜI
I Mục tiêu
1 Kiến thức
- HS kể được tên các cơ quan trong cơ thể, xác định được vị trí của các hệ
cơ quan trong cơ thể mình
- Giải thích được vai trò của hệ thần kinh và hệ nội tiết trong sự điều hoà hoạt động các cơ quan
2 Kỹ năng
- Rèn kỹ năng quan sát nhận biết kiến thức
- Rèn tư duy tổng hợp logic, kỹ năng hoạt động nhóm
3 Thái độ
Giáo dục ý thức giữ gìn bảo vệ cơ thể tránh tác động mạnh vào một số hệ
cơ quan
II Đồ Dùng Dạy Học
Tranh các hệ cơ quan của thú, hệ cơ quan của người, sơ đồ phóng to hình 2-3 SGK tr.9, mô hình nữa cơ thể người
III Hoạt Động Dạy Học
1 Kiểm tra bài cũ :
- Cho biết nhiệm vụ của bộ môn cơ thể người và vệ sinh
- GV: Nêu những phương pháp cơ bản để học tập bộ môn cơ thể người và vệ sinh
2 Mở Đầu:
3 Hoạt Động 1: Cấu Tạo Cơ Thể
a Mục tiêu:
- Chỉ ra các phần của cơ thể
- Trình báy sơ lược thành, chức năng các hệ cơ quan
b Tiến Hành
1 Các phần của cơ thể:
- GV: Kể tên các hệ cơ quan ở động vật
thuộc lớp thú
- HS: Nhớ lại kiến thức kể đủ 7 hệ cơ quan
Người soạn: DƯƠNG ĐÌNH MẬU Ngày soạn:
Lớp dạy: 8A1,2,3,4 Tuần dạy:
Trang 5- Trả lời mục câu hỏi trong SGK tr.8
- GV: Tổng kết ý kiến của các nhóm và
thông báo ý đúng
- GV: Nhận xét KL
- HS quan sát tranh ảnh SGK và trên bảng trao đổi nhám hoàn thành câu
trả lời Yêu cầu:
+ Da bao bọc + Cấu tạo gồm 3 phần
+ Cơ hoành ngăn cách giữa khoang ngực và khoang bụng
- HS: Đại diện nhóm trình bày nhóm
khác bổ sung
b Tiểu Kết:
- Da bao bọc toàn bộ cơ thể để bảo vệ các cơ quan bên trong cơ thể
- Cơ thể gồm 3 phần: Đầu, Thân, Tay chân
- Cơ hoành ngăn cách khoang ngực và khoang bụng
2 Các hệ cơ quan
- Cơ thể người gồm các hệ cơ quan
nào ?
- GV: Kẻ bảng 2 lên bảng để HS
chữa bài
- GV: Ghi ý kiến bổ sung thông
báo đáp án đúng
- GV: Tìm hiểu số nhóm có kết quả
đúng nhiều so với đáp án
- HS: Nghiên cứu SGK, tranh hình trao đổi nhóm, hoàn thành bảng 2 tr.9
- HS: Đại diện nhóm lên ghi nội dung vào bảng nhóm khác bổ sung
Hệ Cơ Quan Các Cơ Quan Trong Từng
Hệ Cơ Quan Chức Năng Từng Hệ Cơ Quan Vận động Cơ, xương Vận động và di chuyển
Tiêu Hoá Miệng, ống tiêu hoá, tuyến
tiêu hoá Tiếp nhận và biến đổi thức ăn thành chất dinh dưỡng cung cấp cho cơ thể Tuần hoàn Tim, hệ mạch Vận chuyển trao đổi chất dinh dưỡng
tới các tế bào, mang chất thải, CO2 từ tế bào tới cơ quan bài tiết
Hô hấp Đường dẫn khí, phổi Thực hiện trao đổi khí CO2, 02 giữa cơ
thể với môi trường Bài tiết Thận, ống dẫn nước tiểu,
bóng đái
Lọc từ máu các chất thải để thải ra ngoài
Trang 6Thần kinh Não, tuỷ, dây TK, hạch TK Điều hoà, ĐK mọi HĐ của cơ thể GV: Ngoài những hệ đã nghiên cứu trên, trong cơ thể còn có hệ cơ quan nào nữa ?
5. Hoạt động 2: Sự Hoạt Động Nhịp Nhàng Của Các Cơ Quan
a Mở bài:
b Mục tiêu: Chỉ ra được vai trò điều hoà hoạt động của các cơ quan của hệ thần kinh và nội tiết
- GV: Sự phối hợp hoạt động của các cơ
quan trong cơ thể được thể hiện như
thế nào ?
- GV: Yêu cầu HS lấy một VD về một
hoạt động khác và phân tích
- GV: Giải thích sơ đồ hình 2-3 (SGK
tr.9)
- GV: Nhân xét ý kiến của HS
- GV: giảng giải:
+ Điều hoà hoạt động điều là phản xạ
+ Kích thích từ môi trường ngoài vào cơ
thể tác động đến cơ quan thụ cảm
trung ương thần kinh ( phân tích, phát
lệnh vận động) cơ quan phản ứng trả
lời kích thích
+ Kích thích từ môi trường cơ quan
thụ cảm tuyến nội tiết hooc môn
cơ quan để tăng cường hay giảm hoạt
động
- GV: Đưa ra KL
- HS: Nghiên cứu SGK mục tr.9
trao đổi nhóm
Yêu cầu: Phân tích một hoạt động của cơ thể đó là chạy
+ Tim mạch, nhịp hô hấp + Mồ hôi, hệ tiêu hoá tham gia tăng cường hoạt động cung cấp đủ Oxi và
chất dinh dưỡng cho cơ hoạt động
- Đại diện nhóm trình bày nhóm
khác bổ sung
- Trao đổi nhóm chỉ ra mối quan hệ
qua lại giữa các hệ cơ quan trong cơ thể
- Đại diện trình bày nhóm khác bổ
sung ( nếu cần )
- HS: Vận dụng giải thích một số hiện tượng như: Thấy mưa thì chạy nhanh về nhà, khi đi thi hay hồi hộp…
c Tiểu kết:
- Các hệ cơ quan trong cơ thể có sự phối hợp hoạt động
- Sự phối hợp hoạt động của các hệ cơ quan tạo nên thể thống nhất dưới sự điều khiển của HTK trung ương và thể dịch
IV Cũng Cố
Trang 7- Cơ thể người gồm có mấy hệ cơ quan, chỉ ra thành phần và chức năng của các hệ cơ quan ?
- Cơ thể người là một thể thống nhất được thể hiện như thế nào ?
VI Dặn Dò
- Học bài, trả lời câu hỏi SGK
- Giải thích hiện tượng: Đạp xe, đá bóng, chơi cầu
- Oân tập lại tế bào thực vật
END
Bài 3 TẾ BÀO
I Mục Tiêu:
1 Kiến Thức:
- HS nắm được thành phần cấu trúc cơ bản, của tế bào bao gồm: màng sinh chất, chất tế bào(lưới nội chất, Riboxom, Ti thể, Bộ máy gôngi, trung thể…), Nhân(nhiểm sắc thể, nhân con)
- HS biết được từng chức năng của tế bào
- Chứng minh được tế bào là đơn vị chưc năng của cơ thể
2 Kỹ Năng:
- Rèn kỹ năng quan sát tranh hình, mô hình tìm kiến thức
- Kỹ năng suy luận logic, kỹ năng hoạt động nhóm
3 Thái Độ:
Giáo dục ý thức học tập yêu bộ môn
II Đồ Dùng Dạy Học
GV: Mô hình hay tranh vẽ cấu tạo tế bào động vật
III Hoạt Động Dạy Học
1 Mở đầu : Cơ thể dù đơn giản (như động vật nguyên sinh: trùng đế giày, trùng cỏ )hay phức tạp(cơ thể của các loại động vật không xương sống) đều được cấu tạo từ đơn vị nhỏ nhất là tế bào tế bào
2 Hoạt động 1: Cấu Tạo Của Tế Bào
a Mục tiêu: HS nắm được thành phần chính của tế bào: màng, chất
nguyên sinh và nhân
b Tiến hành:
- GV: Một tế bào điển hình gồm những
thành phần cấu tạo nào ?
- HS: quan sát mô hình và hình 3.1 SGK tr.11 Ghi nhớ kiến thức
Người soạn : DƯƠNG ĐÌNH MẬU Ngày soạn
Lớp dạy : 8A1,2,3,4 Tuần dạy:
Trang 8- GV: Ngành động vật nào có cấu tạo
hoàn chỉnh ?
- GV: Kiểm tra bằng cách như sau: viết
không thứ tự các thành phần cấu tạo
của tế bào lên bảng gọi HS lên sắp
xếp theo thứ tự
- GV: giảng giải
+ Màng sinh chất có cấu trúc kép, gồm
2 lớp photpholipit có đầu kỵ nước
hướng vào nhau và đầu ưa nước hướng
ra ngoài Trên màng này còn có các
phân tử protein loại histon và không
histon, quá trình trao đổi chất nhờ các
phân tử protein này
+ Tế bào chất là một phức hệ gồm
nhiều bào quan như ti thể, bộ máy
gongi, lưới nội chất…
+ Nhân có chứa nhiều nhân con và
NST trong đó NST là thành phần quan
trọng nhất chủ yếu là chứa ADN
Yêu cầu:
+ Màng sinh chất + Nhân tế bào + Tế bào chất
- HS: đại diện các nhóm lên sắp xếp các thành phần cấu tạo của tế bào HS khác bổ sung
Yêu cầu: Màng TBC Nhân
c Tiểu kết:
- Tế bào được cấu tạo làm 3 phần:
+ Màng: có cấu trúc kép gồm 2 lớp phôtpholipit bao bọc ở bên ngoài làm nhiệm vụ bảo vệ và các chức năng khác
+ Tế bào chất : gồm các bào quan( ti thể, bộ máy gongi, lưới nội chất…) + Nhân: NST và nhân con
3.Hoạt động 2: Chức Năng Các Bộ Phận Trong Tế Bào
a Mục tiêu: - HS nắm được các chức năng quan trọng trong các bộ phận của tế bào
- Thấy được cấu tạo phù hợp với chức năng và sự thống nhất giữa các thành phần của tế bào
- Chứng minh: tế bào là đơn vị chức năng của cơ thể
b Tiến hành:
- GV: Nêu câu hỏi:
+ Màng sinh chất có vai trò gì ?
+ Lưới nội chất có vai trò gì trong hoạt
động sống của tế bào ?
+ Năng lượng cần cho các hoạt động lấy
từ đâu ?
-HS: Nghiên cứu bảng 3.1 SGK tr.11
trao đổi nhóm thống nhất ý kiến
Trang 9+ Tại sao nói nhân là trung tâm của tế
bào ?
- GV: tổng kết ý kiến của HS nhân
Xét
+ Hãy giải thích mối quan hệ thống nhất
về chức năng giữa màng sinh chất, chất
tế bào và nhân tế bào ?
+ Tại sao nói tế bào là đơn vị chức năng
của cơ thể ?
- GV: Giảng giải: Cơ thể có 4 đặc trưng
cơ bản như trao đổi chất, sinh trưởng,
sinh sản, di truyền đều được tiến hành
ở tế bào
-HS: Đại diện nhóm trình bày nhóm
khác bổ sung
- HS: trao đổi nhóm, dựa vào bảng 3 để trả lời
- HS: Đọc kỹ bảng 3.1 SGK Yêu cầu: ở tế bào cũng có quá trình trao đổi chất, phân chia…
c Tiểu Kết: Chức năng của các bộ phân trong tế bào là:
+ Màng sinh chất: Giúp tế bào thực hiện trao đổi chất
+ Tế bào chất: thực hiện các hoạt động sống của tế bào
Lưới nội chất: tổng hợp và vận chuyển các chất
Ribôxôm: Nơi tổng hợp Prôtêin
Ti thể: Tham gia hoạt động hô hấp giải phóng năng lượng
Bộ máy Gôngi: Thu nhận, hoàn thiện, phân phối sản phẩm
Trung thể: Tham gia quá trình phân chia tế bào
+ Nhân: Điều khiển mọi hoạt động sống của tế bào
Nhiểm sác thể: là cấu trúc quy định sự hình thành Prôtêin, có vai trò quyết định trong di truyền
Chưa ARNr cấu tạo nên Ribôxôm
4 Hoạt Động 3: Thành Phần Hóa Học Của Tế Bào
a Mục Tiêu : HS nắm được hai thành phần hóa học chính của tế bào là chất vô
cơ và hữu cơ
b Tiến hành
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
- GV: Cho biết thành phần hóa học
chính của tế bào
- GV: nhận xét phần trả lời của nhóm
thông báo đáp án đúng
- HS: Nghiên cứu thông tin SGK tr.12 trao đổi nhóm thống nhất câu
trả lời
- Đại diện một vài nhóm trả lời
nhóm khác bổ sung Yêu Cầu: chất vô cơ & hữu cơ
Trang 10- GV: các chất hóa học cấu tạo nên tế
bào có mặt ở đâu ?
- GV: tai sao trong khẩu phần ăn của
mỗi người cần có đủ Prôtêin, Lipit,
Gluxit, Vitamin, Muối khoáng
- HS: Trao đổi nhóm trả lời câu hỏi Yêu cầu:
+ Các chất hóa học có mặt trong tự nhiên
+ Aên đủ các chất để xây dựng nên TB
c Tiểu kết: Tế bào gồm hỗn hợp nhiều chất hữu cơ và vô cơ
1 Chất hữu cơ và vô cơ:
Các chất có trong TB
người và động vật Nguyên tố hóa học Yù nghĩa
1 Protein
2 Lipit
3 Gluxit
4 Nước
5 Các chất khoáng
C, H, O, N, P, S
C, H, O
C, H, O
H, O
K, Na, Fe, Ca, P
Thiếu Protein sẽ không có sự sống
vì đó là vật liệu xây dựng cơ bản của tế bào
Nguồn năng lượng dự trữ Nguồn năng lượng chủ yếu
Đảm bảo việc vận chuyển các chất Có ý nghĩa lớn với các hoạt động bình thường của tế bào
2 Axit Nucleic: gồm AND và ARN
5. Hoạt động 4: Hoạt Động Sống Của Tế Bào
a Mục tiêu: HS nắm được các đặc điểm sống của tế bào đó là trao đổi chất
lớn lên, sinh sản…
b Tiến hành
GV hỏi:
+ Cơ thể lấy thức ăn từ đâu ?
+ Thức ăn được biến đổi và chuyển hóa
như thế nào trong cơ thể?
+ Giữa tế bào và cơ thể có mối quan hệ
như thế nào?
Lấy VD để thấymối quan hệ giữa chưc
năng của tế bào với cơ thể và môi trường
HS: nghiên cứu sơ đồ hình 3.2 SGK tr.12 Trao đổi nhóm trả lời câu hỏi
Yêu cầu: hoạt động sống của cơ thể đều có ở tế bào
Đại diện nhóm trình bày bổ sung
HS đọc KL chung ở cuối bài
c Tiểu Kết : hoạt động sống của tế bào gồm: trao đổi chất lớn lên, phân chia, cảm ứng
IV Cũng Cố
- Cho HS đọc và học thuộc ghi nhớ SGK
- Ra một vài bài tập nâng cao có liên quan đến bài học
V Dặn dò:
- Học bài và làm bài tập trong SGK tr.13
- Đọc “Em có biết ?”
END
Trang 11Bài 4 MÔ
I Mục tiêu
4 Kiến thức
- HS phải nắm được khái niệm mô, phân biệt được các loại mô chính trong cơ thể
- HS nắm được cấu tạo và chức năng của từng loại mô trong cơ thể
5 Kỹ năng
- Rèn kỹ năng quan sát kênh hình tìm kiến thức, kỹ năng khái quát hóa, kỹ năng hoạt động nhóm
6 Thái độ
Giáo dục ý thức giữ gìn bảo vệ sức khỏe
II Đồ Dùng Dạy Học
Tranh hình SGK, tranh một số loại tế bào, tập đoàn vôn vốc
III Hoạt Động Dạy Học
1 Kiểm tra bài cũ :
Câu hỏi: Nêu sơ lược cấu tạo TB, các thành phần hóa học tham gia cấu tạo nên tế bào
2 Mở Đầu:
Cho HS quan sát tranh ĐV đơn bào, tập đoàn vôn vốc trả lời câu hỏi: sự tiến hóa về cấu tạo và chức năng của tập đoàn vôn vốc so với ĐV đơn bào là gì ? ( Gv giảng giải : Tập đoàn vôn vốc đã có sự phân hóa về cấu tạo và chuyên hóa về chức năng đó là sự hình thành mô ở ĐV đa bào
3 Hoạt Động 1: Khái Niệm Mô
a Mục tiêu:
- HS nêu được KN mô, cho Vd ở mô thực vật
b Tiến Hành
- GV: Thế nào là mô ?
- Trả lời mục câu hỏi trong SGK tr.8
- GV: giúp HS hình thành khái niệm mô
và liên hệ trên cơ thể người và thực vật
động vật
- HS: nghiên cứu thông tin trong sách giáo khoa tr.14 kết hợp với tranh hình trên bảng
- Trao đổi nhóm trả lời câu hỏi Lưu ý: tùy chức năng TB phân hóa
Người soạn : DƯƠNG ĐÌNH MẬU Ngày soạn:
Lớp dạy : 8A1,2,3,4 Tuần dạy: