Giáo án môn Ngữ văn lớp 10 (tham khảo)

Tiết 3: Tiếng Việt HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP BẰNG NGÔN NGỮ A – Mục tiêu bài học: Giúp học sinh: - Nắm được kiến thức cơ bản về hoạt động giao tiếp HĐGT bằng ngôn ngữ, về các nhân tố giao tiếp [r]

1

 1-2: 

A –

Giúp  sinh:

- ! "#$ %& ' ( chung *+ ,& quát * /0 hai 23 4 51 VHVN: /6  dân gian và /6  /:

- ! "#$ quá trình phát ;= 51 /6  / VN : /6  trung "> và /6  ? ">

! /%& ? @& /* "0 /0 : = AB> 51 /6 + con &#C trong /6 :

- DE 7#F& 0! G hào /0 ;)H0 @& /6 hóa 51 dân 3 qua di J /6  "K "#$ :

B -

- Giáo viên(G):+Tài

+ R#S& pháp: 7T )H , "9! B> phát /*

-  sinh( H):+ U SGK, ;J AC câu V W 1,2 SGK(14,15)

C -

*  "[ A\

* Q=! tra bài ]:

* Bài !\ : Giáo viên &\ ?) : 0 /6  VN phát ;= khá \!+ ^ C /T , ;J qua

0) dài A[ _ trên 4000 6! 7G& #\ và &% #\: Nó mang ( @& mãnh A?+ mang tính 

"*) cao và # #b& nhân ">B cao J: 0 VHVN là !3 2c& (& tiêu 2=) cho 6& AG sáng >B tinh

W 51 nhân dân VN

"! dung $ 

*Hs " d;J qua…tinh thàn *Hf

3 dung?

-Là W nào 51 bài?

Z6 2J &E! !*H W , 3 dung 51 ^&

Wg

H: ;J AC

G: ghi 2J&:

*VHVN "#$ $ thành 2b !*H 23 4 /6

g

? Q= tên !3 @ tp VH DG "K  Bj " thêm?

1  sinh " to W VHDG , J A\ theo dõi

;E tóm A#$ %& ý chính

G: A & nghe, 4 xét và ' A)4:

? Q= tên %& tác p!+ tác &J "K "#$  và

2 51 VHV?

H/s " W VHV.VHV là gì?

Tìm =) SGK và cho 2 ? Có gì khác nhau &%1

-Cách nhìn 4 ". giá khái quát VHVN

RW UU0 cho bài d,& quan VHVN”

I

3 W

II

1 Các

VHVN= VHDG+VHV

a 6  dân gian VD: *! Cám, Cây tre ;6! "@+ > Sanh, A$ #\ áo !\+ UsB cày &%1 "#C&:::::+ t &%+

ca dao

- Khái ?!: VHDG là %& sáng tác 4 = và

;)H0 !?& 51 nhân dân lao "3&:

- %& "j ;#&: tính ;)H0 !?&+ tính 4 =

và G &  bó /\ các sinh B> khác nhau trong

"C @& 3& "E&:

-b 6  /:

VD: [ #\& uM ;W )@ )*N Bình Ngô "> cáo( &)HT Trãi) ;)H? Q0) ( &)HT Du) Lão > ( Nam Cao) UB9 )H0 ". cá ( Huy 4N::::

- Khái ?!: VH / là sáng tác 51 trí (+

"#$ ghi A> 2c& % /: Là sáng >B 51 cá nhân, tác p! vhv mang 7*) * 51 tác &J:

VHDG và VH /g

VHV VN "#$ / 2c& %& ( % nào?

- U VN "#$ / 2c& % Hán và % Nôm

:

? VHVN phát ;= qua !*H C kì?

( GV &J thích rõ cho H /0 cách phân chia 2 C

kì

hóa #S& Uv&+ còn U là J p! 51 G

' $ &%1 /6 hóa #S& Uv& ;)H0 @&

và /6 hóa #S& Tây)

H theo dõi SGK "= rút ra %& ý chính

Hãy CM cho !x C kì 2c& %& tác p! "K

g

* % / 51 /6  ? Nam

- % Hán: là /6 G 51 &#C Hán, "#$ dùng

^  'z X

- % Nôm : là % / , 51 &#C ?+ 7G1 vào % Hán mà "j ra, "#$ dùng "= sáng tác ^

 'z XIII

- % -)@ &% là ( % _ 7t& % cái La tinh "= ghi âm & ?+ "#$ dùng "= sáng tác

^ = 'z XX

* ? @& = AB> 51 VH V

- ^  'z X "   'z XIX:

+ VH % Hán: /6 xuôi( ;)H?+ kí, =) )H

#S& E:::N| S ( S , phong, S U#C& A)4+ ^ khúc ); /6 20 &})M phú, cáo, /6

::N:

+ VH % Nôm: S ( S Nôm U#C& A)4+

;)H? S+ ngâm khúc, hát nói) và /6 20 &}):

- ^ "W)  'z XX " nay:

+ G G : =) )H+ ;)H? & + kí( bút kí, tùy bút, phóng G )

+ ;% tình: S ;% tình, ;#C& ca

+

2 Quá trình phát

a 6  trung "> ( Vh ^  '~ X "   '~ XIX)

- VHV VN hình thành ^  '~ X

U "#$ / 2c& % H và % N + VHV 2c& % Hán :

• Ra "C ^ TK X và E > cho " TK XIX

• Thành Lý- ;W+ /6 xuôi , các tác p! 51 %& nhà

S A\M NQSH, S &)HT Trãi, &)HT Du, &)HT D~ Khiêm, Cao Bá Quát ) 6 xuôi:

DU+ [ #\& ue ( VH C kì này [) J #b& 51 Nho giáo,

">B giáo, 4 giáo "j 2? là /6 hoá Trung Hoa.)

+ VH V 2c& % Nôm:

• Phát ;= !> ^ TK XV, "> \ "~ cao

b )@ TK XVIII- "W) XIX

• Thành

S U#C& A)4 , hình thành các = AB> /6  dân 3 # = S At bát, song * At bát

• PG phát ;= 51 /6  Nôm &  A0 /\

%& ;)H0 @& A\ 51 U # lòng yêu

#\+ tinh W nhân ">B+ tính ? G UE&

C J ánh quá trình dân 3 hóa, dân 5 hóa

51 /6  dân 3:

3

U có 7? !>B ntn?nêu %& tác &J tiêu

2=)

GV

#C !*H 6! n#1 & bút lông

Xác nS & 2$ chút S "E&:

Bây &C anh ", lông ra  :

Cách '! 6 "C có  không

MJ U9N

GV: - =) )H #S& E+ /6 xuôi % hán

trong U tuân 5 ;4 G C gian; #& '

*) =) )H trong U theo quy A)4 tâm lí

S "#C& A)4 có niêm A)4 /W "[ @ câu %

;* j s| S !\ và S U #S& "@ G do

/0 /W+ [ , @ câu, @ %:

- Q[ nói ? "> khác /\ '[ hát

;)H0@&

GV A*H VD: J chân dung Thúy Q0) , &)HT

Du dùng công ( ‚ có "= J| còn Chí Phèo,

[ b 51 Nam Cao A> J chi + J G:

? Em hãy G A*H VD "= phân tích

HS " SGK và ;J AC câu V:

b 6  ? ">M VH ^ "W) TK XX " 

TK XX)

- U 5 H) / 2c& % -)@ &%:

- U !3 !j ' ^1 tinh hoa 51 VH

;)H0 @&+ !j khác  thu tinh hoa 51 0

VH A\ trên  &\ 7= ? "> hóa

Vd: S !\:

6 xuôi:NTT, VTP, NCH, NC…

- + $ tác % &' ) tác &J U không @&

2c& /6 thì các nhà /6 ? "> A*H /? / /6 làm &0:

+

nhanh S , !@ quan ? qua A> &%1 "3 &J và tác &J !4  S+ "C @& /6  sôi ,+

6& "3& S U:

+ $ ! -./ : S !\+ =) )H+ '[ nói

7W thay  = AB> ]:

+ 0 thi pháp: ? @& thi pháp !\ 7W thay

 ? @& thi pháp ]: U là A@ / #\ l, sùng ,+ phi ngã; U là lôis / ? G+ "0 cao cá tính sáng >B+ "0 cao cái tôi cá nhân

- Thành + ;#\ CMT8:

 UW) TK XX: VH ' ^1 tinh hoa 51 VH

;)H0 @&+ 2#\ "W) có G ", !\+

U:

 S !\+ =) )H G AG /6 "B9+ /6 xuôi ? G phê phán

+ Sau CMT8: S kháng  @&R.+ S+

=) )H+ ;)H? & + bút kí

*/ M†XY†‡YNJ #\ chung !3 con "#C&+ chung !3 & nói, !3 hành "3&: VH "#$

"j lên hàng "W) làm ?! /t tuyên ;)H0+

 "*)+ gd chính ;[+ ca &$ % anh hùng trên !j ;4 /] trang, nhan dân /\ , -)@:

S ca k/c: %)+ U+ :%)eRi+ LAX

6 xuôi Bùi U( ái, &)HT Thi, Tô Hoài, NMC KL…

*/ (1975-nay)VH G G )H= mình sau U UJ& AW ( 6 -1986

VH !b ;3& "0 tài : @& tiêu G và quan ?! toàn 7? /0 con &#C: Con &#C "#$ nhìn

4 ". giá trên #S& 7? công dân, "C #+

xh và G nhiên, ý ( và tinh W:

Thành G) : 0) * /0 /6 xuôi

3 Con

? Con &#C ? Nam có !@ quan ? /\ TG G

nhiên ntn?

GV cho HS A*H VD phân tích

6  là nhân : U@ #$& trung tâm 51 /6  là con &#C:

a Con ./ VN trong quan 2 3  3 4 nhiên:

- Trong quan ? 51 con &#C /\  &\ G nhiên, hình thành tình yêu thiên nhiên => hình thành các hình #$& NT

+ VHDG: '= A> quá trình ông cha ta 4 (+

J >B chinh t  &\ TN

+

">B "(+ p! !u:

+

#S&+ "* #\+ yêu )3 @&+ tình yêu A(1

"v:::

b Con ./ VN trong quan 2 1 5 gia, dân

!

Do A[ _ "*) tranh 7G& #\ và &% #\ 51 dân 3 ta nên VHVN 4 trung = ? lòng yêu

#\ "1 7>&+ phong phú, "#$ ' tinh thành 5

&u1 yêu #\:

c Con ./ VN trong quan 2 xã !

Xây 7#$& !3 xã 3 @ "‹ là #\ !)@ ngàn

"C 51 dân 3 VN

- VHDG: @ cáo, "J kích ,  &T) GC @& ;[ (  nhân dân

- VHTD: S bày J "C "1) ', 51 nhân dân, "w GC @& ;[ quan tâm " "C @& J) nhân dân, tôn ;& -)H0 @& 51 con &#C+

#\ !S /0 !3 xã 3 công 2c& @ "‹:

- XHCN /\ lí #b& nhgân ">B cao "‹+ 0)

0! tin và G (& 'b:

d Con

- Xây 7G& ">B lí làm &#C /\ 0) p! *

"( hy sinh

III- Ghi 3 SGK IV- A B2 CD Làm bài 4 trong sách bài 4

4  5

- Nêu lên %& khác 2? 51 U /\ Ug

- Con &#C VN qua VH?

C- FG" DÒ

1 !   các 3 dung

2 Q= tên các tcác &J U và U:

3 Làm các bài 4 trong sách bài 4:

4 )p 2[ các B> "3& 2c& giao  ngôn &%:

5

JK %L"> GIAO ,MN OP"> NGÔN ">R

A –

Giúp  sinh:

-giao  (NTGT) ( # nhân /4 giao + hoàn J+ 3 dung, !t "a+ #S& ?+ cách

( giao  ), /0 hai quá trình trong B> "3& giao :

-6& AG phân tích, Au 3 khi giao :

- Có thái

B -

- Giáo viên(G):+Tài

+ R#S& pháp: "9! B>+ phát /*

-  sinh( H):+ U SGK, ;J AC câu V W 1,2 SGK(14,15)

C -

*  "[ A\

* Q=! tra bài ]:

* Bài !\ :

i} 7  vào bài :G dùng hình ( V W )p 2[ bài 51 !3 @  sinh "=  sinh

;J AC ^ "I #\& vào 3 dung bài  là B> "3& giao 

* Trong

&% Không có ngôn &% không "> ?) -)J cao trong giao 

- 3 dung và #S& pháp &J& bài:

B> "3& 51 giáo viên và  sinh 3 dung W ">

(G): & 1(H) " /6 2J trích  %5

Diên 7% trang 14 SGK

Yêu W)  sinh AW A#$ ;J AC các câu

? Có %& nhân /4 nào tham gia vào B>

"3& giao  trong /6 2J /^1 ": Hai

bên có #S& /[ và quan ? /\ nhau #

 nào?

-quan ? &%1 các nhân /4 giao  "#$

= ? # nào trong cách n#& hô?

(G)? Các nhân /4 AW A#$ ", vai ( vai

&#C nói và vai &#C nghe ) cho nhau

#  nào?

(H) JB A)4

I

1.Ví 

a U -tìm =) /6 2J trích  %5 Diên 7%

b 4 xét:

-Nhân C giao D: Có b 2 kênh phát – thu

Vua ;W Nhân Tông và các bô lão

+ Quan ? &%1 &#C "(& "W) !3 #\ /\

W& A\ nhân dân( các bô lão) + Ngôn

- Vai giao D

&#C nói &#C nghe +Vua ;[ ;& V

O &#C ….nói

+Nhà vua V A>

+ Các bô lão hô: U.

+Các bô lão + Vua nhà ;W

+Các bô lão + Vua nhà ;W

(G)? B> "3& trên 7 ra trong hoàn

J 9BgMb "8) ? Vào lúc nào? khi "I b - Hoàn "k 71 2b &j Nguyên -Mông xâm A#$: Quân và dân J giao : 6! 1285 , #\ ta "1& 2[

7

#\ ta có G '? A[ _ gì?

(H)

(G)? 3 dung 51 )3 trao ", &%1 các

nhân /4 giao  là gì?

(H): ;J AC

(G)? t "a 51 )3 giao  là gì?

)3 giao  có "> "#$ !t "a "I

không?

(H): ;J AC:

(G): , ( cho (H) khái quát 3 dung bài

 = các câu V 5& @

- Qua VD trên ta

- Có %& nhân @ nào tham gia vào

(H) ;J AC:

(G) yêu W)  sinh G hành câu 2 c!

'=! tra ' ( bài d,& quan /6 

? Nam” và ' 6& phân tích /6 2J

trong

- Nhân /4 giao  là ai? Có "j "=! gì?

- 3 dung giao  )3 Au /G nào?

nào?

-

"I là gì?

Uj "=! /0 #S& ? ngôn &% ?

(H) AW A#$ ;J AC

(G) ,& ' các câu ;J AC 51 (H), '&

-

", thông tin 51 con &#C trong xã 3 ,

có = b 7>& nói Bj 7>& / # nói

nhà ;W J cùng nhau bàn 2> "= tìm ra sách A#$ thành 6& Long)

- 3 dung giao :Bàn /0 sách A#$ ". &j + Nhà vua thông báo tình hình "* #\ và V ý ' các bô lão /0 cách "@ phó &j

+ Các bô lão = ? -)H tâm ". &j+ "E& thanh * trí ;c& ". là sách A#$ duy *:

-

* sách A#$ "@ phó /\ quân &j:)3 giao  "K

" " G @& * hành "3& , # /4H là "> !t

"a

2 Ví 7t 2

Câu 2( 15)

- Nhân /4 giao  là tác &J SGK( &#C /N

Và HS A\ 10 M&#C "N:

- Hoàn J giao : trong nhà ;#C&:

- 3 dung giao  )3 Au /G /6 + /0 "0 tài + Các 23 4 $ thành 51 /6  VN

+ Quá trình phát ;= 51 /6  / VN

+ Con &#C ? Nam qua /6 :

- t "a giao  thông qua /6 2J : +Xét

S 2J /0 /6  cho Hs A\ 10 + Xét /0 phía &#C " : ! %& ' ( S 2J /0 /6  trong  trình A[ _ , rèn A)H? và nâng cao các ' 6& 4 (+ ". giá các ?

#$& /6 

- R#S& ? và cách ( giao  : + Dùng các )4 &% /6 :

+ Q *) /6 2J rõ ràng

3

RW ghi \ SGK

- Khái

- Hai quá trình

)H? hàng ngày, & "? B>+ 3 +

JB A)4+/ #+ …

- Các nhân @ giao 

(G) & 2 (H) " W ghi \ SGK(15)

*

- Yêu W) 1 (H)   A> 3 dung W ghi

\ ( có = không nhìn sách)

- Bài

bán b $

* ij dò:

-  )3 lòng W ghi \:

- ;J AC W A)H? 4 SGK

(trang 20-21)

- Các nhân @ giao :

 4: 0*

KHÁI QUÁT 0Z" [ DÂN GIAN 0,] NAM

A -

Giúp  sinh:

=) và \ "#$ "j ;#& S 2J 51 VHDG

- =) "#$ %& giá ;[ to A\ 51 /6  dân gian, "8H là S b "=  sinh có thái "3 trân ;& "@ /\ di J /6 hóa tinh W 51 dân 3+ ^ "I  4 @ S W /6  dân gian trong #S& trình

- ! "#$ khái ?! /0 các = AB> 51 VHDG VN ( \ và '= tên các = AB>+ 2 S 23 phân 2?

= AB> này /\ = AB> khác trong ? @&N

B-

- Giáo viên: + Tài

gian Bj !3 vài bài ca

-  sinh: 1 bài theo câu V #\& 7}  bài, tìm =)+ #) W! tranh J+ 26& "u1 "= t /t cho bài :

C

-*  "[ A\

* Q=! tra bài ]M trong khi A)H? 4N

VHDG là kho tàng VH vô cùng quý báu 51 ông cha 1:^ %& câu ca dao “ Gái #S& E& "#S&

"v& 2), $: Trai #S& /$  & quái 0) hôm” " câu d\ "v& nhay nháy gà gáy thì !#1f"K " vào lòng &#C !3 cách G L:U= rõ S , ta " vào tìm =) bài KQVHDG

* 3 dung và #S& pháp &J& bài

B> "3& 51 giáo viên và  sinh 3 dung W ">

HS "K " và )p 2[ bài b nhà

? 6 2J có !*H Wg 3 dung chính 51 ^&

W ?

? Nêu %& "j ;#& S 2J 51 VHDG?

I

SGK

II

1

a VHDG là %& tác p! NT ngôn ^

9

G có = A*H !3 @ VD ^ !3 vài = AB> khác

nhau "=  sinh  ! "#$ "j ;#& S 2J 51

VHDG

? VHDG A#) ;)H0 "#$ là do( "8)g

Em =)  nào là tính ;)H0 !?&g Hình (

;)H0 !?& 51 VHDG là ntn?

? Em =) #  nào /0 "j ;#& tính 4 =

51 VHDG

? Phát 2=) khái ?! VHDG 7G1 trên %& "j

;#& S 2Jg

? VHDG &E! %& = AB> nào? A*H VD minh

1

Nêu khái ?! /0 các = AB>g

* 5& @ :

VHDG là %& tác p! &? )4 ngôn ^

;)H0 !?&+ J p! 51 quá trình sáng tác 4

= c! !t "a t /t ;G  cho các sinh

;)H0 !?& ( tính ;)H0 !?&N -> #S& (

E > 5 H) 51 vhdg R#S& ( ;)H0

!?& là do >  51 A[ _ (không có % /N

- VHDG là

&% nói !3 cách &? )4:

- VHDG "#$ A#) ;)H0 2c& !?&M "I là G ghi \ theo '=) 4 tâm và , 2 2c& AC nói Bj 2c& trình 7T cho &#C khác nghe h#) ;)H0 theo kg, tg, quá trình ;)H0 !?&

"#$ G ? thông qua 7T n#\& dân gian ) > >B nên tính 7[ 2J:

b VHDG là J p! 51 quá trình sáng tác 4

= ( tính 4 = )( 1 &#C sáng tác Š'= cho nhau nghe, ~ _1 theo ý mình Quá trình này làm cho tác p! hoàn ? /0 !j Nd và Nt

- Nhân dân lao "3& là AG A#$& chính >B ra kho tàng vhdg "E 3:

- VHDG &  bó và t /t ;G  cho các sinh B> khác nhau trong "C @& 3& "E&: > Tính vô danh 51 VHDG

* Khái VHDG là %& tác p! &? )4 ngôn ^

;)H0 !?&+ J p! 51 quá trình sáng tác 4

= c! !t "a t /t ;G  cho các sinh

B> khác nhau trong "C @& 3& "E&

2 2 5 ' S  VHDG

;)H? , tích, ;)H? &t ngôn, ;)H? #C+ t

&%+ câu "@+ ca dao, vè, ;)H? S+ chèo

3

a VHDG là kho tri ( vô cùng phong phú /0

"C @& các dân 3:

- Tri nhiên, xã 3 và con &#C:

- Tri ( W A\ là %& kinh &?! lâu "C

"#$ nhân dân " rút ^ G T:

- Tri ( dân gian = ? trình "3 và quan "=!

4 ( 51 nhân dân

b VHDG có giá ;[ giáo 7t sâu   /0 ">B lí làm

&#C:

- Giáo 7t con &#C tinh W nhân ">B/9 0! A> quan

- Góp yêu quê #S&+ "* #\+ tinh W 2* ')*+ "(

B> khác nhau trong 3& "E&M SGK-19)

Em hãy làm sáng V 4 "[ trên?

* ij dò:

 bài, làm bài 4 4( sách bài 4N

- )p 2[ bài 6 2J:

kiên trung, lòng /[ tha, tính W '?! óc sáng

>B::::

c VHDG có giá ;[ p! !u to A\ góp W quan

;& >B nên 2J  riêng cho 0 VH dân 3:

III Ghi 3 SGk

IV A B2 CD

Bài 4 3,4 trong sách bài 4:

 5: & ?

JK %L"> GIAO ,MN OP"> NGÔN ">R

( D theo)

A -

Giúp  sinh:

-quá trình

-&%:

B-

- Giáo viên: + Tài

+ R#S& pháp: '=! tra, ". giá

-  sinh: U SGK và ;J AC các câu V trong W A)H? 4:

C

*  "[ A\

* Q=! tra bài ]M trong khi A)H? 4N

* 3 dung và #S& pháp &J& bài

B> "3& 51 giáo viên và  sinh 3 dung W ">

(G) & 1(H) ;J AC câu V

?

(H): ;J AC

Yêu W) 1(H) 4 xét, 2, sung

(G) '& "[ A> /* "0:

(G)? nhân /4 giao  b "8H "#$ = ?

qua ^ nào, có "j "=! gì /0 A(1 ),+ &\

tính

(H): ;J AC

(G)?

C "=! "I #C& thích $ /\ %&

)3 trò )H? #  nào?

(H): ;J AC

(G)? Nhân /4 “ anh” nói /0 "0) gì M3

II h)H? 4:

Bài 1(20)

* Nhân 5 giao D fg: nhân /4 giao + hoàn

J giao + 3 dung giao + !t "a giao +

#S& tiên và cách ( giao 

* Phân tích nhân @ giao  = ? trong câu ca dao:

- Tre non + lá + sàng nên %

+ Nhân C giao D %& &#C nam, %

thanh niên ( anh, nàng.)

+ Hoàn + giao D vào !3 "L! ;6&

thanh( "L! ;6& sáng và thanh / &N C gian thích $ cho %& câu )H? tâm tình 51 nam % thanh niên ; 23 2> tình yêu

+ "! dung và g h giao D:

3 dung: nhân /4 “anh” nói /0 /? “tre non

- % Hán: /6 G 51 &#C Hán, "#$ dùng

^  ''z X

- % Nôm : % / , 51 &#C ?+ 7G1 vào % Hán mà "j ra, "#$ dùng "= sáng tác ^

... xuôi:

DU+ [ #\& ue ( VH C kì [) J #b& 51 Nho giáo,

">B giáo, 4 giáo "j 2? /6 hoá Trung Hoa.)

+ VH V 2c& % Nôm:

...