NHỮNG CÂU HÁT THAN THÂN I/ MỤC TIÊU: Học xong bài này học sinh phải:1. Kiến thức:.[r]
Trang 1NHỮNG CÂU HÁT THAN THÂN I/ MỤC TIÊU: Học xong bài này học sinh phải:
1 Kiến thức:
- Hiện thực đời sống của người dân lao động qua các bài hát than thân.
- một số biện pháp nghệ thuật tiêu biểu trong việc xây dựng hình ảnh và
sử dụng ngôn từ của các baì ca dao than thân
2 Kiến thức:
- Đọc - hiểu những câu hát than thân.
- Phân tích giá trị nội dung kiến thức và nghệ thuật trong các bài ca dao
than thân trong bài học
3 Thái độ:
Giáo dục lòng thương cảm người lao động cho HS
II/ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY
- Chứng minh, nêu vấn đề, thảo luận,…
III/ CHUẨN BỊ:
Giáo viên: bảng phụ, tài liệu tham khảo,
Học sinh: bài soạn, bảng phụ,…
IV/ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Ổn định lớp: Nắm sĩ số, nề nếp lớp (1 phút)
2 Kiểm tra bài cũ (4 phút)
- Đọc bài ca dao số 1 và 2 nói về tình yêu quê hương, đất nước, con
người Phân tích nội dung, nghệ thuật?
- Đọc bài ca dao 3 và 4, phân tích nội dung và nghệ thuật 2 bài ca dao
đó
3 Nội dung bài mới:
a/ Đặt vấn đề.
Ca dao, dân ca là tấm gương sáng, phản ánh đời sống, tâm hồn nhân dân
Nó không chỉ là tiếng hát tình cảm, yêu thương đối với gia đình, với quê hương đất nước mà còn là tiếng hát than thân cho những mảnh đời cơ cực, đắng cay Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ điều đó
2/ Triển trai bài:
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ
TRÒ
NỘI DUNG KIẾN THỨC
Hoạt động 1
Chủ đề của 3 bài ca dao này là gì?
Hướng dẫn HS: Đọc: giọng tâm tình,
thấm thía, xót xa
HS: Đọc chú thích: chú thích 1,3,7
Hoạt động 2
Chủ đề của 3 bài ca dao này là gì?
Đọc bài ca dao 1
I Đọc - chú thích
1 Đọc:
2 Chú thích:
II Tìm hiểu văn bản:
1- Bài 1:
Trang 2Cuộc đời lận đận vất vả của con cò
được diễn tả như thế nào?
2 câu đầu có sử dụng biện pháp nghệ
thuật gì? Hãy chỉ ra những hình ảnh
đối lập đó và nêu tác dụng của nó?
Sự đối lập giữa con cò và hoàn cảnh:
1 mình > < nước non
Thân cò > < thác ghềnh
Lên thác > < xuống ghềnh
-> Sử dụng hình ảnh đối lập - Tô đậm
hình ảnh con cò khó nhọc, vất vả, cay
đắng trước quá nhiều khó khăn,
ngang trái
GV đọc 2 câu cuối
Em có nhận xét gì về nghệ thuật được
sử dụng ở 2 câu cuối? Tác dụng của
biện pháp nghệ thuật đó?
Ngoài nội nung than thân bài ca dao
còn có nội dung nào khác?
Bài 2 nói về những con vật nào?
Em hãy hình dung về cuộc đời của con
tằm, cái kiến qua lời ca?
+ Con tằm suốt đời chỉ ăn lá dâu,
cuối đời phải hả tơ cho người
+ Kiến là loài vật nhỏ bé, cần ít thức
ăn nhất nhưng ngày ngày vẫn cần
mẫn kiếm mồi
Thân phận con tằm cái kiến có điểm gì
giống nhau?
Theo em con tằm cái kiến là hình ảnh
của ai mà dân gian tỏ lòng thương
cảm? Đó là thủ pháp nghệ thuật gì …?
Trong bài ca dao này con hạc có ý
nghĩa gì? Nó được diễn tả qua những
h/a nào?
+ Lánh: Tìm nơi ẩn náu
+ Đường mây: Từ ước lệ chỉ không
gian phóng khoáng, nhàn tản
Bài ca dao là tiếng kêu thương cho thân phận bé nhỏ cơ cực của người nông dân và lời tố cáo xã hội phong kiến tàn ác, bất công
2 Bài 2:
4 câu thơ đầu:
Sử dụng hình ảnh ẩn dụ Tượng trưng cho con người nhỏ nhoi, yếu đuối, cuộc đời khó nhọc, vất
vả phải chịu đựng và hy sinh
4 câu thơ tiếp:
- Mượn hình ảnh con cò, con
cuốc để nói tới tiếng kêu thương
về nỗi oan trái không được lẽ công bằng soi tỏ
- Sử dụng điệp từ được lặp lại 4
lần Tô đậm nỗi thương cảm, xót xa cho cuộc đời cay đắng nhiều bề của người lao động
3 Bài 3:
- Sử dụng hình ảnh so sánh gợi
số phận chìm nổi, lênh đênh, vô
Trang 3->Hạc: Cuộc đời phiêu bạt, lận đận
Có thể hình dung ntn về nỗi khổ của
con quốc trong bài ca dao?
+ Quốc giữa trời: Gợi hình ảnh của
sinh vật nhỏ nhoi, cô độc giã không
gian rộng lớn
+ Kêu ra máu: đau thương, khắc
khoải, tuyệt vọng -> Cuốc: Nỗi oan
trái, tuyệt vọng
Bài ca dao có sử dụng biện pháp nghệ
thuật gì? Tác dụng của biện pháp nghệ
thuật đó?
Em hiểu cụm từ “thương thay” như
thế nào? Hãy chỉ ra ý nghĩa của sự lặp
lại cụm từ nà?
Bài 3 nói về ai?
Hình ảnh nghệ nổi bật trong bài ca
dao? Hình ảnh ấy có gì đặc biệt?
trái bần: tròn, dẹt, có vị chua chát
=>tầm thường được so sánh với
người phụ nữ
Từ hình ảnh so sánh “ Thân em như
trái bần trôi,, em hiểu gì về thân phận
người phụ nữ trong xã hội xưa?
Cụm “Thân em,, gợi cho em suy nghĩ
gì Qua đây em thấy cuộc đời người
phụ nữ trong xã hội phong kiến như
thế nào?
GV: Cuộc đời người phụ nữ trong xã
hội phong kiến cũ phải chịu nhiều đau
khổ, đắng cay Họ hoàn toàn lệ thuộc
vào hoàn cảnh, họ không có quyền tự
mình quyết định cuộc đời mình, xã hội
phong kiến luôn nhấn chìm họ.
Hoạt động 3
Nêu hững nét chính về nội dung và
nghệ thuật của văn bản
HS: Trả lời, hs khác nhận xét
GV: Chốt kiến thức
định của người phụ nữ trong xã hội phong kiến
- Từ “thân em” gợi sự tội
nghiêp, cay đắng, thương cảm
=> Bài ca là lời của người phụ
nữ than thân cho thân phận bé nhỏ, chìm nổi, trôi dạt, vô định
Ghi nhớ: SGK- 49
III Luyện tập
1 Nêu hững nét chính về nội dung và nghệ thuật của 3 văn bản
2 Sưu tầm những câu ca dao có hình ảnh con cò
- Con cò lặn lội bờ ao
- Con cò đi đón cơn
Trang 4Sưu tầm những câu ca dao có hình ảnh
con cò
4 Củng cố: (4 phút)
- GV khái quát toàn bộ bài học
5 Dặn dò: (1 phút)
- Học bài cũ và làm bài tập
- Chuẩn bị bài mới: “Những câu hát châm biếm”