Thái độ cử chỉ của người lớn - Phụ huynh: đều chuẩn bị chu đáo cho - Em có cảm nhận gì về thái độ, cử chỉ con em buổi tựu trường đầu tiên, đều trân của những người lớn đối với các em bé [r]
Trang 1Soạn ngày 24 tháng 8 năm 2008
Tiết 1 - 2 Văn bản Tôi đi học
(Thanh Tịnh)
A Mục tiêu cần đạt
Giúp HS :
- Cảm nhận được những xúc cảm chân thật, trong sáng của tuổi thơ ngày đầu cắp sách tới trường Đó là những kỉ niệm được nhớ mãi trong cuộc đời mỗi con người
- Tình cảm tha thiết của tác giả đối với tuổi thơ, bạn bè và mái trường ,quê hương thân yêu
- Tích hợp với phần Tiếng Việt bài: Cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ ; phần Tập
làm văn bài: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.
- Rèn luyện năng lực cảm thụ cái hay, cái đẹp của tác phẩm văn chương
B Chuẩn bị
+ GV: - Soạn bài, ảnh chân dung nhà văn Thanh Tịnh, nghiên cứu thêm các tài liệu
liên quan khác
+ HS: - Soạn bài, tìm đọc thêm các tài liệu liên quan khác
C.Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học
1 ổn định tổ chức:
2 Bài cũ:
3 Dạy bài mới:
Hoạt động của GV HĐ của HS và nội dung cần đạt
Hđ 1: Giới thiệu bài
Từ khi cắp sách tới trường đến nay em
đã mấy lần tham dự buổi tựu trường?Em
nhớ nhất là lần nào? Vì sao?
HĐ 2:
GV cho HS tự nghiên cứu thông tin về tác
giả ở chú thích (SGK, tr 8)
- Hãy trình bày những nét hiểu biết chính
về cuộc đời và sự nghiệp của nhà văn
Thanh Tịnh?
GV bổ sung thêm
Trước cách mạng ông chủ yếu dạy học
và viết thơ văn Sau cách mạng tháng
Tám, ông hoạt động tại Huế và vào bộ đội
1948, làm cộng tác Văn hoá, Văn nghệ tại
Việt Bắc; từ năm 1954, ông tham gia phụ
trách rồi làm Chủ nhiệm Tạp chí Văn
nghệ Quân đội và tiếp tục viết thơ, văn
Đặc biệt là tập truyện thơ Đi từ giữa một
mùa sen dài gần 2000 câu thơ kể về thời
niên thiếu của Bác Hồ từ lúc chào đời đến
năm 15 tuổi
- Nêu xuất xứ của truyện ngắn Tôi đi học?
GV truyện ngắn Tôi đi học của Thanh
Tịnh là trang văn thấm đẫm chất thơ, từng
I Đọc - tìm hiểu chú thích
1 Vài nét sơ lược về tác giả, tác phẩm
a Tác giả
- Thanh Tịnh tên thật là Trần Văn Ninh, sinh ngày 12- 12 - 1911, mất năm 1988
- Quê: xóm Gia Lạc, ven sông Hương, ngoại ô thành phố Huế
- Năm 1933 đi làm, vào nghề dạy học và viết văn làm thơ
- Tác phẩm chính: tập thơ Hận chiến trường(1937), tập truyện ngắn Quê mẹ(
1941) và Ngậm ngải tìm trầm(1943)
- Sáng tác của Thanh Tịnh nhìn chung
đều toát lên vẻ đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo
b Tác phẩm
- Truyện Tôi đi học như một trang hồi kí
ghi lại những hoài niệm, kỉ niệm đẹp của tuổi thơ trong buổi tựu trường
Trang 2được nhiều thế hệ học trò yêu thích và học
thuộc
GV hướng dẫn HS đọc với giọng điệu nhẹ
nhàng, uyển chuyển
GV gọi HS đọc
GV gọi HS nhận xét sau đó GV đánh giá
GV kiểm tra việc giải nghĩa một số từ ngữ
khó của HS
GV nhắc HS lưu ý các từ ngữ ở chú thích
(1), (2), (6), (7)
H đ 3:
- Truyện được kể theo lời của nhân vật
nào? Có những nhân vật nào được kể và ai
là nhân vật chính?
- Vì sao, em xác định đó là nhân vật
chính?
- Truyện ngắn Tôi đi học được xẩy ra theo
tình huống nào? Kể theo trình tự không
gian và thời gian nào?
- Tương ứng với các trình tự là ứng với
các đoạn văn nào trong văn bản?
- Đoạn nào gợi cảm xúc thân thuộc, gần
gũi nhất trong em? Vì sao?
- Theo dõi phần đầu văn bản và cho biết
kỉ niệm ngày đầu tiên đến trường của
nhân vật tôi gắn với không gian, thời gian
cụ thể nào?
- Vì sao không gian và thời gian ấy lại trở
thành kỉ niệm đáng nhớ trong tâm trí của
tác giả?
- Truyện được in trong tập Quê mẹ xuất
bản năm 1941
2 Đọc văn bản
HS đọc bài
HS nhận xét
3 Giải nghĩa từ ngữ khó
HS trả lời
HS nghe
II Đọc - hiểu văn bản
1.Tìm hiểu cấu trúc văn bản
- Truyện được kể theo lời nhân vật tôi.
Nhân vật chính là tôi và có thêm các
nhân vật phụ khác: mẹ, ông đốc, những cậu học trò
- Vì: nhân vật tôi kể nhiều nhất Mọi sự
việc đều được kể từ cảm nhận của tôi.
- Tình huống: kể lại buổi tựu trường đầu tiên trong quãng đời học sinh và bộc lộ cảm xúc bỡ ngỡ
Kể theo trình tự thời gian và không gian trước sau
+ Đoạn 1: từ đầu đến như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi.=> Tâm trạng
của tôi trên đường tới trường
+ Đoạn 2: tiếp theo đến Và ngày mai lại
được nghỉ cả ngày nữa.=> Tâm trạng của tôi lúc ở sân trường.
+ Đoạn 3: phần còn lại => Tâm trạng của
tôi trong lớp học.
- HS tự bộc lộ
2 Tìm hiểu chi tiết văn bản
a Tâm trạng của tôi trên đường tới
trường
- Thời gian: buổi sáng cuối mùa thu (Một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh)
- Không gian: trên con đường dài và hẹp.
=> Đây là thời điểm và nơi chốn quen thuộc, gần gũi, gắn liền với tuổi thơ của tác giả ở quê hương
Là lần ghi dấu kỉ niệm đầu tiên trong
đời được cắp sách tới trường
Là khoảnh khắc bỡ ngỡ, nao nao của tâm trạng con người trong lần đầu cắp sách tới trường
Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần,
Trang 3- Tìm những hình ảnh, chi tiết chứng tỏ
tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của
tôi trên đường tới trường?
- Tại sao nhân vật tôi lại có tâm trạng như
vậy?
- Tâm trạng đó chứng tỏ tôi là cậu bé như
thế nào?
- Hãy chỉ ra cái hay được sử dụng trong
đoạn văn trên và phân tích ý nghĩa của nó
?
(Hết tiết 1 sang tiết 2)
- Tìm những hình ảnh, chi tiết chứng tỏ
tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của
tôi khi đứng trước sân trường?
nhưng lần này tự nhiên thấy lạ.
- Cảnh vật xung quanh tôi đều thay đổ, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi.
Không còn đi thả diều và nô đùa như các bạn.
- Cảm thấy trang trọng đứng đắn với bộ quần âo.
- Hai quyển vở mới trên tay đã bắt đầu thấy nặng nhưng vẫn cố gắng bặt tay ghì thật chặt Đề nghị mẹ đưa thêm bút thước
để cầm.
=> Do lòng tôi đang có sự tháy đổi: hôm nay đi học Được trở thành một học trò, hiện thực mà như trong mơ
- Tình cảm và nhận thức của một cậu bé
đã thay đổi: tự thấy như đã lớn lên, con
đường làng không còn dài rộng như trước,
- Hiểu và ý thức được vai trò của học hành đối với bản thân mình
- Cho thấy sự nhận thức của cậu bé về sự nghiêm túc của học hành
=> Cậu bé tôi là người có chí học hành
ngay từ đầu, muốn tự mình đảm nhiệm việc học tập, muốn được chững chạc như bạn, không thau kém bạn Đây là ý thức
tự lực muốn vươn lên trong học tập ngay
từ buổi ban đầu còn bỡ ngỡ
-> Yêu học hành, yêu bạn bè và mái trường quê hương
HS thảo luận nhóm để trả lời
- Sử dụng nghệ thuật so sánh: Cái ý nghĩ
chắc chỉ người thạo mới cầm nỏi bút thước với làn mây lướt ngang trên ngọn núi.
- Làm nổi bật ý nghĩ non nớt và ngây thơ, trong sáng và hồn nhiên của nhân vật''tôi''
trên đường tựu trường
b Tâm trạng của tôi lúc ở sân trường
- Trước sân trường làng Mĩ Lí dày đặc cả người.
- Người nào quần áo cũng sạch sẽ, gương mặt cũng vui tươi và sáng sủa.
- Nhìn thấy các bạn cũng sợ sệt, úng túng, vụng về như mình.
-> Phản ánh không khí đặc biệt của ngày
Trang 4- Cảnh tượng được nhớ lại có ý nghĩa gì?
- Khi chưa đi học, nhân vật tôi chỉ thấy
ngôi trường Mĩ Lí cao ráo và sạch sẽ hơn
các nhà trong làng Nhưng lần đầu tới
trường, cậu bé lại thấy Trường Mĩ Lí trông
vừa xinh xắn vừa oai nghiêm như cái đình
làng Hoà ấp khiến lòng tôi đâm ra lo sợ
vẩn vơ.
- Em hiểu như thế nào về suy nghĩ của
nhân vật tôi qua hình ảnh so sánh trên?
- Khi tả những học trò nhỏ tuổi lần đầu
đến trường học, tác giả dùng hình ảnh so
sánh nào?
- Nhận xét về cái hay và ý nghĩa của các
hình ảnh so sánh ấy?
- Khi nghe ông đốc gọi tên vào lớp tâm
trạng của tôi như thế nào?
- Đến đây, em hiểu thêm gì về nhân vật
tôi ?
hội khai trường thường gặp ở nước ta Thể hiện tinh thần hiếu học của nhân dân ta
Bộc lộ tình cảm sâu nặng của tác giả
đối với mái trường tuổi thơ
- HS nghe
=> So sánh lớp học với đình làng - nơi thờ cúng, tế lễ, nơi thiêng liêng cất giấu những điều bí ẩn
- Phép so sánh này diễn tả xúc cảm về mái trường, đề cao tri thức của con người trong trường học
- Thể hiện sự ngây thơ, hồn nhiên của nhân vật tôi trong buổi tựu trường.
-> Họ như con chim non đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muối bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ
=> Cách miêu tả rất độc đáo và sinh động
vầ hình ảnh và tâm trạng của các em nhỏ lần đầu tới trường học
- Bộc lộ những rung động và biến thái tâm lí đáng yêu của những cậu học trò mới
- Thể hiện khát khao được học hành, mơ
ước bay tới những chân trời xa, chân trời
ước mơ và hi vọng
- Cảm thấy như quả tim tôi ngừng đập Tôi quên cả mẹ tôi đứng sau tôi Nghe gọi
đến tên, tôi tự nhiên giật mình và lúng túng.
- Khóc, một phần vì lo sợ( do phải tách rời người thân để bước vào môi trường hoàn toàn mới lạ),một phần vì sung sướng(lần đầu được tự mình học tập)
- Đó là những giọt nước mắt báo hiệu sự trưởng thành, những giọt nước mắt ngoan chứ không phải nước mắt vòi vĩnh như trước
=> Giàu cảm xúc với trường lớp, với người thân
- Có những dấu hiệu trưởng thành trong nhận thức và tình cảm ngay từ ngày đầu tiên đi học
c Tâm trạng của tôi khi ngồi trong lớp
Trang 5- Vì sao trong khi sắp hàng đợi vào lớp,
nhân vật ''tôi'' lại cảm thấy trong thời thơ
ấu tôi chưa lần nào thấy xa mẹ tôi như
lần này?
- Khi bước vào lớp học nhân vật tôi đã có
những cảm nhận được những điều gì ?
- Hãy lí giải những cảm giác đó của nhân
vật tôi ?
- Những cảm giác đó cho thấy tình cảm
nào của nhân vật tôi đối với lớp học của
mình ?
- ở đoạn cuối văn bản có hai chi tiết:
- Một con chim Tôi đưa mắt thèm
thuồng nhìn theo cánh chim.
- Nhưng tiếng Tôi vòng tay lên bàn
chăm chỉ nhìn thầy viết và lẩm nhẩm
đánh vần đọc.
- Theo em, những chi tiết đó nói thêm
điều gì về nhân vật '' tôi'' ?
- Em có cảm nhận gì về thái độ, cử chỉ
của những người lớn đối với các em bé
lần đầu tiên đi học?
học
- Vì tôibắt đầu cảm nhận được sự độc
lập của mình khi đi học
- Bước vào lớp học là bước vào thế giới riêng của mình, phải tự mình làm tất cả, không còn có mẹ bên cạnh như ở nhà, -> Một mùi hương lạ xông lên Trông hình gì treo trên tường tôi cũng thấy lạ và hay hay; nhìn bàn ghế chỗ tôi ngồi lạm nhận là vật riêng của mình; nhìn người bạn chưa hề quen biết nhưng lòng vẫn không cảm thấy sự xa lạ chút nào,
- Cảm giác lạ vì lần đầu tiên được vào lớp học, một môi trường sạch sẽ, ngay ngắn
và chắp cách cho những ước mơ bay xa
- Không cảm thấy sự xa lạ với bàn ghế và bạn bè, vì bắt đầu ý thức được những thứ
đó sẽ gắn bó thân thiết với mình bây giờ
và mãi mãi
-> Tình cảm trong sáng, thiết tha gắn bó với bạn bè và lớp học
- Một chút buồn khi từ giã tuổi thơ
- Bắt đầu trưởng thành trong nhận thức
và việc học hành của bản thân
- Yêu thiên nhiên, yêu tuổi thơ, yêu cả sự học hành để trường thành, không phụ lòng thầy cô và bố mẹ
d Thái độ cử chỉ của người lớn
- Phụ huynh: đều chuẩn bị chu đáo cho con em buổi tựu trường đầu tiên, đều trân trọng tham dự buổi lễ quan trọng này Các vị cũng lo lắng, hồi hộp cùng con em mình
- Ông đốc: Là hình ảnh người thầy, một người lãnh đạo nhà trường rất từ tốn, bao dung Thầy giáo trẻ dạy học sinh lớp mói cũng chứng tỏ là một người vui tính, giàu tình thương
=> Qua đó là trách nhiệm, tấm lòng của gia đình, nhà trường đối với thế hệ tương lại Đó là một môi trường giáo dục ấm áp,
là một nguồn nuôi dưỡng các em trưởng thành
Trang 6HĐ 4:
- Hãy nêu giá trị về nghệ thuật và nội
dung của truyện ngắn Tôi đi học ?
HĐ 5:
GV: Phát biểu cảm nghĩ của em về dòng
cảm xúc của nhân vật tôi trong truyện
ngắn Tôi đi học ?
III Đọc - hiểu ý nghĩa văn bản
1 Nghệ thuật
- Kết hợp hài hoà giữa kể, miêu tả với bộc
lộ cảm xúc tâm trạng
- Bố cục của truyện được sáp xếp theo dòng hồi tưởng và trình tự thời gian của một buổi tựu trường
- Tình huống truyện có dấu ấn in đậm nên không thể nào quên và rất trong sáng nên thơ đối với mỗi con người
- Sử dụng nhiều hình ảnh so sánh mới lạ, ngôn ngữ đậm chất thơ
2 Nội dung
Là tình cảm hoài niệm về kỉ niệm lần đầu tiên tựu trường nên rất trong sáng và hồn nhiên
- Thể hiện cảm xúc bỡ ngỡ, ngập ngừng
và pha chút vui tươi, tự tin của cậu bé''tôi''
trong lần đầu tiên đi học
- Thể hiện tình yêu thiên nhiên, mái trường
- Ca ngợi tình thương yêu của mẫu tử .IV Luyện tập củng cố
1.HS trả lời
D Hướng dẫn học ở nhà
- Viết bài văn ngắn ghi lại ấn tượng của em trong buổi đến trường khai giảng đầu tiên
- Soạn bài: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
Soạn ngày 28 tháng 8 năm 2008
Tiết 3: Cấp độ khái quát nghĩa của từ
A Mục tiêu cần đạt
Giúp HS:
- Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- Rèn luyện kĩ năng sử dụng từ trong mói quan hệ so sánh về phạm vi nghĩa rộng
và nghĩa hẹp
Trang 7- Tích hợp với phần Văn bài: Tôi đi học; phần Tập làm văn bài: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.
B Chuẩn bị của GV và HS
+ GV: Soạn bài, bảng phụ, tìm thêm các ngữ liệu khác ngoài SGK,
+ HS: Soạn bài, đọc thêm các tài liệu khác có liên quan
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học
Hoạt động của GV HĐ của HS và nội dung cần đạt Hoạt động 1
* ổn định tổ chức:
* Bài cũ: - Thế nào là từ đồng nghĩa, từ
trái nghĩa? Cho ví dụ minh hoạ?
* Giới thiệu bài mới : GV gợi dẫn vào
bài
Hoạt động 2:
GV cho yêu cầu HS quan sát vào SGK
GV: Nghĩa của từ động vật rộng hay hẹp
hơn nghĩa của các từ thú, chim, cá? Tại
sao?
GV: Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp
hơn nghĩa của các từ voi, hươu? Nghĩa
của từ chim rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa
từ tu hú, sáo? Tại sao? Nghĩa của từ cá
rộng hay hẹp hơn từ cá rô, cá thu? Vì
sao?
GV: Nghĩa các từ thú, chim, cá rộng hơn
nghĩa của những từ nào, đồng thời hẹp
hơn nghĩa của những từ nào?
GV: Cho các từ: cây, cỏ, hoa.
GV: Hãy tìm các từ có phạm vi nghĩa
hẹp hơn cây, cỏ, hoa và từ ngữ có nghĩa
rộng hơn?
GV: Thế nào là một từ ngữ có nghĩa rộng
và nghĩa hẹp?
GV: Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa
rộng, vừa có nghĩa hẹp được không? Tại
sao?
GV chốt ý và rút ra bài học
GV gọi HS đọc phần ghi nhớ ở SGK
- HS lên bảng trả lời, HS khác bổ sung
- HS liên tưởng và tạo tâm thế vào bài
I.Từ ngữ nghĩa rộng và từ ngữ nghĩa hẹp
* Xét ví dụ: HS theo dõi vào ví dụ ở
SGK
a Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa
của từ thú, chim, cá Vì: phạm vi nghĩa
của từ động vật bao hàm nghĩa của từ
thú, chim, cá.
b.Nghĩa của các từ thú, chim, cá có phạm
vi nghĩa rộng hơn các từ voi, hươu, tu hú, sáo, cá rô, cá thu,
- HS giải thích lí do
c Các từ thú, chim, cá có phạm vi nghĩa
rộng hơn các từ voi, hươu, tu hú, sáo, cá rô, cá thu và phạm vi nghĩa hẹp hơn từ
động vật.
- HS: Thực vật > cây, cỏ, hoa > cây cam, cây dứa, cây na, cây ổi, cây xoài, cây bang, cây xà cừ, cây bằng lăng, cỏ cỏ mật, cỏ gà, hoa cúc, hoa hồng,
- HS: 1- Một từ có nghĩa rộng khi phạm
vi nghĩa của nó bao hàm phạm vi nghĩa của những từ ngữ khác
- Một từ ngữ có nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa của nó được bao hàm trong phạm
vi nghĩa của một từ ngữ khác
2 - Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng, vừa có nghĩa hẹp vì tính chất rộng hẹp của từ ngữ chỉ là đối tượng
* Ghi nhớ: ( SGK, tr 10).
II.Luyện tập
Trang 8Hoạt động 3:
Bài tập 1: GV hướng dẫn HS làm.
GV gọi HS lên bảng làm, HS khác nhận
xét, bổ sung
GV chữa bài
Bài tập 2: Tìm từ có nghĩa rộng so với
nghĩa của các từ ở mỗi nhóm từ sau đây?
GV gọi HS lên bảng làm, HS khác nhận
xét, bổ sung
GV chữa bài
Bài tập 3: Tìm từ có nghĩa rộng được
bao hàm trong phạm vi của mỗi từ ngữ
sau đây?
GV gọi HS lên bảng làm, HS khác nhận
xét, bổ sung
GV chữa bài
Bài tập 4: Chỉ ra những từ ngữ không
thuộc phạm vi nghĩa của của mỗi nhóm
từ ngữ sau đây?
GV cho HS thảo luận nhóm
GV goi HS đại diện trả lời, HS khác bổ
sung
GV đánh giá và chữa bài
Bài tập 5: Đọc đoạn trích sau và tìm 3
động từ cùng thuộc một phạm vi nghĩa,
trong đó một từ có nghĩa rộng và hai từ
có nghĩa hẹp hơn?
GV cho HS thảo luận nhóm
GV goi HS đại diện trả lời, HS khác bổ
Bài tập 1:( SGK, tr 10 & 11).
a Y phục:
- Quần: quần đùi, quần dài, áo dài, áo sơ mi,
- áo: áo dài, áo sơ mi, áo ngắn tay,
b Vũ khí:
- Súng: súng lục, đại bác, súng trường, súng a ka,
- Bom: bom bi, bom ba càng, bom nguyên tử,
Bài tập 2: (SGK, tr 11).
a Từ ngữ có nghĩa rộng là chất đốt.
b Từ ngữ có nghĩa rộng là nghệ thuật.
c Từ ngữ có nghĩa rộng là thức ăn.
d Từ ngữ có ngiã rọng là nhìn.
e Từ ngữ có nghĩa rộng là đánh.
Bài tập 3: (SGK, 11).
Từ ngữ có nghĩa rộng được bao hàm trong phạm vi của mỗi từ sau là:
a Từ xe cộ bao hàm các từ xe đạp, xe máy, xe hơi,
b Từ kim loại bao hàm các từ sắt, đồng, nhôm,
c Từ hoa quả bao hàm các từ chanh, cam ,chuối, mít,
d Từ họ hàng bao hàm các từ ngữ họ nội, họ ngoại, cô, bác, chú, gì,
e Từ mang bao hamf các từ xách, khiêng, gánh,
Bài tập 4: ( SGK, tr11).
Những từ ngữ sau không thuộcphạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ trên là:
a Thuốc lào
b Thủ quỹ
c Bút điiện
d Hoa tai Những từ ngữ trên không thuộc nhóm các từ ngữ đó là vi chúng không phải từ
có nghĩa hẹp bi bao hàm trong mỗi nhóm từ
Bài tập 5: (SGK ,tr11).
- Đoạn văn trên có 3 động từ cùng thuộc một phạm vi nhĩa là: khóc, nức nở, sụt sùi.
- Động từ có nfghĩa rộng là: khóc.
- Động từ có nghĩa hẹp là: nức nở, sụt
Trang 9GV đánh giá và chữa bài
Hoạt động 4:
GV hướng dẫn HS học bài ở nhà
sùi.
III Hướng dẫn học bài ở nhà
- Làm các bài tập trong SGK, SBT vào vở
- Soạn bài: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
Soạn ngày 29 tháng 8 năm 2008
Tiết 4 Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
A Mục tiêu cần đạt
Giúp HS:
- Nắm được tính thống nhất về chủ đề của văn bản trên cả hai phương diện hình thức và nội dung
- Vận dụng được kiến thứcvào việc xây dựng các văn bản nói, viết đảm bảo tính thống nhất về chủ đề
- Tích hợp với phần Văn bài: Tôi đi học; phần Tiếng Việt bài: Cấp độ khái quát nghiũa của từ.
B Chuẩn bị của GV và HS
+ GV: Soạn bài, sưu tầm, xây dựng thêm các ngữ liệu khác có liên quan, bảng phụ, tìm đọc thêm các tài liệu khác,
+ HS : Soạn bài, tìm đọc thêm các tài liệu khác có liên quan,
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
Hoạt động 1
* ổn định tổ chức: GV kiểm tra sĩ số HS
Lớp 8E vắng:
Lớp 8G vắng:
* Bài cũ: Chủ đề là gì?
* Giới thiệu bài mới
Hoạt động 2
GV yêu cầu HS đọc thầm văn bản Tôi đi
học của Thanh Tịnh.
GV: Tác giả miêu tả những việc đang xấy
ra hay đã xẩy ra? (Hiện tại, quá khứ?)
GV: Tác giả viết văn bản này nhằm mục
đích gì?
GV: Hãy phát biểu chủ đề của văn bản
Tôi đi học?
GV: Từ các nhận thức trên, em hãy cho
biết chủ đề của văn bản là gì?
GV chôt: Chủ đề của văn bản là vấn đề
chủ chốt, những ý kiến, những cảm xúc
của tác giả được thể hiện một cách nhất
- HS lên bảng trả lời, HS khác bổ sung
- HS liên tưởng và tạo tâm thế vào bài
I Chủ đề của văn bản
- HS đọc
1 Văn bản miêu tả những việc đã xẩy ra
Đó là những hồi tưởng của tác giả về ngày đầu tiên đi học
- Để phát biểu ý kiến và bộc lộ cảm xúc của mình về một kỉ niệm sâu sác từ thủa thiếu thời
2 Chủ đề văn bản Tôi đi học là:
Những kỉ niệm sâu sác về buổi tựu trường đầu tiên
3 Chủ đề văn bản là đối tượng và vấn đề chính được tác giả nêu lên, đặt ra trong văn bản
Trang 10quán trong văn bản(GV chốt bằng đèn
chiếu hoạc bảng phụ)
Hoạt động 3
GV: Để tái hiện những ngày đầu tiên đi
học, tác giả đã đạt nhan đề của văn bản
và sử dụng tư ngữ, câu như thế nào?
GV: Để tô đậm cảm giác trong sáng của
nhân vật tôi trong ngày đầu tiên đi học,
tác giả đã sử dụng và các chi tiết nghệ
thuật nào?
GV chia lớp thành 3 nhóm và giao nhiệm
vụ cho mỗi nhóm
GV gọi HS đại diện trình bày
GV gọi HS khác bổ sung, nhân nhét
GV đánh giá
GV: Dựa vào kết quả phân tích trên, em
nào có thể trả lời: Thế nào là tính thống
nhất về chủ đề của văn bản?
GV: Tính thống nhất này thể hiện ở
những phương diện nào?
* Ghi nhớ: ( HS quan sát ở bảng phụ
hoặc đèn chiếu và đọc thầm)
II.Tính thống nhất về chủ đè của văn bản
- HS lắng nghe và trả lời
1 Nhan đề Tôi đi học có ý nghĩa tường
minh, giúp chúng ta hiểu ngay nội dung của văn bản là nói về chuyện đi học
- Các từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi học được lặp đi, lặp lại là: tôi, đi học, quyển vở, sách, trường,
- Các câu nói về tâm trạng náo nức, ngỡ ngàng trong buổi đầu tiên đi học là:
+ Hôm nay tôi đi học.
+ Hằng năm cứ vào cuối thu lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường.
+ Tôi quên thể nào được những cảm giác trong sáng ấy.
+ Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi
đã bắt đầu thấy nặng.
+ Tôi bặt tay ghì thật chặt, nhưng một quyển vở mới cũng xệch ra và chênh đầu cúi xuống đất,
2 a) Trên con đường đi học:
+ Con đường quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ.
+ Hành động lội qua sông thả diều đã chuyển đổi thành việc đi học thật thiêng liêng, tự hào
b) Trên sân trường (HS thảo luận) + Cảm nhận về ngôi trường: trường cao ráo và sạch sẽ, oai nghiêm giống đình làng nên có một chút lo sợ vẩn vơ
+ Khi xếp hàng vào lớp: đứng nép bên người thân chỉ giám nhìn một nữa, cảm thấy trong lòng e sợ và nức nở khóc theo các bạn
c) Trong lứop học( HS thảo luận) + Cảm thấy xa mẹ Trước có thể đi chơi cả ngày cũng không thấy xa nhà, xa mẹ chút nào hết Giờ đây, mới bước vào lớp
đã thấy xa mẹ, nhớ nhà
-> Là sự nhất quán ý đồ, ý kiến, cảm xúc của tác giả được thể hiện trong văn bản -> Hình thức: nhan đề, sự sắp xếp các