Qua đó làm nổi bật được tình yêu lớn lao mà chú bé Hồng dành cho mẹ; đồng thời cũng vạch trần được tâm địa: độc ác, xấu xa của bà côĐại diện cho một hạng người vô lương tâm và thiếu trác[r]
Trang 1
Soạn : 14/10/07
Giảng 8A
8B Bài 1-Tiết 1.2
Văn bản: TÔI ĐI HọC
(Thanh Tịnh) A- Mục tiêu bài học: giúp HS
tiên trong đời
B- Chuẩn bị:
- Đồ dùng: Tranh ảnh về ngày khai &*
giác bỡ ngỡ và trang trọng của nv “tôi” ở từng thời điểm
C- Tiến trình tổ chức dạy và học:
I- ổn định tổ chức:
II- Kiểm tra :
Bài đầu tiên của 3 trình Ngữ văn 7 là bài gì? của ai ?
Yêu cầu: Cổng & mở ra - Lí Lan
III- Bài mới :
Học bài CTMR của Lí Lan, hẳn mỗi chúng ta không quên tấm lòng & mẹ những kỉ niệm của ngày đầu tiên đi học Trong cuộc đời mỗi con & những kỉ niệm tuổi những kỉ niệm ấy
Hoạt động của thầy trò Nội dung kiến thức
- Dựa vào chú thích*,em hãy nêu 1 vài nét về tác
giả ?
- Gv: Thanh Tịnh sinh ngày 11.12.1911 tậi Huế,
mất ngày 17.7.1988 tại Hà Nội Trong sự nghiệp
sáng tác của mình, ông đã có nhiều đóng góp
trong các lĩnh vực: truyện ngắn, truyện dài, thơ,
ca dao, bút kí văn học, song có lẽ thành công
I.Giới thiệu tác giả- Tác phẩm:
1 Tác giả:Thanh Tịnh (1911-1988 )
- Quê ở Huế
- Từng dạy học, viết báo, làm thơ
- Sáng tác nhiều truyện ngắn và thơ
- Sáng tác của ông đậm nét trữ tình, toát lên vẻ đằm thắm, nhẹ nhàng mà sâu lắng, tình cảm êm dịu trong trẻo
Trang 2
hơn cả là truyện ngắn và thơ
- Em hãy nêu xuất xứ của tác phẩm ?
- A X dẫn đọc: giọng hơi buồn, lắng sâu
- Gv đọc- Hs đọc- Gv nhận xét
- Hs đọc thầm chú thích trong sgk- chú ý chú
thích 2,6,7
- Ông đốc là DT chung hay riêng?
- Lạm nhận có phải là nhận bừa, nhận vơ không
?
- Truyện có những nhân vật nào ? Ai là nhân vật
* Bố cục: 3 phần
- Từ đầu -> trên ngọn núi: Tâm trạng nv “tôi trên
& tới &*
- Tiếp -> cả ngày nữa: Tâm trạng của nv “tôi”
lúc ở St &
- Còn lại: Tâm trạng của nv “tôi” trong lớp học
nv “tôi”, theo trình tự thời gian của buổi tựu
phần ? Mỗi phần từ đâu đến đâu ? ý của từng
phần ?
- Hs đọc phần 1- Phần em vừa đọc nói về nội
dung gì ?
- Trên & tới & nhân vật “tôi” đã thấy
con & và cảnh vật xung quanh thế nào ?
(con & quen- thấy lạ; cảnh vật xung quanh-
có sự thay đổi)
- Những câu văn nào diễn tả điều đó ?
- Vì sao con & quen lại trở thành lạ và cảnh
vật chung quanh lại thay đổi? (vì trong lòng
nhân vật “tôi” có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi
học.)
- Là văn bản nhật dụng
- Là truyện ngắn in trong tập Quê mẹ
II Đọc Tìm hiểu chú thích:
40
I- Tâm trạng nv “tôi” trên +, tới
Trang 3
- Sự kiện hôm nay tôi đi học có ý nghĩa gì ?
(Đây là một sự kiện lớn, một sự đổi thay quan
trrọng, đánh dấu X ngoặt của tuổi thơ tác
giả.)
- Em có nhận xét gì về NT miêu tả của tác giả ở
đọan văn này ? (Miêu tả cảnh vật thông qua cái
nhìn tâm trạng của nhân vật)
- Việc học hành gắn với sách vở, bút X
chi tiết nào ?
- Tất cả những chi tiết trên, cho em hiểu gì về
nhân vật “tôi” ?
Thảo luận:
- Khi nhớ lại ý nghĩ chỉ có & thạo mới cầm
nổi bút, X tác giả viết: ý nghĩ ấy thoáng qua
trong trí tôi nhẹ nhàng một làn mây > X
trong câu văn ? Nó có tác dụng gì trong việc thể
hiện nội dung đoạn văn ?
- Gv: ý nghĩ của một em nhỏ mới cắp sách tới
& thật thơ ngây trong sáng và hồn nhiên
- Đi hết con & làng, cậu học trò nhỏ tới sân
&* Khi đứng ở sân & nhân vật “tôi” có
tâm trạng gì ?
- Hs C: + X sân &***>) sợ vẩn vơ ”
-Đv m.tả cảnh gì ?
-Em hãy tìm những chi tiết miêu tả cảnh X
sân & làng Mĩ L í ?
- Em có nhận xét gì về những từ ngữ mà tác giả
lựa chọn để miêu tả ? Việc lựa chọn đó có tác
dụng gì ?
- Con & này tôi đã quen đi lại lắm lần, lần này tự nhiên thấy lạ Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi
- Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng
- Tôi muốn thử sức mình :-Mẹ bút
X cho con cầm
=> Là & yêu thiên nhiên, có ý thức trong việc học tập, không muốn thua kém bạn bè
-> Hình ảnh so sánh làm nổi rõ tầm quan trọng của việc đi học và khơi gợi khát vọng 3 tới những đỉnh cao
Trang 4
Hình ảnh ấy có ý nghĩa gì? f+ & Mĩ Lí vừa
sinh sắn vừa oai nghiêm cái đình làng Hoà
Hiệp
-> Hình ảnh so sánh diễn tả sự trang nghiêm của
mái &*g
- Gv:Tiếp đó là cảnh những học trò nhỏ lần đầu
tiên đến &* Gv đọc “Cũng tôi trong
các lớp.”
tiết nào ?
- Em có nhận xét gì về biện pháp NT mà tác giả
sử dụng ở đoạn này ?
- Hình ảnh so sánh ấy có ý nghĩa gì ?
- Gv: Hình ảnh so sánh của tác giả thật tinh tế,
nó vừa tả đúng tâm trạng nhân vật, vừa gợi cho
& đọc liên " về một thời tuổi nhỏ đứng
X mái & thân yêu Mái & đẹp
một tổ ấm, HS ngây thơ, hồn nhiên một
cánh chim đầy khát vọng và biết bao bồi hồi lo
lắng nhìn bầu trời rộng, nghĩ tới những chân trời
học vấn mênh mông
- Tiếp theo là cảnh gì ?
- Những chi tiết nào miêu tả tâm trạng của nv
“tôi” khi nghe ông đốc đọc tên mình ?
đáng chú ý ?
- Gv: Nó gợi cho & đọc chúng ta nhớ lại
những kỉ niệm tuổi thơ đẹp đẽ Nó giúp ta hiểu
sâu hơn nỗi lòng nhân vật và tài năng kể truyện
2 Tâm trạng nhân vật “tôi” lúc ở sân
* + X sân & làng Mĩ Lí:
- Dầy đặc cả & & nào quần áo cũng sạch sẽ, 3 mặt cũng 3 vui và sáng sủa
-> Sử dụng một loạt các từ láy gợi tả làm hiện lên quang cảnh đông vui, nhộn nhịp
và náo nức
=> Phản ánh không khí đặc biệt của ngày khai &*
* Những học trò nhỏ:
- Mấy cậu học trò mới bỡ ngỡ Họ con chim con muốn bay, còn ngập ngừng e sợ
-> Hình ảnh so sánh sinh động
=> Gợi tả tân trạng ngỡ ngàng, sợ sệt và
e ngại
Trang 5
của tác giả
- Hình ảnh mái & gắn liền với hình ảnh ông
những chi tiết nào ?
- \ X con mắt của nv “tôi”, ông đốc là &
ntn ?
- Các chi tiết trên cho ta thấy tác giả đã nhớ tới
ông đốc với những tình cảm nào?
- Gv đọc “Tôi cảm thấy tóc tôi,“
- Vì sao đám học trò lại khóc? (Khóc vì lo sợ và
cũng khóc vì sung S X*g
- Gv: Đó là những giọt X mắt của sự tiếc nối
những ngày chơi đùa thoải mái, là sự > # luyến
những & thân và đó cũng là dấu hiệu của sự
" thành
- Các từ: khóc, X nở, thút thít là những từ có
nghĩa khái quát ở các cấp độ khác nhau Vậy thế
nào là cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ - chúng
ta sẽ học ở bài Tiếng Việt sau
-Hs đọc phần 3
- Khi sắp hàng đợi vào lớp, nv “tôi” đã cảm thấy
điều gì ? Vì sao ? f lần nào thấy xa mẹ
lần này- vì từ nay phải tự mình làm tất cả, không
có mẹ ở bên cạnh ở nhà nữa)
- Khi vào lớp học nv “tôi” có cảm giác gì? (cảm
giác vừa lạ vừa quen)- Những câu văn nào đã nói
lên điều đó ?
- Vì sao nv “tôi” lại có cảm giác lạ? (cảm giác lạ
* Nghe ông đốc đọc tên từng học trò mới:
- Tôi cảm thấy quả tim tôi ngừng
đập
- Nghe gọi đến tên, tôi tự nhiên giật mình
và lúng túng
-> Sử dụng nhiều ĐT đặc tả những giây phút xúc động khó quên của mỗi đời
&*
* Ông đốc:
S X*
- Nhìn chúng tôi bằng cặp mắt hiền từ và cảm động
- + 3 & nhẫn nại chờ chúng tôi
-> Là & thầy rất yêu 3 HS, quan tâm tới HS
=> Yêu 3 quí trọng, tin " và biết ơn & thầy của mình
Trang 6
thấy lạ)
- Những cảm giác vừa quen vừa lạ cho ta thấy
- Gv đọc: Một con chim non -> hết
- Đv cho em hiểu gì về nv “tôi” ?
- Bài văn có những nét đặc sắc gì về ND và NT ?
-Hs đọc ghi nhớ
trong buổi đến & khai giảng lần đầu tiên ?
3 Tâm trạng của hân nậtv “tôi” trong lớp học:
- Một mùi 3 lạ xông lên Trông hình gì cũng thấy lạ Tôi nhìn & bạn ngồi bên tôi không cảm thấy sự xa lạ chút nào
=> Yêu mến, gắn bó với bạn bè và
& lớp
Yêu thiên nhiên, yêu tuổi thơ
* Ghi nhớ: Sgk (9 )
* Luyện tập:
IV- 6+ dẫn học bài :
- Học thuộc ghi nhớ, làm tiếp bài còn lại
- Soạn bài:Trong lòng mẹ (Đọc VB, đọc chú thích và trả lời những câu hỏi trong phần Đọc – Hiểu VB)
D- Rút kinh nghiệm:
Trang 7
Soạn :
Giảng :
Bài I- Tiết 3:
CủA Từ NGữ
A-vMục tiêu bài học: Giúp HS
- Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mqh về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- Rèn luyện duy trong việc nhận thức mqh giữa cái chungvà cái riêng
B- Chuẩn bị:
- Đồ dùng: Bảng phụ
- Những điều cần > # ý: Nghĩa của từ có tính khái quát trong một ngôn ngữ, phạm vi khái quát nghĩa của từ không giống nhau Có những từ có phạm vi khái quát rộng, có những từ có phạm vi khái quát hẹp hơn
C- Tiến trình tổ chức dạy và học :
I -ổn định tổ chức:
II- Kiểm tra :
III- Bài mới:
Đọc đv: “Một cậu đứng đầu ôm mặt khóc Tôi bất giác quay > lại rồi dúi đầu vào lòng mẹ tôi nức nở khóc.Tôi nghe sau > tôi, trong đám học trò mới, vài tếng thút thít
đang ngập ngừng trong cổ.”
- Đv trích từ vb nào? của ai?–Tìm từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa với từ khóc? Vì sao?- và cho biết chúng có mqh gì với nhau?
(mếu = Khóc >< & ->mqh đồng nghĩa, trái nghĩa.)
-Từ khóc không chỉ có mqh trái nghĩa với từ & mà nó còn có mqh khác với các từ nức cùng nhau đi tìm hiểu ND bài hôm nay
Trang 8
Hoạt động của thầy trò Nội dung kiến thức
-Hs quan sát sơ đồ trên bảng phụ
-Nhìn vào sơ đồ ta thấy: Nghĩa của từ động
vật rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của các từ
thú, chim, cá ? Vì sao ? (Động vật là sự vật
chim, cá đều là động vật Phạm vi nghĩa của
từ độngvật bao hàm nghĩa của các từ thú,
chim, cá
Vì vậy: )
-Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp hơn
nghĩa của các từ voi, 3# ? Vì sao ? (Vì
nghĩa của từ thú bao hàm nghĩa của từ voi,
3# )
từ có nghĩa rộng
là có nghĩa rộng ?
-Nghĩa của từ voi, 3# rộng hơn hay hẹp
hơn nghĩa của từ thú ? vì sao? (Voi, 3# là
động vật thuộc loài thú, phạm vi nghĩa của 2
của từ thú
Vì vậy: )
-Gv: Các từ voi, 3# ri, sáo là từ nghĩa
hẹp
-Gv: Qua PT VD ta thấy nghĩa của từ có tính
chất khái quát = trong một ngôn ngữ,
phạm vi khái quát nghĩa của từ không giống
I.Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp:
*Sơ đồ: sgk
1-Từ ngữ nghĩa rộng:
-VD:
+Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của
từ thú, chim, cá
+ Nghĩa của từ thú rộng hơn nghĩa của từ voi, 3#*
-Khi phạm vi nghĩa của từ đó bao hàm phạm
vi nghĩa của 1 số từ khác
2-Từ ngữ nghĩa hẹp:
-VD:
+Nghĩa của từ voi, 3# hẹp hơn nghĩa của
từ thú
+Nghĩ của từ ri, sáo hẹp hơn nghĩa của từ chim
hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác
Trang 9
nhau: sinh vật bao hàm nghĩa của động vật
và thực vật )
-Nhìn vào sơ đồ, ta thấy từ thú có những
nghĩa gì ? (Từ thú có nghĩa rộng so với từ
voi, 3# lại có nghĩa hẹp so với từ
động vật)
-Gv: Trg & hợp này từ thú vừa có nghĩa
rộng lại vừa có nghĩa hẹp
nghĩa rộng vừa có nghĩa hẹp ?
-Tìm ví dụ về từ ngữ có nghĩa rộng, nghĩa
hẹp ?
-Hs đọc ghi nhớ
-Lập sơ đồ thể hiện cấp độ kq của nghĩa từ
ngữ trong mỗi nhóm từ, theo mẫu sơ đồ
trong bài học ?
-Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với nghĩa của
các từ ngữ có ở mỗi nhóm sau đây?
trong phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ
sau đây ?
-Chỉ ra những từ ngữ không thuộc phạm vi
nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ sau đây ?
3-Từ ngữ vừa có nghĩa rộng vừa có nghĩa hẹp:
-Một từ ngữ có nghĩa rộng đối với từ ngữ này, đồng thời có nghĩa hẹp đối với một từ ngữ khác
-Ví dụ: từ cá có nghĩa rộng so với rô, thu
lại có nghĩa hẹp so với động vật
*Ghi nhớ: sgk-10
II-Luyện tập:
1-Bài 1 (9,10):
2-Bài 2 (10):
a-Khí đốt d-Nhìn e-Đánh b-Nghệ thuật c-Thức ăn
3-Bài 3 (10):
a-Đạp, máy, ôtô
b-Sắt, đồng, nhôm
4-Bầi 4 (10):
a-Thuốc lào c-Bút điện b-Thủ quĩ d-Hoa tai
IV-Củng cố: Gv hệ thống lại kiến thức qua sơ đồ
56+ dẫn học bài:
-Học thuộc ghi nhớ, làm bài tập 5 (10)
-Đọc X bài: + & từ vựng (Đọc ví dụ, trả lời câu hỏi trong từng phần)
D- Rút kinh nghiệm:
Trang 10
Tiết: 4
Soạn :
Giảng :
Bài 1 Tiết 4
A-Mục tiêu bài học : Giúp HS
-Biết viết một văn bản bảo đảm tính thống nhất về chủ đề; biết xác định và duy trì đối
xúc của mình
B-Chuẩn bị:
-Đồ dùng: bảng phụ
-Những điều cần > # ý: Một văn bản không mạch lạc và không có tính liên kết là văn bản không bảo đảm tính thống nhất về chủ đề Mặt khác, chính đặc thống nhất về chủ đề làm cho văn bản mạch lạc và liên kết chặt chẽ hơn
C-Tiến trình dạy học :
I-ổn định lớp:
II-Kiểm tra bài cũ :
III-Bài mới :
Hoạt động của thầy trò Nội dung kiến thức
-Đọc văn bản Tôi đi học
-Văn bản miêu tả những việc đang xảy ra
hay đã xảy ra ? Đó là sự việc gì? (Mtả
những việc đã xảy ra, đó là những hồi "
của tác giả về ngày đầu tiên đi học)
I-Chủ đề của văn bản
-VB Tôi đi học:
Trang 11
-Tác giả nhớ lại những gì trong buổi tựu
& đầu tiên ? (Mẹ dẫn đến & nghe
ông đốc gọi tên, xếp hàng vào lớp, bài học
đầu tiên)
-Những kỉ niệm đó gợi cảm giác gì trong
lòng áac giả ? (Thấy mình đã lớn, đến
& có cảm giác vừa lạ vừa quen, cảm
giác bỡ ngỡ, rut rè, sợ hãi, cảm thấy xa mẹ)
-Những câu trả lời trên chứa đựng chủ đề
của VB Tôi đi học Vậy chủ đề của VB Tôi
đi học là gì ?
-GV: Chủ đề của văn bản là vấn đề chủ
chốt, những ý kiến, những cảm xúc của áac
VB
-Vậy chủ đề của văn bản là gì ?
-Căn cứ vào đâu em biết VB Tôi đi học nói
lên những kỉ niệm của tác giả về buổi tựu
trg đầu tiên ?
-VB TĐH tập trung hồi " lại tâm trạng
hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của n/hân vật
“tôi” trong buổi tựu trg đầu tiên:
+Hãy tìm các từ ngữ chứng tỏ tâm trạng đó
in sâu trg lòng nhân vật “tôi” suốt cuộc đời
? (Hằng năm cứ vào cuối thu lòng tôi lại
náo nức những kỉ niệm mơn man của buổi
tựu & ; Tôi quên thế nào đc những cảm
giác trong sáng ấy )
+Tìm các từ ngữ, các chi tiết nêu bật cảm
giác mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ của n.v “tôi” khi
cùng mẹ đi đến & khi cùng các bạn đi
vào lớp ? (Con & quen bỗng thấy lạ,
cảnh vật chg quanh đều thay đổi, lần đầu
tiên thấy xa mẹ )
-GV: Những điều trên đây đã làm nên tính
thống nhất về chủ đề của VB
Tác giả nhớ và kể lại những kỉ niệm của buổi
xúc của mình về buổi tựu & đó (vấn đề chính)
biểu đạt
II-Tính thống nhất về chủ đề của VB:
-Căn cứ : vào nhan đề, vào các từ ngữ, các câu văn trg VB đều viết về buổi tựu trg đầu tiên
Trang 12
-Vậy khi nào thì văn bản có tính thống nhất
về chủ đề ?
-Làm thế nào để bảo đảm tính thống nhất
đó ?
-HS đọc ghi nhớ
-HS đọc bài văn Rừng cọ quê tôi
vấn đề gì ?
đề theo một thứ tự nào ? Theo em, có thể
vì sao ?
-Nêu chủ đề của văn bản trên ?
việc miêu tả rừng cọ đến cuộc sống của
& dân Hãy chứng minh điều đó?
-Tìm các từ ngữ ,các câu tiêu biểu thể hiện
chủ đề của văn bản ?
-VB có tính thống nhất về chủ đề:
Khi biểu đạt chủ đề đã xác định, không xa rời hay lạc sang chủ đề khác
-Để viết hoặc hiểu một VB, cần xác định chủ
quan hệ giữa các phần của VB và các từ ngữ then chốt & lặp, đi lặp lại
*Ghi nhớ : sgk (12)
III-Luyện tập:
1-Bài 1 (13): VB Rừng cọ quê tôi.
-Viết về rừng cọ quê tôi và sự gắn bó giữa
& dân sông Thao với rừng cọ
-Thứ tự trình bầy: Miêu tả cảnh rừng cọ X sau đó mới nói đến sự gắn bó giữa con & với rừng cọ
->Đó là một thứ tự hợp lí, không thể thay đổi
đc Vì phải biết rừng cọ ntn thì mới thấy đc sự gắn bó đó
gắn bó giữa & dân sông Thao với rừng cọ (vấn đề chính)
-HS dựa vào phần VB để CM
-Từ ngữ thể hiện chủ đề: rừng cọ, cây cọ, thân
cọ, búp cọ, lá cọ, chổi cọ, nón lá cọ, làn cọ, gắn bó, nhớ
-Các câu thể hiện chủ đề: Cuộc sống quê tôi gắn bó với cây cọ = & sông Thao đi đâu cũng nhớ về rừng cọ quê mình
IV-Củng cố:
GV hệ thống lại kiến thức toàn bài
V- 6+ dẫn học ở nhà:.
-Học thuộc ghi nhớ, Làm tiếp phần bài tập còn lại
-Đọc bài: Bố cục của văn bản (Đọc ví dụ và trả lời câu hỏi trong từng phần)
... Huế,mất ngày 17.7.1 988 Hà Nội Trong nghiệp
sáng tác mình, ơng có nhiều đóng góp
trong lĩnh vực: truyện ngắn, truyện dài, thơ,
ca dao, bút kí văn học, song có lẽ thành... phẩm:
1 Tác giả:Thanh Tịnh (1911-1 988 )
- Quê Huế
- Từng dạy học, viết báo, làm thơ
- Sáng tác nhiều truyện ngắn thơ
- Sáng tác ông đậm nét trữ tình, tốt lên vẻ... & cảnh vật xung quanh ?
(con & quen- thấy lạ; cảnh vật xung quanh-
có thay đổi)
- Những câu văn diễn tả điều ?
- Vì & quen lại trở thành lạ cảnh
vật