Giáo án dạy thêm môn ngữ văn lớp 12

Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:  Ôn tập lại kiến thức về các thao tác lập luận đã học ở lớp 11.. Lý thuyết: Nhắc lại kiến thức về các thao tác lập luận đã học ở lớp 11 a.. Thao tác lập

Tuần 3

Ngày soạn: 29/07/2009

Ngày dạy : 07/2009

A Mục tiêu bài học:

Giúp học sinh:

 Ôn tập lại kiến thức về các thao tác lập luận đã học ở lớp 11

 Làm cơ sở để thực hành các bào tập của lớp 12

 Rèn luyện kỹ năng viết đoạn văn theo các thao tác đã học

B Các phương pháp, phương tiện:

 Phương pháp: Gợi mở, tái hiện kiến thức

 Phương tiện: Kiến thức của HS, SGK lớp 11

C Các bước lên lớp

 Bước 1: ổn định tổ chức

 Bước 2: Kiểm tra bài cũ( Không)

 Bước 3: Dạy học bài mới

I Lý thuyết:

Nhắc lại kiến thức về các thao tác lập luận đã học ở lớp 11

a Thao tác lập luận phân tích.

 Mục đích: Làm rõ đặc điểm nội dung, hình thức, cấu trúc và các mối quan hệ bên trong, bên ngoài của đối tượng

 Cách thức: Cần chia tách đối tượng thành những tiêu chí, quan hệ nhất định, lưu ý đến mối quan hệ trong một chỉnh thể toàn vẹn

Thao tác phân tích luôn gắn liền với thao tác tổng hợp

b Thao tác so sánh.

 Mục đích: Làm rõ đối tượng trong mối quan hệ với đối tượng khác, làm cho bài văn sinh

động và có sức thuyết phục

 Cách thức: Khi so sánh, phải đặt các đối tượng trên cùng một bình diện, đánh giá trên cùng một tiêu chí, để thấy được sự giống nhau và khác nhau, từ đó làm nổi bật đối tượng

c Thao tác lập luận bác bỏ.

 Mục đích: Dùng lí lẽ, dẫn chứng để gạt bỏ những quan điểm, ý kiến sai lệch, từ đó nêu ý kiến đúng

 Cách thức: Nêu tác hại, chỉ ra nguyên nhân, phân tích những khía cạnh sai lệch với thái

độ khách quan, đúng mực

d Thao tác lập luận bình luận.

* Mục đích: Thuyết phục người nghe đồng tình với nhận xét, đánh giá của mình về một hiện tượng trong đời sống

* Yêu cầu:

 Trình bày rõ ràng, trung thực

 Đề xuất ý kiến, nhận định

 Bàn luận sâu rộng

* Lưu ý: ngoài 4 thao tác trên, trong khi viết văn nghị luận, cần vận dụng thêm một số thao tác khác như: Giải thích, chứng minh, diễn dịch, quy nạp, tổng - phân - hợp v.v

II Bài tập vận dụng:

BT1: Viết một đoạn văn có sử dụng một số thao tác đã học về những vấn đề đã, đang xảy

ra trong đời sống: Văn hóa khi tham gia giao thông

* HD: HS vận dụng kiến thức đã học để viết bài theo nội dung sau

- Cuộc sốngcon người luôn bận rộn với việc mưu sinh Chúng ta đang giàu về vật chất nhưng lại nghèo về văn hóa Giao thông là một biểu hiện như vậy

+ Những việc làm không đúng:( Vận dụng thao tác phân tích, CM)

- Đi xe đạp dàn hàng ngang trên đường

- Nghe tiếng còi xin đường cũng không quan tâm

- Đùa nghịch khi tham gia giao thông

+ Suy nghĩ của bản thân về hiện tượng này (Thao tác bình luận)

- Bản thân tự thấy hiện tượng này ntn?

- Những cử chỉ, việc làm đó đúng hay sai?

- Bản thân mình đã tốt chưa để có thể vận động người khác

- Trách nhiệm giữ gìn và chấp hành tốt luật giao thông của mỗi cá nhân

+ Làm thế nào để bảo đảm ATGT cho mọi người:

- ý thức của bản thân tốt

- Vận động mọi người cùng thực hiện

BT2: Viết đoạn văn có sử dụng thao tác đã học để nói về vấn đề: Văn minh điện thoại hiện nay.

- Những tiện ích của điện thoại:

+ Là phương tiện liên lạc hữu ích của con người

+ Giúp kết nối, trao đổi thông tin không giới hạn không gian và thời gian

+ Minh chứng cho sự văn minh

+ Giúp con người những tiện ích: Nghe nhạc, chơi game, internet v.v

- Thực tế việc sử dụng điện thoại hiện nay ở giới trẻ

Bên cạnh những người dùng điện thoại đúng ý nghĩa, vẫn tồn tại một bộ phận không nhỏ thanh niên sử dụng không văn minh

+ Để nhạc chờ, nhạc chuông quá lố lăng, phản cảm, mất thẩm mĩ

+ Sử dụng bừa bãi nơi công cộng, thiếu tế nhị nơi đông người, tại các cuộc hội họp nói chuyện quá ồn ào

+ Dùng điện thoại như một công cụ để quấy rối người khác, làm ảnh hưởng tới công việc, thậm chí là hạnh phúc gia đình của họ

- Những suy nghĩ của bản thân về cách thức sử dụng ĐT

+ Phải xác định sự cần thiết và những tác động tích cực trong đời sống

+ Biết cách sử dụng văn minh, phù hợp và có chừng mực

III Bài tập về nhà:

BT1: Viết đoạn văn có sử dụng thao tác diễn dịch về vấn đề: Giới trẻ hiện nay với các trò giải

trí chơi game, chat, karaoke v.v

BT2: Viết đoạn văn có sử dụng thao tác quy nạp bàn về nội dung: VHVN 1945- 1975 là giai

đoạn vận động theo hướng CM hóa, gắn bó với vận mệnh chung của đất nước.

* HD chung: Dựa vào các thao tác đã học, viết bài nghị luận bày tỏ quan điểm của mình về

vấn đề nêu trong đề bài, có thể kết hợp các thao tác khác nhưng vẫn phải tuân thủ nguyên tắc bám sát yêu cầu

Bước 4: Củng cố: HDHS:

 Nắm chắc các thao tác đã học

 Biết cách vận dụng để làm các bài tập của chương trình 12

Bước 5: dặn về nhà:

 Làm bài tập theo yêu cầu

 Chuẩn bị: Khái quát văn học

Tuần 4

từ 1945 đến hết thế kỷ XX

Ngày soạn: 02/08/2009

Ngày dạy : /08/2009

A Mục tiêu bài học:

Giúp học sinh:

 Hình dung được cụ thể về hoàn cảnh lịch sử một thời, từ đó hiểu được những đặc điểm cơ bản của VHVN từ 1945 - hết TKXX

 Đánh giá được theo quan điểm lichj sử những thành tựu cơ bản và ý nghĩa to lớn của VH giai đoạn 1945 - 1975 đối với cuộc chiến đấu giải phóng dân tộc

 Những đổi mới và những thành tựu bước đầu của VH sau 1975

B Các phương pháp, phương tiện:

 Phương pháp: Gợi mở, tái hiện kiến thức

 Phương tiện: SGK

C Các bước lên lớp

 Bước 1: ổn định tổ chức

 Bước 2: Kiểm tra bài cũ: (Kiểm tra việc chuẩn bị bài của HS)

 Bước 3: Dạy học bài mới

I Khái quát chung: VHVN từ 1945 - 1975

1 Hoàn cảnh lịch sử:

 CM thành công khai sinh ra nước VNDCCH

 Kháng chiến chống Pháp (1946 - 1954) ghi thêm nhiều chiến công vào tang sử vàng của dân tộc

 Kháng chiến chống Mĩ vô cùng oanh liệt mà đỉnh cao là chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử thống nhất đất nước

 Kinh tế, VH, GD thu được nhiều thnàh tựu to lớn làm thay đổi bộ mặ đất nước, tạo sức mạnh và thế lực cho dân tộc

 Thơ ca phát triển mạnh.

b Từ 1955 - 1964

 Đất nước bị chia cắt làm hai miền

 Lao động sáng tạo xây dựng miền Bắc, ý chí đấu tranh và thống nhất đất nước là chủ đề trung tâm của văn thơ

c Từ 1965 - 1975

 Miền Bắc trở thành hậu phương lớn vừa chi viện cho tiền tuyến vừa chống chiến tranh không quân của Mĩ

 Hình ảnh trung tâm là anh chiến sĩ giải phóng quân, cô gái, chàng trai thanh niên xung phong

 Sự xuất hiện của một số nhà thơ trẻ tài năng

 VH đô thị MN

3 Đặc điểm cơ bản

a VH vận động theo hướng CM hoá, mang tính nhân dân sâu sắc

 ND là nhân vật trung tâm của VH

 Lòng yêu nước, tinh thần chiến đấu của ND ta được miêu tả, ngợi ca

Con ra tiền tuyến xa xôi Yêu bầm, yêu nước cả đôi mẹ hiền

Ôm đất nước

b VH gắn bó với vận mệnh chung của đất nước

* Đề tài Tổ quốc.

- Khát vọng thống nhất đất nước

* Đề tài XDCNXH

c VH phản ánh hiện thực đời sống trong quá trình vận động và phát triển của CM

* Khuynh hướng sử thi

 Miêu tả đất nước, con người VN trong thời đại HCM mang cốt cách anh hùng lẫm liệt

Súng nổ

Không có kính không phải

* Cảm hứng lãng mạn:

 Thể hiện tinh thần lạc quan, yêu đời, nói lên bao mơ ước về tương lai, hạnh phúc của nhân dân

VD: Vàm Cỏ Đông

Trường Sơn Đông, TST

Xẻ dọc TS đi cứu nước

Những buổi vui sao, cả nước lên đường

Xao xuyến bờ tre, từng hồi trống giục

Tất cả giúp con người thêm vững vàng, vượt qua thử thách , hướng tới ngày chiến thắng.

II Bài tập vận dụng:

Phân tích đặc điểm của khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn trong giai đoạn 1945

-1975 qua tác phẩm Chiếc lược ngà.

* HD: HS cần nhớ lại tác phẩm đã học từ lớp 9, phân tích để thấy rõ đặc điểm của KHST,

CHLM qua tác phẩm:

 KHST: Cuộc kháng chiến chống Mĩ vô cùng ác liệt, đẩy con người vào những tình thế trớ trêu, đau đớn Bé Thu kiên quyết không nhận ba đâu phải vì không yêu ba mà vì vết thẹo trên mặt ba do bị thuơng Đến lúc nhận ra ba thì không còn được ở bên ba nữa

 CHLM: Niềm tin của con người, tình cảm cha con thiêng liêng, sâu sắc

Cách viết chân thực, xúc động, tràn đầy tình thương

III VHVN từ 1975 - hết TKXX

1.Hoàn cảnh lịch sử:

 Đất nước thống nhất, nhưng lại phải đối đầu với chiến tranh biên giới

 Khôi phục và hàn gắn vết thương chiến tranh tương đối nặng nề

 Hệ thống các nước XHCN sụp đổ, đất nước bị bao vây khiến càng thêm khó khăn

 1986, bước vào thời kỳ đổi mới, kinh tế thị trường phát triển đều ở các mặt

2 Thành tựu chủ yếu:

 Các tác phẩm được viết nhiều nhưng chưa đặc sắc

 Đáng chú ý là thể loại kịch của Lưu Quang Vũ, để lại nhiều dấu ấn trên kịch trường VN

3 Những đổi mới về nội dung tư tưởng

 Quan niệm về con người, thay đổi theo hướng cá nhân và quan hệ đời thường (Thời xa

vắng)

 Cảm hứng thế sự tăng lên VH quan tâm đến những số phận cá nhân trong những quy luật

phức tạp đời thường: (Bức tranh)

(GV kết hợp giảng với phân tích một số TP để HS hiểu rõ hơn)

Bước 4: Củng cố: HDHS

 Đọc kỹ SGK, chú ý giai đoạn thứ nhất

Tuần 4 Tuyên ngôn độc lập

A Mục tiêu bài học:

Giúp HS:

 Nắm được quan điểm sáng tác văn học của HCM, từ đó hiểu được tính chất phong phú, đa dạng của văn thơ HCM từ nội dung đến hình thức và nắm được phương pháp tìm hiểu tác phẩm của Người

 Hiểu được những đặc điểm chung nhất trong phong cách nghệ thuật của tác giả

 Nắm nội dung chính của TNĐL, bản tổng kết lịch sử dân tộc đau thương nhưng anh dũng

 Giá trị của áng văn chính luận bất hủ về các phương diện

B Phương pháp, phương tiện:

 Phương pháp: Gợi mở, tái hiện kiến thức

 Phương tiện: SGK, SGV, SNC, tài liệu khác

C Các bước lên lớp:

 Bước 1: ổn định tổ chức

 Bước 2: Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra việc chuẩn bị bài của HS

 Bước 3: Dạy học bài mới

A Tác giả:

1 Cuộc đời: (Yêu cầu HS nêu tóm tắt theo nội dung đã học)

2 Quan điểm sáng tác :

 Coi văn chương là vũ khí chiến đấu, phục vụ sự nghiệp cách mạng

 Chú ý đến đối tượng tiếp nhận, có mục đích rõ ràng trong khi viết

 Coi trọng tính chân thực của văn chương

 Quan điểm sáng tác này hết sức nhất quán và tạo nên sự nghiệp phong phú, đa dạng

3.Phong cách nghệ thuật.

 Ngắn gọn, trong sáng, giản gị, thể hiện ở đề tài, khuôn khổ tác phẩm, ở ngôn từ, giọng

điệu, ở bản chất nhân vật trần thuật, hay cái tôi trữ tình

 Sáng tạo linh hoạt, hoàn toàn chủ động trong việc sử dụng các hình thức thể loại và ngôn ngữ, các thủ pháp, bút pháp khác nhau nhằm mục đích thiết thực của mỗi tác phẩm

 Tư tưởng, tình cảm, hình tượng nghệ thuật luôn vận động một cách tự nhiên hướng về sự sống, ánh sáng và tương lai

B Tác phẩm.

1 Tuyên ngôn độc lập là một bài văn chính luận.

Văn chính luận thuyết phục người đọc bằng lí lẽ và dẫn chứng Lí lẽ đanh thép, lập luận chặt chẽ

2 Đối tượng và mục đích của bản tuyên ngôn.

 Toàn thể quốc dân đồng bào

 Các nước trên thế giới, chủ yếu là phe đồng minh, trong đó có Anh, Mĩ, đặc biệt là Pháp

 ở phía Nam, thực dân Pháp núp sau lưng quân đội Anh (Vào giải phóng quân đội Nhật)

đang tiến vào Đông Dương ở phía Bắc, quân Tưởng, tay sai của Mĩ, chuẩn bị đổ quân vào nước ta

 Bản tuyên ngôn như một cuộc tranh luận ngầm với những đối tượng ấy

2.1 Nội dung

Cuộc tranh luận ngầm với luận điệu của thực dân Pháp

 Chúng kể công khai hóa thì bản tuyên ngôn kể tội (Nặng nhất là đã gây ra nạn đói làm hơn hâi triệu đồng bào chết đói)

 Chúng kể công “bảo hộ” thì bản tuyên ngôn lên án chúng trong năm năm bán nước ta hai lần cho Nhật

 Chúng khẳng định Đông Dương là thuộc địa của chúng, thì bản tuyên ngôn nói rõ, ĐD là thuộc địa của Nhật và nhân dân ta đã đứng lên giành lại quyền độc lập từ tay Nhật chứ không phải từ tay Pháp

 Chúng nhân danh đồng minh tuyên bố đồng minh đã thắng Nhật, TP vạch rõ bọ mặt là kẻ phản bội Đồng minh, hai lần dâng Đông Dương cho Nhật

Ngoài ra, tác phẩm còn vạch rõ tội ác dã man và tư cách đê tiện của thực dân Pháp: Khi trốn chạy còn tán sát các chiến sĩ cách mạng trong tù Ngược lại, Việt Minh đã tỏ rõ lòng nhân đạo khi giúp đỡ chúng chạy qua biên giới

2.2 Giá trị nghệ thuật

Sức thuyết phục của văn nghị luận:

 Lí lẽ sắc bén, lập luận chặt chẽ, đanh thép, hùng hồn

 Giọng văn đĩnh đạc, hùng hồn, lúc thì căm thù sôi sục, lúc thì mạnh mẽ, biểu thị khát vọng cháy bỏng về độc lập, tự do và quết tâm chiến đấu của nhân dân ta để giữ vững quyền tự do, độc lập của dân tộc

C Luyện tập.

" Cống hiến nổi tiếng của Cụ HCM là ở chỗ Người đã phát triển quyền lợi của con người thành quyền lợi của dân tộc Như vậy, tất cả mọi người đều có quyền tự quyết định lấy vận mệnh của mình"( Sin gô Si ba ta).

 Phần 2: Lí lẽ sắc bén được xây dựng trên nề tảng hiện thực và chân lí

 Lập luận: Chặt chẽ, độc đáo khi kể tội thực dân Pháp

 Cách viết chân thực, ngắn gọn, súc tích

 TP thể hiện khát vọng độc lập tự do của nhân dân ta, biểu lộ sức mạnh nhân nghĩa trong thời đại mới

Bước 4: Củng cố: HDHS

 Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật của TP

Bước 5: Dặn chuẩn bị.