+ yêu cầu hs điền từ vào kết luận C3, hiện tượng xảy ra khi công tắc đóng, từ đó suy ra cuûa C3 tác dụng của dòng điện đối + Cho Hs quan saùt moät soá caàu chì với dây sắt chuaån bò saün[r]
Trang 1Học Kỳ II
TUẦN 19 Tiết 19 Ngày soạn:
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
I- MỤC TIÊU :
1-Kiến thức
Học sinh mô tả được 1 hiên tượng hoặc 1 thí nghiệm chứng tỏ vật bị nhiễm điện do cọ xát
Giải thích được 1 số hiện tượng nhiễm điện do cọ xát trong thực tế (chỉ ra các vật nào cọ xát với nhau và biểu hiện của sự nhiễm điện)
2-Kỹ năng:
Làm thí nghiệm nhiễm điện do cọ xát
3-Thái độ:
Yêu thích môn học, ham hiểu biết, khám phá thế giới xung quanh
II/CHUẨN BỊ :
1 thước nhựa, 1 thanh thuỷ tinh hữu cơ, 1 mảnh nilông( thường dùng làm túi đượng hàng) kích thước 130mm*250mm
một quả cầu nhựa xốp(hoặc bấc) đường kính 1cm hoặc 2cm có xuyên sợi chỉ khâu, 1 giá treo
1 mảnh len hoặc 1 mảnh lông thú, 1 mảnh dạ, 1 mảnh lụa kích thước khoảng 150mm*150mm, cán phải sấy khô nếu trời ẩm
1 số mẩu giấy vụn
1 mảnh tôn kích thước khoảng( 80mm*80mm) 1 mảnh nhựa kích thước(130mm*180mm)
1 bút thử điện không mạnh(hoặc bóng đèn nêon của bút thử điện)
Gv phô tô bảng ghi kết quả thí nghiệm 1(tr.48-sgk) cho các nhóm hoặc cho hs chép sẵn
ra vở
III/ HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC :
Hđ 1:Tạo tình huống:
+ Gv gọi 2 hs tả hiên tượng trong ảnh đầu
chương III(sgk), nêu thêm các hiện tượng
khác?
+ Yêu cầu hs nêu mục tiêu của chương III
Để tìm hiểu các loại điện tích, trước
hết ta phải tìm hiểu 1 trong các cách
+ Quan sát tranh vẽ trang 47 sgk, nêu ví dụ khác
+ Đọc sgk trang 47 , nêu được
Trang 2điện do cọ xát”.
+ Em đã từng thấy hiên tượng gì vào
những ngày khô hanh khi cởi áo bằng len
hoặc da?
+ Nguyên nhân của hiện tượng sấm sét là
gì?
Hđ 2: TN phát hiện vật nhiễm điện
+ Yêu cầu hs nêu dụng cụ thí nghiệm và
cách tiến hành
+ Đưa các vật cần thí nghiệm lại gần giấy
vụn, nhận xét hiện tượng xảy ra khi chưa
cọ xát ?
+ Nhắc các nhóm lưu ý cọ xát nhiều lần
theo một chiều
+ Yêu cầu kiểm tra để phát hiện hiện
tượng và ghi kết quả vào bảng
+ Hướng dẫn hs thảo luận và ghi bài
Hđ 3: Thí nghiệm phát hiện khả năng
của vật nhiễm điện :
+ Tại sao vật sau khi cọ xát lại có khả
năng hút vật khác?
+ hướng dẫn hs kiểm tra theo các phương
án hs đã nêu
+ Yêu cầu hs làm thí nghiệm như hình
17.2, thảo luận trả lời kết luận 2
+ Thông báo về vật nhiễm điện ( vật
mang điện tích)
Hđ 4: Vận dụng :
+ Có thể làm nhiễm điện cho vật bằng
cách nào?
+ Yêu cầu hs thảo luận và trả lời các câu
1,2,3 sgk trang 49
+ Nêu được: khi cởi áo len, dạ trong tối thấy chớp sáng li ti và tiếng lách tách
+ Đọc yêu cầu thí nghiệm, nhận dụng cụ và nêu cách tiến hành
+ Dự đoán hiện tượng +Nhóm tiến hành thí nghiệm, thảo luận và ghi kết quả vào bảng 1
+ Thảo luận để điền từ vào kết luận
+ Trả lời và nêu cách kiểm tra
+ nhận xét các kết quả thí nghiệm
+ đọc cách tiến hành thí nghiệm 2, và kiểm tra dự đoán + thảo luận điền từ vào kết luận 2
+ Giải thích C1: Lược cọ xát vào tóc -> lược và tóc bị nhiễm điện -> lược hút tóc thẳng ra
+ Giải thích C2: thổi gió làm bụi bay
Cánh quạt cọ xát không khí ->
nó bị nhiễm điện -> có khả năng hút các hạt bụi
Mép quạt có xát nhiều ->
nhiễm điện nhiều -> hút nhiều bụi
+ Giải thích C3: cọ xát nhiễm điện hút bụi
I/ Vật nhiễm điện :
Nhiều vật sau khi cọ xát có khả năng :
hút vật khác
làm sáng bóng đèn
có thể l2m nhiễm
điện cho vật bằng
cách cọ xát.
*Củng cố :
Trang 3Cách tạo ra vật nhiễm điện ?
Vật nhiễm điện có khả năng gì?
Yêu cầu hs trả lời hiện tượng nêu ở đầu bài
*Dặn dò :
Học bài đọc phần “có thể em chưa biết”
Làm bài tập 17.1 đến 17.4 sbt Chuẩn bị bài “ Hai loại điện tích”
Trang 4TUẦN 20 Tiết 20 Ngày soạn:
I/ MỤC TIÊU:
1.Kiến thức:
Biết có 2 loại điện tích đó là điện tích âm và điện tích dương, hai diện tích cùng dấu thì đẩy nhau, trái dấu thì hút nhau
Nêu được cấu tạo nguyên tử gồm: hạt nhân mang điện tích dương và các êlectrôn mang điện tích âm quay xung quanh hạt nhân, nguyên tử trung hòa về điện
Biết vật mang điện tích âm thừa êlectrôn, vật mang điện tích dương thiếu êlectrôn
2.Kỹ năng :
Làm thí nghiệm về nhiễm điện do cọ xát
3.Thái độ :
Trung thực, hợp tác trong hoạt động nhóm
II/ CHUẨN BỊ :
Cả lớp:
Tranh phóng to mô hình đơn giản của nguyên tử (tr51)
Bảng phụ ghi sẳn nội dung cấu tạo nguyên tử có phần trống để hs điền từ
Phô tô bài tập trên bảng phụ cho các nhóm
Mỗi nhóm:
Hai mảnh nilông 70mm x 12mm hoặc một mảnh 70mm x 250mm
Một bút chì gổ hoặc đủa nhựa + 1 kẹp nhựa
Một mảnh len hoặc da cỡ 150mm x 150mm, một mảnh lụa cỡ 105mm x 150mm
Một thanh thủy tinh hữu cơ kích thước (5 x 10 x 20)mm
Hai đũa nhựa có lỗ hổng ở giữa kích thước 10, dài 20mm + một mũi nhọn đặt trên đế nhựa
III.TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1 Kiểm tra bài cũ :
Có thể làm cho một vật nhiễm điện bằng cách nào?
Vật nhiễm điện có khả năng gì?
Sửa các bài tập trong sbt
2 Bài mới:
Hđ 1: Tạo tình huống:
+ Nếu hai bật đều bị nhiễm điện thì
khi tiếp xúc nhau chúng tương tác với
nhau như thế nào ?
+ Hs trả lời và hs khác nhận xét
Trang 5+ Kiểm tra hiện tượng đó bằng cách
nào?
Hđ 2 : Làm thí nghiệm tạo hai vật
nhiễm điện cùng loại và lực tác
dụng giữa chúng:
+ Yêu cầu hs tìm hiểu dụng cụ cần
thiết và cách tiến hành thí nghiệm 1
+ Yêu cầu chuẩn bị thí nghiệm
+ yêu cầu đại diện nhóm cầm kẹp hai
mảnh nilong t.nghiệm
+ Lưu ý hs không cọ xát quá mạnh và
chỉ cọ xát theo một chiều với số lần
như nhau
+ Nhận xét kết quả các nhóm
+ Nhận xét cách tiến hành và giải
thích trường hợp không theo kết quả
đẩy nhau
+ Hai mảnh nilông sau khi cọ xát vào
len nhiễm điện giống hay khác loại?
+ Với hai vật giống nhau khác có xảy
ra hiện tượng vậy không?
+ Yêu cầu hs tiến hành thí nghiệm 1
hình 18.2
+ Yêu cầu hs đọc thí nghiệm, chọn
dụng cụ và tiến hành thí nghiệm hình
18.3 và hoàn thành nhận xét
+ Thống nhất ý kiến hoàn thành phần
nhận xét
+ Thông báo qua nhiều thí nghiệm
khác cũng thu kết quả như vậy => yêu
cầu hs ghi bài
+ Hai vật nhiễm điện khác nhau
chúng hút hay đẩy nhau?
Hđ 3: Thí nghiệm phát hiện hai vật
nhiễm điện khác loại hút nhau:
+ Yêu cầu hs đọc thí nghiệm 2, chuẩn
bị dụng cụ và tiến hành
+ Yêu cầu hs tiến hành thí nghiệm
theo từng bước
tra
+ Nêu cách tiến hành + Tiến hành thí nghiệm kẹp hai mảnh nilông nêu hiện tượng ban đầu
+ Nêu hiện tượng xảy ra ở hai mảnh nilông sau khi cọ xát
+ Nhận xét ý kiến các nhóm khác
+ Thảo luận để trả lời + Thảo luận trả lời + Tiến hành thí nghiệm
+ Thảo luận điền từ vào nhận xét
+ Phát biểu ý kiến nhận xét và nhận xét ý kiến các nhóm điền từ : cùng đẩy
+ Tiến hành thí nghiệm kiểm tra
+ đọc thí nghiệm, lấy dụng cụ và từng bước tiến hành thí nghiệm và nhận xét :
I/ Hai loại điện tích :
Trang 6+ Yêu cầu hs hoàn thành nhận xét và
ghi bài
+ Tại sao biết thanh thủy tinh và
thanh nhựa nhiễm điện khác loại?
Hđ 4: Tìm hiểu lực tác dụng giữa hai
loại điện tích :
+ Yêu cầu hs hoàn thành kết luận
+ thông báo dấu điện tích :
-điện tích dương (+)
-điện tích âm(-)
+ yêu cầu hs thảo luận trả lời C1
Hđ 5: Tìm hiểu cấu tạo ngtử:
+ Treo tranh vẽ mô hình ngtử
+ Yêu cầu hs đọc phần II
+ Yêu cầu hs thảo luận điền từ vào
bài tập mà gv đã chuẩn bị ở bảng phụ
+ gọi hs trình bày, lưu ý cách sử dụng
từ ngữ chính xác
+ thông báo về kích thước nhỏ bé của
nguyên tử
+ Giới thiệu về vật nhiễm điện âm,
dương
điện lên mũi nhọn, đưa thanh thủy tinh khác chủa nhiễm điện lại gần và nhận xét hiện tượng
-Cọ xát thanh thủy tinh với len và đưa lại gần , nhxét
-Thanh nhựa đặt trên mũi nhọn cọ xát vào mảnh len và nhận xét hiện tượng + thảo luận điền từ vào nhận xét trang 51 sgk
+ hoàn thành kết luận và ghi bài
+ đọc phần II, thảo luận nhòm hoàn thành bài tập điền từ vào bảng phụ theo yêu cầu của gv
+ nêu sơ lược cấu tạo nguyên tử
Có hai loại điện tích là
điện tích dương và điện tích âm.
Các vật nhiễm điện cùng
loại thì đẩy nhau, khác loại
thì hút nhau.
II/ Sơ lược về cấu tạo nguyên tử:
Sgk
Hđ 6: Vận dụng – Củng cố :
Yêu cầu hs trả lời C2, C3, C4 sgk
Kể tên các loại điện tích ?
vật như thế nào thì nhiễm điện âm? Nhiễm điện dương
Điền từ vào chỗ trống : Ở tâm nguyên tử có: ……… mang điện tích dương
Xung quanh hạt nhân có: ……… mang điện tích âm chuyển động tạo thành lớp vỏ của nguyên tử
Tổng điện tích âm của các êlectrôn có trị số tuyệt đối:……… điện tích dương hạt
nhân Do đó bình thường nguyên tử trung hòa về điện
……… có thể dịch chuyển từ nguyên tử này sang nguyên tử khác, từ vật này sang vật khác
*Dặn dò :
Học bài Đọc phần “có thể em chưa biết”
Làm bài 18.1 đến 18.4 sbt Chuẩn bị bài :” Dòng điện Nguồn điện”
Trang 7TUẦN 21 Tiết 21 Ngày soạn:
I/ MỤC TIÊU:
1 Kiến thức :
•Mô tả một thí nghiệm tạo dòng điện, nhận biết có dòng điện ( bóng đèn, bút thử điện sáng, đẻn pin sáng, quạt điện quay ) và nêu được dòng điện là gì
Nêu được tác dụng chung của các nguồn điện, nhận biết các nguồn điện thường dùng với hai cực của chúng (cực dương và cực âm của pin hay ắcquy)
Mắc và kiểm tra để đảm bảo một mạch điện kín để đèn sáng
2 Kỹ năng:
Làm thí nghiệm, sử dụng bút thử điện
3 Thái độ:
Trung thực, kiên trì, hợp tác trong hoạt động nhóm
Có ý thức thực hiện an toàn khi sử dụng điện
II/CHUẨN BỊ :
Tranh phóng to hình 19.1, 19.2, 19.3 (SGK), 1 ắcquy.Mỗi nhóm:
Một số loại pin thật, 1 mảnh tôn, một mảnh nhựa, 1 mảnh len.1 bút thử điện,
1 bóng đèn pin lắp sẳn vào đế đèn, 1 công tắc, 5 đoạn dây nối có vỏ cách điện
III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 Kiểm tra bài cũ:
Có mấy loại điện tích? Nêu sự tương tác giữa các vật mang điện tích
Thế nào là vật mang điện tích dương, thế nào là vật mang điện tích âm?
BT 18.3 (SBT tr.19)
Nêu lợi ích và thuận tiện khi sử dụng điện?
2.Bài mới:
Hđ 1: Tạo tình huống:
Các thiết bị mà các em vừa nêu
chỉ hoạt động khi có dòng điện
chạy qua Vậy dòng điện là gì?
Chúng ta sẽ đi tìm câu trả lời
trong bài hôm nay
Hđ 2: tìm hiểu dòng điện :
+ 1 Học sinh lên bảng trả lời câu hỏi, các HS khác lắng nghe để nêu nhận xét
+ Một học sinh đứng tại chỗ trả lời câu hỏi
Trang 8+ Treo hình 19.1 cho hs tìm hiểu
sự tương tự dòng điện và dòng
nước
+ Yêu cầu hs trả lời C2, làm thế
nào để đèn lại sáng?
+ Chốt lại từ đúng điền vào n xét
+ thông báo dòng điện là gì
+ Yêu cầu hs nêu dấu hiệu nhận
biết có dòng điện chạy qua các
thiết bị điện
+ nếu thấy đèn sáng=> kết luận
có dòng điện chạy qua đèn
nhưng nếu đèn không sáng có
chắc rằng không có dòng điện
chạy qua đèn không? Vì sao?
+ lưu ý: nếu các điện tích dịch
chuyển hỗn độn không tạo ra
dòng điện
Hđ 3: Tìm hiểu nguồn điện:
+ thông báo về khả năng và 2
cực của nguồn điện
+ Yêu cầu hs trả lời C3
Hđ 4: mắc mạch điện đơn giản:
+ thông báo dụng cụ thí nghiệm,
treo hình 19.3, yêu cầu hs mắc
mạch điện đó
+ yêu cầu đóng công tắc, quan
sát độ sáng của đèn và làm theo
các yêu cầu phần 2b nếu đèn
không sáng
+ kiểm tra hoạt động nhóm, giúp
đỡ hs khi cần
+ Tìm hiểu sự tương tự của dòng điện và dòng nước, thảo luận điền từ vào C1
+ Làm thí nghiệm 19.1, điền từ vào nhận xét
+ nhắc lại khái niệm dòng điện và ghi bài
+ cho ví dụ về dấu hiệu nhận biết có dòng điện chạy qua các thiết
bị điện + một trong những lí do đèn không sáng có thể do đèn bị hư + lưu ý thực hiện an toàn khi sử dụng điện, không tự ý chạm tay vào các dụng cụ điện mà không biết cách sử dụng
+ đọc thông báo về khả năng của nguồn điện và về 2 cực của nó + chỉ ra các cực âm, dương của pin, acquy
+ nhóm hs mắc mạch điện +kiểm tra mạch nếu đèn không sáng: ngắt công tắc, kiểm tra:
dây tóc,chỗ tiếp xúc với đế đèn, các đầu dây nối, dây dẫn, pin còn hay hết
+ trả lời nguồn điện có khả năng
gì và có đặc điểm gì ? + trả lời dòng điện chạy trong mạch khi nào?
I/ Dòng điện :
Dòng điện là dòng các điện tích dịch chuyển có hướng
II/Nguồn điện:
Nguồn điện có hai cực: cực âm và cực dương
Dòng điện chạy trong mạch kín bao gồm các thiết bị điện được nối liền với hai cực của nguồn điện bằng dây điện
*Vận dụng – Củng cố:
Trang 9Yêu cầu hs trả lời C4, C5, C6 làm bài tập 19.1, 19.2
Dòng điện là gì? Mạch kín bao gồm gì?
*Dặn dò :
Học bài Đọc phần “có thể em chưa biết”
Làm bài 19.1 đến 19.4 sbt Chuẩn bị bài : “Chất dẫn điện.Chất cách điện ”
Trang 10TUẦN 22
Tiết 22 Ngày soạn:
Bài 20: CHẤT DẪN ĐIỆN & CHẤT CÁCH ĐIỆN
DÒNG ĐIỆN TRONG KIM LOẠI
I/ MỤC TIÊU:
1 Kiến thức
Nhận biết dược vật dẫn điện , vật cách điện
Kể tên được một số vật dẫn điện và vật cách điện (hoặc vật liệu cách điện ) thường dùng Biết được dòng điện trong kim loại là dòng các êlectrôn tự do dịch chuyển có hướng
2 Kỹ năng
Mắc mạch điện đơn giản
Làm thí nghiệm xác định vật dẫn điên, vật cách điện
3 Thái độ:
Có thói quen sử dụng điện an toàn
II CHUẨN BỊ:
1 bóng đèn (thắp sáng trong gia đình) đui ngạch hoặc đui xoáy được nối với phích cắm điện bằng một đoạn dây điện có vỏ bọc cách điện
2 pin, một bóng đèn pin, 1 công tắc, 5 đoạn dây dẫn có mỏ kẹp
1 đoạn dây thép, 1 đoạn vỏ nhựa bọc ngoài dây điện, 1 chén sứ
II TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
1 Kiểm tra bài cũ:
Giáo viên đưa ra mạch điện hở gồm 2 pin, một khóa K, một bóng đèn và dây dẫn (mạch hở
do hai đầu dây dẫn là hai mỏ kẹp không nối với nhau) Hỏi:
Trong mạch điện đã có dòng điện chay qua không?
Muốn có dòng điện chạy trong mạch em phải kiểm tra và mắc lại mạch điện như thế nào? Dấu hiệu nào giúp em nhận biết có dòng điện trong mạch?
Sửa bài 19.3
2 Bài mới:
Hđ 1: Tạo tình huống:
+ Nếu giữa 2 mỏ kẹp, tôi nối với một
đoạn dây đồng thì mạch điện có
dòng điện không?
+ Sau đó GV làm mắc mạch thử để
+ 1 HS lên bảng trả lời câu hỏi + Yêu cầu nêu được:
-Chưa có dòng điện trong mạch
Trang 11thấy có dòng điện trong mạch.
+ Nếu thay đoạn dây đồng bằng một
lớp vỏ nhựa của bút bi, theo em có
dòng điện chay trong mạch không?
GV kiểm tra mạch điện để thấy
không có dòng điện trong mạch
+ Dây đồng người ta gọi là vật dẩn
điện, còn vỏ nhựa của bút bi gọi là
vật cách điện vậy vật dẫn điện là
gì? Vật cách điện là gì? Bài học hôm
nay chúng ta đi trả lời câu hỏi đó
+ GV ghi đầu bài lên bảng
Hđ 2: tìm hiểu chất dẫn điện và
chất cách điện.
+ Muốn dẫn điện vào nhà người ta
dùng gì?
+ Dây điện gồm mấy phần?
+ Vỏ có cách điện không? Làm
bằng chất gì? người ta gọi
nó là chất cách điện
+ Yêu cầu nhóm rút ra kết luận về
chất dẫn điện và chất cách
điện ?
+ Treo hình 20.1 yêu cầu học sinh
làm bài tập C1
+ Kết luận và yêu cầu học sinh điền
vào SGK
Hđ 3: xác định vật dẫn điện vật
cách điện.
+ Nhận xét, chú ý với học sinh:sắt,
chì kim loại dẫn điện
+ Yêu cầu học sinh về nhà làm lại
câu C3
+ thông báo: ở điều kiện thường
không khí không dẫn điện nhưng
vì đèn chưa sáng -HS mắc lại mạch điện: nối 2 mỏ kẹp với nhau
-Đèn sáng có dòng điện chạy trong mạch
-HS có thể nêu được: có dòng điện chạy trong mạch
-HS có thể nêu được: không có dòng điện chạy trong mạch
-Hs trả lời -Vỏ và ruột
+ thảo luận trả lời C2
+ trả lời về chất dẫn điện và chất cách điện
+ trả lời C3
-Đọc yêu cầu TN và lắp ráp TN theo mô hình 20.2
Chọn lựa lõi bút chì, sắt, sứ làm theo nhóm điền vào SGK.các nhóm cử đại diện lên làm BT C2
I/ Chất dẫn điện và chất cách điện:
Chất dẫn điện là chất
cho dòng điện chạy qua
Chất cách điện là chấ
khộng cho dòng điện chạy qua