Bài soạn môn Ngữ văn 7 - Tuần 14 (chuẩn)

-Giáo viên hướng dẫn học sinh chọn đề tài để viết như: đề tài nói về sự ảnh hưởng của môi trường đối với đời sống con người.... - Nhận thức rõ đó là kiểu bài trung gian giữa biểu cảm, tự[r]

194

Bài 13.

Kết quả cần đạt: Giúp học sinh :

1, Kiến thức: Học sinh cảm nhận  vẻ đẹp trong sáng, đằm thắm về những kỉ niệm

của tuổi thơ và tình cảm bà cháu trong bài thơ “ Tiếng gà *4 Thấy  nghệ thật biểu hiện tình cảm, cảm xúc qua những chi tiết tự nhiên, bình dị của bài thơ “ Tiếng gà *4

- Nắm  nghệ thuật điệp ngữ, tác dụng của điệp ngữ

- Nắm  đặc điểm của thể thơ lục bát

2, Kĩ năng: -tiếp tục rèn kĩ năng tìm hiểu thơ trữ tình.

-Rèn kĩ năng phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học

-Hình thành kĩ năng làm thơ lục bát

Ngày soạn : 15 / 11 / 2009

Ngày dạy : 7A: 17 / 11 / 2009

7B: 16 / 11 / 2009

Tiết 53 tiếng gà trưa.

(Xuân Quỳnh)

A, Mục tiêu bài học:

Giúp học sinh :

- Kiến thức: Học sinh cảm nhận  vẻ đẹp trong sáng, đằm thắm về những kỉ niệm của tuổi thơ và tình cảm bà cháu trong bài thơ “ Tiếng gà *4 Thấy  nghệ thật biểu hiện tình cảm, cảm xúc qua những chi tiết tự nhiên, bình dị của bài thơ “ Tiếng gà *4

- Kĩ năng: -tiếp tục rèn kĩ năng tìm hiểu thơ trữ tình

B, Chuẩn bị:

- Giáo viên : Bảng phụ

C- Tiến trỡnh tổ chức cỏc hoạt động dạy học:

1- Ổn định tổ chức: : 7A:……….……….

2, Kiểm tra bài cũ:

- Đọc thuộc lòng hai bài thơ “ cảnh khuya” và “Rằm tháng giêng” , Nêu nội dung chính của hai bài thơ

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

- Học sinh đọc chú thích

* (150-151)

Giáo viên chốt lại những điểm chính:

Xuân Quỳnh ( 1942-1988) là nhà thơ nữ xuất

tình cảm gần gũ, bình dị trong đời sống gia

H: Bài thơ  viết trong năm nào? Em

biết gì về hoàn cảnh N ta lúc đó?

- Giáo viên nêu yêu cầu đọc: Đọc với

giọng vui, bồi hồi

- Gọi 2 học sinh đọc bài -> giáo viên

cùng các học sinh khác nghe và nhận xét

- Bài thơ  viết theo thể thơ nào? Em

có nhận xét gì về vần, nhịp của bài thơ?

- Nhịp thơ: 3/2, 2/3, 1/2/2

- Vần thơ: Sử dụng linh hoạt vần chân,

vần A  vần liền, vàn cách

H: Bài thơ có có thể chia làm mấy phần

theo mạch cảm xúc? em hãy nêu nộ dung từng

phần?

- Khổ thơ 1: Tiếng gà * gợi về kỉ ức

tuổi thơ của anh chiến sĩ trể trên c hành

quân xa

- Khổ thơ 2: Kỉ niệm về những con gà

mái mơ, mái vàng

- Khổ thơ 3,4,5,6: Kỉ niệm về bà

- Khổ thơ 7 ,8: Mơ N tuổi thơ và mơ

Học sinh đọc lại khổ thơ 1

I, Giới thiệu tác giả-tác phẩm:

1, Tác giả: SGK(151)

2, Tác phẩm:

- Sáng tác: Năm 1968 - trong thời kì

đầu của cuộc kháng chiến chống Mĩ, in trong tập thơ “Hoa dọc chiến hào” và “ sân

ga chiều em đi”

- Thể thơ: tự do ( 5 tiếng)

-Bố cục: 4 phần

II, Phân tích:

196

-Hoạt động của thầy và trò Nội dung

H: Đoạn thơ cho biết ai đang hành quân

xa?

H: Trên c hành quân xa anh lính trể

nào?

- Tiếng gà - Âm thanh gần gũi quen

thuộc là đề tài sáng tác của nhiều nhà thơ

Giáo viên bổ sung: Hồ xuân - viết:

Tiếng gà văng vẳng gáy trên bom

- Phan bội Châu viết : Bên án một tiếng

gà vừa gáy

- Trần đăng Khoa viết: Tiếng gà tiếng gà

giục quả na mở mắt

H: Khi nghe thấy tiếng gà anh lính cảm

thấy gì? Em hãy đọc những câu thơ miêu tả

cảm xúc của anh lính?

- Trong những câu thơ em vừa đọc từ nào

 nhắc lại nhiều lần?(Nghe->giáo viên giới

thiệu về điệp ngữ sẽ học ở giờ sau)

- Tác giả nghe bằng các giác quan

nào?Điệp ngữ “ nghe” nhấn mạnh điều gì?

+Tác giả nghe bằng thính giác,bằng cảm

giác ,bằng tâm x  bằng hồi ức tràn về mà

chạm vào Điệp ngữ “ nghe”miêu tả sự xúc

- Học sinh đọc lại khổ thơ 1

H: Khổ thơ 1 thể hiện tâm trạng gì của

-1 học sinh đọc khổ thơ 2

H ở khổ thơ này có từ nào  lặp lại?

(Này)

-Từ “này: thuộc từ loại gì? (đại từ).Điệp

1, Khổ thơ 1:

-Miêu tả sự xúc động, bồi hồi của

2,Khổ thơ 2:

-Tâm trạng hồ hởi ,vui N hân

ngữ “này” có tác dụng gì trong đoạn thơ?

+Tâm trạng hồ hởi vui N hân hoan

khi nhớ về những kỉ niệm trong quá khứ khiến

gà đang cục tác rộn ràng

hoan khi nhớ về những con gà và ổ trứng

4, Củng cố:

-Đọc lại 2 đoạn thơ

-Em hãy nêu nội dung chính của hai đoạn thơ?

5,Hướng dẫn học ở nhà:

-Học thuộc lòng bài thơ

-Soạn tiếp phần còn lại

D, Tự rút kinh nghiệm giờ dạy:

………

……….

……….

Ngày soạn : 15 / 11 / 2009

Ngày dạy : 7A: 18 / 11 / 2009

7B: 18 / 11 / 2009

Tiết 54 tiếng gà trưa.

(Xuân Quỳnh)

A, Mục tiêu bài học:

Giúp học sinh :

- Kiến thức: Học sinh cảm nhận  vẻ đẹp trong sáng, đằm thắm về những kỉ niệm của tuổi thơ và tình cảm bà cháu trong bài thơ “ Tiếng gà *4 Thấy  nghệ thật biểu hiện tình cảm, cảm xúc qua những chi tiết tự nhiên, bình dị của bài thơ “ Tiếng gà *4

- Kĩ năng: -tiếp tục rèn kĩ năng tìm hiểu thơ trữ tình

B, Chuẩn bị:

- Giáo viên : Bảng phụ

C- Tiến trỡnh tổ chức cỏc hoạt động dạy học:

198

-1- Ổn định tổ chức: : 7A:……….……….

2, Kiểm tra bài cũ:

-Đọc thuộc lòng hai khổ thơ đầu của bài thơ “ tiếng gà *4 Nêu nội dung và nghệ thuật của hai khổ thơ ấy?

3, Tổ chức dạy và học bài mới

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

- Giáo viên nêu yêu cầu đọc đoạn thơ:

Đọc diễn cảm thể hiện giọng mắng yêu của bà

và giọng kể của cháu

-1hs đọc đoạn thơ

H: ở đoạn thơ này cách 8 hô của chủ

đổi ấy có tác dụng gì trong việc biểu cảm?

chuyện với bà Cách 8 hô ấy khiến đoạn

thơ biểu cảm có thêm yếu tố tự sự

H: Trong lời tự sự trữ tình của anh lính

nào?

-Tiếng bà mắng…

-Tay bà khum soi trứng

-Bà lo đàn gà toi…

H: Em có nhận xét gì về lời trách mắng

về bà qua hình ảnh nào?

-Tay bà khum soi trứng

Dành từng quả chắt chiu

-Bà lo đàn gà toi

Mong trời đừng - muối

3, Khổ thơ 3,4,5,6:

-Dành dụm từng chút và kiên trì.

cảm của bà dành cho cháu qua những kỉ niệm

 gợi lại?

trong bài thơ của Bằng Việt:

“Cháu ở cùng bà , bà dạy cháu làm, bà

chăm cháu học”

H: Những món quà nào của bà làm cháu

nhớ mãi?

-Cái quần chéo bo, cái áo cánh trúc bâu

H: Vải chéo và vải bâu là những loại vải

Giáo viên bổ sung: Đó là những loại vải

quần áo thật đẹp vì đó là bộ quần áo mới 

mua bằng chính số tiền bà dành dụm chắt chiu

sau mỗi lần bán gà

H: Qua hồi x lại kỉ niệm tuổi thơ em

cảm gì?

-Học sinh đọc 2 khổ thơ cuối

H: Em hiểu “ giấc ngủ hồng sắc trứng” là

cháu-Chú bé nông thôn mơ N có  những

bọ quần áo mới từ số tiền bán gà, niềm mơ N

ấy theo cả vào giấc ngủ, trong giấc ngủ ấy cgú

lại mơ về những ổ trứng hồng

-Học sinh đọc thầm khổ thơ thứ 8

H: ở khổ thơ này từ nào  lặp lại

nhiều lần? Điệp ngữ “ vì”  lặp lại 4 lần có

- Bà tần tảo chắt chiu trong cảnh nghèo, bảo ban cháu,dành tron vẹn tình

biết ơn bà

4, Khổ thơ 7,8:

200

-Hoạt động của thầy và trò Nội dung

ý nghĩa gì?

cháu, của anh bộ đội

H: Kết thúc bài thơ là hình ảnh “ ổ trứng

hồng tuổi thơ” điều đó có ý nghĩa gì?

-Khẳng định lại niềm hạnh phúc nho nhỏ

của tuổi thơ, của kỉ niệm về bà Đó là cơ sở của

ảnh đẹp mang ý nghĩa khái quát kết hợp với

điệp ngữ vì đã nói rõ điều gì?

H: Câu thơ “ tiếng gà *4  lặp lại

mấy lần trong bài thơ? Lặp lại ở những vị trí

nào? có tác dụng gì?

-Lặp lại ở đầu mỗi đoạn thơ- mỗi lần

cảm xúc

Hs đọc lại toàn bộ bài thơ và làm bài tập

trắc nghiệm:

H: Hình ảnh nổi bật nhất xuyên suốt bài

thơ là hình ảnh gì?

a, Tiếng gà *

b, Quả trứng hồng

H: Tình cảm, cảm xúc nào  thể hiện

trong bài thơ?

a, Hoài niệm tuổi thơ

b, Tình bà cháu

-Mơ N tuổi thơ và mơ N hiện tại -Tình yêu bà gắn liền với tình yêu

d, Cả ba ý trên.

H: Bài thơ có đặc sắc gì về nghệ thuật?

a, Cách diễn đạt tự nhiên với hình ảnh

chân thực

b, Ngôn ngữ cô đọng hàm súc

c,Sử dụng biện pháp so sánh, nhân hóa,

d, Sử dụng rộng rãi lối liên x x

 

-Gọi 2 học sinh đọc ghi nhớ

Giáo viên nêu yêu cầu bài tập: PBCN của

em về tình bà chấu  thể hiện trong bài thơ

-Gọi 2 học sinh trình bày miệng-> giáo

viên nhận xét

*Ghi nhớ : SGK- 151

III, Luyện tập:

-Phát biểu cảm nghĩ của em về tình

bà cháu trong bài thơ

4, Củng cố:

-Đọc diễn cảm bài thơ

-Nêu nội dung và nghệ thuật của bài thơ

5,Hướng dẫn học ở nhà:

-Học thuộc lòng bài thơ

-Đọc N bài điệp ngữ

D, Tự rút kinh nghiệm giờ dạy:

………

……….

……….

Ngày soạn : 15 / 11 / 2009

Ngày dạy : 7A: 19 / 11 / 2009

7B: 19 / 11 / 2009

Tiết 55 điệp ngữ.

A, Mục tiêu bài học:

Giúp học sinh :

202

- Kiến thức: Học sinh cảm nhận  vẻ đẹp trong sáng, đằm thắm về những kỉ niệm của tuổi thơ và tình cảm bà cháu trong bài thơ “ Tiếng gà *4 Thấy  nghệ thật biểu hiện tình cảm, cảm xúc qua những chi tiết tự nhiên, bình dị của bài thơ “ Tiếng gà *4

- Kĩ năng: -tiếp tục rèn kĩ năng tìm hiểu thơ trữ tình

B, Chuẩn bị:

- Giáo viên : Bảng phụ

C- Tiến trỡnh tổ chức cỏc hoạt động dạy học:

1- Ổn định tổ chức: : 7A:……….……….

2, Kiểm tra bài cũ:

3, Tổ chức dạy và học bài mới

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

Học sinh theo dõi VD - SGK(152)

- Gọi 1 học sinh đọc khổ thơ đầu của bài thơ :

“tiếng gà *4

H: Từ ngữ nào  lặp đi lặp lại trong khổ thơ

đầu?

-Từ “ nghe”  lặp lại 3 lần có tác dụng gì?

chiến sĩ

Giáo viên : ở lớp 6 các em đã phân biệt phép

nghèo nàn

Ví dụ: Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ

Nhớ ai, ai nhớ bây giờ nhớ ai

- Con bò đang gặm cỏ Con bò chợt ngẩng lên

Con bò rống ò…ò…

H: Trong 2 ví dụ trên ví dụ nào có sử dụng phép

I, Điệp ngữ và tác dụng của

điệp ngữ:

1 Vi dụ

Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ Nhớ ai, ai nhớ bây giờ nhớ ai

lặp? ví dụ nào là hiện  lỗi lặp từ? Vì sao?

- Hai câu ca dao có sử dụng phép lặp thông qua

gái đang yêu,

- Đoạn văn sau có 3 câu cùng lặp lại cụm từ “

văn mà còn làm cho câu văn trở lên c rà , nặng

nề-> đó là hiện  lỗi lặp

=>Giáo viên khái qúat: Từ ‘nghe’ và cụm từ

“nhớ ai”  lặp lại nhằm làm rõ mục đích diễn đạt

của lời nói nên  gọi là biện pháp tu từ điệp ngữ

H: Vậy em hiểu thế nào là điệp ngữ? Tác dụng

của điệp ngữ?

-2 học sinh đọc ghi nhớ SGK(152)

-Học sinh vận dụng ghi nhớ làm bài tập 1 (153)

*Tìm điệp ngữ trong đoạn tríchvà tác dụng của

điệp ngữ( học sinh làm bài tập theo nhóm)

a, Dân tộc(4 lần)-> nhấn mạnh quyền 

b, Trông ( 9 lần) ->Làm rõ mối quan tâm nhiều

-Học sinh đọc lại khổ thơ cuối trong bài thơ “

tiếng gà *4

H: Em hãy chỉ ra điệp ngữ trong đoạn thơ?

nào trong từng câu thơ?

H: Điệp ngữ đó làm rõ  điều gì?

-Học sinh đọc ví dụ a,b trong SGK(152)

H: Trong ví dụ a có điệp ngữ nào? Điệp ngữ ấy

2 Ghi nhớ: SGK(152)

II, Các dạng điệp ngữ:

204

-Hoạt động của thầy và trò Nội dung

có cấu tạo ra sao? đứng ở vị trí nào trong đoạn thơ và

có tác dụng gì?

nhau có cấu tạo là những cụm từ -> điệp ngữ nối tiếp

H: ở ví dụ có điệp ngữ nào? điệp ngữ đó có câu

tác dụng gì?

-Thấy; ngàn dâu-> cấu tạo là một từ, một cụm

từ-> đứng ở cuối câu N và đầu câu sau trong đoạn

văn-> điệp ngữ chuyển tiếp( điệp ngữ vòng)

những dạng nào?

-2 học sinh đọc ghi nhớ

Giáo viên mở rộng: Điệp câu:

VD: Hồ chí Minh muôn năm

Hồ chí Minh muôn năm

Hồ chí Minh muôn năm

Phút giây thiêng anh gọi Bác ba lần

(Tố Hữu)

+Điệp đoạn( còn gọi là điệp khúc): VD: Khổ

thơ đầu và khổ thơ cuối của bài thơ “ ƒ4 của Tố

Hữu

-Học sinh đọc yêu cầu của bài tập 2

Giáo viên nêu lại yêu cầu: Tìm điệp ngữ có

trong đoạn văn và nói rõ đó là những dạng điệp ngữ

nào?

Học sinh đọc đoạn văn bài tập 3

H: Đoạn văn có những từ ngữ nào  lặp lại?

-Mảnh c phía sau nhà em; em trồng hoa,

em hái hoa tặng

H: Những từ ngữ này  lặp lại có giá trị biểu

*Ghi nhớ: SGK(152)

III, Luyện tập:

1, Bài tập 2:

-Điệp ngữ “ xa nhau” là điệp ngữ ngắt quãng

-Điệp ngữ “một giấc mơ” là

điệp ngữ chuyển tiếp

cảm không? vì sao?

-Không vì nó không làm rõ ý , nổi bật ý của

đoạn văn mà còn gây ra cảm giác nặng nề khi đọc

đoạn văn, đoạn văn c rà không thoát ý

H: Em hãy viét lại đoạn văn trên sao cho ý của

đoạn văn rõ ràng, cô đọng hơn

-Học sinh viết-> đọc, giáo viên nhận xét, bổ

sung

-Học sinh đọc yêu cầu của bài tập 4

2, Bài tập 3:

Việc lặp từ trong đoạn văn không mang tính biểu cảm

-Viết lại đoạn văn:

Phía sau nhà em có một mảnh

c ở đó em trồng rất nhiều loại

hoa đồng tiền ,hoa hồng, hoa lay

ơn.Ngày 8.3 em hái hoa trong c tặng mẹ

3, Bài tập 4:

Viết đoạn văn ( chủ đề tự chọn) có sử dụng một trong các dạng điệp ngữ đã học

4, Củng cố:

- GV hệ thống lại bài

5, Hướng dẫn học ở nhà:

- Về nhà học thuộc ghi nhớ, làm bài tập

- Xem N bài mới

D, Tự rút kinh nghiệm giờ dạy:

………

……….

……….

Ngày soạn : 15 / 11 / 2009

Ngày dạy : 7A: 20 / 11 / 2009

7B: 19 / 11 / 2009

Tiết 56 luyện nói :

phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm Văn học

A, Mục tiêu bài học:

1, Kiến thức: Học sinh hiểu thêm khái niệm về phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm

văn học

206

Nhận thức rõ đó là kiểu bài trung gian giữa biểu cảm, tự sự, miêu tả và nghị luận

2, Kĩ năng: Tiếp tục rèn kĩ năng tìm ý, lập dàn ý, viết đoạn văn biểu cảm về tác phẩm

văn học

3, Thái độ: Bồi <L cho học sinh tình yêu thiên nhiên, lòng yêu quí trân trọng những

nhà văn, nhà thơ đã  học

B, Chuẩn bị:

- Giáo viên : Bảng phụ

C- Tiến trỡnh tổ chức cỏc hoạt động dạy học:

1- Ổn định tổ chức: : 7A:……….……….

2, Kiểm tra bài cũ:

Giáo viên kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh

3, Tổ chức dạy và học bài mới

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

có thái độ gì?

- Thích hoặc chán,

- Say mê hoặc dửng < 

- Phải suy nghĩ hoặc chẳng hề bận tâm nghĩ

ngợi

-Vì tác phẩm hay, hấp dẫn, thiết thực gần gũi,

cảm động

-Vì thích câu thơ, câu văn hoặc nhân vật hoặc

sự việc trong tác phẩm

=>Giáo viên khái quát: Phát biểu cảm nghĩ là

nhân vật, một chi tiết, một hình ảnh hay lời văn, lời

thơ có ý nghĩa trong tác phẩm

- PBCN là bày tỏ thái độ, cảm xúc, suy nghĩ

- Nghị luận là phân tích cái hay cái dở của tác

I, Chuẩn bị bài nói:

*Đề bài: Phát biểu cảm nghĩ của em về bài thơ “ rằm tháng giêng” của Hồ Chí Minh.

1, Mở bài:

-Giới thiệu tác phẩm “ rằm tháng giêng” là một bài thơ hay

-Đọc bài thơ em thấy bài thơ không chỉ miêu tả cảnh đẹp của đêm trăng rừng Việt Bắc mà còn thể hiện tình yêu thiên nhiên, tình yêu N và

thống lý lẽ, dẫn chứng chặt chẽ giàu tính thuyết

phục

- Giáo viên nêu đề bài luyện nói ->Học sinh

đọc đề bài

- Giáo viên gọi 2 học sinh đọc phần dàn bài

của bài nói đã chuẩn bị ở nhà Giáo viên nhận xét và

bổ sung( nếu cần)

- Giáo viên treo bảng phụ có ghi dàn bài bài

nói cho học sinh đối chiếu với dàn bài của mình và

tham khảo khi nói

- Học sinh thực hành trình bày miệng bài nói

N nhóm

- Mỗi nhóm cử một đại diện trình bày bài

PBCN về bài thơ “ rằm tháng giêng” N tập thể

lớp

-C ác nhóm khác nghe và nhận xét về bài nói

của bạn

phong thái ung dung vủa Bác

2, Thân bài:

a, Hai câu đầu:

-Miêu tả không gian tràn ngập

ánh trăng…

-Hình ảnh thơ thật sáng tạo ,đẹp và gợi cảm

b, Hai câu cuối:

-Hoàn cảnh làm việc của Bác

và các cán bộ lão thành trong buổi

đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp vừa gian khổ vừa nên thơ

-Hình ảnh thơ độc đáo sáng tạo vừa thể hiện những cảm nhận tinh tế của Bác vừa thể hiện phong thái ung dung, lạc quan của Bác

3, Kết bài:

Bài thơ cho ta hiểu thêm về con thiên nhiên , đất N

II, Thực hành nói:

4, Củng cố:

H:Muốn bài nói có hiệu quả cần phải A+ ý điều gì?

-Đọc kĩ tác phẩm, lập dàn ý bài nói, nói rõ ràng A+ loát và diễn cảm

5, Hướng dẫn học ở nhà:

-Viết thành bài văn hoàn chỉnh dựa theo dàn ý đã lập

-Soạn bài “ Một thứ quà của lúa non: Cốm”

D, Tự rút kinh nghiệm giờ dạy:

………

……….

……….